장음표시 사용
561쪽
Iariora exoriebantur, post communem sitam Gerastaria praeceptorem, Philippum Melanchthonem, duo maximi viri, sapientia, eruditione, omnique animi cultu cum ostimis veterum comparandi, Ioannes Sturmius,mIoannes Caselius: quorum alter in Argentoratensi athenaeo, alter Rostochii primum, deinde in inclyta Iulia, tam enixam, tamque felices in scholis, ad scopum, quem laudauimus, conuenienter constιtuendιε, operam posuere f. tam salutaribus consiliis, tam indefesso laborepraenuere litteraria pubi, νι s principes summos accenderent ad praendum o sudiis humani ribus decus , re vicinas remotasque regiones hominibus solide doctis implerent in hune diem, quamuis iamdiu exempti rebuε humanis, .non parum iuuantes patriam ἱ quodque alia cubi adhuc locorum inceditur recto itinere, singruenti barbarisi, quantum potes, aditus praecluduntur, ut id si, tamquam auctoribuae adscribatur, promeriti. . Luculentissima haec verba, si instituti ratio id concederet .aliorum eruditorum hominum de IO. STURMIO iudiciis facile a me possent confirmari. Illorum tantum, qui optimi viri incredibile Latinam tinguam s eloquentiam subleuandi exornandique studium praedicarunt, quosdam citabo. Qui primo loco ex horum numero nominandus mihi
562쪽
videtur, ipse Caselius est, qui in plurimis e
cellentis ingenii sui monimentis honorificentissimam Sturmii fecit mentionem, con firmans u neminem in Germania in elos ' quentiae studium incubuisse visum tum esse, qui Sturmium non audiuerit: recte idcirco dicendi magistrum in Germania principem disci eum ab se posse, existimauit 6 ; qui eloquentiae semina , nec illa inania Argentinae sparserit, quum multiplicis doctrinae magnique iudicii vix fuerit, & qui Tullium atque . Demosthenem ita coluerit, ut nemo multis saeculis, si quis id omnino fecerit, tanto, quant .Sturmius, studio coluisse visns sit: qui denis. que haud infeliciter id fecisse sit iudicatus, quum Veteres dicendi magistros didicisset, schos auditoribus 1uis accurate quotidie explicasset. Inter auditores eius principes subinde erant, comites, barones, nobilissimique iuuenes quam plurimi, ex longinquis saepius
Melanchthon. Cris p. ia3 hoc iudicium de Sturmici legitur: uuatit nominis celebritate, qua eruditione, auctoritate apud Eosis mos quosque Ioannes, Murmius Germaniae tamen, via pueris prima luto rarum elementa in scholis nosris meditantibus no
rum es. Hic vir publicis monimentis profiteta verre, quicquid insitu suo aliqua dignum laude v deripossi, id omne ex frequenti ct assidua librorum de Oratore lectione a se haustum. in orasi funebr. I. G. a Leisten hab. B. a.
563쪽
terris Argentinam a parentibus miss, vidγur manam eloquentiam coram admirari, & sub tanto magistro, quem Germanorum Aristor fem atque ciceronem, secutitue sui Varronem
recte putari, sciebant, proficere postent x) Non enim Germani modo, sed Galli etiam, Angli atque Itali virum sunt admirati, qu rum quidam fateri non dubitarunt, nusium
inter recentiores ad illam peterem Latinitatis
puritatem propius accessiim Murmis. Cu ius doctrina, prudentia, fide atque industria singulari eriae tam est, ut exterae nationes, s mente in Argentinensii solo facta, uberem ad modum messem atque laetissimam vindemi
am domum potuerint referre y). Cuius
barba nigrae in enena t tus canui r in religione cum Caluino sentiens. Quantopere Argentinen sacademia Sirmio rectore floruerit , eximia huius: ipsius praefatio, Theophil. Golii Onomastico prin ' missa, edocere nos potest, qua adfirmauit, an. i578 quo praefationem conscripsit, academiam suam tres principes habuisse, viginti quatuor comites &' barones 4 nobiles prope aeucentos, ex diuersis Galliae Α & Germaniae partibus eo mistbs.' O Melch. Iunius in oratione de vita Sturmii B. 8. b. . quae in libello reperitur. hac insignito inscriptiones titulo: Manes Murmianie sue Epicedia, cripta in obitum sumisi viri D. Ioann. Murmite vaga cum
564쪽
