[Opera;

51쪽

LIBER II. lQuaeque suo Viridi semper se gramine Vestit, Nec scabie et salsa laedit rubigine serrum 'Illa tibi laetis intexo vitibus ulmo ;Illa ferax oleo est illam experiere colendo Et facilem pecori, et patientem Vomeri unci. Talem dives arat Capua, et vicina VeseVo Ora jugo, et vacuis Clanius non sequus Acerris. οβ

Altura frumentis quoniam favet, altera Baccho Densa magi Cereri, rariSSima quaeque Lyaeo Ante locum capies oculis altequo jubobis δ' In solido puteum demitti, omnemque resoneSRursus humum, et pedibus Summa aequabi aren . Si deerunt, rarum, pecorique et vitibus almis Aptius, uber erit: si in sua posse negabunt Ire loca, et Scrobibus superabit terra repletis, Spissus ager gleba cutichunte eraSSaque terga EXpecta, et validis terram proscinde juvencis. Salsa autem tellus, et quae perhibet inmara, Frugibus infelix, ea nec mansueSeit arundo, Nec Baccho genus, aut pomis Sua nomina servat), 3'Talo dabit specimen : Tu spisso Vimine qualOS, Colaque prsθlorum fumosis deripe tectis Huc agor ille malus, dulcesque a fontibus undas Ad plenum calcentur : aqua eluctabitur omnis Scilicet, et grandes ibunt per vimina guttae Α sapor indicium faciet manifestus, et ora Tristia tentantum sensu torquebit amuror.

Pinguis item quae sit tellus, hoc denique pacto Discimus haud unquam manibus jactata fatiscit, Sed picis in morem ad digitos lotitoscit habundo. 'Humida majores herbas alit, ipsaque justo Laetior ah nimium ne sit mihi fertilis illa,

Neu Se praevalidam primis ostendat aristis Quae graVis St, ipso tacitam se pondere prodit Quaeque levis Promptum est oculis praediscere Digram. Et quis cui color At sceleratum exquirere frigus Disscito est piceae tantum, tarique nocenteSInterdum, aut hederae pandunt VeStigia nigrae. His animadversis, terram multo ante memento EXco aere, et magno scrobibus concidere montes,

52쪽

42 VIRGILII GEORGICΛ. Ante supi natas Aquiloni ostendere glebas, Quam laetum infodias vitis genus optima puto Arva solo : id venti curant, gelidaeque ruinae, Et labefacta movens robustus Uger &SSOr.

At si quos haud ulla viros vigilantia fugit

Aut locum si milem exquirunt, ubi prima paretur Arboribus seges, et quo mox digesta feratur Mutatam ignorent subito ne Semina matrem. Quin etiam coeli regionem in cortice signant Ut quo quaeque modo Steterit, qua parte calores vAustrinos tulerit, quae terga obverterit axi, Rostituatit: adeo in teneris conSueSeere multum Ct. Collibus an plano melius sit ponere ViteS, Quaere prius Si pinguis agros metabere campi, Dens Ser in denso non segnior ubere Bacchus. G. Sin tumulis acclive Solum, colleSque SusiuOS, Indulge oririnibus nec Seeius omes in unguem

Arboribus positis secto via limite quadret Ut saepe iiugenti bello quum longa cohortes Explicuit legio, et campo stetit agmen aperto, πDirectaeque acies, ac late fluctuat omnisAEre renidenti tellus, necdum horrida miscent Praelia, sed dubius medii. Iar errat ita armis. Omnia sint paribus numeris dimensa Viarum Non antinum modo uti pascat prospectus inanem : ps Sed quia non aliter vires dabit omDibus aequas

Terra, eque ita aeuum poteruntis extendere rami.

Forsitan et scrobibus quae sint fastigiarii aeraA. Ausim vel tenui vitem committere Sulco. Altius ac penitus tem defigitur arbos Esculus in primis, qus quantum Verti in aura AEthorias, tantum radice iis Tartara tendit. Ergo non hiemes illam, no3 flabra, neque imbros ConvelluDD; immota manet, multOSque nepoteS, Multa virum volvens durando saecula, vincit. γ βTum fo1tes late ramos et brachia tendens Huc illuc, media ipsa iiugentem Sustinet umbram. Novo tibi ad solem vergant vineta cadentem Neve inter vites corylum sereri neve flagella Summa pete, aut Summa destringe ex arbore plantas ; Tantus amor terrae neu ferro laede retuso

53쪽

Nam saepe incauti, pastoribus xcidit igitis, Qui furtim pingui primum sub cortice tectu', Robora comprendit, frondesque lapsus in altas /Ingentem coelo sonitum dedit inde secutus

Per ramo Vietor, perque alta cacumina regnat, Et totum involvit ammis Demus, et ruit atram Ad coelum picea crassus caligine nubem PraeSertim si tempestas a Vortic sylvis iniqIncubuit, glomeratque feren incendia Ventus. Hoc ubi non a stirpe Valent, caeSaeque reVerti Possunt, atque ima similes revirescere terra Infelix superat foliis oleaster amnriS.

