장음표시 사용
151쪽
- 4o duxerunt Rex vero dedit sentenciam, ut leoni daretur adaeo deuorandum, et quod nullus cibus leoni daretur, et hoc, ut eum deuoraret Miles vero cum ad eum in foveam esset proiectus, ultra, quam credi potest, timuit exspectauitque horam, quando deuoraretur. Leo cum eum vidisset, propinquauit, et cum eius nosciam haberet, eum, in quantum in potuit, protexit nec alios permisit, qui in fovea cum eo erant, ut eum attingerent Et sic leo sine cibo VII diebus remansit, et miles illesus. Rex cum hoc audisset, ammir batur fecitque militem de fouea extrahi et ait ei: Dic michi, karissime, quomodo potes esse Θ Qui ait: Domineae mi, semel per siluam equitaui, leo iste michi occurrebat claudicando ego vero spinam de pede eius extraxi et vulnus sanaui, et ideo propter illud, ut credo, michi pepercit Ait rex: Ex quo leo animal irracionabile, tibi parcebat, ammodo studeas vitam tuam corrigeret Tibi remitto, quidqiii usqueae huc commisisti. Ille vero regi gracias egit et post hec vitam suam correxit diesque suos in pace finiuit.
De mercatore, qui III sapiencias vendidit. l. Domicianus regnauit prudens valde ac per omnia
iustus, in tantum quod nulli parcebat, quin per uiam iustici incederet Accidit semel, cum in mensa sederet, Mo venit quidam homo ad ianuam et pulsauit Ianitor vero causam pulsacionis quesiui At ille . Mercator sum et cum imperatore loqui vellem, quia aliquo ad uendendum habeo pro utilitate sua. lanitor hec audiens ipsum introduxiLDixit ei imperator: Karissime, quid habes ad uendendum M pro utilitate mea 3 At ille: Domine III sapiencias. At ille . Et quomodo quamlibet sapienciam michi dare vis p Qui ait: Pro M florenis. Qui dixit: Et si sapiencie
tu michi non prosunt, eccuniam perdo 3 Ait mercator: is Domine. Si Sapiencie meae vobis non valuerint, reddatis
BL 3 r. michi sapienciasi Ait imperator: Optime dicis. Dic michi modo sapiencias, quas vendere visi At ille:
is Domine, prima sapiencia est ista: Quidquid agas, prudenter agas et respice finem l'
Secunda sapiencia est Numquam viam publicam dimittas ae propter aliquam semitam, si tu diligis vitam tuam l Tereia
152쪽
et uxor iuuenculat rie III custodi, et bene sibi eriti Imperator ei dedit pro qualibet sapiendia florenos. Mora Primam sapienciam, scilicet Quidquid agas eae, fecit scribi in aula, in camera et in omnibus locis, in quibus
ambulare solebat, in pannis, de quibus commedebat, et in manulargiis. Post hec cito propter iusticiam suam multi de imperio aduersus eum conspirabant, ut eum occiderent; sae sed per viam potencie hoc non poterant adimplere. Cum barbitonsore eius loquebantur, per mercedem ut, cum a tam eius raderet guttur eius abscideret Barbitonsor vero accepta ab eis precunia fideliter promisit illud adimplere. Cum vero imperator in proximo radi deberet, barbitonsorri se per omnia parauit, lauit barbam et incepit radere, respexit inserius, vidit manutergium circa collum, in quo erat scriptum: Quidquid agas etc. arbitonsor cum esset litteratus et intellexisset scripturam, intra se cogitabat: Hodie sum conductus, ut istum hominem interficiam. Si hoc fecero, adfinis meus erit pessimus, quia morte turpissima ero condempnatus. Quitquid agas etc. Bonum est, ut finem istum respiciam et a malo proposito resistam. Statim manus eius ceperunt tremere, quod nouacula de manibus eius cecidit Me videns imperator ait ei: Dic michi, karissime, assi quid est tibi Θ At ille: O domine, miserere mei riodie a relatus sum, ut te occiderem; sed sicut deus