porro docendi rationem in plurimis scholis constituendis cynosuram quasi obseruarunt Germani ; quam ut perpetuo secuti essent, dudum exoptarunt eruditi o. quum nemo sanius quidpiam rectiusque eo in genere do cere posse videatur, quam Sturmius docuerit : utpote quo nemo diligentius ad summum eloquentiaradhortatus est adolescentes
fastigium ; ut fastidium simul, quod ex dissi
cultate nasci videbatur aetatis suae hominibus, de scholis depellere sit conatus a . Liced vero de Latina lingua recte addiscenda, durcendique ratione recuperanda, veterum vestigia secutus, nobilia praecepta litteris consi gnata cum posteritate communicauerit, a doctis atque intelligentibus existimatoribus maximi, ut par est, aestimata : ut tamen de H h Latine
parentali;s, euem memoriae &gratitudinis ergo fi ctis, a diuersis amicis atque didi juris ArgentoratἱMD. Q 8. non Erigies modo optimi viti, quae in pluribus eius lucubrationibus comparet . adiecta est libello, sed Cenotaphium quoque, adfabre aeri inincisum calci huius subiunctum cernitur. a) Morhos Polyh. litter. lib. II. c. 2, β 22. quod ut plerisque, quibus posteritate1n heauit, iningenii monimentis praestare studuit: ita in libris II de Amissa Heendy ratione Wquomodo ea recuperan da sit, semel iterumque editis, & illo, quem de Exercitat onibus rhetoricis ad Philippum Comitem Lippianum an. is r scripsit, eurae id sibi habuit
565쪽
Latine loquendi ac scribendi ratione libris, quos inchoaverat, ultimam manum adhibere potuiste , complures vehementissime expctierunt b). Enimuero postquam Romani iermonis euel 1endi cupidissimus vir animaduertit c), faeculi 1 ui hominibus nihil tam fastidiosum esse coepisse denuo, quam pili exercita tonem, declamaniaque consuetudinem , & haec duo esse, quae plerosque ab eloquentiae studio deterrere viderentur adolescantes: rem initio miratus est, praesertim quum ingens isto tempore Lexicorum exstiterit copia, Graecae & Latinae linguae thesauri db; &quum eadem praeterea aetas Ciceronem per o
dinem alphabeticum prope digestum, Laurentii Vallae Hegantia , Liuacrum, Hadrianum Camdinalem, oc multos commentatores habuerit alios: donec fastidii ac contemptionis istius caussam hanc reperit , quod Latinae linguae studiosi non solum vocabulorum costa, Ve Fum etiam puritate destituerentur. inde porro factum, crcdidit, ut illi ipsi, qui tum eruditi vel fuerint, vel sibi visi sint, ab immunditie Latinae linguae vindicare se haud potuerint
bὶ vid. M. Iunius incit. orat. de Vita Sturmii C. 2, b. c) Linguae Latinae resoluendae Raz. cap. I. d) citiusmodi subsidia ipso puero diu multumque desiderata fuerant, ita, ut ad ea comparanda principes quosdam viros non exigua priemia proposuisse, scri bat, praefati Lexico trilingui prae
566쪽
IN GER M. FATIS CAP. VI. 483rint e . quandoquidem illa, quae ad istud
usque tempus edita erant thac in re, imperfecta existimauit, iusto etiam ordine destituta. Quare diu in hac cogitatione versatum se este, fatetur, qua ratione incommodum hoc de Germaniae scholis tolli posset: quumque demum persuasiisset sibi, verborum, quamuis
infinitam, materiam, non minuS, quam rerum copiam, in orbem & ad disciplinam redigi posse; tale Lexicon ut quis perficeret, eXΟ-ptauit, in quo alius, ac litterarum, institueretur ordo , Ut una cum verbo nim cognitione humano animo per rerum contemplationem commeare liceret. Opus videlicet secundum naturae ordinem ita distribuendum iudicarat, ut integram Latinae linguae supesiectilem accumulatam & artificiose disposititam atque instructam haberent eloquentiae Romanae studiosi ; rerum diuinarum, naturalium, sirpium &plantarum, animantium & bellum H h et ruma
e in lib. de Exercitationib. rhetor. C 8, a. adfirma impuritatem in plerasque scholas Sc gymnasia prope omnia, multos iam annos i fiucrum tum fuisse ;quae neque a diligentibus quidem magistris potuerit eruncari: & usque adeo radices eam egiste, quere batur, ut plerisque fere probari videretur. Non loquor, pergit, hic de verbis plane barbaris: quibus scatebat Aperior aetas; sed is illis e vocabulis. ω modis loquemli, 9 ndagiis, ἐν poetarum flosculis: quae specierierantiae etiam mediocriter magnos viros in scribendo A Ferunt.
