Monumenta eucharistica et liturgica vetustissima

91쪽

AMI ROSI MI E MYSTl l II 3, 14-17. 3.14 Merrha son amarissimia erat mi Sit iii eum Moyses lignum, et dulcis est actu S. Aqua enim Sine praedicatione domini a Cruci ad nullo usus futura Saluti est Cum vero salutari suo rit cruci myStori Consecrata, tunc ad Sum

spiritalis lavacri et salutaris poculi temperatur. Sicut ergo in illum sontem Moyses misit lignum, hoc St, propheta ita et in hunc sontum ac ordo praedicationem dominica cruci Sinis fit os aqua sit dulcis ad gratiami. 15 Non ergo Oli corpori tui credas Oculis magis videtur, quod non videtur; quia istud temporale illud aetornum adspicitur, quod Oculi non comprehenditur, animo autem ac

monte cernitur.

1 D0nique doceat te decursa Regnorum lectio. Naaman Syrus erat ot op ram ha bobat nec ab ullo mundari Olerat. Τunc ait puella e captivis, quoniam S Sol propheta inci Srael, qui posset eum a lepra contagione mundare. Sumpto, inquit, Ur et argento, porreXit ad regem Israel. Qui cognita advonius eiu cauSa, scidit vestimenta sua dilen S, quod tentaretur magi S, Cum de Se ea, quae non e S Sent pote Stati Sregiae, OScerentur Elisaeu autem regi intimavit, ut ad se dirigeret Syrum, quo cognosceret, quod SSet deus in I Srael. Et cum venisset, mandavit ei, ut Septies mergeretur in Ordane fluvio. 1 Tunc ille secum iractare coepit, quod melioreSaqua haberet patriae suae, in quibu Se Saepe merSiSSet, et numquam a lepra SSet ablutu S, eoque revocatu non Oboediebat mandatis prophetae; sed et admonitu et persuasionibu SSerVulorum adquievit ac morsit. Mundatus tu illico intoll0xit non aquarum SSe, quod unu Squisque mundatur, Sed gratiae.

Ambrosius arbitrari videtur aquam nisi consecrata sit, eam Vim non habere, ut in baptismo sanctificet. Idem iam apud Tertullianum legitur de bapt. 4ὶ: Supervenit enim statim spiritus de eaelis et aquis SupereSt, sanctilicans eas de sem0tipso, et ita sanctili eat te vim sanctili candi om- bibunt'. Etiam medio aevo fuerunt qui ita docerent Selian Z, Die Lelire vota dei lili Satiramenteia 217 . .

92쪽

84 AMBROSIUS DE MYSTER HS 3 18 4, 21.

1 CognOSCO Hinc quae Sit illa puella e captivis iunior. scilicet e gentibus congrogatio id St occlusi domini do- preSSa ani captivitate peccati, quando libertatum adhuc gratiae non abo bal cuiuS On Sili vanus illo populus nationi in verbum audivit pro pholicum de quo ante diu dubitavit; postea amon ubi Credidit XSo quondum ablutus est ab omni contagione vitiorum. Et illo quid om dubitavit, an loquam Sanaretur tu iam a natu os triduo dubitare non dolios. CAPUT IV.

Aquam non mundare in spiritu et verbis domini et paralytie sanatione et Japtismo Christi demonstratur.

1 Id se tibi ante praedictum est, ut non hoc solum CredereS, quod VidebaS, ne forte et tu diceres: Hoc si illud magnum mySterium, lis oculus non vidit nec auris audivit 1i ec in cor hominis adscendit 3 qua video, qua videbam cotidio ista me habent mundare, in qua Saepe de Scendi, et numquam mundatu Sum 2 in cognoSce, quod aqua non mundat in Spiritu. 2 Ideoque legisti, quod tres esto in baptismalo unum Sunt aqua, Sangui et Spiritu Sy quia si unum horum detrahas, non tu baptismati sacramentum. Quid si enim aqua sine cruce Christi Elementum commune, Sine HOsacramenti effectu Noe iterum Sine aqua regenerationis mysterium est: Nisi enim quis renatus fuerit eae aqua et spiruti, non potest introire in reonum dei β. Crodit ut metiam catechumenus in crucem domini sesu, qua et ipSesignatur Sed nisi baptigatus fuserit in nomino patris set filii

et spiritu Sancti, remi SSionem non poteS accipere peccatorum nec Spirituali gratiae munia haurire.

