장음표시 사용
261쪽
An Divina Voluntas potuerit ab aeteris no manere omnino suspensa circa creaturas, ita ut potuerit illas nec velle, nec nolle. s. I.
l sciendum , quadrifariam potuisse divinam voluntatem ab aeterno comparari ad creaturas. Primo positi vh & directe volendo illas. Secundb positivE , ac directe eas nolendo , vel volendo non esse illarum. Tertio nec directe uolendo , aut nolendo illas. sed liberE omittendo omne exercitium , & positivum actum circa illas. Quarto merE suspensiud se habendo circa illas per puram , & negativam omissionem nullo modo exerce do circa illas suam libertatem.
fuisse obligatam ad determinate volendum , aut determinath nolendum ali- qu S cre luras, certum est ex dictis: quia cum sine creaturis persecta sit bonitas Dei; quis voluit, ex sua libertate voluit, quas vero noluit, vel non voluit , ex sui libertate noluit , aut non voluit; cum nihil in creatura sit, uod possit necelsitare Deum ad sui e termini tam volitionein , aut noliti nem , aut non volitionem . Qii aestio igitur est , an divina voluntas fuerit obligata ad hoc disiunctum , vel nolendi, vel volendi illas ; ita ut non potuerit omnino suspendere Omne exerincilium circa illas , sed debuerit omnes aut velle, aut nolle. Et insuper, an necessarium fuerit omnes velle, aut nolle directe an vero potuerit libere mmittere volitionem , aut nolitionem circa illas. In hoc discordes reperio Thom istas iaQuidam negint, divinam voluntatem potuisse manere suspensam circa crea-
turas . Ita Io. S. Thoma , Ferreis, Salmanti censes, eorumque compilator Paulus , Conceptione cum caeteris. Alii assirmant, inter quos Godor, Gonet.& Recentiores non pauci. . II. Nostra sententia.
II tur , voluntatem divinam non potuisse manere negati vh prorsus suspensam circa creaturas, nec eas directe volendo, aut nolendo , nec liberEvolitionem , aut nolitionem circa illas omittendo . Probatur ratione fundamentali si e . Non minus est persecta,& actualissima divina voluntas, quam sit divinus intellectus , seu divina scientia : sed divina scientia actu deis bet se extendere ad Omne scibile , sive necessarium , sive contingens; ita ut si actu ad aliquod non se extenderet. non esset actuat issima . & infinite persecta: unde superius ostendimus, in Deo dari scientiam omnium quorumcumque, etiam contingentium conditionatorum ergo etiam divina voluntas, debet actu sese exercere circa omne voli bile;
ita ut si actu circa aliquod non se exerceret non esset actualissima , & infinite persecta , quia non esset in acta circa omnia ; ergo &C.
tiae divinat ad res suturas est omnino libera , non addens persectionem distin- ct im supra se ipsam , ut terminatam ad se ipsam . & creaturas possibiles r& tamen si mere suspensive se haberet circa eas , argueretur in persectio positiva ex parte icientiae, quia ei deficeret terminatio politiva ad omne scibiles ergo etiam voluntas divina maianeret positi vh imperfecta , si mere fusi pensive se haberet ad aliquod objectum. voli bile , aut noli bile, quinavis libere terminetur ad illud. Quibus piaecluditur Adversiaiorum sana tiaris resiponsio dicentium . quhd cum in ellectus seratur necetiario in res scibiles, e nequit p
262쪽
negantibus quidem scientiam mediam
pro statu praesenti naturae corruptae, sed eam afferentibus pro statu naturet innocentis . N pro Angelis : quae ibi dicta , recolenda sunt. VI. Probatur primo ex D. Paulo ad Ephes x. V. Io. dicente: Ipsius enim sumus factura , creati in Christo Iesu in operibias bonis, qua praparaυit Deus, ut se iIIis ambulemur. Notate. Si nos 1 Deo creamur in oneribus bonis ; ergo ea non supponit Deus ante suum decretum sutura , sed suo decreto ea facit sutura , creatio enim non supponit
subiectum , sed illud creando iacit .
