장음표시 사용
21쪽
corpore esse possit, meditando consequi ualent: hortandi autem essse thi, qui minus ingenio ualent, & non satis magnarum artium instituti sunt disciplinis, ut fidem adhiberent illis, qui & inuestigando & e periendo multum in talibus pollent, & oculo acutiore ut sic loquar uidentiNolo hac in re multus uideriaetenim immortalitatem cognosci posse, uel illud aperte indicat, quod ignoscitur, scut posterius ostendetur. quod autem omnes non aeque demonstrationum sunt capaces, hoc
facit differentia, quae intercedit magna inter peritos & imperitos: nam hi ne excogitant quidem, quae apud sapientes manifestissima sunt&r ceptissima. multum potest in cognoscendis rebus exercitatio, multum uehemens, assidu que meditatio, nam ubi intenderis ingenium ualet. Et de his quidem satis. Sed ne longiori utar sermone, ad rem ipsam propius accedam. contrarias uideo sententias: etenim cum in homine plus aliquid ineta crederetur, quam quod oculis capiatur, animus scilicet motus habens quosdam, qui ad inueniendum celeres sint, ad excogitandum acuti , ad explicandum uberes, ad memoriam firmi, ad uoluntatem liberi, quaesitum ibit ab antiquis saepius, num is rasi praeditus facultate, una cum sorporibus Occideret, an uero immortalium conditi ne in aeternum uigeret. hi quidem aiunt, moritur, illi, non moritur hinc acris insurgit pugna & contentio. E plurimi quidem ingeniorum uela, ut aeternitatem probarent, tenderunt, rationibusque inductis, de sibi& caeteris illud suadere nitebantur. Nostri uero, qui diuinis magusinituntur oraculis, quam rationibus, tam firmiter credunt durare in aeternum animas, quam corpora quotidie uident interire. Quamobrem ita parati ad istam disputationem accedere debemus, non ut ullae rationes fidem nobis procreent, sed ut fides nostra rationes ipsas adiuuet atquα confirmet . Tu uero asseris, quod nuper quidam magnus Philosophus libello edito multa contrariam in partem satagit astruere, uni praecipue innixus Aristoteli, quem sententiae suae auctorem facit ac magistrum. F cile patior delirare aliquos, tergiversari,& tanquam de transuerso incurrere, quo plus caeteri, qui contradicunt egregiae probataeque scientiae&uitae uiri auctoritatis nanciscantur. Aristoteles existimatus est hac de re suam occultasse sententiam, quod ex. eo facile deprehenditur, quod alii
affrmant cum tenuisse immortalitatem animarum,si j negant. Haec autem contentio satis indicat rem esse in ambiguo, quum utraque pars uerbis Aristotelis innitatur. Sed quicquid ille senserit, nempe illud liquido constat nobilissimas Philosophorum disciplinas, quae maxima in gloria viguerunt, pro immortalitate stetisse. Intelligis iam ut opinorὶ me de Pythagoricis & Platonicis dicere, sed ante hos omnes antiquissimus Mercurius Aegyptius, qui ob admirabilem sapientiae magnitudinem ter maximi cognomen accepi eiusdem fuit sententiae. Deus inquit ex duabus naturis immortali scilicet dc mortali unam compegerat, atque ita hominem in aliquo quidem immortalem, in aliquo mortalem fabricabat,
22쪽
ut utrius ue particeps omia uidens, omnium fieret inditor, ut utrique satisfaciens origini, posset mirari atque adorare coelestia,& incolere atque gubernare terrena. His uerbis uetustissimus ille sapiens damnasse illos uidetur, qui hominem totum morte ipsa deleri crediderunt. Th les quoque Milesius, ut Laertius refert, idem sensit. Adde eodem praeter Pythagoram, & Platonem e ueteribus Zoroastrem, Orpheum, Soci lem, Xenocratem, Xenophanem, Crantorem, Chrysippum. Homerum quoque uetustissimum piatam, qui non hoc carminibus suis tam contianenter inclusisset, nisi id uulgo creditum δε rec 3tum fuisset. Non pinereo Pho iidem uetustum de ipsum scriptorem, qui mortalium uitam instituit praeceptis, idque poeticε singulis serὰ uersibus, quod temporibus
