Iuris et iudicii fecialis, sive, iuris inter gentes, et quaestionum de eodem explicatio

201쪽

Pars. a. De Iudicio inter Gentes Sectr. 8. I s

Quod Dux Hollatiae cum Exercitu, sub ipsius Caesaris signis, Po- Ionis sub sidio contra Regeni missus esset Quodq; postea, Exercitus in Borussiana sub Caesariς Campi a re hallo duceretur. De his a Rege Sueciae ad Electore Imperii, priusquam ejus milites in Germaniam is ruperunt, Litera datae Quibus post quatuor menses, responsum ab Eleetoribus. Se quod Amicitia, quae Reg dignitati, cum Romano Imperio, a Pactiosioribus violata esset , non probare , nec credere taesarem Exercitum in maris Ballici fines, ad praeiudicium Regis mandasse; sed, ut eorum conatuς, qui hostium partes foverent, reprimeret; Strat fundanos, si opere magis quam verbis, erga Caesarem obsequentes fuissend promptiora re-naedia contra militum iniurias, ab eius Clementia, quam ab externis auxilii reperite potuisse. Caesarem . Regem Poloniae amicum, consanguineum deserere non decuisse . nec rem tanti momenti fuisse, ut propterea novi motus in Imperio concitarentur, cum ratione pacis conciliandae non deessent, in proinde rogan , ut armλquam primum deponat. Quibus Rex aliis literis significavit, Gratum sibi quod injurias a Pacis perturbatoribus illatas non probent, multo gratius fuisse, si rationes quibus arcerentur, proposuissent: Se de Caesare nihil suspicari, de irruptione militum in fine maris Ballici, sed postquam tot atroces injurias, Paci perturbatoribuSpassus estet, si eos suspectos merito habuiste; Strat fundano paratos causam suam coram aequis arbitris agere, de qua minus est quod dubitent, cum contra Caetari Decreta se oppressos exploratum habeant: Amicitiam, cognaetionem, quae Cadari cum Rege Poloniae intercedit, non possesse obligare, ut hostilem impressionem serat, aut dissimulet; Se denique Exercitum , ex Imperii Pnibus deducturum, cum de injuriis sibi illatis satisfactum fuerit.

202쪽

146 lassa. De iudicio inter Gentes ecl. 9.

De Li aestionibus Debiti inter eos quibuscum Bellum est.

uastiones deisiit inter eos quibuscum bellum est,sunt, in qui-biu quaeritur de iure Congressus , Legationu, Conventioηis, Ur Foedem mittar . Utrum 'gulari certamine controversia inter Principes derimere liceat

Duellum vetitum esse Civili, Canonico jure receptum est: Philo phi vero duris consulti, aliquando probant, valde laudabile,esse aiunt X causa ut majus malum evitetur Strabo v iustam fuisse Graecorum consuetudinem radit, singulari certamine controveritas derimere, opud Virgilium Anatas aeqvum fuisse ait, ut inter se aurnum eodem modo Lis decideretur Sic apud Livium Metius Tullum alloquitur, Ineamus aliquam iam, qua utri utrisq; imperent, sine multo sanguine utriusq; populi decerni possis.

6 Rex in possessione Eegni ab eo qui vi ad regnum praetendis Provocari possit Cum Renatus Dux Andegavensis Alphonis Siciliae Regi Chirothecam sanguinolentam provocandi causa misisset, ut de jure Regni Duello concertarent Aliis iniqua conditio videbatur, quod Alphonsus corona insignitus esset. regnum post, debat Renatus titulo tenus jus ad regium decus praetendebat: Alii tamen justam denuntiationem existimabant, cum corona digni atem non augeat, Ῥ01sessio per Alpb0nsum apprehensa, jus Dominii,