Rursus : si Deus praeparavit Opera nostra; ergo ea prae definivit. Et ne quis putet , quod Deus praedefinierit, seu praeparaverit solum circumstantias, in quibus ea praevidit sutura, subiungit: tit in illis ambulemus : non quia praevis sueramus ambulaturi, sed faciens, ut in illis ambulemus sua voluntate ;qua dixit E 1echiel. v. 26. Et dabo
vobis eor no νum , ω spiritum novum ponam in medio υestri: cr auferam eorIapideum de earne vestra , ω dabo Do-bis eor earneum . Et spiritum meum ponam in medio vestri et cr Deiam ut in praeeptis meis ambuletis . Qua Proverb. x et v. r. Sicut divi ones aquarum, ita cor Regis in manu Domini ; quoeumque moluerit, inelinabit illud . Haec certe decreto ex se indifferenti Deus non facit. Hinc D. Augustin. in Psalm. I 42. n. to. ait: Audi Epostolum boe te docentem . Non ex operibus , inquit, ne fortὸ quis extoIlatur . opera bona non habemus pHabemus plauὸ : sed vide , quid sequitur et I ur enim fumus figmentum dixit. Ipsius sumus figmentum . fortὸ naturam ,
qua bomines fumus , eommemorare
Iuit , boc appetiato sigmento non plan ide operiueus loquebatur. Non , inquit , ex operibus , ne forιὸ quis extoia latur .... Ipsius enim fumur figmentiam areati in Christo Iesu in operibus bonis . NoIi ergo putare , te aliquid operari , nisi in quantiam malus et . ADerte ab stia pere tuo te ad opus illius , qui fecit M . . . . Ut enim Ar, ipse opera:us ea e ut
bonus sit, si bonus es, θ' operatur . . . Deu3 es enim qui operatiar in nobis , ω velle , or operari pro bona voluntate cre. Et S. Prosper resp. t . ad capita Gallorum . Fides t inquit ω caritatis opera , atque in eis usque in Unem perseverantia . quia homini per Dei grat tam eonferuntur , recte Θ ipsa , or qua eis re- ιν thisenda sunt . praedestinata dieuntur . e cati laritate apostuli dicentis ipsius
enim fumur figmentum , ereati in operi
bus bonis cre. Idem S. Fulgentius lib.
I. ad Monimiam r. 20. nec non D. Tho.
ad praefatum Pauli dictum lea 3. ubi ait : Ideo subdit de pridesinatione diiseens et uua t stilicet bona opera p sparavit Deus I mbit enim alius es Praedesinatio , quam praparatio beneficiorum Dei , inter qua beneficia eomputantur , k ipsa opera nostra . Dieitur tamen Deus nobis aliqua praeparare , in quanti m dif- ponit , se nobis daturum.
UII. Confirmatur. Ex Sacris Litteris habetur prim δέ qu bd voluntav e ius talis est , ut ei non possit relisti. Unde Ester 13. v. s. Nou est qui ρο
tua re rere voluntati , si decreveνεν cre. Isaiae 46. v. ro. Constium metim flabit ,
tati enim eius quis resistit ' Quod si voluntas creata elset , quae determinaret voluntatem divinam , eique darei e scaciam, quomodo de voluntate divina haec verificari postent 3 Deberet potius de se haec dicere creata voluntas :supposito enim , quod pro mea libertate determinata si in ad consensum , quis resistet uis po: eiit infirmare Deus ρ Nequaquam . Nam is sua indisi serentia faciet quodcumque voluero :imo ego faciam , ut faciat mecum ; Sesi voluero. etiam peccatum . invitus
quidem, sed faciet. Rursus ii teste D.
Paulo : Deus operatur omnia seeunIῖ meon iram voluntatis suae: Eplius. r. v. I I.
xx. ut simus in taurim gloria ejus nor, qui aute speravimus in Chrisor ergon 2 exoectabit consensum voluntatis humane λ eruoau Deus nihil ita uer . niti
263쪽
prius exploraverit humanos affectus , determinaret, si eam illi offerret: at & voluntati, humans inclinationes. qua qui posito decreto mere indifferenti .
arte illam trahere, aut vincere possit ' Deus hoc videret; ergo&c. min. pro-Hoc non esset operari secundum consi- batur . Discretio Petri poenitentis a Iulium voluntatis suae , sed secundum da non poeni tente non videretur a Deo .consilium voluntatis nostrae. ut procedeny suo decreto, & gratiar VIII. Secund5 probatur ex illo cele- nam in ea sentetitia bonus Divi Petribri testimonio D. Pauli I. Cor. . P. 6. O consensus videretur futurus ante om- . quod supelius expendimus quast. 6. ne decretum , & lichi supponatur alide scientia eonditionatorum diab. 4. s. I. quod decretum , quod esset , hoc erit n. 3. ubi Paulus: ne linquit supra quam pure indisseiens, & indifferenter obla-semptum es , unus adversiis alterum inste- tus quantum est ex parte Dei ; ergo tur pra alio . Quis enim te discernit y tota discretio videt etur a Deo unice iuΩuid autem babes, quod non accepist voluntate D. Petri determinante,& pro se autem aeeepissi, quid gloriaris, quasi sua libertate consentiente prae Iudaia . non aeceperis ' Ex quibus arguo sic. Conserantur ea, quae dicta sunt qu. 6. Si decretum divinae voluntatis non sit eitata de fetentia eontingentium diab. 4. Lex se efficax, sed pure indifferens, de r. nu. s. ωe. ubi contrariorum respouina nostra voluntate determinationem . sones reseruntur, & resutantur. accipiens; ratio discernens consentien- X. Tertio probatur. Si decretum . tem a non consentiente, non erit vo- Dei foret pure indifferens, sequeretur ,
luntas Dei, neque id quod accepit , quod Apollo I i elegissent Christum , non Deo, sed voluntas consentientis, & id Christus Apostolos contra illud Ioan.
