장음표시 사용
261쪽
honor ex amore, atque intimo animi sensu depromptus uideatur. quibus hoc ossicium debetur maxime, cum erga nos sint ita affecti,' nullum ut laborem, nulla contentionem, nulla pericula nostra causa refugiant, nihilque illis accidere postit iucundius, quam ut filiis Gen. εε. r. charos se esse sentiant, quos maxime diligui. Ioseph cum in Aegypto honore & amplitudine regi esset proximus, patrem, qui in Aegyptii
uenerat, honorifice excepit: & Salomon matri ad uenieti assurrexit 3.is a. eamque ueneratus, regio in solio ad dexteram collocauit. Alia praeterea sunt honoris ossicia, quae in parentes conferri debent. nam eos tum etiam honoramus, cum a Deo suppliciter petimus, ut eisdem bene & feliciter omnia eueniant, ut in maxima gratia & honore sint apud homines; utipsi Deo ac sanctis, qui in caelis sunt, commedatissimi sint. Item parentes honoramus, cum nostras rationes ad eomi
arbitrium, uoluntatemque conserimus. cuius rei suasor Salomon,
P eo. Audi, inquit, fili mi disciplinam patris tui, & ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, & torques collo tuo . cuiusmomub.ε. di sunt etia D. Pauli collortationes: Filij obedite parentibus uestris in Domino: hoc enim iustumem Item: Filii obedite parentibus per m WV omnia: hoc enim placitum est in Domino.& sanctissimorum homi
Gen. 11. num exemplis cofirmatur: etenim Isaac, cum a patre ad sacriscium H II, uinciretur, modeste ac sine recusatione paruit: es Rechabitae, ne a patris consilio umquam discreparent, uino se in perpetuu abstinuerunt. Item, parentes honoramus , cum eorum rcchc facta, in Crell/ imitamur. iis enim plurimum tribucre uide Fur, quorum Me uolumus quamsimilli mi. Item, parentes honoramus, quorum consilia non modo exquirimus, uerum etiam sequi r. Item, quibus subuenimus ea impertientes, quae uictus, cultusque desiderat: quod Christi testimonio comprobatum, qui pharilaeorum impietatem romtib.rs. darguens cauare uos, ait trasgredi inini mandatum Dei propter traditionem uestram: nam Deus dixit, Honora patr*n, & matrem &; Qui maledixerit tri, uel matri, morte inciriatur uos autem cI citis; Quicumque dixerit patri, uol matri, munus ' dcumque est ex me, tibi proderit, & non honorificabit patrem suum, aut matre suam: &irritum fecistis mandatum: Dei propter traditionem uestra.
Et honoris qui deni ossicia parentibus tribueresemper debemin sed
tum maxime, cum perieulpse aegrotandi, danda enim operacst, ne quid praetermittant, quod uel adprecatorum confession atri nenuel ad reliqua sacramenta, quaea Christianis hominibus percipi d ba, cu mors appropinquat , idque*obiscuos ut pii, religiosit, iii ta homines
262쪽
homines eos crebro interui sint, qui uel imbecillos conssrment, de consilio iuuent, uel optime animatos ad spe erigant immortalitatis ;
ut, cum mentem a rebus humanis excitarint, totam coriiiciant in
Deum. sic fiet, ut fidei, spei, & charitatis beatissimo comitatu ac religionis praesidio muniti, mortem non' modo non pertim cscedam; cum necessaria sit, sed, cum aditum ad aeternitatem expediat, etiam appetendam censean t. Postremo uel mortuis parentibus honor tribuitur, si iis fimus facimus; si exequias cohonestamus; si honorem sepulturae impertimus; si iusta & sacrificia anniuersaria curamus si , cuiae ab iis legata sunt, diligenter perlbluimus. Honorandi autem sunt non modo ii, ex quibus nati iam iis, iterum etia alii , ut patres appellantur, ut Episcopi,&sacerdotes, ut reges, ut principes, ut magistratus, ut tutores, ut curatores, ut magistri, ut paedagogi, ut senes,& ceteri eiusmodi: digni enim stitit: qui ex charitate, ex obedien tia,
