장음표시 사용
131쪽
diuersarum rerum compositio quemadmodu multiplice spiritus sancti gratiam, quae confirmatis tribuitur, declarat, ita etiam ipsius sacramenti excellentiam satis ostendit. Quod autem ea sit huius sacram elimateria,eam sancta Ecclesia,& Concilia perpetuo docuerunt: tum
est, in primisque a Fabiano Pontifice, qui apostolos chrismatis conas Fab. Papa sectione a Domino accepisse, nobisque reliquisse testatus est. Neque uero ulla alia materia, qua chrismatis, aptior uideri poterat ad illud declarandu, quod hoc sacratnento essicitur. Oleum . n. quod pingue sit,& natura sua manet, ac dissiuat,gratiae plenitudine exprimit: quae per spiritum sanctum a Christo capite in alios redundat, atque enim Nu- 3 ditur, sicut unguentu, quod descendit in barba Aaron, usque in ora
Nu-βω uestimenti eius. Unxit enim eum Deus oleo laetitiae prae consortibus I .3 suis; ac de plenitudine eius nos omnes accepimus: balsamum uero,
cuius odoratus iucundissimus est, quid aliud significat, quam sideles, cuin sacramento confirmationis perficiuntur , eam uirtutum
sti bonus odor sumus Deo Habet praeterea balsamum eam vim, ut, quidquid eo circumlitu fuerit, putrescere non sinat . quod quide ad huius sacramenti uirtutem significanda ualde accommodatum uidetur; cum plane constet, fidelium animos caelesti gratia, quae in
confirmatione tribuitur, praeparatos, facile a scelerum contagione defendi posse. Consecratur autem chrisma solemnibus caerimoniis ab Episcopo. ita .n. saluatorem nostru docuisse in extrema cena, cas. Fab.papa chrismatis conficiendi ratione apostolis comendaret, Fabianus Pontifex, sanctitate,& martyrii gloria clarissimus, tradidit. quam qua, cur ita fieri debuerit, ratione etia ostendi potest. Etenim in plerisque alijs sacramentis Christus ita eoru materiam instituit, ut sanctitatem quoque illi tribueriti no solum. n. aquam elementu baptismi esse uosuit, Dis. 3. cum inquit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua, & spiritu, no potest i troire in regnu Dei: sed cu ipse baptietatus est, effecit, ut ea deinceps s.chusulo ui sanctificandi praedita esset. quare dictu a S.Chrysostomo: A qua bam ptismi purgare peccata credentiu no posset, nisi tactu Dominici comporis sanctificata fuisset. Quonia igitur Dominus hac cofirmationis materia usu ipso,& tractatione no sacrauit, necessariu est, ut sanctis.& religiosis precationibus cosecretur: neque ad alium ea confectio, nisi ad Episcopum , pertinere potest; qui eiusdem sacramenti O dinarius minister institutus est. Sed explicanda erit praeterea ait in pars, ex qua sacramentum constituitur, serina scilicet,& uerba,
132쪽
quae ad sacram unctione adhibentur: monendique fideles, ut in hoc sacramento suscipiendo, tunc maxime, cum ea pronunciari antiri uertunt, ad pietatem, fidem,& rcligioncm animos excitent, ne quid
calesti gratiae impedimeti esse possit. His igitur uerbis Cosrmationis
forma absoluitur: si GNO TLisIGNO CRVCIS, ET CONFIRMO τε CHRISMATE SALUTIS, IN NO Mi NE PATRIS, ET FILII, ET
spixi Tvs SANCTi. Sed tamen, si ad ueritatem rationem quoque reuocemus, idcini cilc probari potcst. etenim sacramenti serma caomnia continere debet, quae ipsius sacramenti naturam, &substantiam explicant. Atqui maxime haec tria in Confirmatione obseruada sunt, diuina potestas, quae ut principalis causa in lacramento operatur; tum robur animi, & spiricus, quod per sacram unctionem sidelibus ad salute tribuitur; deinde signum, quo notaturis, qui in ccr- tamen Christianae militiae descensurus est. Ac primu in quidem ue ba illa, In nomine patris, & fiiij, de spiritus sancti; quae extremo loco posita sunt: alterii ea Confirmo te chrismate salutis, quae in m dio sunt: tertium, quae in principio serinae locantur; Signo te signo crucis; satis declarant. Quamquam si etiam ratione aliqua probari non pollit, hanc esse huius sacramenti ueram, & absolutam serma, Ecclesiae catholicae auctoritas, cuius magisterio ita semper edocti suimus , non patitur nos ea de re quidquam dubitare. Docere