quod habet ex suo libero arbitrio : & x s. v. 16. Non τοι me elegisis, sed ego consequenter unus homo poterit insta- elegi υos. mod probo sic. Si decretumri. & gloriari adversus alterum contrὶ Dei est pure indifferens, iam consen dictum Apostoli . aod sic ostendo . sus Apostolorum esset praevisus , ut en Discretio inter aliqua duo non debet innata eorum libertate futurus anteis desumi, nec reduci ad id , in quo causae decretum vocationis , & electionis ip- conveniunt, sed ad id, in quo differunt: sorum; prius enim vidisset Deus, eos sed consensurus , & non consensurus consensuros vocationi , deinde voca ias iuxta Contrarios in decreto Dei con- set, Scelegisset: cum tecundum CO veniunt ; illud enim , ut a Deo venit est trarios ante decretum absolutum eliis
indifferens, & aequale in utroque , nee gendi Apostolos , praeviderit , quod in magis secundum se essicax in uno, quam tali occasione vocati, secuturi suissent in altero; sol cunque differunt in hoc, illum ; ergo prius Apostoli elegissent quod unus pro libertate sua illud de- sequi Christum ; ergo non vere dixisset
terminat ad bonum Opus, alter autem Christus: non vos me elegis is et quia
non ; ergo discretio&c. sicque consen- electio sequendi Christum primordialitiens instari poterit adversus non con- ter reluxit in eorum consensu vocati sentientem dicendo: ego mea libertate ni, qui suit praevisus ante omne decredet crminans voluntatem Dei ad bo- tum , & quo saeta fuit essicax vocationum, me discrevi a te. illorum, & non aliorum, qui similiter IX. Explicatur hoc . si Deus videret vocati non venerunt. D. Petrum ante ullum suae voluntatis XI. Confirmatur. Supposito, quod decretum, ex sua libertate determina- Deus praevidisset, Apostolos in tali oc-1e gratiam suam indifferenter illi obla- casione vocatos vocationi non consentam ad ps nitentiam ; videret etiam D. suros; vel potuisset ab eis in tali occa- Petrum in illis occasonibus se disceria sone eos vocando obtinere consentum
nere a Iuda , qui in eisdem circumstan- liberum , vel non 8 Si non potui Tet; eritis inspirationum, grati α eam non go primordialis ratio, quare seculi sunt
264쪽
Christum non fuit voeatio Christi, &
electio . sed eorum liber consensus . Si vero potuisset s ergo potuisset falsifieare scientiam mediam . qua eos non consensuros praevidit . Rursus, si potuisset; non certh id potuisset decreto mer E indifferente , & soluin eificaci eκ consensu , qui supponeretur non futurus; erisgo decreto per se , & ab intrinseco efficaci . Uideatur D. August. de Pradesinis
XII. Quirid. Posito hoc decreto merE indifferente , sequeretur insuper, hominem pri sis diligere Deum, quam a Deo diligatur; quod dissonat dicto
Ioannis epit L r. cap. 4. V. t . Non quasinos dilexerimur Deum I sed quoniam ipse prior dilexit nos. Probo assumtum . Deum amare hominem est Deum velle homini bonum gratiae et unde decretum conserendi homini bonum gratiae exprimit amorem Dei erget hominem a Hominem vero amare Deum est ejus gratiae consentire, consensus enim est verum amoris exercitium: atqui, iuxta ponentes decreta indifferentia , Deus priusquam decernat homini conserreis gratiam suam, videt, hominem pro sua innata liberiate gratiae consensurum , si eam illi dederit; ergo prius &c. Non cessarem ab adducendis Sacra r. Litterarum teli imoniis ia Uerum transeamus ad
s. III. S. Augustinus pro efficaeia Diυine
XIII cri Mnium Patrum in hac mat ria ducit agmen Sanct. Augustinus, qui eam fusius, quam caeteri . pertractavit adversus Pela iamri , & Semipelagianos. ωamvis autem de eius mente satis constare posset ex dictis qu.
6. De Scientia Conditionatorum toto dub.
s. ubi ab ipso negatam suisse scientiam
mediam demonstravimus idi aliqua tamen eius testimonia huc adducere plaeet pici esticacia divinae volontatis di-reete militantia. Primum ergo sumitur ex lib. de Ir tia , o Iib. arb. e. et s. ubi de divina voluntate , ait: facit ut faetamus praebendo vires si eae simas voluntati nostra , qui dixit faciam , ut in iust eation bur meis ambuletis Ete. x r. agit inquit Omn potens Deus in eorde bom
num , or motus voluntatir eorum , ut per eos agat , quod eor agere voluerit .