9 Ergo ille Syria Septies mersit in lege; tu aut in

baptigatus es in Omine trinitati S confeSSUS e patrem, recordare quid feceris, confeSSu e silium, confessu es Spiri-

93쪽

AMBROSIUS )E MYSTERII 4 22 24. 85tum Sanctum Teri ordinem rerum in a fide, mundo mortuus e et de rosurroXisti. Et quaSi in illo mundi conseia pultus elemento, peccato mortuu ad Vitam e resuscitatus aetornam rede ergo, quia non Sunt Vacuae aquae.

ρ Iduo libi dictum est: Quia angelus domini descendebat secundum empus in natatoriam, et movebatur aqua Ie qui prior descendisset in natatoriam post commotionem aquasi 8anu siebat a languore, quoc/GHque tenebatur . Haec pi3 Cina in Hierosolymi erat, in qua unu annuu Sanabatur; Sed nemo ante Sanabatur, quam de Scendis Set angelus. Utesso indicium, quia de Sconderat angelu S, OVebatur aquapropter incredulos. Illis signum, tibi sidos illis angelus

descondebat, ibi spiritus sanctus illi creatura movebatur, tibi Christus operatur, ipS dominu Creaturae. Ea Un Curu

batur unuS, nunc Omne Sanantur, Ut Certe unus Sol US O

pulus Christianus; si nim in aliquibus et aqua mendaX. Non sanat bapti Smia perfidorum', non mundat, Sed polluit. Judaeus urceo baptigat et calices, quasi insensibilia vel culpam OSSint recipere vel gratiam. Tu baptiga hunc calicem tuum sensibilem, in quo bona opera tua luceant, in quo gratiae tuae ploridor fulgeat. Ergo et illa piscina in sigura, ut credas, quia in hunc fontorii vis divina descendit. 2 Denique paralyticus ille Xspectabat hominem. Quem illum, nisi dominum Iosum natum e virgine, Cuiu adVentu non iam umbra Sanaro Singulo S, Sed Veritas univerSOS IS teeSt ergo, qui XSpectabatur ut descondorus , d quo dixit deus pater ad Iohannem Baptis iam Super quem videri spiritum descendentem de caelo et manen em super ρυ- hic Si qui baptizat in spiritu sancto'. o quo 10Si isticatus est Iohannos dic0us: Quia vidi spiritum descendentem de caelo qua Si Columbam et timentem super eum . Et hic quar SpirituSSicut columba descundis nisi ut tu videres, nisi ut si agno

94쪽

Scere Cotti in bain etiam illam, quam Noo iustus misit ox arca, istius columbae Speciem sui S SQ, ut typum agnOSCeres Sacramenti , Et fortasse dicas: Cum illa vera columba fuerit, quae emis Sa est, hic qua Si Columba descenderit: quomodo illic spectum fuisse dicimus, hic veritatem cum Secundum Graecos in pocio columba Spiritum descendisse sit scriptum Sud quid tam verum quam divinitas, quae manet Semper Creatura autem non poteSi verita eSSO, Sed SpecieS, quae facile Solvitur atque mutatur. Simul quia Orum, qui bapti-Zantur, non in pecto S So debeat, Sed ora Simplicitas. Unde ut dominus ait Estote astuti sicut eryqntqs, et implice8 si ui columbae . Moris sergo sicut columba doScondit, ut admoneret nos Simplicitatem columba habere obore. Spo-ciem autem et pro veritato accipiondam l0gimus ut d Christo: Et sp cie inventus Ni ho mo', et de patre deo: eque peciem eius vidistis .

Confit matur adesse Christum in baptismate, atqtie adeo non Ou-8iderandos ejus ministros. Denique eonfessi trinitatis a baptizatis edi solitupstucis eaeperiditur.

24 Sine adhuc, quod dubitare debea S, cum evidenter tibi clamo in vangolio pater, qui ait Hic est silis meus in quo complacui ' clamet filius, Supor queri Sicut columbas domonstravit Spiritus Sanctu. clamo et spiritu Sanctus qui sicut columba doscondit clamo David: Vox domini 8uper aquas, deu male Stati intonuit, dominus uper aquas multas' cum sibi scriptura tos totur, quod ad iuro baal prece ignis descenderit de caelo et rursuS, precante Elia, igni Sit missus, qui sacrificium consecravit P