etiam Pastores debent, quibus potissimum huius sacramenti administratio commissa sit. Nam cum multi sint, ut est apud Prophetam, qui currant, neque tamen initiatur; necessc cst, qui hi ri, de legitimi eius ministri sint, tradere, ut fidelis populus Confirmationis sacramentum, dc gratiam consequi possit. Solum itaque Episcopum huius sacramenti consciendi ordinaria potestatem nabere, sacrae litterae ostendunt. nam in Actis apostolorum legimus; cum Samaria uerbii Dei accepisset, Petrum, & Ioannem ad eos missos esse, quiorauerunt pro ipsis, ut acciperent spiritum sanctum. nondum enim in quemquam illorum uenerat, sed baptizati tantum erant. Quo in loco licet uidere, eum, qui bapti Zauerat, quod tantum es.set Diaconus, confirmandi potestatem nullam habuisse; sed munus illud persectioribus ministris,hocest apostolis, reseruatum esse. Quin etiam, ubicumque secrae scripturae huius sacramenti mentionem faciunt, idem obteruari potest. neque ad eam rem demonstrandam desunt sanctorum Patrum, atque Pontificum, Vrbani, Eusebii, Damas, Innocentii, Leonis, clarissima testimonia; quemadmodum ex eorum decretis perspicuum est. D. quoque Augustinus grauiter
133쪽
queritur de corrupta A gyptiorum ,& Alexandrinorum consu tu, dine, quorum sacerdotes audebant Confirmationis sacramentum adminiistrare. Ac iure quidem hoc factum este, ut eiusmodi munus
ad Episcopos deferretur, hac similitudine possunt Pastores declarare. Vt enim in extruendis aedificiis, etsi fabri, qui inseriores ministri sunt, cementa, calcem, ligna, & reliquam materiam parant,
. atque componunt, absolutio tamen operis ad architectum spectatrita etiam hoc sacramentum, quo ueluti spirituale aedificium perficitur, a nullo alio, nisi a summo sacerdote, administrari opus crat. Additur uero etiam patrinus, quemadmodum in baptismo seri demonstratum est. Nam si, qui gladiatoriam dimicationem subeunt, alicuius indigent, cuius arte, & consilio doceantur, quibus ictibus, ac petitionibus, saluis ipsis, conficere aduersarium possint: quanto magis fideles, cum sacramento Confirmationis quasi firmis limis a mis tecti, ac muniti in spirituale certamen, cui aeterna salus proposita est, descendunt, ducis, ac monitoris indigebunt 3 Recte igitur ad huius quoque sacramenti administrationem patrini aduocandi sunt, quibuscum eadem spiritualis alii nitas coniungitur, quae legitima nuptiarum foedera impedit, ut antea docuimus, cum de patrinis ageretur, qui ad baptismum adhibendi sunt. Sed quoniam sare euenit, ut sidcles in hoc sacramento suscipiendo aut praepropera kstinatione, aut dis luta quadam negligentia,&cunctatione utantur; nam de iis, qui ad cum impietatis gradum uenerunt, ut illud contemnere, &aspernari audeant, nihil est quod dicamus, Japeriendum est etiam Pastoribus, qui, qua aetate, quo pietatis studio praediti esse debeant, quibus Confirmationem dare oportet. Atque illud in primis docendum est, hoc sacramentum eiusmodi necessitatem non habere, ut sine eo saluus quis esse non possit. quamquam uero
necessarium non est, a nemine tamen praetermitti debet: sed potius maxime cauerulum est, ne in re sanctitatis plena, per quam nobis diuina munera tam large impertiuntur, aliqua negligentia committatur. quod enim omnibus muniter ad sanctificationem Deus proposuit, ab omnibus etia summo studio expetendum est, Ac sanctus quidem Lucas, cum admirabilem illam spiritus sancti effusionem M. i. describeret, ita inquit: Et sectus est repente de caelo sonus tamquam aduenientis spiritus uehemctis, & repleuit totam domum. Deinde, paucis interiectis: Et repleti sunt omnes spiritu sancto. Ex quibus uerbis licet intelligere; quoniam domus illa sanctae Ecclesiae figuram , & imaginem gerebat, ad omnes fideles Confirmationis sacra
134쪽
mentum, cuius initium ab eo die ductum est, pertinere. Atque id etia ex ipsius sacramenti ratione facile colligitur. illi enim sacro chrismate confirmari debent, quibus spirituali incremento opus est, &qui ad persectum Christianae religionis habitum perducendi sunt.