illis summae sapientiae existimabatur. Ille hanc ipsam animorum immortalitatem astruxit, dum inquit ad hanc sententiam. Corpora morte iacent, animos sed uiuere Getas. E Platonicis, quanquam id esset totius sectae deaetum, tamen nomin tim appellare possumus hos, quorum maxima ingenia extiterunt, mutitaq; scriptis tradiderunt, Iamblichum, Plotinum,Porphyrium,Proclum, Ammonium, Alcinoum, Plutarchum, sed ex his etiam, qui Aristotelem sequuntur, praesto est Theophrastus, Themistius, Philopponus, Simplicius hi Graeci omnes & ex Arabum gente prodit Avicennas,Algrael,&superans sere cunctos ingenio & diligentia Auermes.Et ut ad Latinos ueniam. Cicero immortalitatem animorum astruxit in Tusculanis quaestionibus latissimo illo suo ore, quo latinae eloquentiae sons exundantissimus habetur: Macrobius quoque non spernendus auctor, & Seneca pollens acumine ingenii in coruolatione ad Martiam, & in opusculo,quia de diuina prouidentia secit, nec non Lactantius Firmianus, Constanti, saris praeceptor, qui rivulus Ciceronianae eloquentiae putatur: eadem c plexi sunt, Boetius quoque in Philosophica consolatione, & alibi saepius eiusdem sententiae assertor fuit. Reliquam Philosophorum,&Theologorum multitudinem enumerare quis possit satis est hanc sententiam, auctoritatibus summorum uirorum esse munitam. Isti etiam, qui humanici res sequuti sunt literas, nonne idem tenuerunt quos equidem praetereone ex omni grege aucupari auxilia uidear. Non possum tamen praeterire clarissimum historiariimsaiptorem Crispum Sallustium, qui in proce mio belli Iugurthini animum incorruptum, aeternum, rectorem huma ni generis uocat, cuncta habentem, neque a quoquam habitum, quum caetera corporis & sertunae bona fluxa, & fragilia esse dicat: illa etiam praedicat magnifice. AT HA. Quae t MAR. Quemadmodum inquid genus humanum compositum ex corpore & anima est, ita res cunctaest diail; omnia, alia corporis, alia animi naturam sequuntur. Igitur praeciae ra facies, magnae diuitiae, ad haec uis corporis, di alia huiusmodi omnia breui dilabuntur. At ingenii egregia ficinora, sicuti anima, immorta lia sunt. Et quoniam Plato furorem diuinitus immissum omni humanae praeseri, Diqilietos
23쪽
praefert sapienti non omitto Pythiam Delphicam, Sibyllax, & alios in
numeros vates Graecos ,& Barbaros immortalitatem animae praedicasse
Sibyllae etiam ultimum Dei iudicium in omne humanum genus exerta dum praedixerunt. AT HA. Magnas undique collegisse te uideo copias pro immortalitate. MAR. Facio id equidem midiosE: nam pluriamum ad suadendum pollet illustrium auctorum multitudo, quia ueristi mile sit id esse uerius, in quo plurium oculi conspirant. Itaque quod stequentiori eruditorum calculo receptum est id sere omnes sequimur: hoc in iure ciuili obtinet, hoc in naturalium rerum inquisitione, in re medica, astrologica, caeteris denique ingenuis artibus. .id in doctrina Christiana Θ nonne quod communi patrum decreto statutum filii, id tenendum est, priuata autem dogmata, qui sequuntur, hos ut haereticos horremus ξ neque cum his mensam, aut sermonem communem habemus,aut alia in re communicamus, quod olim penes gentes aquae & ignis inter dicto fiebat. Plurium ergo iudiciu in sumius, quanto magis uniuerso rum nam uniuersos homines exceptis paucis immortalitatem tenuisse confirmo. Vnde autem emerserit hic error quorundam putantium humanam animam in morte corporis non euadere incolumen contra om
nium gentium opinionem, contra publicarum legum auctoritatem , contra maiorum caeremonias, omniumq; religionum iura, dicam breui si potero. Hoc malum in Graecia ortum is ab his, qui primi philosephari coeperunt, de singula rationum momentis tentare uoluerunt: hi quum nihil altius saperent, pronum iter sensuum sequuti sunt, & nihil in mundo incorporeum esse dixerunt: hinc quum de animae substantia disputatio in cumberet corpus esse uel aliquam cius partem esse posuerunt: alii ai rem, alii feruidum spiritum ; alij cor, alij cerebrum, alij sanguinem p tauerunt. Quid dicam de his, qui lucem, qui