장음표시 사용
451쪽
illud tradentem fecerit. Hanc profecto doctrinam, quam tmodo exposuimus, secutus Horatius, et ipse ethnicus, Vlys sem vehementer laudat, quod sobrie ac prudenter cum Circe coierit, non stulte effuseque, ut socii:
Sirenum voces et Circes pocula nosti, suae cum sociis sultus cupidusque bibi fret, Sub domina meretrice fuisset turpis, et excorrVix sit, canis immundus, me amica luto fur.
His igitur, quantum potuimus, expensis ad expediendos ditia cultatum, quae in hac fabula occurrebant, implexos nodos, nunc liceat milii ad vestram utilitatem, optimi adolescentes, Mol illud saluberrimum, quo adolis Circes lysses es seruatus, parumper repetere. Etsi enim superius obseruauimus, tamquam amuletUm ad Uersus sagae incantationes efficax iuxta Aegyptiorum doctrinam ab Homero proponi, putamus tamen, alio respexi se sapientissimum vatem, et sub extimo fabulae cortice bonam utilislsini documenti latere medullam. Haec igitur enUcleanda . A v παιδtare, sapientissimus ait interpres Eustathius, id est, ob eruditio, siue silerae Nihil igitur melius ac potentius a noxia voluptate, in Circe eiusque poculo expressa, vos seruabit incolumes, ornati Lsimi iuuenes, quam eruditionis cura, et acre ac vehemen/literarum studium Est nimirum haec nobilissima digna occupatio, inimica blandimentis voluptatis: nec est, cur arbitremini, posse quemquam explendae libidinis cupiditate mognopere commoueri, quem grauissimarum ac pulcherrimarum rerum curae sibi vindicarunt. Atque eo magis hoc remedio indigetis, adolescentes, quo procliuior est ebulliente sanguine et exaestuante spirituum vi aetas vestra ad exitiabiles voluptates Itaque ne cereos in vitium flecti obscoena ad se pertrahat libido, pessum det, perimat, subsidio vobis sapientiae amorem comparater ea enim incusso robore suo imbecilles ac nutantes firmabit figetque. Ne placentium vitiorum gurgites ac voragines 's absorbeant, ad tranquillum, tuti stimumque portum, quem literae vobis praebent, contendi te Ne omni clade vos premat.
452쪽
premat, omni calamitate obruat, teterrimoque veneficio non corpus, sed potiorem vestri partem, animum ii quam transformet, et ad belluarum turpitudinem transferat voluptas noxia, vera sane, non ficta, Circe, literarum remedium, sapientiae Moly, quod vobis hodie me. lior Mercurius adfero, arripite, amplectiminor, utiminor. Quinimmo sinite, vi vestram generosam indolem animadvertens, non ad capessenda quaevis literarum studia facilia ac plana, quibus de praua voluptate triumphetis, vos horters sed ad ea, quae siue ignavorum, siue hebetum adolescentium vulgo inaccesta sunt ac terribilia Dissiciliores enim iterae praestantissimis ingeniis vestris conuenientes sunt, et ad validius refrenandam debacchantem illam cupiditatem, pudoris ac virtutis inimicam, quae plerosque adolescentium transuersos agit, aptissimae. Maxime vero eruditarum linguarum ad discendum perdissicilium salebrosa studia iuueniles annos a voluptatum illecebris mirum in modum defendere posse videntur, atque in
pulcherrimo honestissimoque pudicitiae proposito solidare. Sed quoniam magis quam verba saepe solent exempla animos permovere, praesertim si praeclara sint ac gravissima, unum accipite, praeclarissimi iuuenis, Hieronymi illius, doctrinae morumque sanctitatis pari laude summi, haec de se ipso, quae suis referam verbis, testantiS. Dum essem, inquit, iuuenis, ac solitudinis me deserta
vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre
non poteram, quem cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderant, men disciplinam dedi, ut post Quinctiliani acumina, Cice-
. Onis luuios, grauitatemque Frontonis, et lenitatem Plinii alphabetum discerem et stridentia anhelantiaque ver
ba meditarer. Quid ibi laboris insumserim, quid susti--,nuerim dissicultatis, quoties desperauerim, quotiesque cessauerim, et contentione discendi rursus inceperim, Atestis est tam conscientia mea, qui passus sum, quam MN eorum, qui mecum duxerunt vitam, et gratias ago do-Hmino, quod de amaro semiue literarum dulces fructus
453쪽
capio. Audistis, iuuenes, quomodo ad retundendum naturae in libidinem se propellentis ardentem impetum, existimauerit Hieronymus, arduum Hebraicae linguae studium esse sibi arripiendum Quod de hebraica lingua testatus est Hieronymus, idem plane de graeca, ad cuius amorem hoc primo huius anni sermone excitare de more vos debeo, ipse vobis verissime testabor et pollicebor, optimi iuuenes. Equidem huius Mol amaram esse radicem ultro fateor qualis etiam illius, quod Vlyssi praebuit Mercurius sed stillium esset, hoc amarore breui duraturo deterreri ac labefactari magis, quam futura dulcedine, quae omni melle suauior est, ceterisque voluptatibus longissime praestat, et quam se expertum Hieronymus dixit, adlici atque irretiri.