at nulli id non maxime conuenit . ut enim hoc spectat natura, ut, qui in lucem eduntur, adolescant, atque ad persectam aetatem perueniant, etiam si interdum, quod uult, minus assequatur: ita communis omnium mater catholica Ecclesia uehemeter optat, ut in eis,
quos per baptismum regenerauit, Christiani hominis serina persecte abioluatuc. id autem quoniam mysticae unctionis sacrameto eL scitur, perspicuum est, eam ad uniuersos fideles aeque pertinere. in quo illud obseruandum est, omnibus quidem poli baptismum Conlirmationis sacramentum posse administrari; sed minus tamen expedire hoc fieri, ante qua pueri rationis usum habuerint. quare si duodecimus annus non expectandus uideatur, usque ad septimum ce te hoc sacramentum differre, maxime conuenit. neque enim Confirmatio ad salutis necessitatem instituta est, sed ut eius uirtute optime instructi, de parati inueniremur, cum nobis pro Christi fide pu-snandum esset: ad quod sane pugnae genus pueros, qui ad buc usurationis carent, nemo aptos esse iudicarit. Ex his igitur es scitur, ut, qui adulta iam aetate confirmandi sunt, siquidem huius sacramenti gratiam,&dona consequi cupiant, eos non solum silem, di pietatem afferre, sed grauiora etiam peccata, quae admiserunt, ex animo dolere oporteat. Qua in re claborandum est, ut peccata etiam prius confiteantur,& Pastorum cohortatione adieiunia,&alia pietatis opera suscipienda incitentur, admoneanturque, lata dabilem illam antiquae Ecclesiae consuetudinem renouandam csse , ut non nisi ieiuni hoc sacramentum susciperent. quod quidem fidelibus facile persuaderi posse, existimandum est, si huius
sacramenti dona , admirabilesque effectus intellexerint. Itaque Pastores docebunt, Confirmationem hoc cum ceteris sacramentis commune habere, ut, nisi impedimentum aliquod exd te eius, qui recipit, inseratur, nouam gratiam tribuat. etenimc sacra,& mystica signa eiusmodi esse, dcmonstratum est, quae gratiam declarant, atque ciliciunt. Sed praeter haec, quaecum aliis communia censenda sunt, primum quidem illud proprie Constamationi tribuitur, quod baptismi gratiam perficit . qui enim per baptismum Christiani effecti sunt, quali in tantes modo geniti l neritatem adhuc & mollitiem quandam habent; ac deinde chri L
135쪽
malis sacramento aduersus omnes carnis, mundi, &Diaboli impetus robustiores fiunt; & eorum animus ins de omnino confirmatur ad confitendum, & glorificandum nomen Domini nostri Iesu Christi: ex quo etiam nomen ipsum inuentum esse nemo dubitarit. Neque enim, ut quidam non minus imperite, quam impie snx runt, Confirmationis uocabulum ab eo deducitur, quod olim, qui infantes baptietati erant, cum iam adulti essent, ad Episcopum adducebantur, ut fidem Christianam, quam in bapti uno susceperant, confirmarent: ita ut Confirmatio nihil a cateches disserre uideatur. cuius consuetudinis nullum probatum testimonium inerri potest: sed ab eo nomen rei impositum est, quod huius sacramenti uirtu te Deus in nobis id confirmat, quod baptismo operari coepit, nos ciue ad Christianae soliditatis perfectionem adducit. Nec uero confirmat solum, sed auget etiam: de quo Melchiades ita testatur: Spiritus sanctus, qui super aquas baptismi salutifero descendit illapsu, in sonte plenitudine tribuit ad innocentiam: in Cofirmatione augumen tum praestat ad gratiam; deinde no auget modo, sed admirabili quadam ratione auget. Hoc autem pulcherrime indumenti translatione scriptura signis cauit, atque