[Opera;

61쪽

L ER III. lMartis equi bijuges, et magni currus Aellillis. Talis et ipso jubam cervico offudit equina Conjugis ad ventu pernix Saturnus, et altum Pelion hinnitu fugietis implovit acuto. '

Hunc quoque, ubi aut morbo gravis aut jam Segnior annis Deficit, abde domo, nec turpi ignoSce Senectae. Frigidus in Venerem senior, fruAtraque laborem Ingratum trahit ; et, si quando ad praelia Ventum St, Ut quondam in stipulis magnus in Viribus ignis, Incassum furit Ergo animos aevumquo notabis '' Praecipue hinc alia arteS, Prolemque nrelatum, Et quis cuique dolor icto, quae gloria Palmae. Nonne Vides, quum praecipiti certamine campum

Corripuere, ruuntque est Si carcere currus

Quum se arrectae uVenum, exsultantiaquo hauris in Corda pavor pulsans cilli instant Verbere torto, Et proni dant lora volat vi fervidus axis Jamque humiles, jamque elati sublimo videntur

Aera per vacuum ferri, atque RSSurgere tu RHYRS. Nec mora, eo requie at fulvae nimbus arenae 'Tollitur humescunt spumis satuque Sequentum Tantus amor laudum, tantae est victoria curae Primus Erichthonius curru et quatuor ausus Jungere equos, rapiduSque rotis inSistere victor.

Fraena Pelethronii Lapithae gyrosque dedere, Impositi dorso, atque equitem docuere Sub armis

Equus uterque labor aeque juVenemque magistri Exquirunt, calidumque animis, et cursibus acrem Quamvis saepe fuga ergo ille egerit hostes, Et patriam Epirum referat, fortesque Mycenas Neptunique ipsa deducat origine gentem. His animadversis, instant Sub tempus et omnea Impendunt curas, denso distendere ingui, Quem legere ducem et pecori dix0ro maritum Pubentesque secant herbas fluviosque ministrant, Farraque ne blando nequeat superesse labori, Invalidique patrum referant jejunia nati. Ipsa autem macie tenuant armetita volentes Atque ubi concubitus primos jam nota voluptas Sollicitat, frondesque negant, et fontibus arcent Saepe etiam cursu quatiunt, et soI fatigant D

62쪽

52 VIRGILII GEORGICA.Quum graviter tunsis gemit area frugibus, et quum Surgentem ad Zephyrum palem jactantur inaneA. Hoc faciunt, nimio ne luxu obtusior SuASit genitali arvo, et sulcos oblimet inertes Sed rapiat sition Venerem, interiuSque recondui.

RHYSu cura patrum cadere, et Succedere matrum

Incipit Exactis gravidae quum mensibu errant, Non illas gravibus quisquam juga ducere lauStriS, Non altu superare viam itinSsus, et acri Carpere prata fuga fluviosque innare TapaeeS. Saltibus in vacui pascant, et plena Secundum Flumina muscus ubi et viridissima gramine ripari Spoluncaeque tegant, et saxea procubet umbra. Est lucos Silari circa ilicibusque irentem Plurimus Alburnum volitans, cui nomen asilo RomanUm est, oestrum Graii Vertere vocantes ;ΑSPer Reerba Onan quo tota exterrita Sylvis Diffugiunt armoniaci furit mugitibus aether ConcuSSUS, SylVaeque, et Sicci ripa Tanagri. Hoc quondam monstro horribiles exercuit iras Inachim uno pestem meditata juvencae. Hunc quoque nam mediis fervoribus acrior instatὶ Arcebis graVido pecori armentaque pasce . Sole recens orto, aut noctem ducentibus astris. Post partum, cura in vitulos traducitur omnis Continuoque notas et nomina gentis inurunt Et quos aut ocori malint submittere habetido, Aut aris Servare Sacros, aut scindere terram, β' Et campum horrentem linetis invertere glebis Cetera pascuntur Viride armetita per herbaS. Tu quos ad studium atque Sum form i agreStem, Jam Vitulos hortare, viamque insiste domandi, Dum facitos animi juvenum, dum mobilis aetnS. Ac primum laxos tenui de vimine circlos Cervici subnocto dehinc, ubi libera colla Servitio assuerint, ipsis e torquibus aptOS Junge Pares, et coge gradum conferre juveneOS. Atque illis jam saepse rotae ducantur inanes τὸ Per terram, et summo Vestigia pulVere ignent. Post valido Dison sub pondere faginus aXis Instrepat, et uncto temo trahat aereus OrbeS. Interea pubi indomitae non gramina tantum,

