[Opera;

41쪽

LIUER I. lQuae gravidam late segetem ab radici hus imis

Sublime expulSam eruerent cita turbine nigro MFerret hiems culmumque levem, Stipulasque VolantoruSaepe etiam immensum coelo Venit agmen aquarum, Et foedam glomeraut tempestatem imbribus atria Collectae ex alto nubes ruit arduu aether, Et pluvia ingenti sata laeta boumque labores Diluit implentur fossae, et cava flumina creScutit Cum sonitu fervetque fretis pisantibus aequor. Ipse Pater, media nimborum in nocte coruSea Fulmina molitur dextra quo maxima motu Terra tremit: fugere feraeci et mortalia corda

Per gentes humilis stravit pavor illo flagranti Aut Atho aut Rhodopen, aut alta Ceraunia telo D icit cingominant Austri, et densissimus imber

Nunc nemora ingenti vento, nunc littora Plangunt. Hoc metuens, coeli menSe et Sidera Serva Frigida Saturni sese quo Atella receptet; Quos ignis coeli Cyllenius erret in orbes. In primis Venerare DeOS, atque annua mn MSacra refer Cereri, laetis operatus in herbis, Extremae sub casum hiemis, jam Vere Sereno. Tunc agni pingues, et tunc mollissima vina Tunc somni dulces, densaeque in montibus umbra3. Cuncta tibi Cererem pubes agrestis adoret Cui tu lacte favos, et miti dilue Baccho Terque ova circum felix eat hostia frugeq, omnis quam chorus, et Socii comitentur VanteR, Et Cererem clamore vocent in tecta ; neque ante Falcem maturis quisquam Supponat aristis, Quam Cereri, torta redimitu tempora quercu, Det motus incompositos, et carmina dicat. Atque haec ut certis possimus discere signiA, TStHSque, PluriaSque, et agente frigora ventos ;Ipso Pater statuit, quid menstrua Luna moueret, Quo signo caderent Austri, quid saepe videntes Agricolae propius tabulis armenta tenerent. Continuo, venti Surgentibus, aut freta ponti Incipiunt agitata tumescere, et aridus altis Montibus audiri fragor aut resonantia longe Littora misceri, et nemorum increbreSeere murmur. Jam sibi tum curvis male temperat unda cariniis,

42쪽

32 1RGILII GEORGICA.Quum medio celeres revolant ex aequore mergi, Clamoremque ferunt ad littoraci quumque marium In sicco ludunt fulicaeci notasque paludes Deserit, atque altam supra Volat ardea nubem. Saepe etiam Stellas, Vento impendonto, vidobis 'qPraecipitos coelo labi, noctisque per umbram Flammarum longo a tergo albescere tractus Saepe levem paleam et frondes volitare caducaS, Aut summa nante in aqua colludere lumRS.

At Boreae de parte trucis quum fulminat, et quum μ' Eurique Zephyrique tonat domus, omnia plenis Rura natant fossis atque omnis naVita ponto Humida Vela legit: nunquam imprudentibus imber

obfuit Aut illum surgontem vallibus imis

Aeris fugere grues aut bucula, coelum Suspiciens, patuli captavit naribus auras ;Aut arguta lacus circumvolitavit hirundo

Et votorem in limo ranae cecinere querelam.

Saepius et tectis penetralibus extulit ova Augustum formica terens tor bibit ingens

Arcu ; et e pastu decedens agminemngno Corvorum increpuit densis exercitus alis. Jam Varias pelagi Volucres, et quae Asia circum

Dulcibus in stagnis rimantur prata CayStri, Certatim largo humeris infundere rores

Nunc caput objectare fretis, nunc currere in undas, Et studio incassum videas gestire laVandi. Tum cornix plena pluviam vocat improba Voee, Et soIa in sicca secum patiatur Rrena. Ne Octurna quidem carpente pensa puella Nescivere hiemem testa quum ardente viderent Scintillare oleum, et putre concreSeer langoS. Nec minus ex imbri soles, et aperta SerenurioSpicere, et certi poteri cognOScere igni S. Nam neque tum stellis acie obtusa Videtur, Noc fratris radiis obnoxia surgere Luna Tenuia nec lanae per coelum vellera ferri.

