장음표시 사용
201쪽
Uitium. virium autem passuum,aut cotraria passio VI tuti.Et in totum , moralem virtutem in volu-Ptatibus latristitiis esse acciditiaut enim secudum voluptas est, aut pex memoriam,
aut per spem.Si igitur secundum actum, stnsus caula e si autem per memoriam,aut per spem, ab ipso est. aut enim similia passi sumus iis, qui reminiscuntur voluptatis,aut similia patiemur Tex am sperantibus. At vero neque in intellectiva
parte animae est alteratio. sciens enim maxime eorum,quae ad aliquid dicitur.Hoc autem maianifestum est. Secundum enim nullam potentiam motis, fit in nobis scientia, sed, cum exti- terit aliquid.ex ea enim,quae est secundum pa i , rem experientia, uniuersuem accipimus scientiam.Neq; itaque actus generatio est: nisi quis&respectionem, & tactum generationes dicati tale enim est actus. quae autem a principio ac oceptio scientiae nec est generatio,nec alteratio. nam, quia quieta est, residetque anima, sciens In quiescin fit,& prudens. Vt igitur, neque cum dQrmiens . nanc'M, Qxcitatus est aliquis . aut ebrius esse desiit, aut sedendo aegrotans reualuit, factus est sciens, quanuis anima prius non poterat uti,dc secundum scientiam a- prudem. gere,sed a unte perturbatione, & ad transuit ' litatem veniente mente inerat potentia adicietiae usum , scutique huiusmodi aliquid fit id. quod est a principio,in scientiae existentia.peris turbationis enim quies:quaedam est, & traquillitas. Neque igitur pueri possunt quid discere,
. neque iudieare sensibus, umiliter atque seniorires. multa enim perturbatio circa ipsos fit,&motus. Sedantur autem, & desinunt perturbari.
aliquando quidem a natura,aliquando vero ab aliis. in utrisque autem his alterari aliquid ac cidi
202쪽
cidit , sicuti cum excitatur , vigilans ad a-Aul. Manifestum est igitur quod alteratio in sensibilibus est,& in sensibili partae animae, in
alia aute nulla,nisi secundum accidens.. .
Vbitabit autem aliquis,utril omnis Tex. l.
motus omni, comparabilis est, an non. Si igitur omnis comparabilis est, Sc aeque velox est,quod in aequali tui ore per aeuuale moueturrit circularis quaedam aequalis rectae, dc maior , etia,& minor. Amplius alteratio, & latio quaedam aequalis erit,cum in aequali tempore aliud alteratum sit,aliud vero latum. erit ergo passio aequalis longitudini. sed impossibile est. At, cuin aequali tempore per aequale mora lacrit, tuc atque velox eu: aequalis autem non est passio omnis longitudini: quare nonest alteratio Iationi aequalis,aut minoriquare no Omnis com-
parabilis est. In circulo autem, α recta, luomodo accidet i Inc0nueniens enimest, nisi it circulariter similiter hoc moueri, S hoc super tectam. sed confestim necesse in aut velo- , .cius,aut tardius:vi,si hoc decliue sit,hoc autem acclive. Amraius nihil dissert in ratione, si Tex.χ3. quis dicat necestarium esse confestim velocius aut tardius moueri. erit enim maior minor circularis recta. quare & aequalis. Si enim in A
. tempore,hoc quidem lineam B traiiait, illud
203쪽
vero lineam C. maior erit linea B linea C. sic enim quod velocius est dicebatur. ergo, si & in minori aequale, velocius est. quare erit aliqua' se pars ipsius A, in qua B circuli partem 'aequa- quid. lem transibitic illust in toto A lineam C. Tex. 24. At Vero, si sunr comparabilia, accidit id. quod nuper est dictum, esse aequalem rectam
circulo-1ed comparabilia non sunt: neque igitur ipsi motus-Sed quxcunque non sunt:aequi- compar bi uoca,omnia comparabilia sunt.veluti,cur Contis mcοπῶ- parabile non est virum acutius sit stilus, an vi-D-ι. num,aut ultima.quia enim aequivocasum non comparantur.sed ultima ipsi, quae est iuxta vlti mam comparabilis est: quoniam idem significat acutum in utriique.ergo non idem velox, hic & ibi. multo autem adhuc minus in altera-
Tex.2s. tione,& latione. An primum quidem hoe non verum est, ludit,si non sint aequivoca,comparabilia sunt.Multum enim idem significat in aqua,Maere,& comparabilia non sunt.. Si autem non, duplum quidem idem duo enim ad unum & non comparabilia sunt. τeX.26- An& in his eadem ratio etenim & muti e μιμο- tum aequivocum est sed quorundam inariones corum s - aequivoce sunt.vi,si dicat aliquas Ddd multum rundam ct est tantum adhuc aliud tantum ,& aequalerati es a- aequivocumin unum quoque,si contingit,con vino a. 'sestim aequivocumsi autem hoc,& duo.