Si autem decretum Dei esset indifferens, quomodo posset facere , ut sactamus: quomodo posset per nos agere in corindibus nostris, quod per nos agere vel- Iet y Nonne oppositum poti iis inser retur Secundum sumitur eκ lib. de eo rept. Θ grat. eap. x 4. ubi docet haec tria. Primum, quΛd Deus de voluntatibus hominum , quod vula, eum vult , faeit. Secundum, qudd sine dubio habet bumaia
norum cordium quocumque voluerit im
elinandorum omnipotentissimam potesarem . Tertium , quod magis habet in sua potessate voluntater hominum , quim ipsi suas . aeso . Haec omnia quomodo vera erunt, si Deus decreto merE indifferente se gerat erga hominum voluntates γTettium sumitur ex lib. s. de Civit. Dei eap. r. ubi loquens de Fato, quod
Stoici in Stellarum dispositione collocabant . ait et si propterea quisquam Faro tribuit, quis ipsam Dei voluntatem , vel potestatem Fati nomine appellat, senistentiam teneat , linguam eorrigat . Et capia'. QuapropteVt inquit υοluntater
nostra tantum valent, quantum Deus ear
valere voluit, atque praseivit: Θ ite quidquid valent , eratissime vasent s om uod factura sunt ipsa omnino factura
sunt ... quapropter mibi Fati nomevi alicui νei adbisendum plaeeret , magis dicerem, Fatum esse infirmiorit , pote ιioris voluntatem , qui eum babet in potestate , quam illo eausarum ordine, , quem non usitato , sed suo more Stolai tum appellant ; arbitrium nostra v Iuntatis auferri. Peto ad Adversariis
admitterent ne ipsi id , quod Stoici de suo Fato asserebant, dici posse de divina voluntate, ac potestate' Certh non
265쪽
credam. Fatum enim in quadam necessaria , & immutabili syderum dispositione Stoici collocabant, ex qua Ominnia haec inevitabiliter, & quidem necessario eveniebant: quod cum suo de-ereto indifferente, ac sese humanς voluntati attemperante cohaerere non m-test. Si ergo D. Augustinus Fati nomen divinae voluntati accommodare no metuit, qua tantum valent, quantum illa valere voluit, &certissime valent voluntates nostrae, quamvis non necessario , ut a Fato , sed libere ; clarum est , S. Doctorem non asseruisse Deo v Iuntatem indifferentem, &ad nutum humanae voluntatis flexibilem, sed voluntatem ordine ab ipsa praesinito cuncta insallibiliter, essicaciterque causan
XIV. Magistrum suum Augustinum
imitatus S. Thomas I. p. qu. II 6.ar. I. de Fato agens. Sie igitur inquit imquantum omnia , qua bὶe agunιur divina providentia subduntur, tanquam per .am prςOrdinata , or quasi prςloquuta , Fatum ponere possumus ι Iiset hoe nomine Sancti Doctores uti ree averint, propter σοι , qui ad vim positionis Dderum boeaeumen detorquebant . Unde Augusinus dieit in s. de Civit. Dei et si propterea quisquam res humanas Fato tribuit, quia ipsam Dei voluntatem , veI potesarem Fati nomine appellat , sententram teneat , ω linguam eorrigat . Et quo lib. I x. u. 3. art. 4. Esto Fatum repudiet, si
per illud intelligatur necessitas quaedam in res humanas ab influentia corporum cςlestium inducta ; si tamen per Fatum intelligatur dispositio divinae
voluntatis, a qua omnia praeordinantur , sic non abnuit admittere Fatum : subdit tamen , hoc nomen non asse usurpandum et quia eum Gentilabias
nee nomina debemus habere eommuniata a
Er ideb Augustinus dicit et se quis hoc
modo intelligat Fatum , sententiam teneat , linguam eorretat , ω non dicat
Fatum , sed providentiam Dei. Et ibidem asserit; quod omnia is providentia Dei sunt priae terminata , O ordinata.
. IV. S. Thomas pro Misaeia Voluntatis
XV. D Orro quamvis explorata adeo
A sit D. Τhomae mens pro es.ficacia divinae voluntatis; quia tamen decretorum indifferentium assertores ia1uam Opinionem, vel invitum , trahere conantur , operς pretium erit triae; us mente exponenda paululum immorari . Tria ergo principia statuit Angelicus Praeceptor , ex quibus essica cia divinae voluntatis persei & ab intrinseco talis invictd probatur.
contingentia, & libertas in operando desumitur a voluntate divina , ut , radice ex qua oritur tota necessitas .& contingentia in rebus creatis ἰ reprobatque opinionem illorum , qui dicebant , contingentiam in caulas secundas contingentes reserri; qui a s Deretur , quod effectus causae primae
impediretur per defectum ea a secun da , sicut virtus Solit per defectum planta impeditur . Nullus autem defectus causa fecunda impedire potes , quin πο- Iunias Dei effectum suum producat. Ita I. p. qu. I9. art. 8. incorp. & concludi t . adeb melliss dicendiam est , quod hors nimirum quod aliquis effectus sit contingens , alius necessarius. Contingit
propter eseaeiam divina voluntatis. a
re ibidem ad 3. Poseriaras inquit I habenι necessitatem a prioribus secundum modum priorum ζ unde Sr ea , qua fiunt a voluntate divana talem necestatem habent, qualem Deus vult illa habere , seviset vel absolutam , vel eonditiona Iem tantum. Quod docet etiam 6. Metaph, leti. tertia in fine , & alibi .