ignem, qui scintillam stestarum , qui spiritum tenuem per totum corpus diffusum astruxerunt nee defuerunt, qui temperationem esse quandam ex quatuor principiis conflatam afirmarent, nimirum deinceps si hanc sententiam sequentes m ri animam existimauerunt, hac Anaxagoras stetit, hac Democritus, hac Leucippus, alij quidam, Anaximenes, Heraclitus, Empedocles, Crutias, Parmenides, demum Epicurus, Dicaearchus, &qui horum disciplinam sequuti suerunt. Addi his potest e iunioribus Gregorius Nicenus. Arabes quoque ne id tantummodo Graecorum uitium putes Alpharabius Auam paces, Albubacher sententia sua perimunt animus, & ueluti capite mulctant . Eos etiam, qui dixerunt, optimum esse homini non na sci, proximum quam citissime aboleri, mortem animarum Gedidisse sermo ipse indicat: nam ita dixerunt, quasi post hanc uitam nihil sit, sed cum ea omnia extinguantur, & nihil esse, uel in nihilum reddi, quietem arbitrabantur, si tamen ulla potest esse ciuies nihil sentientis. Demon Cyprius arduus & ipse Philosophus, staminime arrogans, cuius uuam Lucianus in literas misit , interiogatus, quid de animo sentiret, num es, set
24쪽
lat immortalis λ Respondit', immortalis, sed ut omnia. Sic iste quoque
non abire, sed obire animum sensit, nihil animis plus ausus est tribuere, quam caeteris , quorum interitum uidebat. Stoici, quod genus erat Philo phorum acutum & uehemens,lcin Dialecticis ualde exercitum,animos post corporis mortem dili durare dicebant, aliquando tamen extingui, non ostendentes tamen quot durent saecula: quod de quibusdam animalibus traditum est, quae diutissime constat uiuere. Hi merito im
probandi uidentur, nam quum suscipiant, quod dissicillimum est in praesenti cootrouersia, animos durare post corpora, illud , quod sacilius
concedi potuit& debuit, durare eos in aeternum, negant, quum tamen extinctionis subitae nullam asserant causam. At nec sanae mentis hominibus suaderi unquam potuit, an imam, unde rationis est compos, in alia quo esse corporum genere, ut quaesit omni corpore praestantior. Ipsa praeterea quomodo corpus quum non habeat spatio diffusam molem, quod necessario reliqua corpora recipiunt; . non habeat etiam illas primarias qualitates, quae cunctis insunt corporibus e non enim, quod in nobis sa
pit&intelligit, longum est aut latum, non calidum aut frigidum, & cae. tera huiusmodi. Sed & illud ostendit animam non esse corpus, quod pleraque intelligit sine corpore,&quod adueniens corpori ipsum non auget, nec recedens imminuit. A Υ Η.A. Vellem de Aristotele tibi aliquid liberet dicere, quid scilicet eum de animi immortalitate sensisse ipse credas : hunc enim humanae sapientiae regulam, hunc admirabilium rerum singularem inuentorem , hunc Philosophiam ab alijs institutam persecisse exclamant. Itaque non possumus hunc tam magnum Philosophum
praeterire, ut eius sententia non exquiratur. MA R. Magnus sine controuersia fuit hic Philosophus , sed obstitius sermone adeo, ut magna opus sit cura, ut intelligatur: hac autem in re ita perplexe loquutus est, ut utraque pars Aristotelem sententiae suae patronum faciat. Ego ut ab initio dixi ambiguum suisse, &suam de industria occultasse sententiam arbitror. Nam si apertus esse uoluisset, duobus aut tribus uerbis id facere potuisset : diceret simpliciter humanam animam esse mortalem, si ita uidebatur, uel immortalem, si contra existimabat, nunc suspenso gradu incedit, & quaedam uerba reliquit, ut utrunque senssse uideatur. Faciam autem sic. Nam exponam loca, quibus utraque pars pro sua innititur sententia, deinde liberum tibi relinquam, ut iudices quid ille senserit, &in quam partem declinarit. An si id fecero, tibi satisfaciam Θ l
. . A Τ Η Α . . Nihil te commodius facere posse arbitror, quam si hoc feceris,&liberum unicuique relinquas,re in medium posita,opinari de Aris, stotelequidsbi uoluerit. MAR. Ergo adducemus loca hon tamen