Non tepidum ad solem pennas in littore pandunt Dilocis Thetidi halcyone ; non ore SolutoSImmundi meminere Sue jactare maniploS. At nebulae magis ima petunt, campoque recumbunt :Solis et occasum servati de culmine Summo

43쪽

Apparet liquido sublimis in aere Nisus, Et pro purpureo poenas dat Scylla capillo

Quacunque illa levem fugiens secat aethera pennis, Ecce inimicus, atrox, magno Stridore per RHYRSInsequitur Nisus qua se fert Nisus ad nurus, Illa levem fugiens raptim secat aethera PenniS. Tum liquidas corvi presso ter gutture oces

Aut quater ingeminant et saepe cubilibus altis, Nescio qua praeter solitum dulcedine laeti, Inter so foliis strepitanici juvat imbribus actis,

Haud equidem credo, quia sit divinitus illis

Ingenium, aut rerum fato prudentia major Verum, ubi tempestas et coeli mobilis humor MutaVere vias, et upiter uvidus Austris Densa erant quae rara modo, et quae densa relaXat Vertuntur specie animorum, et Pectora motuSNunc alios, alios, dum nubila Ventus agebat, Concipiunt hinc illo avium concentu in agris, Et laetae pecudes, et ovante gutti O COTVi. Si vero Solem ad rapidum Lunasque Sequentectordine respicies, nunquam te crastina fallot Hora, neque insidiis noctis capiere Serenae. Luna, reVertentes quum primum colligit ignes, Si nigrum obscuro comprenderit aera Cornu, MaXimus agricolis pelagoque parabitur imber ;At, si virgineum suffuderit Ore ruborem, Ventus erit: vento semper rubet aurea Phoebo. Sin ortu quarto namque is certissimus auctor, Pura neque Obtusis per coelum cornibus ibit,

Totus et illo dies, et qui nascentur ab illo

Exactum ad mensem, pluvia ventisque carebunt Votaque servati solvent in littore nautae Glauco, et Panopeae et Inoo Melicertae. Sol quoque et exoriens, et quum se condit in undaΗ, Signa dabit solem certissima Signa SequHΠtur, Et qua mane refert, et qua surgentibus astris. UIlle ubi nascentem maculi variaverit Ortum Conditus in nubem, medioque refugerit orbe,

Suspecti tibi sint imbres namquo urget ab alto Arboribusque Salisaue Notus, pecorique iniSter. 3

44쪽

34 VIRGILII GEORGICA. Aut ubi sub lucum donsa inter nubila sese Diversi erumpent radii, aut ubi pallida surgEfTithoni croceum linquens Aurora cubile Heu, male tum mite defendet pampinus Vas, Tam multa in tectis crepitans alit horrida grnudo Hoc etiam emenso quum jam decedet Olympo, 34

Profuerit meminisse magis am Saepe Videmus Ipsius in vultu Vario errare coloreS.

Coeruleus pluviam denunciat, igneus Euros Sin macula incipiunt rutilo immiscerier igni, Omnia tunc pariter vento nimbisquo idobis ' 'Ferverse Non illa quisquam me nocte per altum

Ire, eque a terra monent conVellere futiem.

At si, quum referetque diem condetque relatum, Lucidus orbis erit, frustra terrebere nimbis, Et claro sylvas cernes Aquilone moVeri. Denique, quid Vesper Serus Vehat, unde Serenas

Ventus agat nubes, quid cogitet humidus Auster, Sol tibi signa dabit -Solom quis dicere falsum Audoa, illo etiam caeco instare tumultus

Saepe monet, fraudemque et operta tumescor bolsa. Ille otiam exstincto miseratus Caesare Romam, Quum caput obscura nitidum ferrugine texit, Impiaque aeternum timuerunt saecula noctem Tempore quanquam illo tellus quoque, et aequora Poanti, ObScoenique canes, importunaeque volucre 37'

Signa dabant. Quoties Cyclopum effervere in agroRVidimus undantem rupti fornacibus Elnam, Flammarumque globos, liquefactaque Vol Vere Sina Armorum sonitum toto ei mania coelo

Audiit insolitis tremuerunt motibus Alpos '

VOX quoque per lucos Vulgo exaudita silentes Ingens P et simulacra, modis pallentia miris, Visa sub obscurum octisci pecudesque locutae, Infandum P sistunt amnes, torraeque dehiscunt Et moestum illacrymat templis ebur, peraque Sud Aul. Proluit insano contorquens Vortice SylVaΗ Fluviorum rex EridanuS, campoSque Per omneSCum stabulis armenta tulit: eo tempore eodem Tristibus aut extis fibra apparere minReeS, Aut plateis manare cruor cessavit ; et alto MPer noctem resonare lupis ululantibus rho