expressit: inquit enim Dominus saluator, cum de hoc sacranacto loqueretur: Sedete in ciuitate, quoad usque induamini uirtute ex alto. Quod si Pastores volu rint diuinam huius sacramenti essicientiam ostendere; hoc uero adcommouendos fidelim' animos in imam uim habiturum esse, dubitari non potest) satis erit, quid ipsis apostolis euenerit, explicare. Illi enim antepassioriem , uel sub ipsam passionis horam adeo infirmi, & remissi fuerunt, ut, cum Dominus comprehensus est, statim se in fugam coniecerint; Petrus uero, qui Ecclesiae petra ,&fundamentum designatus erat, & summam constantiam excelsique animi magnitudinem praesetia terat, unius mulierculae uoce perterritus, se Iesu Christi discipulum esse, no semel, aut iterum, sed tertio negauerit; ac post resurrectione omnes propter metum Iudaeorum inclusi domi se continuerint. At uero in die Pentecostes tanta spiritus sancti uirtute omnes repleti sunt, ut, dum euangelita, quod eis commiusum erat, non solum in Iudaeoru regione, sed in uniuerso orbe audacter,& libere disseminaret, nihil sibi felicius accidere posse existimauerint, quam quod digni haberentur, qui pro Christi nomine contumeliam, uincula, tormeta, cruces perferrent. Habet praeterea Confirmatio eam vim, ut charactere imprimat: quo fit, ut nulla umquaratione iterari possit: quod etiam in baptismo supra obseruatu est: ac de
136쪽
ae de sacramento ordinis quoque suo loco planius exponetur. Haec igitur si a Pastoribus tape,&accurate explicata crui ; uix fieri poterit, qui fideles, cognita huius sacramenti dignitate, atque utilitate, iulud summa cum diligentia Encte, & religiose suscipere studeant.R stat nunc, ut aliqua etiam de ritibus, & caerimoniis, quibus in hoc sacramento administrando catholica Ecesesia utitur, breuiter perstrinrntur. quae explicatio quanto usui futura sit, Pastores intelligent; , quae antea dicta sunt, cum hic locus tractaretur, repetere uoluerint. Qui igitur confirmantur sacro chrismate, in fronte unpuntur. nam hoc sacramento spiritus sanctus in animos fidelium sese iniun, dit, in eisque robur, & sertitudinem auget, ut in spirituali certamine uiriliter pugnare, de nequissimis hostibus resistere queant. Quocirca declaratur, eos nullo metu, aut uerecundia, quarum assectionum signa maxime in florete solent apparere, a libera Christiani nominis consessione absterrendos esse. Praeterea nota illa, qua Christianus a ceteris ueluti miles insignibus quibusdam ab alijs distinguitur, in illustriori corporis parte imprimenda erat. Sed illud quoque lemni religione in Eccletia Dei seruatum est, ut in Pentecoste praecipue hoc sacramentum administraretur; quod hoc in line die apostoli, spiritus sancti uirtute roborati, & conserinati sint; cuius diuini ficti recordatione fideles admonerentur, quae, quantaque mysteria in sacra unctione cogitanda essent. Dein ὀe uero qui unctus,& - Q cofirmatus est, ut meminerit se tamquam seriem athletam paratum esse oportere ad omnia aduersa inuicto animo pro Christi nomine seren)a, manu leuiter in maxilla ab Episcopo caeditur. Postremo autem pax ei datur, ut intelligat se gratiae caelestis plenitudinem, & pacem, quae exuperat omnem sensum, consecutum esse. Atque haec fiasumma eorum sit, quae de chrismatis sacramento aristoribus no tam 'quidem nudis uerbis, & oratione, quam inflammato quodam pietatis studio explicanda sunt, ut ea in animis, intimisque fidelium coiagitationibus inserere uideantur.