uoluit, scripturam vidi in manulergio Quidquid agas etc. Statim consideraui, quod finis meus esset mors turpissima, et ideo manus me tremebant I. Imperator cum hoc audisset, se intra se cogitabat , Iam prima sapiencia vitam meam saluauit; bona hora precium pro ea dedi. Ait barbitonsori . Ammodo sis fidelis, et hoc tibi dimitto. Satrape imperii hoc videntes, quod non possent eum per illam viam occidere, intra se tractabant, quomodo eum occiderent in inuicem dixerunt: M , Tali tempore recedet versus talem ciuitatem. Simus illa die absconditi in semita, per quam transiet, et eum occidamus t Dicebant alii: Bonum est consilium. imperator eodem tempore parabat se, et cum m. 83ν. equitasset usque ad semitam illam, dixerunt ei milites eius Domine, bonum m est ac tilius per istam semitam transire quam per latam Viam, quia propinquior est ac mundior. Imperator intra
153쪽
- 42 se cogitabat: Secunda sapiencia mea erat, quod viam publicam propter semitam non dimitterem, sed per uiam latam pergerem. Nos ergo, qui vultis per Semitam pergere,1οιο ite et omnia preparatet Illi vero per semitam perrexerunt Inimici vero cum essent in insidiis, credebant, quod imp
rator inter eos esset, omnes Surrexerunt et, quotquot inuenerunt, occiderunt Rex vero cum hoc audisset, ait intra se: lam Secunda sapiencia vitam meam saluauit. μiae 4 illi de imperio videntes, quod per illam viam eum occidere non possent, inter Se conspirabant, quomodo eum necarent, dixeruntque inter se is Tali die erit in tali ciuitate hospitatus cum tali, in qua domo omnes nobiliores o pilantur, quia non est alia domus nisi illa sola pro nobili-idio oribus. Conducamus hospitem cum XOre recto, ut, cum
imperator dormierit, illum occidanti Cum vero imperator ad illam ciuitatem venisset et in de illa hospitatus fuisset, statim fecit vocare ad se hospitem domus. Cum vero hospes imperatori fuisset presentatus, apparuit homo senexidis valde. Ait imperator: Numquid uxorem habes 3 At ille: .Eciam, domine. Qui ait: ostende michi eam in Quam cum rex vidisset, apparuit iuuencula habensque in late XVII annos. Imperator cum hoc vidisset, ait camerario suo: Vade cito et alibi prepara michi lectum, quia hicidae non iacebol At ille . domine, cena est parata cum lecto non esset bonum iam hospicium dimittere, quia in tota ciuitate non est hospicium utilius pro uobis. At ille: . Et ego tibi dico, quia alibi iacere volo. Statim camerarius omnia mouebat, et rex ad aliud hospicium ivit occulte et 1aes dixit militibus suis: Vos, qui vultis hic manere polaviis, sed cito ad me, cum dies assit, veniatisi Illi vero promiserunt se esse venturos. Cum autem omnes dormirent in lectis, senex cum uxore sua surrexit, quia recto
conducti erant, ut regem dormientem occiderent; sed in 1030 quo lecto rex iaceret, penitus ignorabant nec de exitu suo sciebant. Intrauerunt cameram in qua milites VII iacuerunt; unum post alium iugulabant. Mane vero rex surrexit cum suis et ad illud hospicium venit querens, ubi milites essent Ait senex is Domine, diu est, quod surrexerunt et ad uos idae perrexerunt.' Senex autem cum regem vidisset, ammirabatur et ipsum credebat occidisse. Rex vero de militibus requisiuit, et cum eo interfecto inuenisset, contristatus est valde
154쪽
- 43 dixitque in corde suo: Iam III sapiencia vitam meam saluauit Et statim senem cum uxore et tota familia in idio patibulum suspendi fecit. Imperator autem, quamdiu vixit, illas II sapiencias secum retinuit et in bona pace vitam suam finiuit. Cap. 63 BL 84r. .