45쪽

LIBER II. 3INon alia coelo ceciderunt plura Sereno Fulgura, nec diri toties arsor cometae. Ergo inter sese paribus concurrere tella Romana acies iterum vidor Philippi Nec fuit indignum Superis, bis sanguine nostro Emathiam si latos Haemi pingueScere eamPOS. Scilicet et tempus veniet, quum finibus illis Agricola, incurvo terram molitus aratro, Exesa inveniet scabra rubigine pila, Aut gravibus rastris galea pulsabit inanes, Grandiaque effossis mirabitur ossa sepulchris. Dii patri Indigetes, et Romule, Vestaque mater, Quae Tuscum Tiberim et Romana palatia SeoaS, Hunc Saltem VerSo juvenem succurrere saeclo 'μ' No prohibeto Satis jampridem sanguine ΠOStro Laomedonteae luimus penuria Trium. Jampridem nobis coeli te regia, CaeSar, Invidet, atque hominum queritur curare triumphos Quippe ubi fas Versum atque nefas tot bella per Orbem; Tam multae celerum facies ; non ullus aratro Dignus honos squalent abductis arva colonis Et curvae rigidum falces consantur in enSem. Hinc movet Euphrates, illinc Germania bellum Vicinio ruptis inter se legibus urbes Arma ferunt saevit toto Mars impius orbe Ut, quum carceribu SeSe effudere quadrigae, Addunt in spatia ; et frustra retinacula tendens, Fertur equi aurigu, neque audit currus habenRS.

LIBER SECUNDUS.

HACTENUS arvorum cultus, et sidera coeli Nunc te, Baeche, canam, necnon SylVeStria tecum Virgulta, et prolem tarde crescentis Olivae. Huc pater o Lenaee i tuis hic omnia plena Muneribus ; tibi pampineo gravidus autumno Floret ager, Spumat plenis Vindemia labris. Huc, Pater o Lenaee, Veni P nudataque musto Tinge novo mecum direptis crum cothurnis.

46쪽

86 VIRGILH GEORGICA. Principio arboribus varia est natura creandis. Namque aliae, nullis hominum cogentibus, ipsae 'Sponte Sua Veniunt, camposque et flumina lato Curva tenent: ut molle Siler, lentaeque genistae, Populus, et glauca canentia fronde salicta. Pars autem posito Surgunt de Semine : ut altae CaSinneae, nemorumque Jovi quae maxima frondo νβ. Esculus, atque habitae Graii oracula quercus. Pullulat ab radic aliis densissima sylVa Ut cerasis, ulmisque etiam Parnassia laurus Parva sub ingenti matris se subjicit umbra. ΗΟ natura modo primum dedit: his genus mus 'Sylvarum fruticumque iret, emΟΓumque neΓΟΓum.

Sunt alii, quos ipse via ibi reperit usus.

Hic plantas tenero abscindens de corpore matrum Doposuit sulcisci hic stirpes obruit arvo, QuaMifidasque sudes, et acuto robore vallos Sylvarumque aliae presso propagini arcuSExpectant, et Viva Sua plantaria terra. Nil radicis egent aliaeci summumque putator

Haud dubitat terro reserens mandare neumen.

Quin et caudicibus sectis mirabilo dictu δ'

Truditur se sicco radix oleagina ligno. Et saepe alterius ramos impune videmuSVertere in alterius mutatamque inAita mala Ferre pirum, et pruni lapidosa rubeScere Orna.

Quare agite o proprio generatim discite cultus, Agricolae, fructusque feros mollite colendo Neu segnes jaceant terrae Juvat Ismara Baccho

Conserere, atque olea magnum Vestire T vi'uum.

Tuque ades, inceptumque una decurre laborem, decus, o famae merito par maxi- ΠΟStrae, MaecenaS, Pelagoque Volans da Vela patenti. Non ego cuncta meis amplecti versibus Opto Non mihi si linguae centum Sint, raque Centum, Ferrea vox ades, et primi lege littoris oram. In manibus terrae non hic te carmine ficto Atque per ambage et longa exorSa tenebo. Sponte sua quae se tollunt in luminis auras, Infoecunda quidem, sed laeta et fortia virgunt :Quippe solo natura subest Tamen haec quoque si quis Inserat, Rut Serobibus mandet mutata Subactis,

47쪽

LIBER J1. 37 Exuerint sylvestrem animum P cultuque frequent

In quaScunque Voces artes, haud tarda se Ventur.