63쪽

LIBER III. 63Nee eSca salicum frondes, ulvamque palustrem λῖβSed frumenta manu carpe sata nec tibi foetae, More patrum, nivea implebunt mulctralia Vaccae Sod tota in dulces consument ubera utOS. Si ad bella magis studium turmaSque feroceS, Aut Alphea rotis praelabi numina Pisae, Et Jovis in luco currus agitare Volante ;Primus equi labor est, animo atque arma Videre Bellantum lituosque pati, tractuque gementem Ferre rotam, et stabulo fraenos audire Sonantes Tum magis atque magis blandis gaudere magistri Laudibus, et plausae SoΠitum cerVici RmRΓe.

Atque haec jam primo depulsus ab ubere matris Audiat, inquo vicem det mollibus ora capistris

Invalidus, etiamque tremens, etiam inscius seVLAt tribus exactis, ubi quarta accesserit aestas, Carpere o gyrum incipiat, gradibi que Sonare Compositi sinuetque alterna Volumina crurum ;Sitque laboranti similis tum cursibu a RS PIOVocet, ae per aperta Volans, ceu liber habenis, Equora, ViX Summu Vestigia ponat arena. p.

Qualis hyperboreis Aquilo, cum densus ab oris Incubuit, Scythiaeque hiems atque arida differt

Nubila tum segetes alto campique natantes Lenibus horrescunt flabris, Summaeque Sonorem

Dan SylVae, longique urgent ad littora fluctus 'Ille volat, simul arva fuga, Simul aequora VerreΠS. Hic vel ad Eloi metas Et maxima campi Sudabit spatia, et spumas aget ore cruenta ;Bolgica sel molli melius feret esseda collo. Tum demum crassa magnum fana ne corpus Crescere jam domiti sinito : namque ante domandum Ingentos tollent animo ; renSique negabunt Verbera lenta pati, et duri parere lupatis. Sed non ulla magis vires industria firmat, Quam Venerem et caeci stimulos avertere amoris 'Sive boum, sive est cui gratior USUS equorum. Atque ideo tauros procul atque in sola relegant ΡRScua, OS montem oppositum, et trans flumina lata

Aut intus clausos satura ad Praesepia SerVant.

Carpit enim ire paulatim, uritque videndo λβ

Foeminaci nec nemorum patitur meminiSSe, nec herbae.

64쪽

54 VIRGILII GEORGICA. Duldibus illa quidem illecebris, et saepe Superbos

Cornibus inter se subigit decernere amanteS. Pascitur in magna Sylva formosa juveDea Illi alternantes multa vi prielia miscon 'Vulneribus crebri lavit ater corpora sanguis

Versaque in obnixos uinentur cornua aSto

Cum gemitu reboant Sylvaeque et longus Olympi'S. Nec mos bellantes una stabulare sed alter Victus abit, longeque ignotis exsulat oris, ' Multa gemens ignominiam, plagasque Superbi Victoris, tum quos amisit inultus amores Et stabula aspectans regnis excessit avitis. Ergo Omes cura Vires exercet, et inter Dura jacet pernox instrato saxa cubili, N. Frondibus hirsutis et carie pastus Relaturi Et tentat sese, atque irasci in cornua discit Arboris obnixus trunco, ventosque lacessit Ictibus, et sparsa ad pugnam proludit arena. PoSt, ubi collectum robur viresque recopties, Signa moVet, praecepsque oblitum fertur in hostem Fluctus ut in medio coepit quum albeSeere Ponto, Longius ex altoque sinum trahit utque volutus

Ad terras, immane sonat per RXa, nee pSO Monte minor procumbit at ima exaestuat unda γ' Vorticibus, nigramque alte subjectat arenam. Omne adeo genu in terris hominumque ferarumque, Et genu sequoreum, pecudeS, Pietaeque OlUCTOS, In furias ignemque ruunt: amor omnibus idem. Tempore non alio catulorum oblita lomna praSaevior erravit campis nec funera Vulgo Tam multa informes ursi Stragemque dedere Per Sylva tum MVu aper, tum pessima tigris Hou i malo tum Libyae solis errati tu in agris. Nonne vides, ut tota tremor pertentet equorum 'Corpora, Si tantum notas odor attulit auras 'Ac neque eo jam fraena Virum, neque Verbera MVR,NΟΠ Scopuli, rupeSque caVae, atque objecta retardaut Flumina, correpto unda torquentia monteS.