ri ope nostra fiuctus percipiant, sed alius alio magis. Do Episcopis,& aliis Pastoribus ita scriptii est. Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in uerbo, & doctrina. Iam uero, quanti erga Apostolum amoris documenta Galatae dederuntὶ quibus is praeclarum illud beneuolentiae testimoni uim tribuit; Testimoniu enim perhibeo vobis: quia, si fieri posset, oeualos uestros eruissetis, euec dedissetis mihi. Quin etiam sacerdotibus ea suppeditanda sunt, quae ad uitae usus necessarios requiruntur. quare Apostolus; Quis, inquit, militat sitis stipendiis umquam Et in Ecclesiastico scriptu est; Honorifica sacerdotes, & pro purga tecum brachiis; da illis partem, sicut madatum est tibi, primitiarum, & purgationis. Illis etiam obtemperandum csse, docet Apostolus robedite, inquit, praepositis uestris, & subiacete eis. ipsi enim per uigilant, quasi rationem pro animabus uestris reddituri. quin potius a Christo domino praeceptum est, ut uel improbis Pallori Lux obtemperemus, cum dicat; Super cathedram Moysi sederunt scriabar, & pharisaei: omnia ergo, quaecumque dixerint vobis, seruate, & facite ; secundum opera uero eorum nolite facere: dicunt enim, & non faciunt. Idem de regibus, de principibus, de in gistratibus, &reliquis, quorum potes lati su Siicimur, dicendum est. iis uero quod nonoris , cultus, obseruantiae genus tribuenia durei sit, Apostolus ad Romanos late explicat: pro quibus etiam orandum esse monet. & diuus Petrus; Su Siecti, inquit, estote omni humanae creaturae propter Deum, siue regi, quasi praecellenti, siue ducibus, tamquam ab co missis. nam si quem eis cultum tri Z 1 buimuS,
263쪽
buimus, is ad Deum refertur: habet enim uenerationem hominum excellens dignitatis gradus, quia diuinae potestatis est instar: in quo etiam Dei prouidentiam ueneramur, qui publici muneris procurationem iis attribuit, quibusque utitur, tamquam potestatis suae ministris. nec cnim hominum improbitatem, aut nequitiam , si tales sunt magistratus, sed diuinam auctoritatem, quae in illis est, reueremur: ut, quod permirum fortasse uideatur, quamuis in nos sint inimico, infensoque animo, quamuis implacabiles, tamen non satis digna causa sit, cur eos non perossiciose obseru mus . nam & Dauidis magna in Saulem ossicia extiterunt, cum ei Ps .iis. tamen esset ostensior: quod innuit illis uerbis: Cum iis, qui oderunt pacem, era pacificus. At uero, si quid improbe, si quid inique
imperent, cum id non ex potestate, sed ex iniustitia, atque animit eruersitate agant, omnino non.sunt audiendi. Vbi haec Parochus igillatim exposuerit, deinceps consideret, quodnam praemium, quamque consentaneum ijs propositum sit, qui diuino huic praec pio obediunt. nam in eo fructus est maximus, ut diu uiuant; pr
pterea quod digni sunt, qui beneficio quam diutissime perfruatur,
cuius memoriam perpetuo conseruant. Cum igitur, qui parentes colunt, iis gratiam referant, a quibus lucis &uitae usuram habent, iure&merito uitam ad summain senectiatem perducunt. Tum adiungenda est diuinae promissionis illustris explanatio. neque enim solum sempiternae, ac beatae, sed huius etiam, qua in terris agimus, uitae usus promittitur. cuius sententiae interpres cst D. Paulus, cum in x. I quit: Pietas ad omnia utilis est, promissionem habens uitae, quae nucest, &futurae; Nec uero haec merces aut exigua est, aut cotemnenda,etia si sanctissimis uiris, ut Iob, ut Davidi, ut Paulo mors fuerit optabilis,& aerumnosis ac miseris hominibus uitae propagatio sit iniucu-
da. nam illoru uerboru adiunctio,QSAM DOMINUS DEUS Tvvs DABIT TIBI,
no modo temporis diuturnitatem ad uiuendum, sed otium, quiete, incolumitate ad bene uiuendum pollicetur.nam in Deuteronomio Deut. s. non solum inquit , Ut logo uiuas tepore, sed illud etiam addit; V t be Db.ι. ne sit tibi: quod deinde ab Apostolo repetitu est. Haec aute bonaeis suppetere dicimus, quoru pietati Deus gratia reserat: aliter enim diuini promissi fides Se costantia non crit; cum interdum, qui maiore pietatem parentibus praestiter ut, ijs uita breuior sit: quibus id quide, contingit, uel quod iis optime cosulitur, qui prius uita excedui, qua Sap. . a uirtutis,&omcij religione discedant: rapiuntur enim, ne malitia mutet intellectum eorum, aut ne fictio decipiat animam illorum uel