Necnon et Sterilis, quae stirpibus erit ab imis, Hoc faciet, vacuos si sit digesta per agros Nunc altae frondes et rami matris opacant, βCrescentique adimunt foetus, uruntque ferentem. Jam, quae seminibus actis e sustulit arbos, Tarda venit, seris factura nepotibus umbram ;Pomaque degenerant, succos oblita priore ;Et turpes avibus praedam fert uva racemos. Scilico omnibus est labor impendendus, et Omnes Cogendae in sulcum ac multa mercede domandae. Sed truncis oleae melius, propagine ViteSRespondent, solido Paphiae de robore myrtus. Plantis et durae coryli nascuntur, et ingens

Chaoniique patris glande etiam ardua palma

Nascitur, et casus abie riSura mari ΠΟS.

Inseritur vero et foetu nucis arbutus horrida, Et steriles platani malo gessere valentes CnStaneae fagus, ornusque incanuit albo Flore piri glandemque sues fregere Sub ulmis. Nec modus inserere, atque Oculo imponere, Sim*ex. NM qua se medio trudunt de cortice gemmae, Et tenues rumpunt tunicas, angustus in ipso ΤΑ Fit nodo sinus oue aliena ex arbore germen Includunt, udoque docent inolescere libro. Aut rursum enodes trunci resecantur, et alte

Finditur in solidum cuneis viari deinde feraces Plantae immittuntur nec longum tempus, o ingens Exiit ad coelum ramis felicibus arbos,

Miraturque novas frondes, et ΠΟΠ SH Poma.

Praeterea genus haud unum, nec fortibus ulmis. Nec salici lotoque, nec Idaeis cyparissis Nec pingues unam in faciem nascuntur olivae, Orchades, et radii, et amara ausia bacca Pomaque, et Alcinoi sylvs nec surculus idem Crustumiis Syriisque iris, graVibusque Volemis. Non eadem arboribus pendet Vindemia nostris,

Quam Methymnaeo carpit de patinito Lesbos. Sunt Thasim vites sunt et Mareotides albae ;Pingvibus hae terris habiles, levioribus illae :

48쪽

AR VIRGILII GEORGICA Et passo Psithia utilior tenuisque Lageos

Tentatura pede olim, Vincturaque linguam Purpureae, recide Deci et quo te carmine dicum, ' Rhaetica nec cellis ideo contende Falernis. Sunt et Aminaes vites, firmissima Vina Tmolus et assurgit quibus, et rex ipSe Phanaeus, Argitisque minor, cui non certaverit ulla, Aut tantum fluere, aut totidem durare per annos. 'Non ego te, Dis et mensis accepta Seeundis, Transierim, Rhodia, et tumidis, BumaSte, racemis.

Sed neque quam multae SpecieS, nec Dominu quae Sint, Est numeru ; neque enim numero Comprendere refert

Quem qui scire velit, Libyci volit sequoris idom '

Discere quam multae Zephyro turbentur ureum

Aut ubi navigiis violentior incidit Eurus, Nosse, quot Ionii Veniant ad littora fluctus.

Nec vero terrae ferre omne Omnia P Sunt.

Fluminibus Salices, crassisque paludibus alui 'Na Scuntur sterile saxosis montibus orni Littora myrtetis laetissima ; denique apertos Bacchus amni colles Aquilonem et frigora taXi. Aspice et extremi domitum cultoribus orbem

EoaSque domo Arabum pictosque Gelonos: isi Divisse arboribus patris Sola India Digrum Fert ebenum solis est thurea Virga Sabaeis. Quid tibi odorato referam sudantia ligno BalSamaque, et baccas Semper frondentis acuuihi Quid nemora Ethiopum molli canotitia lana 'Velleraque ut foliis depectant tonuia Sores Aut quos Oceano propior gerit India lucos,

Extromi sinus orbis ; ubi aera vincere Summum

Arboris haud ullis actu potusere sagittae lEt gens illa quidem sumptis non tarda pharetri in

Modia fori tristes succo tardumque RPOrem Fellicis mali, quo non praeSentiu ullum, Pocula si quando saevo infecere ΠΟVerem, Miscuoruntque herbas et non innoxia Verba , Auxilium venit, ac membris agit utra Venena.