SYNOPSIS. Vndecimus Odysseae liber νεκυομ αντta dictus. Duae Cimmeriorum gentes. Una in Italia ad Baias altera ad Pontum Euxinum. Urbs Cimmericum Cimmeriae tenebrae Tire is apud inferos mens Ama. In tres partes dictescitur homo ita morte ex doctrina Aeg ptiorum. Doctrinam hanc tutati sunt Platonici, atque etiam veteres chrisiani patres egendis e dicuntur. Explicatur sensus Pauli et Chrisianorum patrum Herculis idolum in inferis Hercules ipse in coelo. Ouidius quatuor partes agnoscit tu homine. Mortuorum annimas adsititio corpore aereo conuestit Duntes. Irem a solus mortuorum sapit ceteri sunt Umbrae euant se. Duo hinc nata a via. Homerus nequaquum caecus natus es. Eius modesta aduersus Spon- anum defensu. De fissa, quum iubetur Naesse e bdere in aditu inferorum. De cupiditate animabus in ta bibendi sanguinis ictima rum caesarum. Exsertum ensem manes pertimescunt. Achi es momtuis imperat Seruilem in terris vitam imperio mortuom, praeponit. Ob id a Platone Homerus expulsus e republicu Neque Spondanus, neque
454쪽
que Daceria recte identur Deum hunc esse interpretati Melius inponitur, i dicatur Achi Abmbra de pere. Fertur Virgilius ornatiores Homericis suos inferos fecisse, Dantesque suis vicisse Vi gilium..ptissimo titulo undecimum Odysseae librum, in quo
hodie occupabimur, νεκυopso: THαν, hoc est, vaticinium ex
mortuis veteres inscripserunt. Ad consulendum namque Tiresiae manes ad inferos iussu Circes lysi es descendit. Multa sane obseruanda occurrunt in hoc tetro horridoque Vlyssis itinere, ex quibus nonnulla seu magis implicata, seu magis digna eruditione vestra, optimi iuuenes, studiose seligam, et praesenti disputatione expediam. Primum omnium de loco, unde ad inferos descendebatur, dicendum; qui iuxta sines Oceani, ubi sunt populi Cimmerii, a poeta constituitur. Duas esse Cimmeriolum gentes, tradunt seriptores, quarum via Italiam incolebat ad Baias iuxta lacum Averni, bi Sibyllae antrum esse ferebatur altera degebat iuxta Pontum Euxinum, quem Oceani nomine apud antiquos saepe vocari superiori dissertatione animaduertimus. Ibi Cimmericum urbs fuit in peninsula iacens, isthmum fossa et aggere claudens. Magna olim exstitit horum Cimmeriorum in Bosporo potentia, qui Bosporus de eorum nomine dictus est Cimmerius. Hi sunt, qui regionis continentis a dextra Ponti sitas usque ad Ioniam, teste Strabone, incursionibus vexaverunt. Inclinationem vero regionis, siue, ut aiunt, clima, in qua habitabant Cimmerii, por ambages poetico
ritu significare volens esse caliginosam, adiuuc modum Cimmerios descripsit:
Aλλ ἐπὶ νυξάλov set Tov. Hos ser nebulaeque tegunt, neque splenae oramquam IV serat radiis, et puro Iumine Titan; Seu trises noctis sese extendere tenebrae
455쪽
Itaque cum nosset Homerus, Cimmerios hosce versus Septemtrionem habitare ad Bosporum Cimmerium loco tenebricoso eo transtulit Cimmerios Italiae, utpote qui et ipsi sub coelo degant caliginoso, nebulisque ferme contecto, atque hinc aditum ad inferos in lyssea peregrinatione commentus est. Profecto ex antro illo Sibyllae, quod supra memorauimus, patere ad Orcum descensum, vulgo creditum est, cuius rei Virgilium habemus testem, qui illine ad inferos suum demisit Aeneam. Praeterea ferunt, populos illos interdiu in suis cauernis latitare consuesse, noeluque egredi, ut vicinos expilarent. Scimus etiam locum siluis plenum fuisse, ex quibus omnibus
Cimmeriarum tenebrarum fama, quae in adagium abie-rtint. Videtis iuuenes, quam apte concinneque locum, ex quo ad inferos descendatur, confinxerit Homerus.
