장음표시 사용
451쪽
Ι. haeis intermissum est opus nostrum, et impatiens est amor, nec lacrymis modus sit, nisi amori detur quod amatur. Quare aggrediamur librum Secundum. R. Λggrediamur. . Credamus Deum assuturum. R. Credamu Ssane, si vel hoc in potestate nostra est. Λ. Potestas nostra ipse est. R. Itaque ora brevissime ac persectissime quantum potes . . Deus Semper idem, noverim me, OVerim te oratum est. R. u qui vis te nosse, Scis esse ter A. Seio. R. Unde scis P A. Nescio. R. Simplicem te sentis, anne multiplicem Λ. Nescio. R. Moveri te scis Λ. Ne scio. R. Cogitare te scis A. Scio. R. Ergo verum S cogitare te A. Verum. R. Immortalem te esse scis A. e- Scio. R. Horum omnium quae te nescire dixisti, quid scire
prius mavis A. Utrum immortalis sim in Vivere igitur
452쪽
amas A. Fateor. R. uid cum te immortalem esse didiceris, satis-ne erit A. Erit id quidem magnum, sed id mihi
parum. R. Hoc tamen quod partim est quantum gaude-
his A. Plurimum. R. iiiii jam stel)is A. Nihil omnino. B. Quid si ipsa vita talis esse inveniatur, ut in ea tibi nihil
amplius quam nosti nosse liceat, temperabis a Iacrymis Λ Ιmo tantum flebo ut vita nulla sit. R. Non igitur vivere propter ipsum vivere amas, sed propter Scire A. Cedo Conclusioni. R. Quid si eadem ipsa rerum scientia miserum faciat Τ Λ. Nullo id quidem pacto fieri posse credo. Sed si ita
CSt, nemo SSe beatu potest, non enim nunc aliunde Summiser, nisi rerum ignorantia. Ciod si et rerum scientia mi Serum facit, sempiterna miseria est. R. Iam video totum quod cupis: nam quoniam neminem sci litia miserum Sse credis, quo probabile est ut intelligentia essiciat boatum: beatus autem nemo nisi vivens, et nem vivit qui non St. Esse vis, vivere et intelligere; sed esse ut vivas, Vivere tintelligas. Ergo esse te scis, vivere te Scis, intelligere te Scis. Sed utrum ista semper futura sint, an nihil horum futurum sit, an maneat aliquid semper, et aliquid intercidat, an minui et augeri hae possint, cum Omnia an Sura Sint, nosse vis. . Ita os t. R. Si igitur probaverimus semper OSeSSe Victuros, Sequetur etiam Semper futurOS. Λ. Sequetur.
R. Restabit quaerere de intelligendo.
453쪽
Verita pePPetua. ΙΙ. . MANIFEsTIss1ΜuΜ ordinem video atque brevissimum. R. Hic ergo est nunc, ut interroganti caute sirmeque reSpondeas. . Isthic sum. R. Si manebit semper mundus iste, Verum est mundum Semper man Surum eSSe Λ. Quis hoc dubitet B. Quid si non manebit, nonne ita Verum eSt mundum non esse mansurum A. Nihil resisto. R. Quid cum interierit, si interiturus est, nonne tunc id erit Verum, mundum interisse Nam quandiu Verum non est, mundum Occidisse, non occidit repugnat igitur ut mundus Occiderit, et Verum non Sit mundum occidisse. A. Et hoc concedo. R. Quid illud Videtur-ne tibi verum aliquid esse posse, ut veritas non sit A. Nullo modo. R. Erit igitur veritas, etiamsi mundus intereat. Α. Negare non possum. R. Quid si ipsa Veritas occidat, nonne verum erit veritatem occidisse Λ. Et istud quis negat PR. Verum autem non potest esse, si Veritas non sit. A. Iam hoc paulo ante concessi. R. Nullo modo igitur occidet Veritas. Λ. Perge ut coepisti, nam ista collectione nihil est
454쪽
Sifalsitas Seu er erit, et Sine SeriSu ESSE HOn Poterit, sequitur animam aliquam SemPer extituram. ΙΙΙ. R. cN respondeas mihi velim, utrum tibi sentire anima videatur, an corpus A. Anima videtur. R. Quid, intellectus videtur tibi ad animam pertinere A. Prorsus Videtur. R. Ad solam animam, an ad aliquid aliud Λ. Nuhil aliud video praeter animam, nisi Deum, ubi intellectum esse credam. R. Iam illud videamus. Si tibi quispiam istum parietem non esse parietem, Sed arborem diceret, quid putares Λ. ut ejus sensum, aut meum falli, aut hoc nomine ab eo parietem Vocari. R. Quid si et illi species arboris in eo appareat, et tibi parietis, nonne poterit
utrumque Verum esse: A. Nullo modo : quia una eademque res et arbor et paries Sse non potest. Quamvis enim singulis nobis singula esS Videantur, necesse est unum
nostrum imaginationem falsam pati R. Quid si nec paries nec arbor est, ambo fallimini P . Potest id quidem.