Nec tibi tam prudens quisquam porsuadeat auctor =Tellurem Borea rigidam spirante OVeri. Rura gelu tum claudit hiems, nec semine neto Concretam patitur radicem assigere terrae. Optima vinetis satio est, quum Vere rubenti

Candida venit avis, longis invisa colubris 'Prima vel autumni sub frigora, quum rapidus Sol Nondum hiemem contingit equis jam praeteris QStas.

Ver adeo frondi nemorum, Ver utile Sylvis Vere tumon terrae, et genitalia Semina OSeuus. Tum pater Omipotens foecundis imbribus Ethur Conjugis in gremium laetae descendit, et onmes Magnus alit, magno commiXtu corpore, foetuS. Avia tum resonant avibus Virgulta canori S, Et Venerem certis repetunt armenta diebuS.

Parturit almus ager Zephyaeique spontibus auris MLaxant arva sinu ; superat tener omnibu humor Inque novos soles nudent se germina tuto Credere nec metuit Surgente pampinu AuStrOS,

Aut actum coelo magnis Aquilonibus imbrem Sed trudit gemmas, et frondes explicat omnes. MNO alios prima crescentis origine mundi Illuxisso dies, aliumve habuisse tenorem Credidorim ver illud erat Ver magnus agebat

Orbis, et hibernis parcobant latibus Euri

Quum prims lucem pecudes hauSere, Virumquo Ferrea progenies duris caput extulit arvis, Immissaeque ferae Sylvis, et Sidera coelo. Nec res hunc teners possent perferre laborem,

Si non tanta quies iret frigusque caloremque

54쪽

44 VIRGILII GEORGICA. Inter et Sciperet coeli indulgentia terras. 3. Quod SupereSt, quaecumque remo Virgulta Per agros, Sparge simo pingui, et multa memor occule terra Aut lapido bibulum, aut squalente infode conchas. Inter enim labentur aquae, tenuisque subibit HalituS, atque animo tollent sata ciamque reperti, δ' Qiri saxo super atque ingenti pondere testae, Urgerent: hoc effuso munimen ad imbres Hoc ubi hiulca sit findit canis sustifer arva. Seminibus positis, superest deducere terram

Saepius ad capita, et duros actar bidentos

Aut preSSO Xercere Solum Sub vomere, et PSaFlecter luctantes inter vineta juvencos Tum leve calamos, et rasae hastilia virgae, Fraxineasque aptuae Audes, furcasque bicornes Viribus eniti quarum, et contemnere ventos ASSueSentit, Summasque Sequi tabulata per ulmos. Ac dum prima novis adolescit frondibus aetas, Parcendum tenerisci et dum se laetus ad auras

Palmes agit, laxis per purum immissus habenis, I9Sa acie oudum falcis tentanda ; sed uncis ββ Carpendae manibus frondes, interque legendae. Indo ubi jam validis amplexae stirpibus ulmos Exierint, tum Stringe comas, tum brachia totide Ante reformidant ferrum tum denique dura

Exerce imperia, et ramos compesce fluentes. δῖ' Texendae sepe etiam, et pecti omne tenendum est, Praecipue dum frons tenera imprudensque laborum Cui super indignas hiemes Solemque potentem, Sylvestres uri assidue capreaeque equaeESIlludunt pascuntur oves, aridaeque juvencae. πβ Frigora nec tantum cana concreta Pruina, Aut gravis incumbens copulis arentibus ΘStaS, Quantum illi nocuere greges durique Venenum Dentis, et admorso signata in stirpe cientrix.