264쪽
uel quia, dum pernicies & rerum omnium perturbatio impendet,
e corporibus euocantur, ut communium temporum acerbitatem
evadant: A facie enim malitiae, inquit Propheta, collectus cst iustus: quod fit, ne eorum aut uirtus, aut salus periclitetur, cum a mortalibus flagitiorum poenas repetit Deus: uel ne tristissimis temporibus ex propinquorum, amicorum q. calamitatibus acerbissimos luctus sentiant. Quare metuendum cst maiorem in modum, cum uiris bonis immatura mors accidit: ac, quemadmodum iis, qui grati in parentes sunt, officii merces & fructus est a Deo propositus: sic ingrati& impii filii grauissimis poenis reseruantur: scriptum est enim; Qui maledixerit patri suo, uel matri, morte moriatur. Ei; Qui assiigit patrem, & fugit matrem, ignominiosus est,& in selix. Et; Qui maledicit patri suo, uel matri, extinguetur luccrna eius in mediis tenebris Et , Oculum, qui subsannat patrem,& qui despicit partu matris suae, effodiant eum corvi de torrentibus, & comedant eum filii aquilae. Qui parentibus iniuriam intulerunt, multos fuisse legimus: in quibus ulciscendis, Dei iracundia exarsit: non enim Dauidem inultum
reliquit, sed sceleri debitas poenas dedit Absalon, quem ob eius scelus, tribus hastis transfixum punivit. De iis uero, qui sacerdotibus non obtemperant, scriptum est ;Qui superbierit, nolens obedire sacerdotis imperio, qui eo tempore ministrat domino Deo tuo, ex decreto iudicis morietur homo ille. Et queadmod um diuina lege sancitum est, ut parentibus filii honorem habeant, ut pareant, ut obsequantur: sic parentum propria officia sunt, atque munera, ut sanctissimis disciplinis, ac moribus filios imbuant, iisque optima dent uiuendi praecepta; ut ad religione instructi, de parati, Deum sancte, inuiolateque uenerentur. quod a parentibus Susannae factum es egimus. Itaque Sacerdos paretes commoneat, ut se liberis magistros praebeant uirtutis, aequitatis, cotinentiae, modestiae, de sanctitatis: triaq. praesertim declinent, in quibus saepe offendere cosueuerunt primum, ne quid acerbius in liberos aut loquantur, aut statuant:
quod Apostolus in epistola ad Colossenses ita praecipit: Patres, nolite ad indignationem prouocare filios uestros, ut non pusillo animo fiant. nam periculum est, ne fracto, abiectoq. animo sint, dum omnia timent. Quare illud praecipiat, ut nimiam seueritatem estugiat, malintque liberos corrigere, quam ulcisci: deinde, si qua culpa c missa est, cum necessiaria sit castigatio, de obiurgatio, ne quid liberis per indulgentiam di solute remittant: saepe enim filii parentum nimia lenitate, de facilitate deprauantur: quamobrem a dissoluta
265쪽
ia et . indulgentia deterreat exemplo Heli, summi sacerdotis; qui, quod
in liberos indulgentior fucrat, maximo supplicio est affectus: postremo, ne, quod foedissimum est, in filiorum educatione ac doctrina, praepostera consilia ineant. ctenim permulti in hac una cogitatione curaque uersantur, ut opes, ut pecunias, ut lautum, &lum patrimonium liberis relinquant; quos no ad religionem, non ad pietatem, non ad bonarum artium disciplinam, sed ad auaritiam & ad rem familiarem augendam cohortantur; nec de si horum existimatione, de salute sunt solliciti, dummodo pecuniosi sint, Alterdiuites: quo quid dici, aut cogitari turpius potestὶ ita fit, ut ad ilos non tam rerum copias, quam sua scelera, &flagitia transferant; quibus tandem non ad caelum se duces praebent, sed ad inserorum supplicia sempiterna. Sacerdos igitur optimis praeceptis parcntes in-TA. . stitualicosque ad Tobiae exemplum ac similem uirtutem excitet; ut, cum filios ad Dei cultum, da sanctimoniam probe erudierint, ab iis etiam amoris, &obseruatiae, Mobsequii uberrimos fructus capiat.