Trayanus in ciuitate romana regnauit, qui miro modo pomeria, ortos, vineas dilexita Vnum cum semel ortum 10. construxisset et arbores diuersi generis in eo plantasset, custodem super ortum constituit, ut fideliter custodiret. Erat quidam aper strennuus, qui ortum regit et intrauit et arbores confudit et euertit e percipiens custos, nomine Ionathas, aurem eius sinistram abscidita Aper vero ammissa adae aure clamauit et exivit Altera vero die aper intrauit et multa mala in orto perpetrauit e videns Ionathas aurem eius dextram abscidit, et iterum cum valido clamore exivit aper. Hoc non obstante tercia vice intrauit et multa malaim orto commisit Quod videns donathas caudam eius 1055 abscidit, et sic turpiter cum clamore valido exivit. Deinde cito post hec quarta vice intrauit et quasi mala infinita perpetrauit Ionathas cum hoc vidisset, cum lancea ipsum per medium cordis transfixit, et mortuus est Coquinario
eum tradidit ad preparandum eum regi. BL 84 v. Rextaeo vero plus de quolibet animali cor dilexit quam aliquid aliud
membrum Cocu vero cum aprum preparasset et cor
pingue vidisset, commedi Sed cum regi fuisset ministratum de apro, a servitoribus cor quesiuit Servitores vero ad coquinam perrexerunt, cor apri quesierunt Dixit cocus: tuae, Dicite domino meo, quod aper nullum cor habuerit Et si illud non credat, ego ostendam illi per validas raciones. Servitores hec audientes regi omnia verba nunclauerunt
Ait rex: Quid est, quod dicit Numquam erat animal sine corde et ideo, ex quo dixit se illud per raciones velle Κ70 probare, adducite ipsum, ut probet in facto, quod dicit in verbol Cocus fuit vocatus. Ait ei imperator: Ostende michi, quomodo aper cor non habuerit Et nisi michi hoc racionabiliter ostenderis, vitam ammittes. At ille: , Domine, Omnis cogitacio a corde procedit. Vnde sequitur,
155쪽
eius sinistram abscidi clamauit et foras exivit. Si cor habuisset, de aure amissa cogitasset; sed hoc non fecit, qui iterato intrauit Ergo cor non habebat; et si cor habuisset, 1aeo quando aurem eius dextram abscidi, hoc cogitasse debuisset. Sed non cogitauit de aure dextra ammissa plus quam desinistra, quia tercia vice iterum intrauit. Ergo cor non habebat Item si cor habuisset, numquam post amissionem dextre auris introisset; sed hoc non obstante fecit. Ergo Isae ego caudam eius abscidi. Et ideo cor non habebat; et si fuisset aliqua pars cordis in eo, de auribus et de cauda intime cogitasset et numquam postea redisse Sed rediit et multa mala commisit ideo eum occidi. Et sic peristas raciones vobis ostendi, quod non habuerit cor. Rex
Hae vero cum hoc audisset, non potuit racionibus contradicere; et sic euasit cocus, quia prius cor commedit
De amisia, de panno, qui III polices habet
Antonius in romana ciuitate regnauit, qui III virtutes habebat Primo erat forcior omnium hominum in corpore; secundo sapiendior ac dicior II ' pulcrior ac in latura Idae corporis longior. Qui diu sine uxore vixit Tandem venerunt amici et dixerunt: Domine, melius est uxorem accipere et prolem generare, quam sic Sine uxore et prolestare. At ille , rimimi, vobis constat, quod satis diues ac potens sum; ideo diuiciis non indigeo. Ite ergo per 11so regna et castra et michi virginem generosam, pulcram ac sapientem querite Et si ista tria in aliqua inueneritis, licet paupercula, eam in uxorem habebo. Perrexerunt illi per regna et per castra. Tandem inuenerunt puellam in quadam ciuitate nimis pulcram, graciosam ac sapientem et Iiae de Sanguine regum, tamen pauperculam. Ipsi imperatori omne Virtutes nunclauerunt. Imperator vero volebat eius sapienciam experiri; vocavit nuncium et ait: Ecce tibi trado pannum lineum habentem in longitudine et latitudine tantum III pollices Vade ergo et puellam ex parte mea 1110 saluta trade ei istum pannum, de quo secundum sapienciam suam faciat michi camisiam satis longam et latam pro