R. Hoc ergo num Superius praetermisuras . . Fateor.
R. Quid si agnoscatis aliud Vobis videri quam est, numquidnam fallimini A. Non. R. Potest igitur et falsum esse quod videtur, et non falli cui Videtur . . Potest. R. Consitendum est igitur non eum falli qui falsa videt, sed eum qui assentitur falsis A. Plane confitendum. R. Quid imum falsum, quare falsum est A. Quod aliter sese habet quam videtur. R. Si ergo non sint quibus videatur, nihil est falsum. Λ. Sequitur. R. Non igitur est in
455쪽
rebus falsitas, sed in sensu non autem fallitur qui salsis non assentitur. Conficitur ut aliud simus nos, aliud se sus siquidem cum ipse fallitur, possumus nos non falli. Λ. Nihil habeo quod contradicam. R. Sed numquid cum anima fallitur, audes te dicere non esse falsum A. Quo pacto istud audeam P R. t nullus Sensus sine anima, nulla salsitas sine sensu Aut operatur igitur anima, aut cooperatur falsitati. . rahunt praecedentia consensio
IV. Illud nunc responde, utrum tibi videatur posse fieri, ut aliquando falsitas non sit Θ Λ. Quomodo mihi hoc videri potest cum tanta sit diffficultas inveniendo Veritatis,
ut absurdius dicatur falsitatem quam Veritatem esSe non posses R. Numquidnam arbitraris eum qui non Vivit, posse sentire Λ. Non potest fieri . . Consectum est animam semper vivere Λ. Nimis cito urges me in gaudia: pedetentim quaeso. R. Atqui si recte illa concessa sunt, nihil de hac re dubitandum video. Λ. Nimis cito est, inquam. Itaque facilius adducor, ut me temere aliquid concessisse arbitrer, quam ut jam securus de immortalitate animaestam . amen Volve istam conclusionem, et quomodo id effectum sit ostende. R. Falsitatem dixisti sine sensu esse
non POSSe, et eam non SSe non posse : semper igitur est sensus. At nullus Sensu Sine anima : anima igitur sempiterna est. Nec Valet sentire, nisi Vivat. Semper igitur anima vivit.
456쪽
Emfalsitatis Seu e ritatis Perpetuitate POSSit-HE COLligi animo immortalitaS. V. A. O plumbeum pugionem Posse enim concludere
hominem esse immortalem, Si tibi concessissem nunquam istum mundum esse OSSe Sine homine, eumque mundum 28se Sempiternum. R. Bene quidem vigilas. Sed tamen non parum est quod confecimus, rerum naturam sine anima esse non posse, nisi forte in rerum natura falsitas aliquando non erit A. Istud quidem consequens esse confiteor. Sed jam amplius deliberandum Censeo, utrum superiuS On-ceSSa non nutent. Non enim parvum gradum ad animae immortalitatem factum esse video. R. Satis-ne consideraSti,
ne quid temere dederis: Λ. Satis quidem, sed nihil vidoo
tu me arguam temeritatis R. Ergo confectum est rerum naturam Sine anima ViVa SSe non posSe A. Confectum hactenus, ut possint Vicissim aliae nasci, aliae mori. B.