Ipse ruit, dentesque Sabellicus exacuit Sus, Et sed prosubigit terram, frica arbore coStns, Atquo hinc atquo illinc humeros ad vulnera durat. Quid juvenis, magnum cui versat in ossibus ignem

65쪽

m LITER III. : Durus amori nempe abruptis turbata procellis Nocte natat caeca serus freta quem super ingens β' Porta tonat coeli, et scopulis illisa reclamant Equorari nec miseri possunt reVocare RYOHtOS, Ne moritura super crudeli funere Virgo.

Quid lyncos Bacchi variae, et genu nere II Porum, Atque canum ' quid, quae inibolles dant praelia corvi 'Scilicet anto omne furor est insigni equarUm Et institem Venus ipsa dedit, quo tempore Glauci

Potniades malis membra absumpsere quadrigae. Illa ducit amor trans Gargara, transque SonautomAScanium ; Superant montes, et numina tranant. 7'

Continuoque avidis ubi subdita flamma modullis, Vere magis, quia Vere calor redit ossibus , illae Ore omnes versae in Zephyaeum stant rupibus altis, Exceptantque leves aura et saepe sine ullis

Conjugiis, Vento gravidae mirabit dictu

SaXa per et Scopulos et depressa convalles Diffugiunt non, Eure, tuos, eque Solis ad ortus, In Boream, aurumque, aut unde nigerrimus Auster Nascitur, et pluvio contristat frigore coelum. Hic demum, hippomane vero quod nomine dicunt Pastores, lentum destillat ab inguine virus Hippomanes, quod Saepe malae legere ΠΟVercae, Miscueruntque herbas, et non inuoria Verba.

Sod fugit intorea, fugit irreparabile tempus,

Singula dum capti circumVeetamurrumore. Hoc satis armenti Superat pars ultera curae, Lanigero agitare greges, hirtasque capellas Hic labor hinc laudem fortes sperate Coloni. Nec sum animi dubius Verbi ea incere magnum Quam sit, et angusti hunc addere rebus honorem. 'MSed me Parnassi deserta per ardua dulcis Raptat amor ciuvat ire u Η, qua nulla priorum Castaliam molli devortitur orbita cli Vo.

Incipiens, stabulis edico in mollibus horbam 28. Carpere Ves, dummo frondOS reducitur aestas Et multa duram stipula filicumque maniplis Sternere subter humum, glacie ne frigida laedat Molle pecus, scabiemque ferat, turpeSque Podagras. Post hinc digressus, jubeo frondentia capris γ

66쪽

50 VIRGILII GEORGICA. Arbuta sussicere, et fluvio praebere recentes Et stabula a ventis hiberno opponere soli Ad medium conversa diem D quum frigidus olim

Jam cadit, extremoque irrorat quartus anno. Hae quoque ΠΟΠ cura nobis leviore tuendae, Nec minor usus erit: quamvis Milesia magno Vellera mutentur, Tyrios incocta ruborOR.

Densior hinc soboles, hinc largi copia lactis.

Quam magis exhausto spumaverit ubere mulctra Laeta magis preSsis manabunt flumina mammis. λ' Nec minus interea barba incanaque menta Cinyphii tondent hirci, Setasque comunte ;Usum in castrorum, et miseris velamina nautis. Pascuntur vero Sylvas, et Summa Lycaei, HorrenteSque rubOS, et amantes ardua dumos. δὲ-Atque ipsae memore redeunt in tecta, SuOSque Ducunt, et gravido superant Vix ubere limen. Ergo uini studio glaciem ventosque niValeS, Quo minus est illis cursu mortali egeStuS,

A Verte ; Victumque fores et virgea listus Pabulari nec tota claudes foenilia bruma. At vero Zephyris quum laeta Vocantibus aestas In saltus utrumque gregem atque in pascua mittet, Luciferi primo cum sidero frigida rura C PamVS dum mane nou D, dum gramina cauetit, βEt ros in tenera pecori gratissimus herba. Inde, ubi quarta sitim coeli collegerit hora, Et cantu querulae rumpent arbuSi ciendae, Ad parte Is aut alta greges ad stagna jubeto Currentem ilignis potare canalibus undam : Z0 Estibus at mediis umbroSam Xquirere allem, Sicubi magna Jovis antiquo robore quercuSIngentes tendat ramos, aut sicubi nigrum

Ilicibus crebri sacra nemus accubet umbra Tum tenue dare u sus aquas, et pascere ut SuS

Solis ad occasum quum frigidus aera Vesper Temperat, et saltus reficit jam roscida Luna, Littoraque alcyoneu resonant, acalanthida dumi.