95쪽

ΑMBROSIUS I)E MYSTERIIS 5 27-6, 29. Tq: Non merita personarum On Sidere S, Sed officia Sacerdotum. Et si merita pectes, Sicut Eliam considoros, Petri quoquo merita Spectat Vel Pauli, qui acco pium a domino Iesu hoc nobis mystorium tradiderunt. Ignis illis visibilis miliebatur, ut crederent, nobi invi Sibili Operatur, qui redimus illis ad siguram, nobis ad commonitionem. Crede ergo adesse dominum Ie Sum invocatum procibus Sacerdotum,

qui ait: Ubi fuerint duo vel tres, ibi et esto sum λοῦ quanto

magis, ubi Ost eclosia, ubi mystoria sua sunt, ibi dignatur Suam impertire praesentiam ρ Descendisti igitur, recordare quid reSponderi S, quod credas in patrem, Creda in filium, creda in Spiritum Sanctum η. Non habo illic Credo in maiorum et minorem set ultimum, Sed eadem Voci tuae cautione On Stringeri S ut imi litor credas in filium, sicut in patroni credis similiter in Spiritum Sanctum credas, sicut credis in silium hoc soloe Xcepto, quod in crucem solius domini Iosia falseris tibi essu

Egressis e fonte baptismatis quare netio fiat in eapite eur etiam pedum otio post baptismum.

26 Post haec illique adscendisii ad sacerdotem Considera

quid secutum sit. Nonii illud quod ait David Sici unguen

in Matth. 18 20. Ex hoc loco et e Ps. -Αmbr. de aer III, 20 iiicitur, tunc temporis in provincia Mediolanensi baptigatum esse ita ut baptigandi ter de ii de in trinitatem interrogarentur et responderent Credo. Eadem torma huius sacramenti adparet in Sacramentario Gelasiano duobus locis Muratori Liturgia Rom. vetus I 520 et 596ὶς priore loe legitur: Inde benedicto fonte baptigas unumquemque in ordine suo sub his interrogationibus Credis in de uni patrem omnipotentem Res p. Credo ita etiam de illi et spiritu sancto . Deinde per singulas vices mergis eum tertio in

aqua'. iter loe ita habes ' Et antequam periundas una aqua interr0gas eum verbo symboli et dicis Credis te. Et eum interrogas, per singula vices mergis uni tertio in aqua .

96쪽

tum in capite, Vl od descendit in barbam barbam Iaron'

Hoc est uti guentum, de quo et Salomon ait: Unguentum exinanitu est nomen tuum, propterea adulescentulae dilexe runt te et dira ferunt te'. Quantae hodie renovatae animae dil0X0runt tu, domino esu dicens QS: adtrahe nos post te,

in odorem vestimentorum tuorum currimu8', ut Odorem re-

Surrectionis haurirent , Quare hoc stat intellege, quia oculi sapientis in capite eius Φ. Ideo in barbam doctuit, id est, ingratiam iuv0ntutis ido in barbam Aaron, ut fias lectum

genUS, SaCOrdotale prelio Sum Omne enim in segnum do otin Sacerdotium ungimur gratia Spiritali β.51 Adscondisii de fonte, memento evangelicae lectioni S.

Etenim dominus noster Iesus in vangelio lavit pedes discipulis suis'. Quando venit ad Simonem Petrum, ait Petrus: Xon lavas mihi pedes in aeter)ιum Non advertit mysterium et ideo ministerium recusavit, quod gravari humilitatem Servi crederet, si sibi Obsequium domini patiuntor admittorol. Cui respondit dominus: Si non lavor tibi podes, non habebis

partem mecum. Quo audito, Petrus: Domine non tantum pede 8, inquit, sed et manus et caput. Respondit dominus: Qui lotus est, non indiget, nisi ut Edes lavet, sed e 8 mundus totuS. a Mundus erat Petrus, sed planiam lavare dehobnt; hi bubat nim primi hominis de succeSSione peccatum, quando eum subplantavit Serpens et persuasit errorem. Ideo planta eius abluitur, ut haereditaria peccata tollantur; OStra enim propria per baptismum relaxantur'. ba Simul tognosce my-

Ρs. 32, 2. - Cant. 1, 2. - Canti c. 1, 3. - Eccles 2, 14. - Qui baptigati erant, statim a sacerdote ungebantur supra caput' de aer. II 1, 13, i. e. in vertice capitis. - Sicut Me

diolanii de aer. III 1, 4-6ὶ ita in Gallia et in trica neophytis ab episcopo pedes lavabantur Kraus, Real-Engyklopii die II 69ὶ Roma0 et in oriente hic mos non vigebat de aer. . . Orig. in Ioh. 0 m. 32, 2 et in Ies. h. 6, 3). In Hispania pedes baptigatorum lavari vetuit syn0dus Illiberitana anno circiter 300 ean. 48ὶ Ioli. 13, Sententia

97쪽

AMBROSIUS DE MYSTERIIS T 34. 80 florium in ipso iurnilitatis consistere ministerio ait senim Si ego lavi vobis pedes dominus et magister quanto magis et os obolis lavare pedes invicem vobis ' Cum ni in ipso auctor salutis per oboedientiam no redemerit, quant magi Asorvuli ius humilitatis ot boodientia exhibero obumus Obsequium

Vestimentis albis neophytorum abluti peeeutorum manifestatur. Etiam an steli et ipse Iesus sponsus nitorem ecclesiae mirati sunt.