Quid si de natura rerum falsitas auferatur, nonne siet ut vera sint omnia A. Consequi Video. R. Responde unde tibi videatur paries iste verus esse A. Quia ejus non fallor aspectu. R. Ergo quia ita est ut videtur . . Etiam. R.
Si igitur aliquid inde falsum est quod aliter videtur atque
est, inde verum quod ita ut est videtur, ablato eo cui videtur, nec falsum quidquam, nec Verum est. Λ si falsitas in rerum natura non it, Vera Sunt Omnia. Nec videri quidquam nisi viventi animae potest. Manet igitur anima in rerum natura , si auferri salsita non potesta manet,
457쪽
si potest. Λ. Vide robustius quidem esse actum quod jam conclusum erat, sed nihil hac adjectione promovimus. Nihilominus enim manet illud quod plurimum me
movet, nasci animas et interire, atque ut non desint mundo, non earum immortalitate, sed successione provenire.
VI. R. Videntur-ne tibi quaeque corporea, id est, en sibilia intellectu posse comprehendit Λ. Non videntur. R. Quid illud videtur tibi sensibus uti Deus ad res cognoscendas Λ. Nihil aud o de hac re temere affirmare, sed quantum conjicere datur, nullo modo Deus utitur sensibus R. Ergo concludimus non sentire posse nisi animam. Λ. Conclude interim quantum probabiliter licet. R. Quid illud das-ne istum parietem, Si Verus paries non it, non esse parietem A. Nihil hoc facilius dederim B. Ne ius quidquam si verum corpus non it corpus esse Λ. Τale etiam hoc est. R. Ergo si nihil verum est, nisi ita sit ut Videtur nec quidquam corporeum videri nisi sensibus potest nec sentire nisi anima, nee si Verum Corpus non sit, Corpus esse restat ut corpus esse non possit, nisi anima fuerit. Λ. Nimis urges, et quid resistam non habeo.
Verum quid sit. VII. R. ATTENDA in ista diligentius. A. En adsum. R. Certe hic lapis est et ita verus est, si non se habet aliter ac Videtur et lapis non est, si verus non est; et non nisi sensibus videri potest. A. Etiam. R. Non sunt igitur lapi-
458쪽
des in abditissimo terrae gremio nec omnino ubi non sunt qui sentiant me iste lapis esset, nisi eum videremus nec lapis erit cum discesserimus, nemoque altu eum praesens videbit. Nec si loculos bene claudas, quamvis multa in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prorsus ipsum lignum intrinsecus lignum est. Fugit enim Omne SenSUS quidquid in altitudine est corporis minime perlucentiS, quod non esse omnino cogitur. Etenim si esset, Verum eSset nec Verum quidquam est, nisi quod ita est ut videtur illud autem non videtur, non est igitur Verum nisi quid habes ad haec quod respondeas. A. De iis qui dem quae ConceSSi hoc natum esse video : sed absurdum ita est, ut quidquid vis illorum facilius negem, quam hoc Verum 8Se concedam. R. Nihil repugno. Vide ergo quid dicere velis : corporea nisi sensibus Videri posse, an Sentire nisi animam, an esse lapidem vel quid aliud, sed Verum non eSSe, an pSum Verum aliter esse desiniendum. A. Istuc ipsum Oro te, Ultimum Videamus. VIII. R. Desini ergo verum. Λ. Verum est quod ita se habet ut cognitori videtur , si Velit possitque cognOSCere. R. Non erit igitur Verum quod nemo potest cognoscere PDeinde si falsum est quod aliter quam est videtur, quid si alteri videatur hic lapis, lapis alteri lignum' eadem res et falsa et vera erit P A. Illud me magis superiuS OVet, quomodo si quid cognosci non potest, eo stat ut Verum non sit. Nam quod simul una res, et vera et falsa est, non nimis curo Etenim ideo unam rem diVersis comparatam, simul et majorem et minorem esse. Sed ex eo jstud contingit, quod nihil per se majus aut minus est. Comparationis enim Sunt ista nomina. R. At si dicis nihil eSS Verum per Se non times ne Sequatur, ut nihil sit per se. Unde enim lignum est hoc inde etiam Verum lignum est. Nec sieri potest ut per se ipsum, id est, sine cognitore
459쪽
lignum sit, et verum lignum non sit. A. Ergo illud dico et sic desinio, nec vereor ne desinitio mea ob hoc improbetur, quod nimis brevis est. Nam verum mihi videtur esse id quod est. R. Nihil ergo erit falsum, quia quidquideS Verum est. Λ. In magnas angustia me conjecisti, nec inVenio prorsus quid respondeam. Ita sit, ut cum aliter doceri nolim quam istis interrogationibus , verear jam tamen interrogari.