Quid tibi pastores Libyae, quid pascua eΓSHPTOSequar, et raris habitata mapalia tectis lSaepe diem noctemque, et totum ex ordine mensem

Pascitur. tque pecus longa in deserta sine ullis

67쪽

LIBER . 57 Hospitiis tantum campi acet Omnia secum

mentarius Afer agit, tectumque larem Ue, Armaque Amyclaeumque canem, Cressamque Pharetram: δμ' Non Seeu ac patriis acer Romanus in armis

Injusto sub fasce iam quum carpit, et hosti te expectatum positi stat in agmine castris. At non qua Scythiae genteS, Maeoticaque unda, Turbidus et torquetis flaventes Ister arena ;Quaque redit medium Rhodope porrecta sub aXem. Illic clausa tenent Stabuli armentari neque ullae Aut herbae campo apparent, aut arbore frondes Sed jacet aggeribus niveis informis, et alto Terea gelu late, Septemque assurgit in ulnas 'βSemper hiems, semper Spirante frigora auri. Tum Sol pallonios haud unquam discutit umbras Nec quum invectus equi altum petit aethera, nec quum Praecipitem Oceani rubro laVit aequore Currum. Concrescunt subitae currenti in flumino crustae βεUndaque jam tergo ferratos sustinet orbes, Puppibus illa prius patulis, nunc hospita plaustris . Uraque dissiliunt vulgo, Vestesque rigescunt Indutae, caeduntque Securibus humida vina, Et totae solidam in glaciem vertore lacunae, ββ

Stiriaquo imporis induruit horrida barbis.

Interea toto non Secius aere ningit Intereunt pecude Stant circumfusa pruinis Corpora magna boum confertoque agmine cervi Torpent mole nova, et Summi ViX cornibus extant. Hos non immissis canibus, non cassibus ullis, Puniceaeve agitant pavido formidine pennae Sed frustra oppositum trudente pectore montem Cominus obtruncant ferro graviterque rudentes

Caedivit, et magno laeti clamore reportant. δῖβIpsi in defossis specubus Secura sub alta otia agunt terrari congeStaque robora, totaSque Advolvore focis ulmos, ignique dedere. Hic noctem ludo ducunt, et pocula laeti Fermento atque acidis imitantur vitea sorbis. δ''Talis Hyperboreo septem subjecta trioni Gens effraena virum Rhipaeo tunditur Euro Et pecudum fulvis Velantur corpora setis. Si tibi lassicium c se primum aSPer SylVa,

68쪽

Continuoque greges villis ege mollibus albos. Illum autem, quamvis ario Sit candidus ipse,Nigra subest udo tantum cui lingua palato, RHice, ne maculis infuscet vellera pullis NaScentum plenoque alium circumspice campo. βῆ'Munere sic niVeo lanae, Si credere dignum est, Pan Deus Arcadis captam te, Luna, fefellit,

In nemora alta Oean nec tu Spemata Vocantem.

At cui lactis amor, cytisum, lotoSque frequentes I9Se manu Salsasque ferat praesepibus herba . Hinc et amant fluvios magis, ac magis ubera tendunt Et salis occultum referunt in laete Saporem. Multi jam excretos prohibent a matribus haedos, Primaque ferratis praefigunt ora capistris. Quod surgente die mulsere horisquo diurnis, Nocte premunt quod jam tenebris et sole cadente, Sub lucem exportans calathis adit oppida pastor Aut parco sale contingunt, hiemique reponunt. Nec tibi cura canum fuerit postrema sed una Veloces Spartae catulos, aeremque Alolossum Pasce Ser pingui nunquam custodibus illis Nocturnum stabulis furem, incursuSque luporum, Aut impacatos a tergo horrebis Iberos. Saepe etiam cursu timidos agitabis onagros Et canibus leporem, canibus Venabere dum Saepe volutabris pulso Sylvestribus apros Latratu turbabis agens monteSque per altos Ingentem clamore premes ad retia eorVum. Disce et odoratam stabulis Reeendere cedrum, Galbaneoque agitare graves nidore chelydros. Saepe sub immotis praesepibus aut mala tactu Vipera delituit, coelumque extergit fugit Aut tecto assuetus coluber Hecedere et umbroe, Pestis acerba boum pecorique Spergere ViTUR,Fovit humum : cape Saxa manU, Cape Obora, RStOT, Tollentemque minas et sibila colla tuanentem

Dejice : jamque fuga timidum caput abdidit alte

Quum medii nexus extremaeque agmina caudae Solvuntur, tardosque trahit Sinus ultimus orbes. Est otiam illo malus Calabris in saltibus anguis, Squamea convolven Sublato pectore terga,

69쪽

LITER JIΙ. 59 Atque notis longam maculosus grandibus alvum Qui, dum amnes ulli rumpuntur fontibus, et dum Vere madent udo terrae ac pluvialibus Austris, Stagna colit ripisquo habitans hic piscibus atram 3 vImprobus ingluviem ratiisque loquacibus explet.