omnia, sed quae magis urgent. In primis, quod putauerit anima minorudiutius uiuere quam corpus,illud indica qu6d in ethicis ausus est dicere, ultimum terribilium esse mortem,nec postea uideri bonum aliquod uel malum superesse mortalibus. hocille non posuisset, si immortalita
25쪽
rem esse placuisset: mors enim potius esset in uotis, si duraret post eam animus, & hac ianua ad potiorem transmitteretur uitam, quod Cleombrotus quidam fecisse narratur, quem aiunt lecto de immortalitate Platonis libro se de muro praecipitem dedisse. Rursus in eisdem Ethicis ait idem sortem uirum exponentem se morti se ipsum orbare maximis bonis, quibus est dignus. Hic si immortalem animam credidisset, nonne illa potius dixisset,sorti uiro maxima proposita esse post mortem praemia,
ut qui pro aequitate pugnans occubere uoluisset hanc enim habent omnes fortitudinis acuendae caussam ζquod uir sortis non tam amittere utitam, quam commutare uideatur, deteriorem scilicet meliori: nam quam
ille proponit gloriam, & ea sperat hominum pectora incendi ad sortit dinem, frigidum est solatium: quid enim pertinet ad quem uis post momtem gloria, quam, si totus moritur, non sentiet Sed & alij huius Phulosophi sermones ostendunt ipsum immortalitatem abiecisse, quale illud est, quod asserit uoluntatem esse impossibilium, & inter exempla immortalitatem recenset. Idem in eisdem libris moralibus autumat mo tuum non esse foeticem quia stelicitas inquit penes nos est operatio,quacaret mortuus. Cur praeterea, quum de hac ipsa Delicitate uerba facit,
quod est ueluti signum ad sagittam, ubi omnes collimant: seelicitatem tantum proponit hominis uiuentis, nullo habito sermone eius,quae post mortem contingetὸ An oblitum rei tantae dicemus ξ uel ueris milius sit
nullam putasse ξ Sed in Oeconomicis ipse quoq; ait, homines sola propugnatione assequi sempiternitatem. Et hic quoque oblitus uidetur si ita dicendum est) immortalitatis.Et haec quidem & si milia afferunt loca,qui
istimant Aristotelem contra immortalitatem stetisse. E contrario at tem Averroes, Simplicius, Themistius,& bona pars Peripateticorum aD serit Aristotelem accesisse animarum immortalitati. Multiplices afferunt
locos, in quibus id uoluisse putatui, quos nos consultosomisimus, ne nimis protrahatur sermo.Sed fortissime id sentire creditur in secundo degeneratione animalium, capite tertio, ubi proposita quaestione, quae sit serma hominis, quo generante , quo in tempore, quomodo insit homini genito, respondet, intessectum extrinsecus accedere, ut qui per se ipsum subsistat, nec actionem habeat a corpore pendentem, dicitque eum nullo corporis instrumento fabricari, remque diuinam uocat . Praeterea in libro primo de partibus animalium, capite primo, ait animam rationalem esse abstractam a materia simpliciter, ideo a Physico non esse corus derandam. Amplius tertio de anima de utroque loquens intellectu gente ac possibili, affirmat intellectum uere esse separatum, a corpore scilicet, eaque de caussa esse immortalem. Idem septimo ethicorum,quas in extremo libri, dum inquirit, cur nulla res eadem nos semper dei
ctat , quia inquid non est simplex nostra natura, sed inest aliquid aliud,
quo corruptibiles sumus. His uerbis ostendere uidetur inesse nobis est Ium, quod penitus corTuptionis sit expers. . Age,uideamus & illud eius. dem
26쪽
dem in secundo de anima, ubi asserit intellectium, qui in contemplati ne uersatur separari a sensu, sicut perpetuum a corruptibili. Adde etiam, quod in primo ethicorum prospera & aduersa posterorum& amicorum censet ad defunctos quadam ex parte pertinere, ut ex is uel scelices sint uel inscelices. Sed in poli citis Hemibus assignat post mortem insulas sortunatas, ubi Beati exigunt aeuum,quin etiam censet eis sacrificandum:Heroes autem uocari animas uirorum fortiu nemo negat. Aristotcle etiam