203쪽

Dominii, quod Renatus ad se pertinere contendebat, deterius non ibdderet.' Alatatum desii gulari cerisiniost, cap. IV. M 1 Dux Exercitin ab hoste provocatus, duetam cum honore declinare sit 'Cum Comes Haltsordiae summo cum imperio in Scotiam exercitum Anglorum duxisset, in propediem cum Scotorum Duce&exercitu dimicaturus estet missus est a Gubernatore Scotiat, Faecialis ad proponendum conditiones pacis, Comitis Hunr-laei nomine Tubicen qui Hartfordiae Comiti denuntiaret, si propositi pacis conditiones non placerent, ad evitandum profusionem sanguini plurium Christianorum Conutem Huntisium paratum, duello cuni Harisordiae Comite, si is annueret, de presenti conir venia concertare: Hastfordiae vero Come cum pacis conditiones

ut minus honestas respuis et Tubicini respondit Quod si Lisci ter ipsum Gomitem Hunilaetum fuisset, se oblatam Duelii co

ditionem, recusaturum non fuisse, sed cum controversia esiet regni Angliae, cum regno Scotiae, non esse in ejus potestate tanti negotii discrimen, proprio periculo subjicere, nedum cum publicam Ducis exercitus personam sustineret, convenire , in certamen cum iro conditionis privata descendere. Eodem modo cum Dux exercitus Albanorum Tullum Regem ad duellum provocasset. Tullus recusavit; quod non inter eos, sed inter civitate Romam, Albam contentio esset ita provocatio Sertorii a. Metello Antonii ab A gusto, reiecta est, quod non expediret Duces Exercitus privatorum militum fortunis se committere. Vid Hymar . in Historis Κεισῶ siexti.

204쪽

miles inferioru gradus militem superior si duetam prodi care post

Cum in Exercitu Regis Galliae miles gregarius, vexillifer Caraphractorum, ut secum armis congrede setur diem dixerat, a

Vexillifero excipiebatur , quod miles gregarius ipsi esset dignitate inferior, iroinde se ad duellum suscipiendum non teneri At Johannes IacobusTrivultius vir militaris disciplinae prudentissimUS tunc Magistor Militum Francisci Regis hanc exceptionem ejecit;

Quia cum miles gregarius nomen in Album militum dedisset, ex militia nobilitas oriatur, ipse nobilis existimandus erat Constitutio autem LongobardorΠm,in ei provocantCmi PIOVOcasum aequalitatem respicit, cautumq; in ea diserte est, ut Comes ab inferiore provocatus per Opsionem sive substitutum pugnare possit; quemadmodum personis illustribus in criminalibus injuriarum ju-Giciis per procuratore respondere permi istum est. Paris Neapolitanu , ait, Si quis a quarta progenitorum serie , hoc est usq; ab Dbavo nobilis sit, quemcunq, etiam Ducem provocare possis, Alciatus aliter scilicet, quod cum inter Dignitatum gradus aliquis sit ordo,ut primo illuurium,dem de Spectabilium, tertio Clarissimorum: IS qui in eodem gradu Dignitatis est , etiamsi qualitatis inferioris, ab alio eiusdem gradus repelli non possit; unde Comesa Marcbione, vel Duce non injicitur, quia omnes suns ejusdem gradus, Illustres scilicet Et proinde ei, qui abusque abavi nobilis est, 'ui in armis artatem egit, permittendum ut cum clarissimiScongredi possint cum illorum ultimus sit gradus, intereOS modica sit inaequalitaS

WAEn in bello publico provocatin ad Duellum, privata amitti causa,

declinare posset 'Romanis contraCampanos ob defectionem bellum gerentibus, Badius Campanus, qui T. Quintio Crispino hospes erat perfamiliaris, apud quem Badius ante defectionem, liberaliter, comite l