Unde fatillas, et ubL. IX. R. Eus, cui nos commisimus, sine dubitatione fert opem, et de his angustiis liberat nos, modo credamus, et eum rogemus devotissime Λ. Nihil plane libentius hoc loco fecerim, nam nusquam tantam caliginem pertuli. Deus pater noster, qui ut oremus hortaris, qui et hoc quod rogaris praestas. Siquidem cum te rogamus , melius vivi-mUS, melioreSque Sumus: exaudi me palpitantem in his tenebris, et mihi dexteram porrige Praetende mihi lumen tuum, reVoca me ab erroribus te duce in me redeam et in te. Amen. R. Hic est quantum potes, et vigilantissimo attende A. Dic, quaeso, si quid tibi suggestum est, ne pereamus. R. Hic esto. . Ecce habes me nihil aliud
X. R. rius quid sit falsum, etiam atque etiam Venti-lemus A. Miror si quidquam aliud erit, quam quod non ita est ut videtur. B. Attende potius, et ipsos sensus prius
460쪽
interrogemus. Nam certe quod oculi vident, non dicitur falsum , nisi habeat aliquam similitudinem veri. Ut verbi causa, homo quem Videmus in somnis, non est utique verus homo, sed falsus, eo ipso quod habet verisimilitudinem. Quis enim carnem videat, et recte se dicat hominem somniasse Ergo et ille falsus canis est, ex eo quod similis vero est. Λ. Ita est ut dicis. R. uid, vigilans quisque si viso equo putet se hominem Videre , nonne e fallitur quod ei appareat aliqua hominis similitudo Θ Nam si nihil ei appareat, nisi qui species, non potest arbitrari
sese hominem videre. 1. Prorsus cedo. R. Dicimus item salsam arborem quam pictam videmus , et falsam faciem quae de speculo redditur, et salsum turrium motum navigantibus, salsamque infractionem remi, ob aliud nihil, nisi quod verisimilia sunt A. Fateor. R. Ita et in geminis fallimur, ita in oris, ita in singulis sigillis uno annulo
impressis; et in caeteris talibus A. Sequor omnino atque concedo. R. Similitudo igitur rerum quae ad oculos pertinet, mater est falsitatis A. Negare non POSSU m.
XI. R. Sed haec omnis sylva, nisi me fallit, in duo genera dividi potest. Nam partim sequalibus in rebus, partim vero in deterioribus est. AEqualia sunt, quando tam hoc illi quam illud huic simile esse dicimus, ut de geminis mctum est, vel de impressionibus annuli In deterioribus autem, quando illud quod deterius est, simile esse dici mus meliori. Quis enim in speculum attendat et recte dicat se esse illi imagini similem, ac non potius illam si hi ΤΗo autem genus partim est in eo quod anima patitur, partim vero in iis rebus quae videntur. Sed ipsum quod anima patitur, aut in Sensu patitur, ut turris , motum qui nullus est aut apud se ipsam ex eo quod accepit a Sen- cibus, qualia sunt visa somniantium, et fortassis etiam furentium. Porro illa quae in ipsis rebus quas Videmus appa-