Et haec quidem, ut puto, longiori non indigent explanatione.
Porro dissicultas longe maior inest in eo, quod ait Circe de Tiresia, Abi qualis quantusque vir ille sit apud
inferos, Deorum priuilegio, narrat Vlysiis videlicet mentoni illius illic vigere ac firmam esse, neque ut ceterorum evanidam, obeta eένε εμπεδοί εἰ- Quod ut plane intelligatur, ad Aegyptiorum doctrinam, quam hic sequitur Homerus est confugiendum. res in homine partes statuerunt Aegyptii, docebantque, trifariam in morte illum dispesci, ita ut pars omnino terrestris,' hoc est corpus crassiim brutum, omnique anima vacuum in terris reis maneret pars omnino spiritualis, videlicet mens, rediret
ad coelum, unde fuerat diuulsa pars vero media, iudicorpus subtile, dilaberetur ad inferos Partem dixi mediam, quod nonnihil retineret corporis, nonnihil mentis. Corporis quidem omnimodam retinens similitudinem, erat quasi quaedam ipsius imago, siue idolum Mentis item aliqua seruans impressa vestigia, Vivere cognoscere intelligere poterat. Itaque itinc colligitur, evanidos esse manes, quod mens ipsa uolarit, meque aliud in eis remanserit, quam quaedam, si ita loqui fas sit, mentis ad locum suum prosectae inanis quasi siliqua Colligitur et-tae iam.
456쪽
bram plena voce non ti, non adprehendi, non contre-estari posse. Ex quibus ita expositis plura tum Homeri, tum Virgilii loca lucem accipiunt, ut illud Aeneid. lib. VI.
Exiguam, incoeptus clamor frustratur hiantu.
Ter conatus ibi collo dare brachia circum, Ter frustra comprensa manus stetit imago Pa Duibus entis, volucrique sint ima somno.
Et Homerus pusum vocat mortuos e gωλα καμινTων, Umetiam 'Eνην ψ eum, debilia capita, vixque exsistere valentia. Hanc sententiam, tres in homine partes distinguentem, tutati sunt Platonici fere omnes. Tradiderunt enim, spiritu, anima et corpore constare hominem Corpore, crassa nempe parte ac terrestri; anima, hoc est,
corpore subtili, quale modo exposuimus, quod nihil concreti, nihil solidi habeat, nihilo tamen minus corporis speciena prae se ferat spiritu, hoc est, mente, parte pura simplicique, et materie prorsus experte. Quinimmo et complures christianorum patrum, quibus arrisit Plato, in eadem feruntur fuisse sententia, locusque ex Paulo adducitur, qui et ipse sentire idem visus est priore ad Thessalonicenses epistola cap. ubi ait: M autem DeusFacis sancti et os per invia, s integer spiritus Urer etonim et co ris sire querela in adtiensu domini nostri Iesu
Chris fernethr. ο πνεύμα, o v ψυχ', nota To σωμα. Put tamen, pro una eademque re sumsisse Paulum o Tyευμα κ ora T. ψυχe pia sinistim et animam, ita ut sanc stis mi apostoli auctoritate abuti videantur, qui ex eius verbis argUmentum elicere volunt ad trium illarum in homine partium diuisionem comprobandam, ab Aegyptiis, O- mero ac Platonicis traditam. Ad eumdem plane modum verba patrum interpretanda est contendo, ubi cum Platone de animae ac spiritus distinctione sensisse Derhibentur. Instar
457쪽
IN MOMERUM. 3 Instar omnium nus sit Athanasius, qui laaec habet in oratione contra gentes: Oculorum es tantum Di ere, auritim audire, oris ussare, narium macere mamini tangere sed quae idere, audire, angere gustare et morere conueniat, non sensuum, sed animae, eiusque mentis es Lindicare, ψυχὴ Rota Toυ αυτ boυ. Nonne Clare liquet, cum animam et USqUe mentem nominat, unum individuum
spiritum a sapientissimo viro intellectum esse, et ad ora tionis ornatum vocabulum illud duplex adhibitum. Sed iam ad Homerum reuertor, cuius de mortuorum animabus earumque in inferis statu explicata dociu in dili genter est animaduertenda. Quod iussi fiat, quis illud intelligere poterit, quod de Hercule refert lysses, se nempe Herculeam vim, hoc est, Herculis idolum apud inferos vidisse ceterum ipsummet Herculem in coelo cum beatis Diis degere, eorumque conuiuiis oblectari:
At Ouidius non tria tantummodo, ut Homerus et Platonici, sed quatuor agnoscit in homine, quae hisce versiculis complexus est.