composuisse librum quendam, cui titulus est Eudemus,& Laertius t statur in Aristotelis uita, &Themistius in libris de anima, & Plutarchus in consolatione ad Apollonium: illo in opere apertissime astruit anim rum immortalitatem, ut tergiversationi non sit locus. Expositis iam, quae utrinque de Aristotele dicuntur, &perspectis eius sententijs, potesne mihi dicere, cuius fuerit partis quo se inclinarit AT R A. Diis- culter id quidem possem: magno iue opus foret ad cogitandum spacio. MA R. Ego quid mihi semper uisum fuerit exposui, cuius quidem sententiae habeo socios. Sunt enim &alij non ineruditi uiri, inter quos Ioannem Scotum Theologum primarium numero, qui prospicientes Arist telem hac in quaestione uarie scripsisse, & modo huc,'modo illuc accessi Lse, ambiguum fuisse existiment,&leuiter utranque opinionem attigis
se, nec in earum altera immoratum, ut solet,quum assertionem suam probare, & aliorum improbare conatur, cuius ctiam rei suspitioncm commouet Plutarchus, qui i n libro, in quo colligit Philosophorum placita, dum
sententias ponit corum, qui tenuerunt animae mortem, & aliorum , qui tenuerunt perpetuam uitam, Aristotelem praetermittit,quum tamen multis alijs in rebus, quid de anima Aristoteles senserit exposuisset. Dubius igitur ut mihi uidetur hac in re suit, nee dici potest, quod dubitans rei scientiam haberet, illud tantum sciebat se dubitare, & unde ad dubitandum impelleretur. Dubium autem Aristatelem sui iue non tantum ex uarietate scriptorum colligere licet,sed ex eo quoque quod libro primo de anima intellectum asserit, nihil forsan perpeti posse: illud forsan non est fidentis hominis uerbum, sed titubantis. Rursus duodecimo methaphisces quaestionem mouet, nec dissoluit, sed posterius dicit determinandam, quasi antea in physicis non determinarit. Haec faciunt, ut una cum quibusdam alijs Aristotelem ambiguum filisse opincr. ATHA. Quid si tibi uim adhibere possim,& cogam, ut alterutrum pronunties, quid dices M A R . Dicam te Tyrannum esse, si id feceris. A T ii A. Non id te rogo, sed ut dicas de Aristotele, in quam magis partem inclinarit; potes enim id dicere utrisque locis perspectis. MAR. Non times Atha nasi. A T H A . Quid . M A R . Ne te parum aequum exi stimem, quod mutes multum de conditionibus. Nam ea lege dicere coeperam de Aristotele, ut utrisque t pcis propositis liberum auditori iudicium relinquorem, quid sibi uir ille uoluerit. AT RA. Sic est. Nihilominus pote v
dicere, quod te fasito. MAR. Ego si dicendum est Aristotelem magis
27쪽
gis ad immortalitatem flexisse existimo. Nam loci, qui pro immortalitate faciunt, mihi ualidiores& firmiores uidentur: pluribus autem contrarijs loci hominis compositi statum non simplicis, seu disiuncti, qui in intellectu solo consistit Aristoteles spectasse uidetur. Existimant quidam Aristotelem animarum mortem aperte non posuisse,ueritum ne a cedente accusatore Iudicum sententijs subij ceretur, & poenas daret, quod mihi tamen ueris mile non uidetur. Nam qui illum antecesserant Democritici, & qui postea sequuti sunt Epicurei, idem sentientes, nihil unquam eo nomine a Iudicibus passi sunt. Accusatus postmodum impietatis suit ab Eurymedonte Hierophanta communi illa Philosophorum inuidia, qubd de Dijs non recte sentiret ; quod sane iudicium, cogitans, quid simili de causa Socrati contigisset, subterfugit, & in finitimam Chalcidem clam euasit, ubi post triennio extinctus est. Editos libros suos& non editos dicebat, ita, ut ne ipsi quidem sua obscuritas ignota esset, sed eam potius de industria affectasse uidetur. AT HA . Omittamus iam quae hunc Philosephum, de quo multa dicta sunt, uoluit ille non apertus esse hac in controuersia, sed latere, ideo latebras illi suas relinquamus, & ad reliqua progrediamur. MAR. Recte mones: non enim unius opinioni,quanuis praecellentis tantum deserendum est, ut lex naturae habeatur, uideamus quo nos ratio ducat, & id, quod ipsa suaserit, quandoquidem philosophari coepimus, putetur esse firmissimuin. AT ΗΑ. Sic agendo censeo.