Non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris MCaeditur, et veteres ineunt prosceni ludi, Praemiaque ingeniis pagos et compita cireum Thesidae posuere atque inter poeula laeti Mollibus in pratis unctos saliere per utres. Necnon Ausonii, Troja gens missa, coloni Versibus incomptis ludunt risuque Soluto ;

55쪽

LIBER . Ioram corticibus sumunt horrenda cavati :Et te, acclie, vocant per carmina laeta, tibique Oscilla ex alta suspendunt mollia pinu. Hinc omni largo pubescit vinea foetu Complentur vallesque cavs SaltuSque profundi, Et quocumque Deus circum caput egit honestum. Ergo rite suum Baccho dicemus honorem Carminibus patriis lancesque et liba feremus Et ductus cornu stabit sacer hircu ad aram, Pinguiaque in verubus torrebimus exta colurnis. Est otiam illo labor curandi vitibus alter, Cui nunquam xhausti satis est: namque omne quotanniSTerque quaterque Solum Scindendum, glebaque verSis Eternum frangenda bidentibus ; omne levandum Frondo nemus Redit agricolis labor aetus in orbem, Atque in se sua per vestigia Olcitur auΠUS. Ac jam olim sera posui quum Vinea frondes,

Frigidus sit silvis Aquilo decussit honorem

Jam tum acer curas Venientem extendit in annui ''Rusticus, et curvo Saturni dente relictam Persequitur vitem attondens, singitque putando. Primus humum fodito, primus deVecta cremato Sarmenta, et vallos Primus Sub tecta referto Postremus metito Bis vitibus ingruit umbra Bis segetem densis obducunt sentibus herbae Durus uterque labor laudato ingentia rura :Exiguum colito Nectio etiam aspera rusci Vimina per Sylvam, et ripis Uuviali arundo Caeditum incultique exercet cura salicti. Jam vinctae vites, jam falcem arbUSta reponunt. Jam canit effecto extremus initor antes Sollicitanda tamen tellus, pulviSque mOVendus , Et jam maturis metuendus Jupiter uriS. Contra, o ulla est oleis cultura noquo illis δ'

Procurvam expectant falcem, nStroSque tenaeeS, Quum semel haeserunt arViS, auraSque tulerunt.

Ipsa satis tellus, quum dente recluditur unco, Sufficit humorem, et gravidas cum omere fruge :Hoc pinguem et placitam Paci nutritor olivam.

Poma quoque, ut primum trunco SenSere Valentes,

Et vires habuere suas, ad Sidera raptim Vi propria nituntur, opisque haud iudiga nost .

56쪽

46 IRGILII ME ORGICA. Nec minus interea foetu nem omne graveεest, Sanguineisque inculta rubent aviaria baccis 3 'Tondentur cytisi taeda Sylva alta ministrat, Pascunturque ignes nocturni, et lumina fundunt. Et dubitant homines serere, atque impendere curam Quid majora sequar salices, humileSque geritStae, Aut illa pecori frondem, aut pastoribus umbras 3 Sussiciunt; sepemque aiis, et pabula molli. Et juvat undanto buxo spectare Cytorum, Naryciaeque picis luco juvat arva ridere,

Non rastris, hominum non ulli obnoxia curae. Ipso Caucaseo steriles in vertice SylVae,

Quas animosi Euri assidue franguntque feruntque, Dant alios alis foetus dant utilo lignum

Navigiis pinos, domibus cedrumque UPTeSSOSque. Hinc radios trivore rotis, hinc tympana plauStris, Agricolae, et panda ratibuS OSuere Carin RS.

Viminibus salices oeci dae frondibus ulmi; At myrtus validis hastilibus, et bona sello

Cornu ; Ituraeo taxi torquentur in are . Nec tilis leves, aut torno rasile buxum Non formam accipiunt, ferroque cavantur acuto. 3 pNecnon et torrentem undam levis innatat alnus Missa Pado necnon et apes Xamina condunt

Corticibusque cavis vitiosaeque ilicis niveo. Quid memorandum aeque Baccheia dona fulserunt i Bacchus et ad culpam causa dodit ille furuntus Contauros toto domuit, Rhoetumque, Pholumque, Et magno Hylaeum Lapithis cratere militantem.

fortinatos nimium, Sua Si bona norint,

Agricolas L quibus ipsa, procul discordibus armis, Fundit humo facilem victum justissima tellus. Si non ingentesm foribus domus alta superbis

Matie salutantum totis vomit milibus undam ;Nec varios inhiant pulchra teStudine POSteS, Illusasque nugo Vestes, Ephyreiaque aerari Alba noque Assyrio fucatur laua Venerio, Nec casia liquid corrumpitur usus olivi A secura quies, et nescia fallere vita, Dive opum variarum at latis otia fundis, Speluncae, vivique lacusci a frigida Tempe, Mugitusque boum, mollesque sub arbor Somni

57쪽

485490

LIBER II. 47 Non absunt Illic saltus, ac lustra ferarum, Et patiens operum parVoque SSueta juventuS, Sacra Deum, Sanctique patres Extrema per illos Justitia excedens terris vestigia fecit.