Bis duo sunt hominis, manes, caro, spiritus, Umbra eouatuor is loci bis duo suscipiunt. Terra tegit carnem, tumulum circumuolat mbras Orcus habet manes, spiritus, Ira petit.
Noster Dantes mortuorum animas, siue aeternis poenis addictas, siue lustrali igne expiandas, antequam ad inferos descendant, adscititio corpore aereo contuestit, ad veri corporis militudinem penitus figurato, in quo tum recognosci, si forte se videndas obtulerint tum supplicio adfici valeant, et pro criminum ratione torqueri. Sed quid de Tiresia, Thebano vate Cum ad sciscitandum ex illo vitae suae futuros casus Circe mitteret Vlyssem, quod deinde imitatus Maro Aeneam euntem fici similiter ad inseros, ut ob eamdem rem mane Aia. Eo et chis au
458쪽
chisae patris consuleret, de eo perhibet, quod adhuc valida frueretur mente, nusque mortuorum saperet; sic caecitatis damnum, quod diuinus vir patiebatur, rependere volentibus Diis hoc dono, quod ei soli, praeterea nemini, concesserunt. Neque ambigendum reor, haec ideo confinxisse Homerum, ut iidem vaticinio illius adstrueret, ea, quae lysii euentura essent animo integro et sospite praecinentis. Neque erit inutile, Tiresiae priuilegium, duobus versiculis comprehensum, adferre:
III sapit Asus mentem Proserpina soli
Defuncto tribuitu reliqui olitant elut mbrae.
Huc respexit Cicero de diuinatione lib. L cuius haec sunt verba De Tiresia etiam uti in eros Homerus ait, solam
Ex hoc Homeri loco duo prodierunt adagia. Vnum est Solus sapit. Quod passim apud scriptores summos de viro eximio, et prae aliis docto, et prudente legitur. De Scipione dictum inuenies apud Plutarchum, de Chrysippo apud Diogenem Laertium ut sileam, usurpasse illud Platonem, Aristotelem, Dionem Chrysosthomum,
Lucianum, Maximum Tyrium, Basilium Magnum ali Os-qUe non paucos, qui tam praeclarum atque insigne praeconium alius alii tribuerunt. Censuit Iacobus Duportus, adeo illustri ornatum encomto Tiresiam ab Homero eum solum inter omnes Orci incolas manesque sapientem adpellante, quod se ipsum sub Tiresiae nomine commendare voluerit; quandoquidem et ipse ro*λο ἀοιδί , caecus vates, fuit. Sed Duporti opinionem, ut omnino falsam, reiicio tum quia caecum natum esse Homerum minime credendum; quomodo enim tam graphicis coloribus, quae non vidisset, describeret, praesertim cum tot ac tanta tamque diuersa sint, et ad omne rerum genus pertinentia, quae descripseris tum quod tam singulari modestia fuerit, ut nomen suum suum genus, suam patriam numquam Protulerit, quae certe praedicasset, ut alii post
459쪽
illum vates gloriosiores fecerunt, si pulrnoni morbus illa sese ostentandi insedisset. Alterum adagium, ex iis veris
bis enatum; το 1 caeuo esσσουσι, reliqtii Dolifant elatrem-hrcte, ri licenim apud Giaecos, et Umbra apud Latinos de re nillili et nullius momenti roeeos Miακω usurpatur. Sic ero oreia Uini Umbra iii Demosthenis apologo, exiis; ae fomitin Umbra apud Pindarum, Tyου Golfumi Umbra apud Sophoclem, ero caelae Umbra savim apud Athenaeum. Non illepide igitur c ac dy --, υmbras hominum, adpellabimus homines vanos, leues, viles, Ullius virtutis, nullius doctrinae, otio torpentes, vitae tenebras consectantes, quos etiam solemus dicere nebulones non pluris quidem sunt, quam umbra aut nebula.