205쪽

terci curatus fuerat, progressu ante stationes, evocari Crispinum jussit quod ubi Crispino est enuntiatum, ratus colloquium amicum ac familiare quaeri, λnent memoria , etiam in dissidio publicorum foederum , privati iuri S Paulum a caeteris processit Posi quam in conspectu venere, ProVoc te, inquit Badius, ad pugnam Crispine : ConscendamuSequOS, summotis': aliis, uter bello melior sit decernamus. Ad ea Crispinus , nec sibi. nec illi ait Hosteς deesse, in quibus virtutem ostendant, se ab eo etiamsi in acie occurrat, declinaturum, ne hospitali caede dextram violet, conversus. que abibat: Enimvero ferociu tun Campanus increpare , malitiam ignaviamque, ad se digna probra in insiontem iacere . hospitalem hosterii appellans imulantemq; parcere, cui sic si parem se non esse Si parum publicis foederibuS ruptis, dirempta stimul. privata iura esse putet : Badium Campamina , Tito Quintio Crinpino, pala in omnibuS, duobu exercitibus audientibus renuntiare hospiti uin nihil ibi cum eo consociatum . nihil foederum hospiticum hoste; cujus patriam, ac penate publi COS', privatos'; oppugnatum venisset; Si vir esset, congrederetur, Diu cunctantem Crispinum perpulei turmaleς, ne impune insultare Campanum patere ut Qtaq; taneum IloratuS, dum Imperatores consileret, permitterentne sibi extra ordinem in provocantem hostem pugnare, permissu eorum arma cepit, equumq; Conscendit, Badiurnn mine compellans ad pugnam evocavit: Nulla mora a Campano D ta est, inlastis equis concurrere Crispinu supra siculum , inistrum humerum Balio hasta tran,st it, superq; delapsum cum vulnere ex equo desiliit, ut pedes jacentem conficeret Badiu, prius quam opprime setur, parmλ, atque equo relicto ad suo confugit: Crisp1nu Equum, Rrmaque cap a, cruentum cuspidem, insignis spolii ostentans, cum magna laude, gratulatione militum , ad

Consules est deductus laeudatus ibi magnifice donis donatus

est.

206쪽

iso Pars. 2. De Iudici inter Gentes Seet. 9.

AA qui die ad duellum constituto sero in campum prodiit causa cecidisse Iudicand sit 'Cum Carolus Andegavensis Comes Provinciae S Petrus Aragonensis de regia Neapoli sano contenderent, de consensu Martini quinti Pontificis Romani, conVenit, ut uterque centum Equitibus comitatus in CiVitate Burdegalensii, quae tunc erat sub Rege Angliae certo die concertarent. Condicto die Carolus summo mane cum suis militibus comparuit, usque ad horam quintam post meridiem, liostem SpectaVit, quo non adventans , Cu-

sata eju mora,una cum campi judice discessit,Eoque discessi, starim Petrus supervenit, di hostem non inveniens. se ejus tergiversatione, tua diligentia protestatus est , unde dubitabatur cujus causa melior fuerit Pro Carolo arguebatur, quod ipse justo tempore adfuisset, per longe majorem diei partem hostem expecta Lses,Pro Petro,quod ipse tempore idone ad pugnam conficiendam venisset,nec adversarius usque ad occasum solis cusn Judice . quod oportuit mansisset; Pro lite dirimenda alter dies a Pontilice Romano ad decertandum constitutus est, in quo cum Petrus Venire recusisset,eum defecisse pronunciatum , χλα causa regno privatus est.

An hostes persequi liceat in Amici territorio 'BEllo inter Romanos Marthaginienses flagranti utrique cum

Syphace Numidiae rege pacem colebant, in cujus ditionis portu,cum septem triremes essent Carthaginiensium, eo cum duabus triremibus Scipio advenit, quae opprimi A cenis potuissent, Priusquam portum intrassent , sed vento acriori illati sunt in portum priusiuam Poeni anchoras molirentur, tum Vero Poenos in Osi portu,nihil ausos refert Livius. At hostis qui est ubique secundum jus gentium impeti potest,ita Euripides,ubicunque, prensum,1ura laedi hostem sinunt, Marcianus jurisconsultus, Trans. fugas licet ubicunque inventi fuerint, quali hostes interficere, Interritorio

207쪽

Pars a. De Iudicio uter sentes est. 9. Is I

territorio vero alieno, quod eo interficere, aut violare non liceat. id ius ex ipsorum personis non venit, sed ex jure ejus qui ibi imperium habet Cum civiles societates constituere potuermi, in eos. qui in aliquo siniat territorio, nihil per vim agi, nisi tentato judicio.