156쪽
- 4s corpore meo Et si hoc fecerit, uxor mea erit. Perrexit nuncius ad virginem et eam ex parte imperatoris salutauit dicensque ei: Ecce pannus lineus habens tantum in longi-1115tudine et latitudine III pollices Si amisiam satis longam de isto panno pro corpore eius potes operari, te in Uxorem ducet cum magno gaudio. At illa: Quomodo fiet illud pta quo non sunt plures, tantum nisi III pollices in longitudine et latitudine, amisiam ei facere esset michi impossitim bile. Verumtamen concedat michi vas, in quo operari possim, et amisiam satis longam et latam ei promitto. Nuncius est reuersus nunciansque imperatori de responsione virginis. Statim imperator vas debitum ei misit illa verode iam parua quantiis in eodem vase operata est amisiam, lira que erat satis longa ac laia pro corpore imperatoris. Statimeam in uxorem duxit cum magno gaudio. p. 169 BL 90ν 3.
De duobus latronibus, qui per fidem vitam suam conseruauerunt.
Erat quidam imperator, in cuius imperio erant duo latrones ad inuicem confederati iuramento ac fide, ut nullus alium deciperet in neccessitate. multa mala simul commitiasserunt, scilicet M 90 v. furta, spoliaciones et homicidia. Accidit, quod unus eorum absente altero in furto captus fuisset et in carcere fortiter vinculatus. Quod audiens socius eius, scilicet alter latro, venit ad eum et ait:.Karissime, dic michi, quid pro te debeam facere, quialiae ambo ligati sumus in fidei Respondit alter: Ut michi Videtur, Oportet me mori, quia captus sum in furto. Si tantum velles istud facere, quod dixero tibi, Semper essem tibi obligatus ad seruiendum. Habeo uxorem et pueros cum familia et de illis nichil ordinaui neque de bonis meis. liuo Si loco mei interim exspectare velles in carcere et hoc me a iudice optinere, tunc rem, utique domum et de ore ac familia ordinarem et tempore debito redirem et te liberarem. Respondit socius: Istud fideliter adimplebo. μPerrexit ad iudicem et ait: is Domine mi, amicuS meuSilsi captus est et incarceratus mortem euadere, ut credo, non
potest. Si placeret, iantum unam pelicionem a te peio, ut ei licenciam dares, quod rediret ad domum suam, ut ante mortem de uxore et familia et de suis rebus aliquid di
Utrich, Laisinistae Novellisti de Millelaltera. 10
157쪽
- 46 ponere posset Ego vero, ut sis securus, loco ipsius in IIbo carcere manebo, donec venisi Dixit iudex: . Tali clieiudicium de eo ac de aliis fiet; si vero in eodem die non venerit, quid ad hoc respondebis3 At ille: Domine, securitatem tibi faciam, quod, si non Venerit, pro amore ipsius mortem sustinebo. Ait iudex: , Ex quo cita est,i156 tuam pelicionem concedo. Statim eum incarcerauit et alium abire permisit. Ille vero rediit in domum suam et cum Ore ac prole familia ac omnibus bonis suis fecit testamentum. Cum autem domi fuisset, tamdiu cum suis exspectauit, quousque affuisset dies iudicii, in qua omnes 11eo malefactores iudici deberent presentari. Inter alios ille, qui se sponte optulit pro amico suo, est presentatus. Dicit ei iudex: Dic modo, ubi est amicus tuus, qui deberet hodie redire et te saluare Θ Ait ille: Domine, spero, ut me non deseret Iudex vero diu exspectauit, ut veniret, secl1165 non venit Statim dedit pro sentencia, ut ad patibulum duceretur. Et sic factum est Cum vero ad patibulum venisset, dixit ei iudex: Ecce, arissime, inputes tibi ipsi et non michi, quod morieris Dixisti enim, quod amicus tuus veniret ad liberandum te. Respondit: is Domine, ex 1ira quo mori debeo, instanter peto, ut ante mortem pro anima mea liceat michi pulsare. Respondit iudex: Cuiusmodi pulsacio est illa Θ Qui ait: Ante mortem trina vice alte clamare. Cui iudex: Libenter tibi concedo. Ille vero incepit alia uoce clamare Deinde altera vice clamauit et 1175 respexit circumquaque et neminem vidit Deinde III vice clamauit. Vidit a longe hominem agili cursu venientem et ait iudici: O domine, adhuc differas B 9 r. mortem meam Ecce video hominem venientem forte ipse est socius meus, qui me liberaturus est. iudex vero cum 1180 ipsum venientem vidisset, exspectauit, et ecce socius eius venit et ait is domine, ego sum ille, qui uxorem et prolem visitaui, et iste est amicus meus, qui pro me in periculo mortis stetit. Ecce paratus sum illum liberare et mortem pro deliciis meis sustinere. iudex eum respexit 1185 et ait ho karissime, rogo te, dic michi causam, quare inuicem estis ita fidelest At ille: Domine, a puericia quilibet alteri idem dedit, ut in omnibus operibus usque ad mortem fideles essemus. Et hec est causa, quare ipse se ipsum ii locum posuerit, quousque ego testamentum
158쪽
11ae facerem. Iudex ait: is rimimi, Si Securus p Sem esse,
vobis aliqua dicerem, unde contenti essetis. Ait primus: . Domine, Si placet, conceptum tuum nobis dici Tune habemus respondere. At ille: Si ammodo quilibet Vestrum esset persone me ita fidelis, sicut vos insimul lubrius, quamdiu viveretis, in curia mea essetis, et omnia neccessaria vobis prouiderem. Ait primus: Domine, prome volo respondere Ammodo vobis fideliter promitto, quod numquam aliquid malum contra vos committam; etsi neccesse fuerit, mori pro vobis paratus ero. Ait secundus uae socius: Et ego, domine, firmiter promitto, quidquid socius meus vobis fecerit, hoc et ego adimplebo et si accidat me in aliquo delinquere Iibenter penitencie subcumbam. Ait iudex: Ex quo ita est, ambos vos ad graciam meam recipio, et Mecum manebitis, et omnem transgressionestah transactas remitto. Omnes audientes misericordiam iudicis illum laudabant.
De magine et clerico et pallacio sub terra.
Erat quedam mago in ciuitate romana, que stabat rectis pedibus habebatque manum dextram extensam, et in medio digito erat superscripcio talis . Percute hici mago imisu longo tempore sic stabat, eo quod nullus sciebat, quid hoc significaret. Multi ammirati sunt, sepius ad ymaginem Venerunt et sic recesserunt, quia superscriphionem penitus ignorabant Erat tunc quidam clericus subtilis valde, qui, eum audisset de magine, multum solicitus erat eam videre. ivs Quod et fecit Dum autem eam vidisset et superscripcionem legisset: Percute hici' vidensque solem super amaginem ei per umbram solis discernebat digitum, per quem dicebat:. Percute hici Statim lygonem accepit et recte per Vmbram digiti terram apperuit et per III pedes infra terram fodi imbat Tunc quosdam gradus inuenit Clericus non modicum gaudens semper gradatim descendit, quousque sub terra nobile alacium invenit. Aulam intrauit vidensque regem et reginam ac multos nobiles in mensa sedentes respexit circumquaque, vidit totam Jaulam hominibus plenam, et ira omnes induti erant vestimentis preciosis, et nullus ex hominibus loquebatur ei unicum verbum. Viditque in no
159쪽
- 48 angulo domus unum lapidem politum, qui vocatur carbunculus, a quo tota domus lumen recepit Ex opposito cambunculi in alio angulo vidit hominem stantem habentemque iam in manu sua arcum paratum cum sagitta at saginandum carbunculum, et in fronte eius erat scriptum: Ego sum, qui sum, et nullus potest vitare archum meum. Clericus cum hoc vidisset, ammirabatur cameram intrauit et mulieres