Ipsa ingens arbos, faciemque simillima lauro Et si non alium late jactaret odorem, Laurus erat : folia haud ullis labentia ventis Flos ad prima tenac animas et olentia Medi

49쪽

LIBER II. 89 Ora fovent illo, et senibus medicantur a uliA. λ Sed neque Medorum, sylvae ditissima, terra, Nec pulcher Ganges, atque auro turbidus HermUs, Laudibus Italiae certent: non Bactra, neque Iudi, Totaque thuriforis Panchaia pinguis areula. Haec loca non tauri spiranto naribus imum in InVertere, satis immanis dentibus hydri Nec galeis densisque virum seges horruit hastis Sed gravidi e fruges, o Bacchi Massicus humor

ImpleVere tenent oleaeque armentaque laeta. Hinc bellator equus campo esse arduus infortu μ' Hinc albi, Clitumne, greges, et maxima tauTHS Victima, saepe tuo perfusi flumine neLO, Romanos ad templa Delum duxere triumphos. Hi ver assiduum, atque alieni mensibus HStas Bis gravidae pecudes, his pomis utilis arbos. At rabidae tigres absunt, et smVa leonum Seminaci nec miseros fallunt aconita legentes N e rapit immensos orbes per humum, neque tauto Squameus in spiram tractu se colligit anguis. Adde tot egregia urbes, operumque laborem ;Tot congesta manu praerupti oppida Sari ;Fluminaque antiquos subter labentia mi OS. A mare, quod Supra memorem, quodque alluit Ara Anno lacus tantosci te, Lari maXhneci teque Fluctibus et fremitu assurgens, Benace, marinos ΑΠ memorem portus, Lucrinoque addita claustra, Atque indignatum magni Stridoribu aequor, Julia qua ponto longe Sonat unda refuSO,

Tyrrhenusque rotis immittitur aestus Avernici

Haec eadem argenti riVos, aerisque metalla Ostendit venis, atque auro plurim UuXit. Haec genu nere viram, Marsos, pubemque Sabellum, ASSuetumque malo Ligurem Volscosque erutoSExtulit haec Decios, Marios, magnosque Camillos, Scipiadas duros bello et te, maxime deSM, Qui nune extremis Asiae jam Victor in orisImbellem avertis Romanis arcibus Indum. Sal Ve, magna parens frugum, Saturnia tellus, Mama virum tibi res antiquae laudis et artis

Ingredior, Sanctos ausu recludere fontes AScraeumque cano Romana per Oppid carmen.

50쪽

Nunc locus arvorum D genti quae robora cuique, Qui color, et quae Sit rebus natura ferendis. Dissiciles primum terrae, colleSque maligni, Tenui ubi argilla, et dumosis calculus arvis, MPalladia gaudent sylva Vivacis Oli Vte. Indicio est, tractu surgens OleaSter eodem Plurimus, et strati baccis sylvestribus agri.

At quae pinguis hiauius, dulcique uligine laeta, Quique frequens herbis et fertilis uber campus, MQualem Saepe caVa monti conValle solemus Despicere : huc summis liquuntur rupibu amnes,

Felicemque trahunt limum quique editus Austro. Et filicem curvis invisam pascit aratri ;Hic tibi praevalidas olim multoquo suontes Suffcio Baccho vites , hic fertilis Vae, Hic laticis qualem pateris libamus et auro,

Inflavit quum pinguis ebur Tyrrhenia ad aras, Lancibus ot pandis fumantia reddimus exta. Sin armenta magis studium vitulosquo tueri, 'βAut foetus ovium, aut urentes culta capella ;Saltus et saturi petito longinqua Tarenti, Et qualom infelix amisit Mantua campum,

Pascentem niveos herboso flumine cycnos.

Non liquidi gregibus fontos, non gramina deerunt 'Et quantum longis carpent armenta diebuS, Exigua tantum gelidus ros nocte reponet. Nigra fere, et presso ingui Sub Vomere, terea, Et cui putre solum, namque hoc imitamur arando), Optima frumentis non ullo e sequore cernes θ' Plura domum tardis decedere plaustra HVenci ;Aut undo iratus sylvam deVexit arator, Et nemora evertit multos ignaValer nΠΠΟS, Antiquasque domos avium cum stirpibus imis Eruit: illi altum nidis potior rolictis : ai'At rudis enituit impulS Vomere cumPUS. Nam jejuna quidem clivosi glarea ruris Vix humilos apibus casias roremque miniStrat; Et tophus scaber, et nigri exesa chelydris Creta, egant alios seque serpentibus agros in

Dulcem ferro cibum, et curva praebere latebras. Quae tenuem exhalat nebulam fumoSque Volueres,

Et bibit humorem, et, quum vult, ex se ipSa remittit;