Tex.i7. Verum propter quid alia comparabilia sunt, alia vero non, si una quidem est natura An, quia sunt in ali' primo susceptiuo equus
Q igitur, di canis comparabilia sunt, utrum albius.in quo enim primo idem est,superficies:&secundum magnitudinem similiter. aqua a tem & vox non:in alio nanque. Aα
204쪽
An manifestium est qubderit sic quidem Tex.xLomnia unum facere. in alio aute dicere unumquodque esse , &aerir idem aequale. 5 dulce dialbum, sed in alio. Amplius, susceptiuum Tex. s. non quod uis est,sed unum unius primum. Sed non solum oporret comparabilia non aequiu - .ca esse, sed & non habere disserentiam, neque , quod, neque an quo. dico autem, ut coror habet mulsionem. Non ergo est conisarabile secundum hoc ,vi Vtrum codoratum iit magis album, quam nigrum.haec enim comparaniux, non secundum aliquem colorem, sed quatenus color est,sed secundum albedinem.Sic & cirea motu, atque velox,qubd in aequali tempore mouetur Per aequale, et tantum longitudinis in hoc. Ia l.tantu.
Si autem aliud quidem Maeratum est aliud Vero latum, aequatisne erithaec aberatio, d α-que velox lationi 3 std inconueniens est. causa'. d. autem, quia motus habet species. quare, si quae in aeo uali tempore i ta sunt per aequalem Iongitudinem, aeque velocia erunt aequalis eccta, - .L circularis . Utrum ergo causa sit, quia latio genus sit,an quia linea genus t tepus enim semper idem,impartibile specie. An simul illa spe- .cie disserunt3etenim latio species hahet, si illud super quod mouetur, species habeat. Α ius. autemsi per quod.ut si pedes,ambulatiori almvolatio. An non.sed figuris latio est.Quare quς ' in aequali tempore mouentur per eat Am -- Tex.u.gnitudinem que Velocia sunt. eandem autem ' Geninno indisserentem specie , 8c motu indisserentem specie. QPre hoc con*derandum, quaesit radisseretia motus. Et significat semio iste'qubd multa, genus non unum quid est,sed hoc latet mill- et Aequius , in. sunt autem et aequivocationum aliae Quide pru multum πι-G.
205쪽
. . multum distantes , aliae autem habentes quandam similitudinem, aliae vero propinquae . Ugenere aut similitudine rationis. quaproeter
non videntur aequivocationes esse, cum sint.