L. Accepisti post haec Vestimenta candida, ut esset indicium, quod Xueris involucrum peccatorum, indueri innocentiae casta volamina, de quibu diXit propheta udsperges me hyssopo, et mundabor laυabis me, et super nivem de albabor h. vi enim baptigatur, et Secundum legem et Q cundum evangelium Videtur e S So mundatu S; Secundum legom, quia hyssopi faSciculo Moy Ses ad Spergebat Sanguinem agni; Secundum evangelium, quia Christi orant candida vestimonia Sicut ni X, Cum re Surrectionis suae gloriam in evangeli demon Straret. Super nivom ergo dealbatur, cui culpa dimittitur. Undo et per Esaiam dominus ait: Si fuerint occata e8tra sicut phoenicium, ut niΓρm dealbaso H.

igitur Ambrosii si lotione stillim haereditaria peccata', i. e. peecat lim triginale, baptismo vero propria peccata rela Xari. Idem et aliis locis X- primit in X positione perdita Isaiae prophetae Scripserat, e trum, cum posceret, ut sibi non solii in pedes, sed etiam caput avaretur, intelleXisse, lavacro pedum qui in primo ipsi sunt homine, sordem obnoXiae Sue cessionis aboleri cis August. contra duas p. eling. IV 11 29ὶ In salin. 48nr. 8 seribit: Unde et dominus dis dipulis pedes ivit ut avaret Venena Serpentis' in iis quae secuntur explieat tir. Unde reor iniquitatem calcanei magis lubri eum delinquendi i. e. 0ncupiscentiam quam reatum aliquem ii Ostri esse delicti . . . : in die enim iudicii nostra in nobis, non aliena iniquitatis lagitia puniuntur'. Itaque quod Ambrosius de myst. 3, 11 de chirat: A qua est ergo, qua caro sergitur ut omne abluatur carnale peccatum; sepelitur illic nin i igiti uni vi de triginali peccato intellegendum est. Ps. I i, s. q. 18.

98쪽

1iurationis adsilinia dicit in Canticis A tym sum et decora lilia Hierusalen/-. Nigra se fragilitatorii conditionis humanae, decora Ur gratiam nigra qui e peccatoribu S, decora fidei sacra monio. Haec QStimonia cornente silia Hioru- Salom lupo facta dicunt: Quae est haec quae adscendit dealbata Hase orat nigra unde nunc Subito d0albata a Dubitaverunt etiam angeli. Cum reSurgeret Christus, dubitaverunt potestales caelorum videntes, quod caro in caelum adscendo rei. Denique dicebani V is est iste reae

gloriae Et cum alii dicersent Pollite portas principis vestri et te Mamisi portae aeternales, et introibit reae gloriae, alii dubitabani diconises: Quis est iste rex gloria ' Di Esaia quoque hab0 dubitantes virtute caelorum dixisse: Quis est

iste qui a is e=idit eae dom, rubor estimentori m eiu eae BOSOr, pecto8u in stola orandida' β, Christus autem videns ecclesiam Suam in vestimentis candidis, pro qua ipso, ut habo in Zachariae libro prophetae, Sordida veStimonia Sus operat, vel animam regenerationi lavacro mundam atque ablutam dicit: formosae 8 proinima mea, ecce e formo 8a, oculi tui sicut columbae', In cuius Specie Spiritu Sanctus descendit de caelo. Formosi oculi Sicut columbae; quia in otia Specie spiritu Sanctus descendit de caulo. Ei infra: Dente tui si ut reae ton8arti=n, quae adscenderunt de avacro, quae omnes gemino creant, et infecunda non est in eis tit resticula coccinea labia tua t. Non modiocris ista laudatio. Primum dulci comparatione On-Sarum Capra enim et in alti pasci Sine periculo novimuS, et in praeruptis secura cibum capere deinde cum tondentur,

Ita codd. numerosissimi quas contulerunt Benedictini, et editio Mediolanensis anni 1879 cum codicem, necnon cod. SangallenSiS, qu continetur vetus versio latina antehieronymiana ceterae editiones omnes habent filiae' etiam Benedietina Cant. 1, 4. - Cant. 8, 5. - Ps. 23, 2SS. - Ιs. 63, 1. - Cant. 4, 1. - l. l. 4, 2-3.