Me vero primum dulces ante omnia Musae, Quarum aera fero, ingenti PerculSu amore, Accipiatit coelique vias et sidera monStrent, Defectus soli varios lunaeque labores Unde tremor terri qua V maria alta tumescant

objicibus ruptis, mrsusque in Seipsa residant Quid tantum ceano properentis tingere Soles Hyberni vel quae tardi mora noctibus obstet,

Sin, has ne possim naturae accedere ParteSFrigidus obstiterit circum praecordia Sanguis Rura mihi ot rigui placeant in vallibus amnes Flumina amem sylvasque inglorius ubi campi, SpercheuSque, et virginibus bacchata LaciDnis

Taygeta qui mo gelidis in vallibus Haburi

Sistat, et ingenti ramorum protegat umbra Felix, qui potuit rerum comOSCUT CRI Sas, Atque metus omnes et inexorabile fatum Subjecit pedibus, strepitumque Acherontis avari Fortunatus et ille Deos qui novit agreSteS, Panaque, Silvanumque Senem, UymphaSque Sorores Illum non populi faSces, ΠΟΠ UrPHYR Te in Flexit, et infidos agitatis discordia fratres Aut conjurato descendens Dacus ab Istro Non re Romanae, perituraque regna neque ille Aut doluit miserans inoponi, aut invidit habenti. Quo rami fructus, quos ipsa olentia rura Sponte tulere sua, a Sit nec ferrea urn, ΙnSanumque forum, aut populi tabularia vidit. Sollicitant alii remis freta men muntque In ferrum, penetrant aula et limina regum Hic potit sexcidiis urbem miserosque PenateS, Ut gemma bibat, et Sarrano indormiat ostro ;Condit opes alius, defossoque incubat auro Hic stupet attonitus rostrisci hunc plausus hiantem Per cuneos geminatus enim plebisque patrumque)Corripuit: gaudent perfusi sanguine fratrum, Exilioque domos et dulcia limina mutant, Atque alio patriam quo9ruti Sub sole acentem.

58쪽

LIBER TERTIUS.

48 IRGILII GEORGICA. Agricola incurvo terram dimovit aratro Hinc anni labor hinc patriam, parVΟSque nepote 8Sustinet: hinc armenta boum, meritoSque uUeneos. Nec requies, qui aut pomis exuberet annus, Aut foetu pecorum, aut Cerealis mergite culini

ProVentuque oneret sulcos, atque horrea Vineat.

Venit hisem teritur Sicyonia bacca trapetis Glande sues laeti redeunt dant arbuta Sylvae ;Et varios ponit foetus autumnus et alte Mitis in apricis coquitur Vindemia S iS. Interea dulces pendent circum oscula nati Casta pudicitiam servat domusci ubera aecae Lactea demittunt pinguesque in gramine laeto Inter se adversis luctantur cornibus hoedi. Ipse dis agitat festo fususque per herbam, Ignis ubi in medio, et socii cratera coronant, Te libans, Lenaee, vocat pecorisque magiStris Volocis aculi certamina poDit in ulmo, Corporaque agresti nudant praedura UMStra . Hanc olim veteres vitam colusere Sabini, Hanc Remus et frater sic fortis Etruria crevit; Scilicet, rerum facta est pulcherrirna Roma, Septemque una sibi muro circumdedit arceA. Ante etiam sceptrum Dictaei regis, et ante Impia quam caesis gens est epulata juVencis, Aureus hanc vitam in terris Saturnus agebat. Necdum etiam audierant inuari classica, necdum Impositos duris cret,itare incudibus ΠSeS. Sed nos immensum spatiis confecimuS 2 UOT, Et jam tempus equum fumantia OlVere colla.

T quoque, magna PaleS, et te, memorande, Canemus, Pastor ab Amphryso VOS, HVae amneSque Lye i. Cetera, quae aeua tenuiSSent carmina mentes,

Omnia jam vulgata Quis aut Eurysthea durum, Aut illaudati nescit Busiridis aras Cui non dictus Hylas puer, et Latonia Dolos i

59쪽

LIBER III. 9Hippodameque humeroque Pelops insignis eburno, Acor equis Teutanda via est, qua me quoque OSSim

Tollere humo, Victorque virum Volitur Per ra.