137쪽
Uemadmodum ex omnibus sacris mysteriis, quae nobis tam-α quam diuinae gratiae certissima instrumenta Dominus saluator noster commendauit, nullum est, quod cum sanctissimo Eucharistiae sacramento comparari queat: ita etia nulla grauior alicuius sceleris animaduersio a Deo metuenda est, quam si res omnis sanctitatis plena, uel potius quae ipsum sanctitatis auctorem, dc sentem continet, neque sancte, neque religiose a fidelibus tractetur . Id uero Apostolus & sapienter uidit, & de eo nos aperte admΟ-nuit . nam cum declarasset, quato illi scelere obstricti essent, qui corpus Domini non diiudicarent, statim labiecit: Ideo inter uos multi infirmi & imbecilles, & dormiunt mulis. Vt igitur fidelis populus, cum caelesti huic sacramento diuinos honores tribuendos esse intellexerit, &gratiae uberes fiuctus capiat, &iustissimam Dei iram est u-giat, illa omnia a Pastoribus diligentissime exponeda erunt, quae eius maiestatem magis illustrare poste uideantur. Qua in re opus erit, ut Pauli apostoli ratione secuti, qui se, quod a Domino accepera Corinthiis tradidisse professus est, in primis huius sacramenti institutione fidelibus explicent. ita uero gestam rem esse, ex Euangelista perspicue colligitur. Cum enim Dominus dilexisset suos, in finem dilexit
eos. cuius quidem amoris ut diuinum aliquod, atque admirabile pignus daret, sciens horam iam aduenisse, ut transiret ex hoc mundo ad Patrent, ne ullo umquam tempore a suis abesset, inexplicabili consilio, quod omnem naturae ordinem, & condicionem superat, perfecit. Etenim, celebrata cum discipulis agni paschalis cena , ut figura ueritati, umbra corpori cederet, panem accepit, Deoque gratias agens benedixit, ac fregit, deditque discipulis suis, & dixit: Accipite, & manducate: Hoc est corpus meum, quod pro uobis
tradetur: hoc facite in meam commemorationem. Similiter & calliacem accepit postquam cenauit, dicens: Hic calix nouum testamen
tu in est in meo sanguine: hoc facite, quotiescumque bibetis, in mea
commemorationem. Huius ergo admirabilis sacramenti dignitate, atque excellentiam, cum sacri lcriptores fieri nullo modo posse intelligerent, ut uno uocabulo demonstrarent, pluribus eam nominibus exprimere conati sunt. interdum enim Eucharistiam appellant: quod uerbum, uel bonam gratiam, uel gratiarum actionem latine reddere possumus. Ac recte quidem, bona gratia, dicendum
138쪽
est; tum quia uitam aeternam, de qua scriptum est; Gratia Dei vita Rom. s. aeterna, praesignificat: tum quia Christum dominum, qui uera gratia, atque omnium charismatum sens est, in se continet. Nec uero minus apte gratiarum actionem interpretamur: siquidem cum liac purissimam Lostiam immolamus , immensas quotidie gratias pro uniuersis in nos beneficijs Deo agimus : atque in primis pro eius gratiae tam excellenti bono, quam nobis hoc sacramento tribuit. Sed id ipsum etiam nomen, cum his, quae a Christo domino gesta esse in hoc mysterio instituendo legimus, optime couenit. Etenim panem Mar. 6.