99쪽

AMBROSIUS I E MYSTERIIS T. 39-4l. 91doonorari Superflui S. Iarum regi Omparatur CCle Sia, multas iri se haberi animarum Virtus HS qua Porcia VRCrum Supserflua peccata deponant, quae mySticam idem et moralem gratiam deierant Christo, quae crucem domini Iesu loquantur. bi, In iis formosa S e CeleSia. Unde ad eam verbum deus dicit Pota formosa 8, proinima mea; et reprehen8io non est in te λ; quia culpa demerSa St. Ide huc a Libano, sponsa ades huc a Libano transibi et pertransibis a principio ιdei ς eo quod renuntians mundo tranSi erit Saeculum,

pertransierit ad Christum. Et iterum dicit ad eam de ii verbum: Quid pulchra et suavis facta es, caritas in desii iis tuis ' Statura tua similis facta est palmae et ubera tua botris β. . Cui respondet ecclesia Quis dabit te, frater,

mihi lactentem ubera matris meae 'Onυenien te fori8, 8culabo te, et quidem non pornent me. Adsumam te et in- itheam te in domum matris meae et in secretum eiu8, quae concepit me. Docebis me ε. Vides, quemadmodum dolo lata munere gratiarum ad interiora cupit mysteria pervenire et omne Sen SUS SUOS OnSecrare Christo Adhuc quaerit, adhuc Suscitat caritatem et suscitari sibi aut poscit a siliabus Hieru- Salem, quarum gratia, hoc St, animarum sidelium, SponSum in amorem ut uberiorem deSiderat provocari.

. Unde dominus Iosia et ipso invita ius tanta studio caritatis, pulchritudine docoris ot gratia0. quod nulla iam in ablutis dolicta sorderunt, dicit ad occlesiam: Pone me ut Signaculum in cor tuum, ut sigillum in brachium tuum β, hoc

CS decora S, proXima mea. Osa formosa es, nihil tibi deest. Pone me ut signa Ndum in cor tuum qu si de tua pleno fulgeat Sacrament O. Opera quoquo tua lucoant et imaginem dei praeserant, ad cuius imaginum facta s. Caritas tua nulla PUI SUCutione minuatur, quam multa aqua Xcludere flumina

undari non OSSint.

100쪽

i illa in sapio lilia O in tollo tu S Spiritum consilii nutu O virtutis, spiritu in Cognitioni atque pietati S, Spiritum an Cli timoris: o Serva, quod accepi Sti Signavit te deus pater, Onsirmavitio Christus dominus, et dedit pignus Spiritus in cordibus tuis, sicut apostolica loelion didicissi CAPUT VIII.

De mystico dominie altaris convivio cyi 0d, ne quis minoris aetat, Ostenditur syH0909ue sueris antiquius esse eum in sueritiei Melehisedeeheaepressum fuerit, et ipso manna praestui tius, cum sit corpus Christi.

. His abluta plebs dives insignibus, ad Christi contendit altaria' dicones: Et introibo ad altare dei, ad deum q/ti laetificat iuventu em meam' do positis nim involo rasi orrorisOXuVii S renovata in aquilae iuvon tuto, caselost illud sustinat ad iro convivum. Venit igitur et idon Sacrosanctum altare compositum ε, XClaman ait Parasti in conspectu meo ni ensam. Hanc loquontem inducit David dicens: Dominus pascit me, et nihil mihi corii in loco pascuae ibi me conlocairit. Super quam refectionis educavit me. Et infra Xam etsi

ambulem in medio umbra mortis, non timebo mala; quonia in tu mecum es Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt Para8ti in conspectu meo men8am adυρr8u8 eos, qui tribulant me. Impinguasti in oleo caput meum, et poculum tuum inebrians quam praeclarum est ' θ'. Nunc illud consideremus, ne qui sorte visibilia videns quoniam quae sunt invisibilia, non videntur nec OSSunt humanis Oculi comprohondi dicat Orto Iudaeis dolis manna pluit, pluit coturnices, occlosia autum illi dilucia hae sunt, quae praeparavit, de quibus dictum est Quod oculus non vidit nec auris audivit nec in cor hominis ad8cendit, quae

Hoc lo eo de sacramento confirmationis agitur, tr. De aer III 2, 1-3. - Hic indicatur neophytorum in baptisterio ad altare processus, quae

per totam metavam laseliae eodem ornatu et ei seis accensis repetebatur. - s. 42, 4. - . . ornatum. - s. 2.