Magna illa, quae pacificis hominibus proposita est, selicitas, quo-
λι-Wh s niain clii Dei uocabuntur, Pastores maxime commouere debet, ut praecepti huius disciplinam sidelibus diligenter, accurateque tradatanam ad conciliandas hominum uoluntates nulla melior ratio iniri potest, quam si ciusmodi praecepti lex, recte Oxplicata, ab omnibus ita, ut oportet, san seruetur: quoniam tum sperare licet, ut sum .ma animi consensione coniuncti nomines cocordiam & pacem ma xime colant. Sed quam necesse sit praeceptu hoc explicari, ex eo per spicitur, quod, immensa illa uniuersae terrae inundatione ficta, hoc unum in primis est, quod Deus hominibus interdixit. Sanguinem, ε '' '' inquit, requiram animarum uestrarum de manu cunctarum besti rum , dc de manu hominis. In euangelio etia, quae primum Veteres leges a Domino explicatae sunt, in iis haec prima est, de qua apud S. Misb.1. Matthaeum ita scriptum est: Dictum cst enim, Non occides: & retia qua, quae hac de re eo ipso loco deinceps com memorantur. Fideles praeterea atton te, libenterque praeccptum hoc audire debet. si enitricius uis spectatur, ad uitam cuiusque tuendam ualet; quoniam iis uerbis; Non occides; homicidium omnino interdictum est. Itaque
singuli homines tanta cum uoluptate animi illud accipere debent, perinde ac si, ira Dei proposita, grauissimisque aliis poenis, nomina iam probibitum sit, ne quis corum laedatur. crgo ut praeceptum hoah auditu
266쪽
auditu iucundu est: ita eius peccati cautio, quod praecepto prohibetur,iucuditatem habere debet. Cum aute huius legis uim Dominus explicaret, in eo duo contineri ostendit, alterum, ne occidamus, quod a nobis fieri uetitu eli; alterum, quod facere iubemur, ut concordi amicitia, charitateq. inimicos complectamur, pacem habeamus cum omnibus, cuncta denique incommoda patienter seramus.
In eo autem, quod caedes prohibetur, illud primum docendum est, quae caedes sint eiusmodi, quae hac praecepti lege no vetentur . nam, bestias occidi, prohibitum no est: quoniam si illis vesci, a Deo hominibus est concessum; fas item est, illas occidi. qua de re ita sanctus Augustinus; Cum audimus, inquit, Non occides; non accipimus S. G. hoc dictu esse de fructetis; quia nullus cst eis sensus; nec de irrationabilibus animalibus; quia nulla nobis ratione sociantur. Alterum termissum caedis genus est, quod ad eos magistratus pertinet, quuus data est necis potestas, qua, ex legum praescripto, ut dicioque, in
facinorosos homines animaduertunt, Sinnocetes defendunt. quo in munerc dum iuste uersantur, non modo ij caedis non sunt rei, sed huic diuinae legi, qua caedes uetatur, maxime obediunt. Cum enim
legi huic finis is propositus si, ut hominum uitae, salutique consulatur, magistratuum item, qui legitimi sunt scelerum uindices, ani maduersiones eodem spectant, ut, audacia, & iniuria suppliciis repressa, tuta sit hominum vita. Quare David; In matutino, inquit, Psal. io O. interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de ciuitate Domini omnes operantes iniquitatem. Qua ratione ne illi quidem
peccant, qui iusto bello, no cupiditate, aut crudelitato pulli, sediolo publicae utilitatis studio, uitam hostibus adimunt. Sunt praeto rea eiusmodi caedes, quae nominatim iussu Dei fiunt. Levi filii non
peccauerunt, qui una die tot millia hominum occiderunt. qua cae de facta, sic ad eos locutus est Mosea: Consecrastis manus uestras ho Exod. 31. die Domino. Neque uero huius praecepti reus est, quinon sponte; neque meditato, led Hrtuito hominem occidit . qua ec rc in Deute this .iν. ronomii libro ita est: Qui percus urit proximum tuum nesciens, de qui Keri & nudius tertius nullum contra eum odium habuisse com
probatur, sed abiisse cum eo simpliciter insiluam ad ligna denda, ct in succsitione lignorum securis fugerit manum, serrumq. lapsum
de manubrio amicum eius perculserit, ae occideri . Hae caedes ciuia modi sunt, quae quia non uoluntate, neque de industria inseratur, propterea non omnino in peccatis numerantur: quod s. Augustini f. metust.
