장음표시 사용
121쪽
LIBER T. . subinde ingens & monitorum impatiens obrepit taedium. POL.Vincendum est,& illud prius excutiendum quam conscientia. Si precari nolis, nisi voluptatem inde trahas, & velut mel lingas , multi quandoque dies sine precibus abibunt. Si vesperi plura non possis, dic corde,& ex animo et Deus pro pitius esto mihi peccatori. Aut; Miserere mei Deus: secundum magnam misericordiam tuam; deinceps ero alius, o mi Deus. Gan. Sed quid opus praeterita in mentem revocare ρ Quae PH quidem retro sunt obliviscens , inquit ' δ' Paulus, ad ea vero quae sunt priora exin 'tendo meipsum POL. Quam hoc argute i vana est, fateor, praeteritorum memoria, si nulla eis,aut ex eis fieri possit medicina. Hic vero errorum cum d Iore meminisse, est errores tollere. An
non sapientissime Seneca, de quo iam supra : Hoc nos, inquit, pessimos facit quod nemo vitam suam respicit . quid facturi simus, cogitamus , re id raro: quid fecerimus non cogitamus. atqui consilium futuri ex praeterito Venit. GER. At pauci sunt, puto,qui quotidiana hac censura se notent, Sc peractum diem ad calculos revocent. POL. Vox ista,PAvCI,tantum abest ut hic terreat, ut etiam animet. Quoties proclamat
Christus r Arcta est via ad vitam, κPAV c I inveniunt eam. Praestat cum
Paucis caelo recipi,quam cum plurimis
122쪽
Perire. GER. At durum est, seipsum reprehendere, dc reprehensum insuper Poenis coercere. ΡΟ L. Durum sit; at pulchrum est utile , & via recta ad vitae sanctimoniam. Vis esse sanctus Circa tuam vitam esto austerus , circa alienam autem benignus & mitis ε-Ignoste aliis plurima,tibi nihil. Sed di1-cussae videntur pigrorum voces Scquerelae. Ignavorum personam, Gera de , insigniter egisti, dignus cui lucarpersolvam . Superest videre, quo fine conscientia sic urgenda, aut quo potissmum in examine conscientiae animus sit attendendus.
In examine conscientia quo poti mura eclia
ET, Ruanta humana voluntatis sit inconstantia.
LAmiis aiunt exemptiles esse ocuia
IOS,quoS tunc primum fronti inis rant, cum soras prodeundum est. Lamias, Gerarde , saepe imitamur, 3c domi nostrae ad nostra vitia malumus carere oculis, quam ea cernere, & dolere e at vero cum sedes alienae sunt penetrandae, cum vitia non nostra sese offerunt , tunc tales seonti oculos imponimus, ut suos videri possit mutuos deis
disse serpens Epidaurius. Hinc tam
123쪽
LIBER I. Saprompte vitiositatem alienam damnamus, quam callide excusamus nostram. Vitia nostra quia amamus,defendimus,si & malumus excusare illa quam incu-11 ε tere. Quid clupis vana nomina praeteximus , miseri, & deformitatem no stram augemus, elegantiam affectando inconstantissimam Homines sumus ,
miseriis, defectibus, vitiis ditissimi, re
hoc uno nomine vere miserabiles, quia non tantum vitiosi, sed & in vitiis cernendis caeci sumus , plurimaque lippis oculis transimu s quae stirpitus sunt evellenda. culatam hanc caec ratem emen dat ET A ME N CONSCIENTIAE,
si eo quo debet instituatur fine,qui seretriplex. Primus, ut culparum numerus decrescat, fiantque ex multis defectibus pauciores,dc paullatim nulli.Alter, ut errores antea magni, transeant in
minores, & sensim , quantum id fieri potest , in nullos. Tertius, ne sempersint iidem: eandem enim culpam ite rum iterumque ac sepius repetere, eodemque luto haerere, magnae socordiae argumentum est. Hic,Gerarde,hic Rhodus,hic saltus : hoc opus, hic labor,ut non solum vELLE nostrum, sed & v CERA vires habeat. Saepe multa proponimus facturos, at opus inter oblivionem dc tardium subinde brevi evanescit.