Quado igitur altera est species, s1 idem in a Ilo aut si aliud ita alio Θ Εt quaenam desinitio , aut quo disternemus quod idem est album, & dulce ut aliud , ex eone quia in alio videtur alterum, an qui omnino non idem Tς - De alteratione autem quomodo est aeque velox alteri altera Si itaque est sanari alterari, est autem hunc quidem velociter, illum autem tarde sanari, & limul quosdam, quare est alte-' Tatio aeque velox cinaequalis enim tempore al-' teratum eiu Sed quid adieratum est aequale e- i. nimhic non dicitur sed,vtin' quantitate aequa-υ,-litas, ita hic similitudo.Sed sit idem, quod mu- μνια qua n latur inaequali Ienietiore, aeque 'Velox. Vtramaritate uasi ergo eo, in quo passio,an passione oportet com --litudo in pacare hic igitur, quod ianitas eadem sit, est :qualitate. accipere,aut subd neque magis; neqDominus, 'sed similiter existit. S,autem altera passio sit, Vt alteratur id, quod dealbatur, & id, quod sanatur, his nihil inest idem, neque aequale, nequo simile, ut iam haec species faciunt alterationis dc non est una,ve neque latio.q-e consydera- dum est quot sunt species adiurationis, & quot παν-- lationis. Si igitur quae mouentur, specie disse- tuorum runt, quorum sunt motus secundum se, & non tuum ra secundum accidens, dc motus ipsi 's ecie dise- 1ω - runt:si autem genere, genere: si vero numero, X.33. numero. Sed Vtriam oportet ad Passionem respicere, si eadem sir, aut similis, si aeque ela- ces sint alterationes 3 an ad id, quod alteratur
'a.ιtania. ut si huius quidem dealbatum AE, huius
206쪽
autem tantum,an ad utrumuea Et eadem quiadem, aut alia passione,si ea uo eadem sinaequalis autem,aut inaequalisui illud iit inaequale. generatione quoque, & corruptione: Tex.φη- idem commerandum est, quomodo aeque ve-3eneratio est, si in aequali ἀempore genere tur idem,&indiuisibile, ut homo,sed non animal.velocior autem, si in aequali aliud. non enim habemus aliquod duorum , in quibus ipsa diuersitas , ut dissimilitudo. Et, si est numerus substantia, maior, & minor numerus eiusdem speciei est.sed est innominatum quod commune est,& utrunque,ut maior passio,aut excedes i
caput Secundum. Dcto mouentur,ct quae αε- mentur,propora onem intera habeant m --. L
QVoniam autem mouens; mouet semper a. Tex .ls. liquid,& in aliquo,& usque ad aliquid. dico autom in aIiquo, quia in tempore: Usque ad aliquid autem quia per quantam aliquam longitudinem. semper enim simul mouet, Braouit. quare quantum aliquid' erit ,per quod otum est,& in quantovi igitur Α est moues, ' 1 autem id, quod mouetur, per quam autem notum est , dongitudo C, in quanto autem ' tempus, in quo D. In aequali igitur tempore ovalis potentia ipsi A dimidium ipsius B per plam ipsius C moirebit: per C autem indi-imidio ipuus D. sic Enim erit proportio. ai Et, si eadem potentia idem in hoc tempore per tantam mouet,& perdimidiam in L dio mouebit:&dimidia virtus par dimidium
mouebit in aequali tepore per aequale. Vt ipsius ' Λ roten
207쪽
Α potentiae sit dimidia, quae ipsum E,&Ipsius
B ipsum F dimidium.Similiter igitur se habet Ec secundum proportionem virtus ad grauit tem.quare per aequale, & inaequali lcpore mo-
uebunt. Et si, ipsum E ipium F mouet in ipso D Per ipsam C, non necessarium est in quali innpore id,in quo E, duplum ipsius F mouere pet dimidiam ipsius C. Si igitur ipsum Aipuim B mouebit in ipQ D per tantam, qua ta est ipsa - , dimidiu ipsius Α, in quo E, ipsum B non mouehit in tempore, in quo D, neque i naliquo ipsius D per aliquid ipsius C, sectandum quod analogum est ad totam C, ut A est ad E.