accipiens stegit, ac gratias egit. David quoque, cum huius mysteri j
magnitudinem contemplaretur, antequam carmen illud pronun- i. ad cor. Iciaret; Memoriam secit mirabilium suorum misericors dc miserator NU.cio. Dominus, escam dedit timentibus se; gratiarum actionem praeponendam existimauit, cum inquit: Consessio, & magnificentia opus eius. Frequenter cliam nomine sacrificii declaratur; de quo myst rio paulo post latius dicendum erit. Vocatur ptaeterea communio: quod uerbum ex illo Apostoli loco sumptum esse liquet, ubi ait: -- 1.ta corito. lix benedictionis, cui benedicimus, nonne communicatio sanguibilis Christi est i & panis, quem stangimus, nonne participatio corporis Domini est 3 Nam, ut Damascenus explanavit, hoc sacramentum Damasimus. Christo nos copulat, atque eius carnis, & deitatis participes esticit, nosque inter nos in eodem Christo conciliat,ac coniungit, & ueluti unum corpus coagmentat. Ex quo factum est, ut sacramentum etiapacis, & cnaritatis diceretur; ut intelligeremus, quam indigni sint Christiano nomine, qui inimicitias exercent, odiaque, dissidia,&discordias, ut taeterrimas fidelium pestes, omnino exterminandas esse: cum praesertim quotidiano religionis nostrae sacrificio, nihil hos studiosius seruare quam pacem, & charitatem profiteamur. Sed uiaticum etiam stequenter a sacris scriptoribus appellatur; tum quia spuritualis cibus est, quo in huius uitae peregrinatione sustetamur; tum quia uiam nobis ad aeternam gloriam, & selicitatem munit. Quare ex ueteri Ecclesiae catholicae instituto seruari videmus, ut nemo fidelium sine hoc sacramento e uita excedat. Ac vetustissimi quidem Pa iis corii itres, Apostoli auctoritatem secuti, cenae etiam nomine sacram Eucharistiam interdum uocarunt, quod in illo nouissimae cenae salutari mysterio a Christo domino sit instituta. neque uero propterea a cibo, aut potione Eucharistiam conficere, aut sumere licet, quod ab apostolis salutariter introducta consuetudo, quemadmodum ueteres scriptores memoriae prodiderunt, perpetuo retenta, ac seruata P ' est, ut
139쪽
est, ut aieiunis tantum perciperetur. Sed, explicata nominis ratione, docedum erit, hoc uerum esse sacramentum, atque unum ex scptem illis, quae sancta Ecclesia semper religiose coluit,ac uenerata est. nam cum calicis consecratio fit, mysterium fidei appellatur. Praet rea, ut infinita pene sacrorum scriptorum testimonia omittamus, qui hoc inter uera sacramenta numerandum esse , perpetuo sens runt, ex ipsa ratione, & natura sacramenti id cin conuincitur. Etenim in eo signa lunt externa, & sensibus subiecta. habet deinde gratiae significationem,& essicientiam . praeterea de Christi institutione, neque Euangelistae, neque Apostolus dubitandi locum relinquunt.