567쪽
rum, artium atque doctrinarum, hominis e iam atque humanitatis, nominibus & verbis& vocabulis, omnibusque sententiarum for mulis d gestam , iis omnibus,quae a Romanis usurpata, a scriptoribus relicta sunt. Quod si opus ita distributum fuerit, fore tum, censuit, ut aliquis mediocri ingenio praeditus, postquam grammaticos audiuerit, quod animo complexus esset, idem posset Latine pronuntiare, pure, Varie, copiose, ornate, ut ipsa res requirere videretur 3 idque ipsum inuenire non aliquo litterarum ordine, sed in rerum compage: ut, quae rerum inter se necessitudinem coerceret, eadem ratio verba FO-que ac sententiarum formulas, quae ex verbis conficiuntur, naturali & perpetua quadam consecutione colligata teneret. Opus eius
modi quum meditari se declarasset Sturmius, auidissime id exspectare coepit Germania D :dum eo iam perductum hoc ab se esse, con-
, fim s Mich. Neander in praefat. In Erotemata Gr. Linguae P. U9, postquam grammaticos,aut varii generis scriptores, ex quibus vocum ac phraseou interpretationes sumptae sunt, & veteres δc recentiores, recensuit, addit : Sturmius quoque vel si tollem, vel hae praestantiorem tinguae Latinae.the aurum adornare Ricitur: adiuuantibus eum laborem, quem hacte-
us longo tempore frustra exsperitamus, magnis impenHis ac sumptibus, nobiribus di vina ae virtute 9esiquentia praestantibus, Mossyango , Philino cor
568쪽
firmauerat, ut omnia fere huius generis domi suae digesta haberet; Principibus viris, ta tum fiebat etiamnum apud Germanos Latinae linguae studium t contra Sturmii excusationes de laboribus & de sumptibus assidue pugnantibus. At quum stupendae plane indu - istriae vir considerasset, quam di cile suscepisset opus, & expertus esset, quam arduum id postero tempore foret, non unius hominis hoc esse, sensit, etiamsi auctoritate praediti; sed requirere id iudicium, litteratissimorumque hominum consensum, quorum auctoritati . docti etiam viri refragari haud vererentur. Enimuero istiusmodi rationem primum inuenire difficile putabat: deinde 'etiamsi in uenta esset, dubium ei videbatur, an satis
multa rerum exstarent indicia, quum plures exsisterent res, quam verborum nota. postremo arduum iudicabat opus, propterea quod
multa pro Latinis barbara tradita essent, &multa sordida & foeda, puris & elegantibus permista, & multa vetusta, usitatis meliora. Immoderato igitur huic modo modum di uia ter praescribi posse, colligebat. Sed tamen confici opus posse, non desperasse plane Stur- mium, declarauit, quando omnia digesta sese habere, publice spopondit, quotidipnis cogi-itationibus uniuersam Operis formam, eiusque singulas partes, complexus: quamquam Iih 3 . . . ab
569쪽
ab aliis anteuerti se in eo cupieba 3 veritus, Vt, a morte ipse praeuentus, operi colophonem imponere posset : rationem ideo ac consilium suum passim exposuit is), ut studiosi coniungererit operas laboremque dispertirent, quo facilius, si fieri posset, aliquid
hac in re absolueretur. Neque vero temere
quid veritus est praeclarus doctor r nam impernetium reliquit utilissimum opus, magna dii gentia curaque ab se inchoatum. statim quoque Usu tum venit, quod eruditi metuerant fg , ne, quod Veneri αναδυοριμη accidisse scribunt, ut inchoata ab Apelle, sed propter obitum eius minime absoluta relinque retur, quum nemo pictorum inueniretur,qui manus Operi admouere auderet ; ita nullus esset, qui summe necessario Sturmii instituto satisfacere, & inchoatum ab ipso opus absoluere valeret. U) in linguae Latinae resoluendae Ratione; Praefati in ne in Theoph. Golii Onomasticon & illis Praefatio nibus, quibus Ant. Sebori Ihesaurum, siue Apparatum verborum linguae Latinae Ciceronianum, ac Steph. Doleti Phrases & Formulas linguae Latinae elegantiores adornauit ; alibi: veluti in Libris de amissa dicendi ratione, & quomodo ea recuperandast. & in Libro de Exercitationibus rhetoricis, supr allegatis. 3
Ω Melch. Iunius in vitastumii C, 3, a.
570쪽
IN G Ε R M. FATIS CAP. VI. 487
Quum tamen eius discipuli re ipsa compertum habebant, ad pure, eleganter, atque copiose dicendum seribendumve, nullam facile expeditiorem viam inueniri posse, quam
quae a summo isto in hoc rerum genere artifice ostensa esset; eam sibi habuerunt commendatissimam, velut longe pulcer rimam methodum, qua aurea quasi catena inter se ConteXta, consertaque omnia haererent, &qua, natura duce, cremque locis uberrima re rum, Verborum & probatorum loquendi modorum copia ad facilem delectum sese exhiberet. Talem in primis eam esse credidit IOANNES BENTZIUS, Brunsiensis, siue Bruchsaliensis, genuinus Sturmii nostri discipulus: Hui optimi huius praeceptoris sui, uti in reliquis, ita in hac etiam re, vestigiis insistens, praeter Oratoriae Elocutionis Thesaurum Graeco Latinum, in LXXVI locos secundum naturae ordinem distinctum h), duo Pura Latinitatis Thesauri compendia edidit: quorum priore simplicra vocabula per gradus aliquot distributa continentur: in altero simplicibus verbis modi quoque loquendi Ciceroniani adiunguntur, breuiter, dc rerum a ctionumque naturali ordine comprehensi i . .