Primus ego in patriam mecum, modo vita supersit, y 'Aonio rediens deducam vertice Musas Primus Idumaeas referam tibi, Mantua, palmas Et viridi in campo templum de marmore sonum, Propter aquam, tardis ingens ubi flexibus errat Mincius, et tenera praetexit arundine ripas. In medio mihi sesst erit, templumque tenebit. Illi victor ego, et Tyrio conspectus in Stro, Centum quadrijugos agitabo ad flumina currus. Cuncta mihi Alpheum linquens lucosque Molorchi, Cursibus et crudo decernet Graecia caestu. NIpse, caput tonsae foliis ornatus oli Vae, Dona feram. uam nunc solemnes dueere Porus Ad dolubra juvat, caesosque Videre HVeneo ;Vel scena ut Versis discedat frontibus, utque Purpurea intexti tollant aulaea Britanni. In foribus pugnam ex auro solidoque elephanto Gangaridum faciam, Victorisque arma Quirini Atque hic undantem bello, magnumque fluentem

Nilum, ac navali surgente aere columnaS.

Addam urbes Asio domitas, pulsumque Niphaten, δ' Fidentemque fuga Parthum Versisque Sagittis,

Et duo rapta manu diverso ex hΟSte tropaea, Bisquo triumphatas utroque ab littore gentes. Stabunt o Parii lapides, spiranti Signa,ASSaraci proles, demissaeque a Jovo gontis βNomina, rosque parens, et Trojae Cynthius auctor. Invidia insoli Furias amnemque SeVΘΓum Cocyti metuet tortosque Ixioui angueS,

Immanemque rotam, et non XSuperabile Saxum.

Interea Dryadum sylvas saltusque Aequamur MIntactos, tua, Maecenas, haud mollia jussa. To sine nil altum mens inchoat : en age, SegnOS Rumpe moras : Vocat ingenti clamore Cithaeron Taygetique canes, domitrixque Epidaurus equorum Et VOX SSen Si nemorum ingeminata remugit. Mox tamen ardente accingar dicere pugnaSCaesaris, et nomen fama tot ferre per RΠΠOA,

Tithoni prima quot abest Ob origine Caesar.

60쪽

, VIRGILII GEORGICA. Seu quis Olympiacae miratu Praemia palmae, Pascit equo Seu qui forte ad aratra juvencos Corpora praecipue matrum legat optima torvs Forma bovis, cui turpe caput, cui Plurima CerViX,

Et crurum tenus a mento palearia Pendent. Tum longo nullus lateri modus omnia magna Pes etiam, et camuris hirtae sub cornibu aureA.

Noc milhi displiceat maculis insignis et albo,

Aut juga detrectans, interdumque SPer cornu, Et faciem tauro propior quaeque ardua tota, Et gradisus ima verrit vestigia cauda. Utas Lucinam justosque pati HymenaeoADesinit ante decem, post quatuor incipit annos :Cetura ne foeturae habilis, nec fortis aratriS. Interea, Superat gregibus dum laeta juventus,

Solve mare mitte in Venerem secuaria PrimuS, Atque aliam ex alia generando Suste prolem.

Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi Prima fugit subeunt morbi tristisque Senectus Et labor, o durae rapit inclementia mortis.

Semper erunt, quarum mutari corpora malis Semper enim refice ; ac, ne post amissa requiras, 'Anteveni et sobolem armento Sortire quotannis.

Necnon et pecori est idem delectus equino. Tu modo, quos in Spem statues submittere gentis, Praecipuum jam inde a teneris impende laborem. Continuo pecoris generosi pullus in arvis 'Altius ingreditur, et mollia crura reponit Primus et ire viam, et fluvio tentare minaces Audet, et ignoto sese committere ponti Nec vanos horret strepitus Illi ardua cervix, Argutumque caput, reris alVUS, beSaque terga LuXuriatque toris animosum pectusci honesti Spadices, glaucique color deterrimus albis, Et gilvo tum, si qua sonum procul arma dedere, Stare loco nescit, micat auribus, et tremit artUS, Collectumque fremens volvit sub naribus ignem Deus juba, et dextro actata recumbit in armo. At duplex agitur per lumbos pinaci caVatque Tellurem, et solido graviter sonat ungula cornu.Τalis Amyclaei domitus Pollucis habenis

Cyllarus, et, quorum Graii meminere Poetae,