Ab hac doctrina toto coelo distant Molin istae. Dicunt, effectum esse contingentem , quia causa secunda liber contingens est. Dicunt , effectum cause primae ex deseciu causae secundς posse impediri. Dicunt, essicaciam divinae voluntatia tolleIe contingentiam a reis bus ,
266쪽
sectionem, eam tamen argueret , vel supponeret ex dictis. Et instatur etiam rnam actus liber Dei non addit persectionem supra actum necessarium ; &tamen si in tempore Deo adveniret , nonnE argueretur in Deo novς persectionis adventus Ad exempla autem adducta, dico, quod si Deus noluisset exercere actum ullum Misericordiae . aut Iustitiae , aut Omnipotentiae , defuisset quidem illi libera executio ad extra, sed illi non defuisset exercitium suae libertatis, &dominii. Ιmo in illo casu nolendo misereri , aut punire, aut creare, illud exercuisset, scut modo exercet volendo. At si nullum actum voluntatis liberum exercuisset circa aliquam creaturam , sed circa illam suspensa mansisset, suum circa illam dominium mi nim E exeicuisset , sed otiosa , di irres Iuta niansisset . mare exemplum debuisset proponi sie et si voluntas divina, nec decrevisset misereri, nec parcere , nec aliquid producere, tunc ei nulla persectio demisset. In quo casu , nego antecedens. X. apropter dupliciter continis gere potuisset in Deo libera omisso vo-bendi , vel nolendi creaturas. Uno modo per aetum positivum , quo sigilate
diceret volo omittere omnem actum circa creaturas et & hoc modo voluntas
divina screderem explicasset lassicienter suum dominium e sed non mans Dset suspensa ab omni actu ; quia saltem hunc actum habui stet politivum volo omittere . Alio modo , ut nullo prorsus actu positivo, citin posset illas velle , aut nolle , omisisset earum volitionem, aut nolitionem: & haec omissio, quamvis virtualiter, & interia prelative dici posset libera Deo, non tamen libertate positiva, sua lis decet summam actualitatem, dominium,& reis solutione in divinae voluntatis. XI. Dicunt secundo , & replicant. In tantum voluntas divina potest aliquam creaturam velle, aut nolle , quia
circa illam libera est: sed libera etiam est in omni actu circa eas, quia tota
eollectio actuum liberorum versatur circa bonum creatum , circa quod Deus libere prorsus se gerit ; ergo &c. XII. Confirmant primo . Complexum ex futuritione, & non suturitione rerum non habet bonitatem necessariam; ergo voluntas divina non est necessitata ad volendum fore , vel non fore illarum, cum ii solo bono necessario necessitari queat. XIII. Confirmant secundo . Si divina voluntas non posset manere suspensa , iam actus , quo Vellet lare , vel non lare creaturarum esset necessarius Deo: sed hoc repugnat: tiim quia reis pugnat , Deum necessario velle bouum creatum . Tum quia hujusmodi actus quo vellet necessario lare, vel non fore creaturarum esset prior actu , quo vellet Spiritum Sanctum , cum in Deo praedicata essentialia , & absoIuta priora sint relativis; ergo&c. XIV. Respondeo , dis . min. in omni actu determinato circa eas, conc. min. In omni actu vagit, Se col lectivd aec pio , neg. min. Deus ergo non est necessitatus , sed liber ad habendum actum determinatum circa creaturas ,
potest enim pro suo libito velle, aut nolle illas. Attamen hoc disjunctum vage, scilicet, vel velle, vel nolle illas , est necessarium Deo . Non quidem necessi late orta eκ obiecto , sed ex sua summa actualitate , & dominio, quod petit exerceri aliquo actu , vel volitionis , vel nolitionis circa omnevoli bile, sicut ejus scientia circa omnesei bile. XU. Dices. Videtur maior independentia , & dominium posse cessare ab omni actu etiam vagE, quam esse necessitatu in ad aliquem vage. Respondeo, dist. ant. Per actum p sitiuuin, quo velit ab omni actu cessare, eumque suspendere , transeat an s. per simplicein , & negativam omnis ais eius sulpensionem , nego antec. Hare enim potius est carentia , & suspensio exercitii dominii, & libertatis, ut dictum est. ΣVI. Ad primam confirmat. nego I i conis
267쪽
eonsequentiam , imb & suppositum consequentis: non enim necessitatur Deus ad volendum sore , vel non fore crea turae , quia in hoc complexo bonitas necessaria reperiatur: sed ex eo, qu bd divina voluntas , utpote actualissima , debet actu se exercere aliquo modo circa omne voli bile . Et instantia potest in sententia contraria retorqueri. Nam neque complexum ex futuritione, ocnon suturitione , & suspensione est bonitas necessaria e & tamen in eorum sententia voluntas divina necessitatur ad habendam volitionem, vel nolitionem , vel suspensionem ; ita ut licet quaelibet sit Deo formaliter liberata , complexum tamen sit Deo necelsari uin. XUII. Ad secundam confirm dili maj. aetus, quo vellet fore, vel non fore inde terminate, 6c vagi , esset ne cestarius, conc. maj. Fore determinate potius , quam non fore, aut e con tra , esset Sec. nego maj. Voluntas autem divina actu non terminatur ad so-re , vel non sore creaturarum vage sumtum , sed determinate ad sore , vel non lare , quo pacto est libera ; cum-rue terminatio ad Spiritum Sanctui t necessaria , necesie eit, ut praecedat omnem terminationem actualem ad
XVIII. Dicunt tertio. Ut essectus non ut futurus , non requiritur actio positiva ex parte alicuius patentiae divinae ἰ ergo divina voluntas poteti negative se habere circa creaturas non siluras . Ant. prob. tum quia non non petit ab ullo produci, cum sit nihil . Tum etiam quia . sicut, ut res sit requiritur actus, ita, ut non sit, sussicit carentia actus .