Omnino enim, s contigerit, non mouebit aliquid.si enim tota virtus per totam mouit,dimidia non mouebit,neque Per quantanuis,neque in quantovis. unus enim mouebit nauem, sinauem quidem trahentium diuidatur virtus innumerum, & in longi udinem , Per quam omnes mouerunt. Propter hoc Zenonis ratio non est vera, quod sonet milij qua uis pars. nihil enim prohibet non mouere eum aerem in ullo tempore, quem riabu it, dum caderet totus modius. neque4taque pars tantum, quantum mouebit cuni toto,s sit per se, ' hoc mouet.neque enim ulla est, nisi potentia in toto. Si vero duo, & utrunque horum Vtrunque imouet Per tantum in tanto, S compositae potentiae compositum ex ponderibus per aequa- , lem movebunt longitudinem , & in aequali tempore:analogum enim est. ' i Num igitur sic est & in alteratione in augmentatione 3 Aliquid enim est augens, ali- , quid autem dc id, quod augetur. in Quanto autem tempore,& quantum,aliud quid- auget, . ' . aliud.
208쪽
M gud autem augetur. Et alteram, & id, quod Iteratur similicer. & aliquid, &' quantum secundum ipsum magis, & minus dierata sunt. M in quanto tempore, in duplo duplum,aut du-Plismi in duplo: dimidium autem in dimidioxempore,aut in dimidio dimidiu,aut inaequali. dupIum.Si vero alte tans, audaugens tantum,in tanto, aut auget, aut alierat,
non neccile est& dimidium in dimidio,& in dimidio dimi. dium. std, si contigerit,
nihil alterabit, aut augmentabit, sicuti S in
209쪽
Summa prima demonstrat motum amra,retroques-pi ramum 're. Summa secunda, quόd primus motorsit penitus -- mobilulerpetrem is unus. Summa tema quaerit an detin motin continuus, quu momum sit primus. Summa quarta sessit primu motore, indiu bile esseΡρ, impartibileaiusia, pressim habere magnitudine. Summa prima caput primum .Propriam de sempiternitate motus sententiam comprobat: μι multa de Tex.t. 'tiquorum interserit opinionibuι. Trum autem factus est aliquando mctius, cum no esset prius,& corrumpitur rursus, adeo,Vt moueatur nihil, an neq, factus est,neq; corrum
t pitur,sed sempererat, &semgi, per erit,& hoc immortale,&sine quiete iis inest,quae simi, velliti vita quaedam,quae inest natura subsistentibus omnibus Esse igitur motum omnes assirmant, de natura aliquid dicentes,propterea quod mundum faciunt,&de generatione, ic corruptione est coatemplatio omnibus ipsis, quam impossibile este senisi sit motus.Sea quotquot quidem infini-
210쪽
tos. mundos &esse dicunt,&.quoslam quide' .fieri,quositam, utem corrumpi mundos , semper dicunt esse motum. necenarium enim est generationesac corruptiones ipsoru esse cum tu. Quicunq; autem ynum,aut non esse sempcr,etiam de motu supponunt secundum rationem. . Si igitur contiuit aliquando nihil Tex.1 moueri, dupliciter necesse est hoc accidere. . Aut enim ut Anaxagoras dicit.inquit enim il- naxago. Ie, simul omnibus existentibus , aut quiescenti- Hbus infinito tempore, mentem feciste motum,& disgregasle.Aut ut Empedocles, in parte m. Emperie Lueri,&rursus quiescere.moueri quidem, cum amicitia ex multis facit unum, aut lis multa ex Vno:quiestere.vero in intermediis temporibus, sic dicens, unum quidem ex pluralvu Ms eum si, Etrur . o generato plura
aa um. vero permutantur Omumst . neque
simul desinunt, Eatem semper sunt immobilem γε
secundum circulum. Hoc enim, quatenus per-
mutantur hinc illuc dicere ipsum opinandum est.. Consyderandum igitur de hoc quo Tex.3. modo se habet peraeprecium chim est: non so- tum ad eam,quae de natura est , con*derationem aspicere veritatem, sed & ad methodum, 'quae de principio primo est. Incipiemiis au Tex.4.
tem primum ex dofinitis a nobis prius in physi
cis.Dicimus itaq; motum esse actuin mobilis, secundum quod est mobile Necesse est ergo ex- .istere re ,quae possent moueri scelidum unum quenq; motum.Et sine etiam motus definitio-. ne omnis utique confitebitur necoinarium este moueri id, quod potest moueri secundu unum- Peaq; m um. N alterari quidem alterabile,