sententia comprobatur. Ansit enim, inquit, ut ea, quae aut propicroia,L α. Z 4 bonum,
267쪽
bonum, aut licitum ficimus, siquidem praeter nostram uoluntatem quidquam mali acciderit, nobis imputetur. In quo tamen duabus de causis peccari potest, altera, si quis in re iniusta occupatus, hominem occiderit. excpli causa: Si quis grauidam mulierem pugno, uel calce percuteret, ex quo abortus sequeretur, fuisset quidem illud
praeter percussoris uoluntatem, non tamen praeter culpam, cum illi non liceret ullo modo grauidam mulierem percutere. Altera, si, noomnibus circumspectis, negligenter, & incaute aliquem occiderit. qua etiam ratione, si quis salutis suae defendendae causa, omni adhibita cautione, alterum interemerit, hac lege no teneri satis appareti Atque hae quidem, quas modo comemorauimus, caedes, sunt quae hoc legis praecepto non continentur, quibus exceptis, reliquae omnes prohibentur, siue homicidam quis spectet, siue qui occiditur, sue modos, quibus caedes fit. nam quod ad eos pertinet, qui caede
faciunt, nemo plane excipitur, non diuites, non potetes homines, non domini, non parentes: sed delectu omni, &discrimine remoto , occidere uetitum est omnibus. Si uero ij spectantur, qui interficiuntur, ad omnes haec lex pertinet: nec quisquam eth tam humilis de abiectae codicionis homo, quin legis huius ui defendatur. Neque uero se ipsum interficere cuipiam sis est; cum uitae suae nemo ita potestatem habeat, ut suo arbitratu mortem sibi consciscere liceat rideoque legis huius uerbis non ita praescriptum est; Ne alium Occiadas , sed simpliciter; Ne occidas . sin autem multiplice caedis faciendae modum attendimus: nemo est, qui excipiatur. non solum enim suis cuiqua manibus, aut ferro, aut lapide, aut baculo, aut laqueo, aut ueneno, uitam homini eripere non licet, sed consilio, ope, auxilio , uel alia quacumque ratione id fieri prorsus uetitum est. in quo summa tarditas, stuporque Iudaeoru fuit, qui crederent, se hoc praeceptum seruare, si manus tantum a caede abstinerent. sed homini
Christiano, qui, interprete Christo, didicit hanc legem spiritualem
esse, nempe quae non manus solum puras, sed animum etiam castu,
sincerumque nos habere iubet, illud n5 sitis omnino est, quod illi
satis cumulate se praestare arbitrabantur . nam, ne irasci quidem cui-Math.s. quam licere, in euangelio traditum est, cum dicat Dominus: Ego autem dico vobis: Omnis, qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio: qui autem dixerit fratri suo, Raesaa, reus erit consilio: qui autem diaxerit, Fatue, reus erit liennae ignis. Ex quibus uerbis perspicuum cst, eum culpa non carere, qui fratri succenseat, quamuis iram antimo ines uiam contineat: qui uero eius irae significationem aliquam. a deὀerit,
268쪽
dederit, grauiter peccare, at multo grauius, qui non uereatur dure fratrem accipere, & ei conuicium facere. & quidem hoc uerum est, si nulla subiit irascendi causa. nam irae causa, quae a Deo, legibuslcoceditur, ea est, cum in eos animaduertimus, qui nostro imperio,
potestatique parent, si in eis sit culpa: Christiani enim hominis ira nona carnis sensibus, sed aspiritu lancho proficisci debet; cum nos t. ad cor. ε. templa sancti spiritus, in quibus Iesus Christus habitet, esse conia niat. Multa praeterea sunt a Domino tradita, quae ad perfectam huius legis rationem pertinent: qualia illa sunt, no resistere malo: sed M s si quis te percusserit in dextram maxillam tuam, praebe illi & altera:& ei, qui uult tecum in iudicio cotendere, & tunicam tuam tollere, dimitte ei & pallium: & quicumque te angariaverit mille passus, uade