28쪽
l. R INCI p Io illud oscere puto,ne credatur immortalitas animi, quia dissicile est admodum homini sensibus praedito, qui ipsissensibus ducibus as
suevit rerum notitiam capere, & corpore assidue corpora noscere, & intra corpora quotidiana con
suetudine uersari , cogitare deinceps & meditari qualis sit animus , ubi de corpore exierit: quΟ-- modo inquiundis ne his corporis partibus, quas semel insedimus , explere poterimus ossicium intelligendi ξ hoc, dicet aliquis nequeo subi jcere cogitationi, hoc explicare mihi durum. Quid de Angelis ipsis,qui nunquam corporibus sociati, num molle dictu, quomodo existant, quo munere fungantur λ Ego uero animos ip strucidato ac debilitato corpore uigere uideo, quin instrumenta corporis distringere mentium potius aciem, quam acuere dicuntur. Itaque & Democritus & plerique alij oculorum se se orbarunt aspectu , quo plus animo cernerent, & Appius in caecitate corporis lumine utens, rationis Senatum Romanum ad accipiendas scederis conditiones incitatum flexit, foedamque Pyrrhi pacem & inutilem eximia orationis suae grauitate dis.cussit. Ostendunt haec animum ipsum, unde intelligimus, nihil accipere a corpore, nec ab ullo eius instrumento, si quidem remotis corporis sensibus longe melius speculatur. Quin multa uera astruit cotra sensuum opinionem, plura etiam percepit, ad quae sensus non accedunt, ueluti res corpore uacantes. Item & generatim res intelligit ab omni personarum, temporum, locorum conditione avulsas : haec omnia percepit, quae ne uana quidem imagine sibi posset efingere. Ego uero etiam haec, quae leuiora possunt uideri, arbitror rectius peragi, si corporis sensus uel omnino absint, uel quam minimum adhibeantur. Nam nec Poetam pu-tvssse graues sonantes iue uersus uoluere: nec Oratorem uberem grandiloqua que eloquutionem fundere, nisi ei rei toto animo seruia abi gatis
29쪽
gatis quodammodo corporis sensibus: licet in Homero id cernere. Nemo hoc Poeta suit eloquentior, nemo in pangendo carmine Delicior, quia, ut opinor, clausis oculorum senestris totus intus habitabat, nec
externarum rerum uisus illum a carminis intentione poterat auocare.
Qiium igitur mens, ratio, ingenium, intelligentia, cognitio, & ut uno uerbo amplectar, humanus animus, non sit ulli alligatus corporeo instrumento, sed a se ipso subsistat, & per se opus suum moliatur, quid ad
eum pertinet extinctio sensuum ξ Videmus quod quanto animus abstrahit se magis a corpore, & ad corpore uacantia attollitur, tanto amplius perficitur,& dicemus eum corrumpi, quum a corpore penitus separatur :& non hoc mouebit, quod nihil ex eo corrun latur, in quo magis perficitur, non posse eandem rem ad persectionem simul corruptione tendereλFatendum est autem, quod corrupto corpore,corrum tur quoque is intelligendi modus, quo nunc utimur, sed succedet alius melior& nobilior, quo directo & absque ullo circuitu naturam rerum omnium attinget, nihil differens ab Angelis in hoc intelligendi munere. Similiter animus seclusus a corpore gaudebit,& amabit sicuti corpore inclusus,
hoc tamen interest, quhd nunc cum perturbatione, tunc imperturbatus mouebitur. Vnde enim perturbationes animorum, quos nunc in corde patiunturξ nempe ex humorum accessione,uel decessione,quae tunc nutila erunt, erunt autem tanthm affectus in nuda uoluntate . nam uoluntatem quoque suam hinc auferet animus tanquam corpori non cohaerentem ullo uinculo, sed liberam & solutam. Vide autem quis nihil a prospectu corporum animus patiatur, nam non recipit in se, ut contraria, quae in rebus ipsis sibi inuicem aduersantur. Contraria sunt frigus & ca lor, humor &siccitas rnam mutuo se expellunt, sed in intelligentis recepta animo non sunt contraria: nam non se illuc expellunt, lino subsequuntur, quia altero cognito, alterius elucet cognitio. Ergo quum purus sit animus ab omni corporis contagione, nihilq; corporeum secum fera