Vtrum in hostili solo captκm ducere liceat per Amici territoriumZCum bellum inter Genuenses, in Mediolanenses moveretur, Praefectus coli Irtis Mediolanensis nobilem Genuensem quem in praelio caeperat intra fines Genuenses, per Regionem Bon niat quae est territorium Pontificis Romani ad castrum Mediolanense perduxit Et perducere potuisse videbatur, quia cum ab initio iuste caperetur jure suo in Captivum Praefectus uti potuit, at L gatu Pontificis id in Domini praejudicium factum ratus, Ioha nem de Immola celebrem Iurisconsultum consiuiuit, qui respondit,

nullatenus fuisse licitum captivum per territorium Bononiense, Iliacentia non impetrata, ducere, Immo iniuriarum teneri eum, qui duxerat, S ad exhibendum Legato sit petiisset, obligatum fuisse, Cuius sententia a Petrino Bello approbatur quia alibi captus, no dum intra praesidia de luctu; in alieno terrisori detineri, vel coerceri non debet.

An Extreor in hostbilisolo deprρhen se offendere liceat 3 Corcyraei Epidamnunt obsessuri , peregrinis primum discedendi copiam faciebant, denuntiando alioquin pro hostibus futuros, labetur in formula apud Livium Hostis sit ille quique intra ejus praefidia sunt. Quia ab illis damnum quoque in tui potest infodietum in bello generali, non in repraes aliis quibus obnoxii non sunt nisi qui simul onera munera subeunt, de iis Peregrini qui ante bellum venerunt eoq; commissis, cognito intra hosti uin fines manent, non de iis qui bello moto, incognito eo delati sun .

208쪽

1 si Tarsa De iudicio inter Gentes Sect.9.

ex persistendo in loco pugnae de vicitoria statuenaumsisARgivis, Lacedaemoniis de agi O Thyieatico contendentibus, Amphyctiones pugna utrinq; electorum hominum rem decernendum censuerunt Lacedaemonii a sua parte Othriadem, summae rei, Argivi Thersandrum praefecerunt Post praelium de Argivis duo superstites fuerunt Agelio S Chromius , qui de victoria civibus nuntiuna retulerunt, di postquam ii discesserant: Othriades Vulneratus mortuorum Argivorum scus Collegit, trophaeum ereXit, quod suo sanguine Jovi conssecravit Redintegratalite de victoria,Amphictiones iterum sudices constituti sunt, in quo judicioArgivi victoriam suam pro majori superstitum numero comtendebant Lacedaemonii sibi vindicabant, quod illorum unus superstes, cum alite adVersa parte, domum se recepissent, in loco pugnae perstitit, rapolia collegit S pro Lacedaemoniis sententia lata est Gentilis vero, Grotius, censent, quod etsi qui locum pugnae retinent, Victores creduntur si tamen Argivos pro timore recessisse ostensum non fuisset, nullo modo pro victis habendos

fuisse, maxime cum nocte superveniente abierint, Victores se rati, id suis renunClaturi.

An pro qualitate eorum qni coeli vel capti funi, an pro numero v

citoria sit habenda PHilippus Rex Macedoniae Attalus Re Pergami, in praelio navali coierunt, in quo contigit, quod navi Philippi navem Regiam Attali, a suis desertam, ceperit; in stationem non procul a pugnae loco deduxerit, undevictoriam ibi Philippus vendi cabat Sed uti ait Polybius magis pro victore se gerebar, quam victorem se sentiebat, cum e suis multa hominum millia, naves sine

comparatione plures amitisset, quando e parte Attali naves pauculae, nec plures quam Viri centum interierunt, quod Polybii judi cium, Gentili S. Grotius probans.