Quoniam vero Circe, postquam lyssem de Tiresia
commonefecit, praecipit, ut secum adducat victimas, in ipso inferorum aditu fossum effodiat, impleatque sanguine caesarum victimarum, neque sinat exserto gladio accedentes animas ex eo libere, nisi prius interrogauerit, illaeque responderint de his quoque disserendum. Tradit Porphyrius, priscis non satis ex dignitate visunn esse, septa parietibus loca coelesti numini dedicare, adeo ut ea solis manibus dedicarent, quasi domos quasdam mortuorum; sed cum antiquato vetusto ritu Diis templa coepissent erigi, araeque religioni constitui, tunc heroibus focos, manibus et subterraneis Numinibus fossas et megara, id est, aedes esse attributas. Qui Porphyrii locus aperte
nos docet, cur inferos aditurus, manesque placaturus, foueam iubeatur a Circe Vlysses effodere. Ensem sirictum, quo prohibentur ad foueam accedere, mane pertimelcunt, quia non amplius homines sunt, quales fuerunt, sed hominum umbiae quaedam inanes ac subuentaneae, Ut modo dicebamus. Quia vero sanguine vita sustentatur, et carnis anima in sanguine est, ut sacrae etiam literae docent, idcirco Homerus umbras mortUOrUm facit ad hostiarum sanguinem hauriendum cupidistime irruentes, utpote quae amissile vitae desiderio teneantur.
Sed vetat Vlysses, Ac statim libant, Iroposito potu Ee 3 illo,
460쪽
os DissERTAT. LV. illo, i responsorum, quae ab eis sollicite postulat, quasi
pretio. Cum accessisset ad foveam, post plures alias, umbra Achillis occasionem arripit poeta illum prae ceteris honorandi. Vt enim obseruat Spondanus, ne mortuum qUidem deserit, eiusque laudi et gloriae omnibus modis velificari nititur. Itaque Vlyssem inducit de eo dicentem, non solum inter uiuos principem omnium Achillem exstitisse, sed eadem inter mortuos auctoritate frui, quibus imperare dici Quasi nihil sit, aut sane parum, tantiam heroa apud vitios hac eminentia exstitisse, si eadem illi apud mortuos non propagaretur. Cum autem se vitam batum esse iniquo animo ferret Achilles , decus hoc sibi collatum mortuis imperitandi ad eum consolandum magnopere extollit lysses. Sed quod Achilles responderit, se pauperem et egenum, seruilemque vitam huic imperio animarUm anteponere, ex eo Spondanus colligit, non agnouisse Homerum vulgaria illa mortis lenimenta ex humanarum calamitatum liberatione, aut ex selicitatis, quae post mortem possit contingere, respectu, adeoque placuisse sibi huius lucis usuram , t nihil apud inseros tam beatum, ut regium et magnificum sit, quod ei comparandum existimet. Dictum autem illud tam indignum heroe putauit Plato, tamque indecorum, ut ob id maxime Homerum e republica expulisse feratur. Certe hic locUS mire torquet interpretes, qui, ut tantum vatem defenderent, et extra culpam ponerent, alii aliud comminiscuntur. Credidit Daceria, optimo usum esse artificio Poetam, dum acit Achillem mortuum diuersum ab Achille vivo Inducens siquidem Achillem vitium, gloriam
ac famam nominis longaevae vitae praeserentem mortuum vero seruilem magis optantem in terris vitam, Uam mortuorum imperium, Achillem veluti geminat, et inter virumque Achillem lepidam instituit pugnam praesertim cum mirum non sit, si quis mortuus aliter sentiat, ac sentiret vivus quid enim tam contrarium, clitam vita morti' quidem neque Daceriae, neque Spondano, neque aliis adsentior Existimo enim, ita loquentem inductum