cur no manebit,& proprio iungetur munere,ubi a corpore suerit dissociatus Non enim ut destructo oculo amittitur uis uidendi, quia distructum est id unde illa subsistebat, lic uis intelligendi peri jt destructo corpore: quoniam haec de eo non pendebat, desinit quidem animus destructo corpore esse illius forma, non tamen desinit esse ipse, quod per se prius erat. Et hoc est argumentum, quo potissimum Augustinus innititur in libro, quem de hac re scripsi, nam quum animus inquid stper seipsum uita, non capit uita interitum , sicut nec lux obscuritatem, λωtitudo imbecillitatem, ueritas falsitatem: corpus autem in eo differt, quod non a se ipso, sed ab alio sumit uitam, idest ab animo: nimirum igitur si illo recedente extinguitur tanquam a uita deseratur,animus autem , qui uitam per se habet non potest extingui, quandoquidem nemo . se ipsum deserat. Haec ab Augustino. Cogita quaeso Athanasi, tecum saepius reuolue nihil enim est, quod escacius dici queat nam si animus
30쪽
in corpore manens ipsum conseruat & continet ne ossiuat, ne tabescat, quanto magis se ipsum conseruabit, quum uitam non a corpore pendentem consequutus sit.hoc idem uidit D.Bernardus scribens in cantica can.
ticorum quid enim illa altitudo ingenij non uideret)ὶ Vita inquit anima est, uiuens quidem, sed se ipsa, & per hoc non tam uiuens, quam uita ut proprie de ea loquamur. Inde est quod infusa corpori uiuificat illud , ut sit corpus de uitae praesentia non uita, sed uiuens. In hoc autem gerit anima similitudinem quandam cum Deo , quod non solum est uita, sed etiam uiuificans, sequitur etiam, ut sit immortalis, quoniam, quum sibi ipsa uita sit , sicut non est, quo cadat a se, sic non est quo cadata vita. Hinc summe etiam cogor Virgilium commendare, non sollim ob carminis maiestatem, ut multi, sed etiam ob eximiam scientiam: Nam eadem sentiens uocat animas uitae nomine, ut illud indicat. Et ni docta comes tenues sne corpore uitas ii Admoneat volitare cauae sub imagine sormae, l- l Irruat,&s ustra ferro diverberet umbras. Et rursus
Vitaque cum gemitu fugit indignata sub umbras. An quia ex ea parte, qua vergimus ad beluas, occidimus, iccirco interire credendum est, unde sempiternis spiritalibus formis communicamus ξ& putandum, quod quum hominem plurimis exim ijsque muneribus ornarit Deus, patiatur deinde collabi totum aut uelit subito fato extingui flagrantes animorum faces, quas imaginis suae nota insculptas terrenae molis corporibus suapte manu adegisset ξEst nanque humanus animus ab omni materiar sorde purus, & quicquid tale est, id proximum Deum habet auctorem, nimirum igitur si id opus sit perpetuum , quod quicunque diuinum dixerit, recte nominauerit: id enim non materia alicubi desumpta se auit, sed Dei spiritus. Videmus corporeaS res rumpi ob hoc ipsum, quod e materia rudi, fragili, & commutabili eductae fuerunt & conflatae ,& ut sic dixerim dolatae: ergo quum, quod in illis est causa corruptionis, cesset in humana mente, quae ab omni materiae contagione abest procul,hanc incorruptam inuiolatamque, & ab omni mortis aculeo liberam manere, dicendum est. Non me latet, quod unumquodque animal simile sui generat, nam & Leo Leonem, & equus equum, & canis canem procreat, non autem aliud diuersi generis esterius iue formae animat: sic dicerem, quod homo, qui sapiens est animal, generaret alium hominem sapientem, si tanta uis intelligendi, cognoscendi, inueniendi, reminiscendi de seminis potentia gigni confingiqi possit, nam cor, cerebrum , iecur, sanguinem, bilem, pituitam, ossa,
neruos, uenas,& reliquam membrorum formam atque texturam, unde habeamus, & quemadmodum fabricata sint, uideor posse expunere. Illud nanque constat ut seminis deducta & efficia esse ex his quatuor naturis, quae principia sunt subcoelestium omnium, sed non pari ratione
possum dicere id, quod in homine sapit, intelligit, meminit, uult, esse