209쪽

e G qui odiis copiis superνementis cesserint . isti censendisint 'Post pugnam navalem, quae ut Thucidi des scribit, maxima omnium, quae Graeci cum Graecis intercessierat, utrinq; victoria vindicabaturo Corinthii quod Corcyreo ad noctem usque praelio superassent, deprellis navibus circiter sieptuaginta , caditivos non minus quam mille habuerint, naufragia plura momtuosiq; receperint, trophaea statuerunt l. Corcyraei autem quod triginta fere naveς Corynthiorum corrupissent, aliaeq; Atheniensibus1upervenientibus cestim eunte pugnam detrectaverint, ipsisq; naufragia circa, mortuo'; colligendi porestatem fecerint, ob ea etiam trophaeum statuerunta itaque, utriq; inquit interpretabantur se vicisse, Corcyraei vero in causa, uti censet rotius cum Corinthii elicius, contra ipsos pugnassent, non Corcvraeis sed Atheniensiibus cesserint.

Vi L. Lucidi em, lib. r. Gratium, lib. p. cap. o. h. 6s.

An praemium ei Ginstitutum qui alterum occiderat, ei qui alterum in fugam egit debeatur 'PAsis & Menelaus de Helena concertatuti pactum inierunt, inqu6 ab altero propositum, ut qui alterum vicerit, et Helena cum bonis omnibus concederetur, ab altero consensum est. qui alterum occiderit4ς Helena cum boni podiretur. Certamine ingreta Paris in fugim se proripuit. Apud Plutarchum in Symposiaci quaestio ventilatur. An Menelao Helena deberetur . Et alii debitam opinabantur, quia conditio ptiu oblata erat, si alter alterum vicerit, quod absque dubio Menelaus, qui Paridem in fugam egit,consequutu est, quamvis postea responsum sit Si alter o ciderit, id nihil operari quia conditio ab uno oblata ab alio mutari non potuit. Alii in ea erant sententia, quot verba posteriori conditionis ad declarationem prioris adhibebantur quia incertum essem ruit, quando quis vinceret, certum autem esse Gi alter Occid

deretur: Ideoq; ea conditione deficiente, Menelao Helenam non

deberi

210쪽

13 Pars et De Iudici inter Oentes Seet. 9.

deberi, cita conclusum ait PlutarchuS, quia ut in Legum repugnantiis judices id amplectuntur, quodnibi babet controveris, eo quod obscurum est repudiato ita hic id pactum censendum , poti- HS quod ianem notum certaminis exprimit, mulli exceptioni est obnoxium : Gentilis vero ait, quod Paris in causa succumbere, Helenani amittere debuit , quia per ejus fugam stetit, quo minus alius finis certamini imponeretur, cum Juri interpretes tradant; Si quis alteri promittit, aliqui dare; si aliter ipsum cursu vicerit, deinde ipsi nolit currere , nihilominus tenetur idem dare.

An si praemium ei propositium sit , qui primus urbis mures conscenderit, si duosmul conscendant, utriq; debeaturICApta nova Carthagine inHispania Pub. Scipio cum virtute blitum qui muros conscenderant remunerare vellet,praecipuum muralis coronae decus eju fore qui primu murum conscenderat, pro concione dixit, Quo professi sunt, se ascendisse, nec sati constare poterat, uter eorum primus, quod pariter ascendi Gsent Livius refert, Scipionem, ambos muralibus coronis vir tutis causa donasse. Ulpianus vero Jureconsultus, ait, si Legatum fuerit relictum, ei qui primus Capitolium ascenderit, si simul duo venisse dicantur, nec apparet, quis prior Venerit, neutri deberi legatum: Et Hugo Donellus in Commentario ad illam Ulpian disputationem, ait, Scipionem magis ex gratia quam de jure egisse, idq; Scipionem satis intellexisse, cum privatim declararet, non ideo se ambobus dedisse, quia debere sed quia rem pro tempore dissimulare, titile judicabat scilicet ut refert Livius, ut seditionem compesc Tet, ad quam res spectare videbatur, propter studia partium , erga suos commilitones, si unum alteri praetulisset, aut dedisset neutri. Grotius tradit Chrysippum olim hanc quaestionem tractasse, An praemium et , qui primus ad metam pervenisset debeatur utrique, si simul pervenerint, an neutri Quia VOX Primi ambigua est, nam significat aut eum qui omnes antecedit, aut quem nemo. Sed quia praemia favorabilia sunt, verius esse concursuros ad praemium quanquam liberalius non flatum Scipi0, sed Mesar, Ju

lianus.