cum illo alia duo. Ex his, quae iam commemorata sunt, animaduerti licet, qua procliues sint homines ad ea peccata, quae hoc princepto uetita sunt, quamve multi reperiantur, qui si minus manu, . . animo saltem caedis scelus committunt. Et quoniam huic tam peruculoso morbo remedia in sacris litteris adhibita sunt, Parochi est officium, ea diligenter fidelibus tradere. praecipuum autem illud est, ut intelligant quam nefarium sit peccatum, hominis caedes: idque uel plurimis, maximisque sanctaru in litterarum testimoniis perspici potest . usque enim adeo homicidium detestatur Deus in sanctis litteris, ut abestiis, hominum caedis ecenam se repetiturum dicat, ac cis j belluam, quae hominem laeserit, occidi iubeat. Neque aliam ob causam a sanguine hominem abhorrere uoluit, nisi ut omni rationea . nefaria hominis caede &antinum,&manus abstineret. sunt enim 'homicidae humani generis, atque adeo naturae hostes acerbissimi, qui, quantum in eis est, uniuersum Dei opus euertunt, cum hominem tollant, cuius causa is omnia, quaecumque procreata sunt, se
fecisse testatur. immo uero in Genesi, cum prohibitum sit, homine occidi, quia illum Deus ad imaginem suam, &similitudinem creauit, insignem Deo iniuriam issicit, quasique uiolentas illi manus afferre uidetur, qui eius imaginem e medio tollit. Hoc diuina animi cogitatione meditatus David,grauissime de sanguinariis hominibus conquestus est illis uerbis; Veloces pedes eorum ad estundendum 'A. D.
sanguinem. neque simpliciter dixit, Occidunt, sed, Effundunt sanguinem: quae uerba, ad detestabilis illius sceleris amplificationem,
immanemque illorum crudelitatem ostendendam, protulit: utque
declararet in primis, qua praecipites illi diabolico quodam impulsu
ad id ticinus larantur, dixit; Veloces pedes eorum. Iam uero, quae . . : in hoc
269쪽
in hoc praecepto seruanda esse Christus dominus iubet, eo spectant,
ut pacem cum omnibus habeamus: inquit enim, cum hunc locum Matth.f. interpretaretur: Si offers munus tuu ad alnare, & ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid aduersum te, relinque ibi munus tuti ante altare, & uade prius reconciliari fiatri tuo, & tunc ueniens Offeres munus tuum; & quae sequuntur. Quae ita a parocho explicabuntur, ut doceat, sine ulla exceptione omnes charitate coplectendos esse: ad quam in huius praecepti explicatione fideles, quam maxime poterit, incitabit: quod in eo proximi diligedi uirtus maxime
. . n. a. elucct. Cum enim odium hoc praecepto aperte uctetur, quonia qui fiatrem suum odit, homicida est; certe illud consequitur, ut amoris & chari tatis praeceptu detur: cuque hac legc de charitate & amo re praeceptum sit, tum omnium etiam illorum officiorum, atque actionum, quae charitatem ipsam consequi solent, praecepta traduna .cor. 1 3. tur. Charitas patienS cst, inquit D.Paulus. patientia igitur nobis pr. LM. H. cipitur, in qua nos animas nostras possessuros esse Saluator docet. Beneficentia deinde charitatis comes est, & socia: quoniam charitasi cis i a. benigna est. Benignitatis autem, atque beneficetiae uirtus late patet, eiusque officium in iis rebus maxime uersatur, ut pauperibus suppeditemus res necessarias, cibum esurientibus, sitientibus potum de
mus, nudos uestiamus; & quo quisque opis nostrae magis indiget ;eo in illum plus liberalitatis conferamus. haec benescentiae, & bonitatis ossicia, quae per se sent illustria, eo fiunt illustriora, si inimi-