enectus sit determi nate non suturus , qui ex se indifferens est ad esse , ver non eme suturum , requiritur in De aetus positivus , quo velit eum esse s Potius non suturum , quam futurum 2 unde licui futuritio habetur ex actu di-rinae voluntatis , ut superius diximus, ita & non suturitio determinata. Adprob. dico, quod esto, ut effectus non
sit , susticiat quod non sit actio eiu gproductiva , ut tamen futurus non sit& non sit libere, requiritur actus Do
XX. Dicunt quarto . Potest absque omni ian persectione concipi divina voluntas suspensa ab omni actu pro signo Praedicatorum ementialium Γ & dii est
XXI. Re pondeo, neg consequ. Signimem in predicatorum essenii alium ,& divinarum processitonum non est signum exercitii libertatis , sed praeci -
se . NR δ' ualι libertatis exeris cmo. Unde non est imperfectio in dii. - RR δ' ς ε μι pro eo signo nullum ili ea concipiatur decretum : si-d ςst ii erfectio divina essentia, si pro signo ementiae concipiatur praecili vh ab attributis. Esset qui
t . IPς statia, si in exercitii
, nullum in divina voluntate adesset exercitium libertatis , ut a Gserunt Contrarii LXXII. Dicunt quin id. Videtur ri- in , imo impossibile , dari inta Deo decreta positiva volitionis , & nolitionis circa infinitas combinationes pos- Dbiles. Ridiculum quidem : plures e- nun eis formari possunt satis ridiculae , ut si Capra satiet , Turea conver te tur , &-si inites . Impossibile etiam ς quia cum infinitae sint , nequeunt cadere lub certa intentione Dei r
ex hoc enun D. Thomas I. pari. Qu. . art. . probat, repugnare infinitam mul
titudinem actu creatam ; quia eo ipso , quod sit infinita, sub certa intentione
ς'. o IV prehendi non potest .
XXIII. Miror, qudd ab aliquo e κDiicipulis D. Thomae hoc argumen umproduci possit ; cum circa sutura condicionata sub quacumque conditione , si admittat scientiam in Deo, admittere leneatur etiam decretum obiective condus Onatum. Videantur igitur superuis diasta Tract. de Seientia Dei
De cierentia condatronat. dub. 2. f. q.
ad a. argumentum . Interim breviter dicos
268쪽
dico , qudd sicut lichi laret in nobis
ridiculum terere tempus in cogitandis ejusmodi combinationibus, non tamen ridiculum est in Deo omnes illas cognoscere et i md indicat ejus infini iam eoa noscitivitatem , qua unico intuitu omne cognoscibile comprehendit i sieesto ridiculum foret in nobis circa illas occupari volendo , vel nolendo , quia ad nos non pertinet exercere dominium disponendo de illis ; non tamen respectu Voluntatis divinae , ad quam, ratione sui supremi dominii ,& actualitatis spectat disponere , dc re solvere circa omnia disponi bilia , vel volendo ea , vel nolendo . Addo quod lichi laret indecens, Deum huiusmodi ridicula velle, non erit tamen indecens, eum illa respuere , & nolle; scut in sententia contraria non est indecens , eum illa liberE omittere. Ad prob. secundae partis dico , D. Thom. ibi loqui de infinita multitudine creata actu , & in propria durati ne existente, quae sub certa intentione Creantis comprehendi non posset. Nam cum Deus creaturas producat, vel ut una sit medium ad alteram, vel ut sit finis alterius ; si essent infinitae , non daretur inter illas ratio medii, & finis , cum non effet medium , & ultimum . Verum numerus infinitus p test quidem cadere sub certa intenti ne Dei volentis, ut patet de infinitis eogitationibus hominum , & Angel rum suturis per totam aeternitatem , Juae utique omnes a Deo praedefinitaeunt. Et ratio est e quia divina voluntas non respicit sutura, ut simul existentia in propria duratione , sed su c- cessivE ; id enim lassicit, ut simul sint in intellectu divino cognitae, & proinpositae divinae voluntati, ac pro'nde, ut simul illa decreverit. momodo autem Deus possit cognoscere infinitia, non numerando unum post alium , sed ea per comprehensionem adaequando,
De eausalitate , cs' esseaeia Divina
D Lum agere per voluntatem , &non per naturam, articulus fidei est supra firmatus, & a nemine rationis compote negari posse se rediderim . An vero tali efficacia a-at, maxime, dum agit per causas li- eras, de quibus loquemur in hac quς- stione , ut voluntas ejus cum suo eia
sectu coniungatur, & quidem insallibiliter ; quaestio praesens suscipit investigandum. Et quidem cum in Deo duplicem volendi modum superius distinis
xerimus ; nemph voluntatis antecedentatis , seu conditionatae , & voluntatist consequentis, seu absolutae ι non agiis mus de primo , sed de secundo volendi modo : an scilicet, cum Deus voluntate absoluta aliquid vult, illud enficaciter velit , ut infallibiliter sequatur eventus volitus. Hoc tamen cem
tum quoque apud omnes existimo. Sed unde hane essicae iam sortiatur divina voluntas, an a se ipsa , an ab alio ex tra se , quaerendum est. Res enim est , quae hactenus tenet in dissidio Scholas Theologorum fit ex utraque parte inintrieatissimis dissicultatibus , & nodis plena est. DUBIUM I.