Postquam exhausta palus, terraeque ardore dehiscunt, Exsilit in siccum, et flammantia lumina torquens Saevit agris, asperquo Siti, atque Xterritus aestu. Ne mihi tum moles sub dio carpere somnos, Neu dorso nemoris libeat acuiSSe per herbas, Quum positi novus exuviis, nitidusque juventa, Volvitur, aut catulo tectis aut OV relinquens, Arduus ad solem et linguis micat ore trisulcis. Morborum quoque te causa et signa docebo. 33

Turpis oves tentat scabies, ubi frigidus imber Altius ad vivum persedit, et horrida cano Bruma geluci vel quum tonsis illotus adhaesit

Sudor, et hirsuti secuerunt Orsor VOPTOS.

Dulcibus idcirco fluviis pecus omno magistri 3βPerfundunt odisque arie in gurgite villis

Mersatur, miSSusque secundo defluit amni Aut tonsum tristi contingunt corsu amurcia, Et spumas miscent argenti, vivaque Sulphura, Idaeasque pices, et ingues unguine ceras, 'Scillamque, helleborosque graVes, igrumque bitumen. Non tamen ulla magis praesens fortuna laborum est, Quam si quis ferro potuit reScindere Summum Ulceri os alitur vitium, vivitque tegendo Dum medicas adhibere manus ad vulnera pastor ε . Abnegat, et meliora Deo sedet omin POSVenS.

Quin otiam ima dolor balantum lapsus ad ossa Quum furit, atque artus depascitur arida febris,

Profuit incensos aestus avertere, et inter Ima ferire pedis alientem sanguine venam: sivBisaltae quo more solent, acerque Gelonus,

Quum fugit in Rhodopen atque in deserta Getarum,

Et lac concretum cum sanguine sotat equino.Quam procul aut molli succedere saepius umbrae Videris, alit Summas carpentem ignavius herbas Extremamque equi, aut medio Procumbere campo PuScentem, et Serae solam decedere nocti; Cotititiuo ferro culpam compeSee, PriUS Ham

70쪽

Dira per incautum serpant contagia Vulgus. Non tam creber agens hiemem ruit sequore turbo 'r' Quam multae pecudum este nec singula morbi Corpora corripiunt sed tota pestiVa repente, Spemque gregemque Simul, cunctamque ab origine gentem.

Tum Seiat, aerias Alpes et Norica si quis Castella in tumulis, et Iapydis arva Timavi, ἐβ

Nunc quoque post tanto Videat, deSertaque regna Pastorum, et longe saltus lateque aeanteS. Hic quondam morbo coeli miseranda coorta est Tempestas, totoque autumni incanduit aestu, Et genus omne neci pecudum dedit, Omne ferarum, Corrupitque lacus, infecit pabula tabo. Ne via mortis erat simplex, sed ubi ignea venis omnibus acta sitis miseros adduXerat artus Rursus abundabat fluidus liquor, omniaque in se ossa minutatim morbo collapsa trahebat. Saepe in honore Deum messio stans hostia ad aram, Lanea dum nivea circumdatur infula vitta, Inter cunctantes cecidit morib-da ministros. Aut si quam ferro mactaverat ante SacerdoS,

Inde neque impositis ardent altaria fibris,

Nec responsa potest consultus reddere Vates ;Α vix suppositi tinguntur sanguine cultri, Summaque jejuna ante infuscatur arenta.

Hinc laetis vituli vulgo moriuntur in herbis, Et dulces animas plena ad praesepia reddunt. 3'. Hinc canibus blandis rabies venit, et quatit aegros Tussis anhela sues, ac faucibus angit obesis. Labitur infelix, studiorum atque immemor herbae, Victor equus, fontesque aVertitur, et pede terram Crebra ferit: demissae aures incertus ibidem Sudor, et ille quidem morituris frigidus oret Pellis, o ad tactum tractanti dura resistit. Haec ante exitium primis dant signa diobus

Sin in processu coepit crudescere morbuS, Tum Vero ardentes oculi, atque attractus ab alto

Spiritus interdiu gemitu gravis rimaque longo Ilia singultu tendunt cit naribus ater

Sanguis, et obsessas fauces remit aspera lingua. Profuit inserto latice infundere cornu