Matth.f. cis praestentur: ait enim Saluator; Diligite inimicos uestros: benefacite iis, qui oderunt vos. quod etiam Apostolus monet illis uerbis: R .i,. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum ; sistit, potu da illi: hoc enim faciens, carbones ignis cogeres super caput eius: noli uinci a malo, sed uince in bono malum. Denique, si charitatis legem spectemus, quae benigna est; omnia, quaecumque ad mansuctudinem, lenitatem , aliasque id generis uirtutes pertinet, officia colere, ea lege peria scribi intelligemus. At uero longe omnium praestantissimum ossa cium , quod charitatis plenissimum est, in quo maxime nos exerceare conuenit, illud est, ut iniurias, quas accepimus, aequo animo re- mittamus, atque condonemus: quod ut plane essiciamus, saepe nos diuinae litterae, ut antea dictum est, monent, atque hortantur, cum non beatos solum cos dicant, qui ita prorsus faciunt: sed erratorum etiam ueniam iisdem a Deo datam assirment. qui uero hoc ipsum ficere negligunt, aut omnino recusant, illa non consequuntur. Sed
quonia ulciscendi libido hominu mentibus sere insita est, Parochus
270쪽
maximam in eo diligenriam ponat, necesse est, ut iniuriarum obliuisci, easque remittere Christianum homine Oportere, non doceat
solum, sed penitus etiam fidelibus p suadeat. Cumque hac ipsa de
re apud sacros scriptores multa fiat mentio, qos consulat ad refellendam illorum pertinaciam, qui in ulciscendi cupiditate, animo obstinato sint, atque obfirmato. Argumenta in promptu habeat, quae illi Patres grauissima, & ad eam rem maxime accommodata pie adhibuerunt. Verum haec potissimum tria explicanda sunt. primum est, ut, qui se iniuriam accepisse putat, ei maxime persuadeatur, illum detrimenti, aut iniuriae praecipuam causam non fuisse, quem ipse ulcisci cupit. Sic admirabilis ille Iob fecit, quia Sabaeis hominibus, a Chaldaeis, & a daemone grauiter laesus, nulla tamen eorum habita ratione, ut uir rectus, & homo admodum pius, recte, pieque iis uerbis usus est: Dominus dedit, Dominus a Sstulit. Itaque patientissimi illius uiri oratione,&Geplo, Christiani homines tibi persuadeant, quod uerissimum est, omnia, quaecuque in hac uita patimur, a Domino , qui iustitiae omnis misericordiaeque pares est, & auctor, proficisci. Neque uero ille nos, quae eius est immensa benignitas, ut inimicos punit, sed uti filios corrigit, &castigat. Nec profecto, si recte animaduertimus, in hisce rebus homines aliud omnino sunt, nisi
ministri, & quasi fatellites Dei. & quamquam homo potest male aliquem odisse, pessime ad illi cupere, tamen ei, nisi permissis Dei.
nocere nullo modo potest. Hac ratione adductus Ioseph, statrum Gen. r. impia cosilia sic David iniurias sibi aSemei illatas aequo animo tulit. Ad hanc item rem illud argumenti gen tax ualde pertinet, quod sanactus Chrysostomus grauiter, atquc crudite pertractauit, neminem.
scilicet, nisi a seipso, laedi. nam qui se iniuriose tractatos esse opinantur, si rem recta secum uia reputent, camperient profecto, nullam se ab aliis iniuriam, aut damnum accepisse . etsi nim, quibus ipsi laedunturi, ea extrinsecus eueniunta, tamen se maxime ipsi osseti sunt, cum animum odio, cupiditate, inuidian cfarie contaminant. Alte
rum est, quod duo praecipua commoda complectitur, quae ad illos pertinent, qui pio erga Deum studio adducti iniurias libenterres . l. mittunt. quorum primum illud est, quod aliena debitaretniti Glius promisit Deus sere, u ipsi etiam peccatorum ueniam impetreta mutis.IS. quo promita, quam gratum illi sit hoc pictatis officium, facile apipater Alterum commodum cst quod nobilitatem quanda,&pe sectionem assequimur: quoniam, condonandis iniuriis quodam modo Deismiles efficimur, qui solem suum oriri facit super bonos,' Matib s. Hii in ilia & malos,