An Divina voluntas decreto per se , & ab intrinseco essicaei determinet Voluntates creatas ad suos
I. Otum negotium , quod taeen sit divinae voluntatis effcacia est , illam conciliare eum libertate creata ; ne erremus cum Calis vino, qui , ut voluntati divinae affe-Ii a r
269쪽
bus, & inducere neeessitatem absolu
XVII. Secundum principium est , qudd divina voluntas respectu voluntatis creatae non solum se habet ut prin-eipium dans ei inclinationem , virtutem, de potestatem liberE operandi ;sed etiam in ex facit liberum velle , eam ad ipsuin interius movendo . Ita r. p.
u. 33. art. I. ad. 3. his verbis : tiberum arbitrium est eausa fui mortis ; quia homo per liberum arbitrium se ipsum movet ad agendum . NUn tamen boe est de nee Usitate libertatis, quod sit prima eausa fui id , quod libertim est; sicut nee ad
εοe , quod aliquid sit eausa alterius , requiritur quod sit prima ea a ejus . Deva igitur est prima eausa movent , o natuνales eausas , ω voluntarias: ω
fui naturaIibus causis movendo ear , non aus ri quin actus earum sint natura Ier ; ita movendo eausas voluntariar, nou aufert , quin actiones earum sint v
Iunt tria r sed potiar boe in eis faeit :
eratur enim in uno ruoque fecundum cur proprietatem . Idem docet eadem 1 .p. quas. ros .art. 4. ubi quaerens, an Deus possit movere voluntatem , dicit , eam movere non solum per modum
objecti , sed na lxime interiar eam in-elinanti. Et ad secundum et moυ ri s inquit Doluntarie es moveri ex se , iris aprineipio intrinsero , sed illud intν Uesum potes esse ab alio principio extrin- Deo et se sie moveri ex se , non repugnatet , quod movetur ab alio. Ad tertium insuper dat rationem , quare , et si moveatur voluntas 1 Deo, adhuc eius actiones ei imputentur ad meritum , vel demeritum ; quia quod movetur ab alio,
non exeluditur , quin moveatur eκ se . In art. autem s. sequente resolvit, Deum
operari in omni operante , quia primum Agens movet secundum ad agendum . Deus autem movet non Diam res
ad operandum , quasi applicando formam , ω virtutes rerum ad operat nem , Mutetiam artifex applicam securim ad seindendum . . . sed etiam dat formam ere turis agentibus , ω eas teneι in esse, . Et 3. contragentes c. 89. nu. 3. ubi ex Tom. III.
quo voluntas creata non solum sit da ista a Deo . sed insuper agat in virtute Dei, ad eum modum . quo instruis mentum agit in virtute artificis , a quo applicatur ad actum , concludit Deus igitur es ea a nobis, non folam volumeatis : sed etiam volendi. Et e. so. ubi resolvit, electiones . & voluntates huis manas subesse divinae providentiae . ostendit , eas maRis sub hoc ordineis eadere . quim actiones aliarum rerum . Et ad dictum Damasceni lib. 1. de fide cap. 3 o. quo ἀ ea , qua funt in nobis Deus pranufeit, sed non praedeterminat ; resin pondet , exponendum esse , ut inteII gantur , ea quae sunt in nobis divina de terminationi non esse subsecta , quasi ab ea nee statem accipientia . V ideri potest quo. 3. de potentia art. 3. ubi pertorum docet, Deum non solum praebere omnibus causis virtutes, per quas agere possunt; sed etiam eas movere oad operationem maximh ad ra. t 3. cr14. quae Omnia essent hic transcribenda. Ηςccine concordant cum iis, quet docent Adversarii, nimirum , Deum . eiusque voluntatem respectu nostri co eursus se gerere indifferenter , nostraminue expectare determinationem, utenca κ sit 3 Nunquid movens expectat de terminari , 8e applicari a mobili ; Αωti κ 1 securi ad scindendum , an potius e contra Haec D. Thomae doctriisna visa est P. Molinae adeo dissicilis, ut
eam ad suam mentem trahere non v lens , tandem non admiserit In Coneord. disp. et s. in prine.