pulcherrimas in surpura et bysso operantes inuenit; et 1 nullum verbum ei dixerunt Deinde intrauit quoddam stabulum et optimos equos inuenit; quos cum tetigisset, per laetum lapides apparuerunt. Hoc facto omnes clomos per ordinem visitauit et, quidquid cor eius desiderabat, inuenit Deinde aulam intrauit sicut prius et recedere 124o volebat In corde suo cogitabat ac dicebat: Mirabilia vidi hodie et quidquit homo desiderat sed nullus credet dictis
meis. Bonum ergo est ad probationis signum ac veritatis aliquid mecum portare. Respexit ad mensam Superiorem, vidit cyphos aureos et cultellos optimos. Ad mensam accessit, 1245 unum ex ciphis cum vno cultello leuauit, ut secum portaret Cum vero in sinum suum collocasset, homo, qui in angulo Mabat, cum arcu sagittam direxit ad carbunculum et illum
sagittauit ac in B 96 v. multas partes fregit Hatim aula
facta est tam tenebrosa sicut nox. Clericus hec videns totaliter 1250 consternatu est, propter nimiam obscuritatem viam exeundi inuenire non poterat et sic in eadem aula misera morte obiiL
De ancilla, que cantus auium intellexit.
Gordianus regnauit potens valde, in cuius regno erat quidam miles generosus, qui pulcram uxorem habebat, que sub eo adulterata est Accidit semel, quod maritus eius in 1255 peregrinandum perrexit Illa vero statim amasium vocavit Habebatque domina illa nam ancillam, que miro modo cantus auium intellexit Cum vero amasius intraret, erant tunc in curia II galli Circa mediam autem noctem cum domina cum amasio iaceret, primus gallus cantare cepit Domina cum
1eso hec audisset, ait ancillel: Dic michi, karissima, quid dicit gallus in cantu suo Θ Illa respondit: is Gallus dicit in cantu suo, quod tu facis iniuriam domino tuo. Anglicis verbis:
160쪽
- 49 ins Domina hec audiens dixit ancille sue is occidatur gallus illel Et sic factum est. Tempore debito post hec secundus gallus cantauit Ait domina ancille: Quid dicit gallus incantu suo Θ Ait ancilla: Sic dicit: Socius meus occisus es pro verilate, et ego paratus sum mori pro eius amore.'im Anglicis verbis:
ri tolor is ly an in fulciau. Ait domina: occidatur et gallus illel BL os rix Et sic factum est. Cito post hec tercius gallus cantauit. Dominai deum hoc audisset, dixit ancille . Et quid dicit gallus ille ΘηRespondit:
isAudi, vide, tace, si tu vis vivere in pacet
irae hyssoo mollisi i esse an aloi,si Ait domina: Non occidatur gallus illel Et sic gallus iste
Gallus regnauit prudens ac potens valde, qui quoddam palinum pulcherrimum construere uolebat Erat tunc in irae imperio quidam carpentarius, nomine Tyrius, subtilis valde, quem imperator pro palacio construendo conueni Quidam vero miles in imperio erat, qui pulchram filiam habebat Miles cum semel in stratu suo iaceret et de filia sua promouenda intime cogitaret, ait uxori sue: -Karissima, quidim tibi videtur de hoc, quod iam cogitaui Est nu carpeniarius in regno isto subtilis valde. Michi videtur bonum, ut filiam nostram ei demus in uxorem, quia per subtilitatem suam acquiret sibi et fili nostre habundanciam. At illa: . Bonum BL 109nh est hoc attemptare. Miles carpen- iratarium vocavit et ait ei: is rissime, pete a nobis, quidquid volueris, quod sit possibile, et dabimus tibi, ita lamen quod filiam nostram sumas in uxorem l Ille respondit is Libenter pelicioni vestre satisfaciam. Conuenerunt in num, carpenimus eam in uxorem duxit cum magna solempnitate ioc