Quae omnia cum in unum conueniant ad sacramenti ueritatem co-
firmandam, nullis aliis argumentis opus esse perspicitur. Sed illud diligenter Pastoribus obseruadum cst, multa in hoc in ysterio esse, quibus aliquando sacramenti nomen sacri scriptores tribuerunt. Interdum enim & consecratio, & perceptio, frequenter uero S: ipsum Domini corpus, &sanguis, qui in Eucharistia continetur, sacram etiam uocari consueuit. inquit enim D. Augustinus, sacramentum hoc duobus constare, uisibili scilicet clementorum specie,&inuissibili carne, & sanguine ipsius Domini nostri Iesu Christi. Atque ad eun dem modum hoc sacramentum adorandum esse, nimirum corpus&sanguinem Domini intelligentes,Grmamus. Verum haec omnia minus proprie sacramenta dici perspicuum est. Ipsae autem panis &uini species ueram de absolutam huius nominis rationem habent. Sed quantum hoc sacramentum a reliquis omnibus disserat, facile colligitur . nam cetera sacramenta materiae usu perficiuntur, dum scilicet alicui administrari ea contingit. Baptismus enim sacramenti naturam tunc adipiscitur, cum re ipsa homo aqua abluitur: at uero ad Eucharistiae persectionem satis est ipsius materiae cosecratio; utrumque enim sacramen tu esse no desinit, quamuis in pyxide asseruetur. Deinde in conficiendis aliis sacramentis nulla si materiae, atque elementi in aliam naturam mutatio. Etenim baptismi aqua, aut chrismatis oleum, cum illa sacramenta administrantur, priorem aquae, &olei naturam non amittunt. In Eucharistia uero quod panis, & uinum ante consecrationem erat, consecta consecratione, uere est corporis & sanguinis Domini substantia. Licet autem duo sint elementa, panis scilicet,& uinum, ex quibus integrum Eucharistiae secramentum conficitur: no tamen plura sacramenta, sed unum tantum esse, Ecclesiae auctoritate docti confitemur. aliter enim septenarius , sacramentorum num crus, quemadmodum semper traditum atque
140쪽
a Concilijs, Lateranensi, Flo rentino,& Trideiuino, decretum est,c6- stare non poterit. nam cum huius sacramenti gratia unum corpus mysticum efficiatur, ut sacramentum ipsum rei, quam cssicit, conueniat, unum esse oportet; atque unum quidem, non quia indiuiduust, sed quia unius rei significatione habet. Na quemadmodu cibus ,& potio, quae duae diuersae res sunt,ad una tantum rem adhibetur, ut scilicet uires corporis reficiatur: ita cita duas illis diuersas sacram etispecies respondere, cosentaneum suit, quae cibum spiritualem signi .st . Isi carent, quo mentes sustinentur, & recreatur. Quare a Domino saluatore dictum est: Caro mea uere est cibus, & languis meus uere est Iom. 6.
potus. Sed dilige ter explicandu cst, quid Eucharestiae sacramentu significet; ut fidei cs sacra mysteria oculis intuentes, simuletia diuinarum reru cotemplatione animum pascant. Tria uero limi,quae nobis 'hoc sacramento indicatur. Primu est Christi domini passio, quaeiain
praeteriit: ipse enim docuit; Hoc facite in meam commemoratione: Luc. 2.& Apostolus testatus cst; Quotiescumque manducabiti pane hunc, , idcis ti& calicem bibetis, mortem Domini an nunciabitis, donec ii cniat. Alterum est diuina, & caelestis gratia, quae praesens ad animam alcndam &conseruandam hoc sacramento tribuitur. Quemadmodum enim baptisino in nouam uitam gignimur, confirmatione robora Inur, ut Satanaei repugnare, & palam Christi nomen profiteri postiamus: ita Eucharismaeis acramento alimur, ac sustentamur. Tertium 'maest, quod fururum praenunciasi aeternae iucuditatis,&gloriae fructus, quem in caeleiti patria ex Dei promissione capiemus. Haec igitur tria, quae instantis, praeteriti, & consequentis temporis uarietate distingui perspicuum est, sacris mysteriis ita significantur; ut totum sacra- . imentum, quamuis ex diuersis speciebus constet, ad singula horum declaranda, tamquam ad unius rei fgnificationem, reseratur. Sed in primis cognoscenda est a Palloribus huius sacramenti materia; tum ut ipsi rite illud possint conficere; tum etiam ut fideles admoneatur, cuius rei symbolum sit, atque eius rei, quam significat,studio, S de siderio exardescant. Duplex itaque est huius sacramenti materia, altera panis ex tritico consectus, de qua primo agetur: de altera postea dicendum erit. Nam, ut docent euangelistae Matthaeus, Marcus, &Lucas, Christus dominus panem in manus accepit, benedixit,& ste. 'git, dicens; Hoc est corpus meum. Apud Ioanne quoque idem Saluator noster seipsum panem appellauit, cum inquit: Ego suin panis ἐρ . .
uiuus, qui de caelo descendi. Cum autem uaria sint panis genera, uel quia materia disserunt, ut cum alius ex tritico, alius ex ordeo, aut cx