XVIII. Tertium principium est , quddvoluntas divina ex quo essicacissima sit, faciat, fle conservet, & non neces sitet voluntatem; quia ex quo effcax , non solum est causa aetus , sed etiam libertatis eius, & non solum facit, ut res fiat , sed ut suo modo fiat, neminpe ,. vel necessari h, si causa sit nece Liaria, vel libere si causa libera st. Ita
Cum hoc autem principio stare non potest, quod voluntas divina pro pri ri ad nostrum coli sensum , & nat x k Ta
270쪽
ea sua non sit efficax, sed esca x eva- non facit, ut creatura agat, sed eam dat eκ ipso consensu; & quod si sua es- ea agente agitet imo cum concursus si ficacia antecederet consensum nostram , multaneus iit ex se indifferens . de 1 ejus everteret libertatem . XIX. Haec tria D. Th. principia, utpoth sundita in dependentia, quam habet voluntas ut secunda causa, de secundum liberum 1 prima causa , dc pri-mci libero, & in jure . quod habet Deus super actionem cuiuscumque creMur ad , probant, si seriri expendantur , divinam Voluntatem sua motione , & eLficacia antecedere actus, nedum ordinis supernaturalis , sed & naturalis, nedum in statu naturae corruptae , sed etiam innocentis , nedum hominum , sed & Angelorum, contra id, quod a taserunt Iuen in , aliique ut superius etiam ostensum est praeci tata qu. 6. d
Rationer pro eadem e caela ἀπ X. T R ima ratio desumta eκ d L ctrina allata D. Thomae talis est Deus operatur in omni operante actionem eius , sive sit necessarium , sive liberum . Isaia 1 s. v. m.
Omnia enim opera nostra operatus er ua-
biae Et Philip. a. v. xy. Deus est enim , qui operasur in nobis, or velle, ω perficere pro bona. voluntate : de hanc in nobis
causat Deus , non solum secundum se , sed etiam prout a causa secunda , seu a nobis ; quia etiam pro ut 1 nobis , est aliquid physicum, reale , & creatum, ac proinde , ut sic , nequit subters gere ea ualitatem Dei: sed Deus nequit in quacumque causa creata, sive necessiaria , sive libera causare eius operationem etiam prout a causa creata, nisi voluntate, & motione per se, Scab intrinseco emaci; ergo Sec. Mi. Prob. prim d. Deus nequit in creatura opera ri actionem eius , prout ab ipsa nisi efficaciter faciat , ut illa agat: sed ne-uit eficaciter sacere , ut agat , nisi ecreto, Sc motione essi caci , Se praevia; per concursum enim simultaneum
creatura de erminetur, verificatur potius , quod creaturχ faciat, ut Deus agat, qaam quod Deus iaciat, ut crea tura agat; Ergo Scc. Maior prob. Cau sare in creatura actionem pro ut 1 crea tura, non est pure cum illa operant eis concurrere, sed influxum Dei habere prioritate in causa litaris respectu creaturae , ut acta caui antis, seu ponentis operationem et sed hoc est , quod nos vocamus efficaciter velle , 6c eis cxciter facere , ut creatura faciat ; ergo &c. Quare superius cum S. Augustino lib. de nat. 2 gratia e. 16. dicebamus et ipse Deit , ut faciamus praebendo vires mira ei mas voluntati nostra , qui dιxit faciam , ut in iustificarionibus meis ambu- Ietir , cre. 1 i. agit Omnipotens Deus in
corde hominum , ω motus voluntatis eo rum , ut per eos agat, quod per eos agere voluerit
XXI. Secunda ratio est. Si decreta divinae voluntatis circa actus liberos creatos non sint ex se efficacia , sed pu-rct indifferentia, non determinanti sed determinata a voluntate creata, se inquitur , liberam determinationem n Gastrae voluntatis ad consentiendum gratiae Dei vocantis non tribui divinae v
I tali, sed potius f Se dicam, unice voluntati creatae r sed hoc est absu dum , & Pelagianum ; ergo dcc. Ma Orprob. pro prima parte . Effectus potiorIaure tribuitur illi causae, a qua habet prim6 , ut determinate sit potius , qu&m non sit; quam causae , a qua ha bet indifferenter ut sit , vel non sit e sed posito decreto mere indifferenti , consensus liber gratiς vocanti haberet
primo k voluntate creata , ut determi nate sit , quam non sit ; praevisus enim fuisset sui urus ex innata l: bertate voluntati, ante omne decretum actu existens: de si decretum aliquod conis notaretur , non daret consensui deteria minate potius esse . quam non ego , quia esset mere indifferens ; ergo dcc.