124쪽
capi possit. Si enim vult, quomodo non velle assirmatur Z quod si non vult, qua ratione velle asserituri Hieronymus eleganter in haec vel ba disseren&:1mperare vult, inquit, eum Christo, non subesse pro Christo ; praemium amat, non praelium. Vult ergo desidio-1us ille, H tiam sine praelio,coronam sine certamine, sine lucta praemium, sine sudore gloriam. Vis, o bone crecompello,qui nunquam te talem geris, qualem promittis vis caelo admitti tuos . Vis pecuniam non tuam reddereῖNon pomim. Rectius dixisses , Nolo. Vis beatis adscribi Z Volo. Vis vitiis finem Imponere peccandi occasiones fa-peres volo, sed nondum. 'Vis vitam 1mmortistem auspicari Z Volo. Vis pa- Iinodiam canere , & ereptam famam restituere ' Non audeo.VisChristo placere volo. vis inimico parcere t Nec Pollum, nec volo. Vis virtutes adipiscit Volo. vis adipiscendis illis nervos intendere, industriam omnem adhibere Nimis hoc operosium est. En tibi, vult non vult piger, simillimus Balaamo
sic optanti : Moriatur anima mea mor--n novissima mea ho-
. rum similia. Improbus erat Balaam proborum tamen obitu decedere vole-Dat, in vitiis vitam agere, cum virtute mortem obire cupiebat. Perinde ut ille tu Olim interrogatus, uteresse malle
Haesus an Socrates t In vita, inquit '
125쪽
m Is E R T. Croesus; In morte Socrates. vult renon vult piger : finem optimum , non item ea quae ducunt ad finem. Deus per Is Isaiam de his gravissime questus: Μee 68. etenim, inquit,de die in diem quaerui, -& scire vias meas volunt, quasi gens quae justitiam fecerit, & judicium Dei sui non dereliquerit: rogant me judiacia justitiae, appropinquare Deo VO-Iunt. Sed nolunt cum labore,sed nec vitia, quibus assueverunt, deserere volunt. Hoc vere Sc velle, 8c nolle est. Tu, quisquis hanc notam subire non Melia vis , esto firmus in via Domini Sed scho- - . Iasticae inconstantiae clarum paradigma V IMtibi nunc subjiciam , e quo facile erit
perspicere, quantum noceat inconstanistia in corrigendis moribus, si ea sic o siti n discendis litteris.
II. Cernimus quotannis ab adoIescentibus non paucis in studiorum stauratione, toto virium complexu disciplinas arripi, chartarum integra volumina , quasi totos Musarum campos exaraturi sint, parari, stilos centum a
calamos sexcentos eracui, aures arri
gi, magistros attendi, dicta bibi,dictata scribi, multa extra ordinem notari, lectitari, scriptitari, vigilari, dc prope pervigilari, denique tantum improbo labore promitti, ut iures uno die, eademque hora Corinthum perventuros, tanto discendi oestro percussi ad stu
dium ingrediuntur. Sed ubi labor de
126쪽
opera sensim crescunt, praelectiones geminantur, scriptiones, disputationes, exercitationes duplicantur , ubi magister vel poematis condendi hypothesin subjicit,uel orationi struendae quaestionem proponit, vel suorum auditorum ingenia periclitari & tentare incipit, ScNunc latinae, nunc praecae,nunc soluta nunc ligatae scripturae pensum eXigit, jubetque suo quemque Marte quae dicenda invenire, inventa loco dc ordine Componere, composita perpolire , tum discipulus in museo domi quaerere, haerere, ungues rodere, caput scabere, libellos volvere,revolvere,nihil reperire, fastidire .projicere, surgere, testudinem aut chelyn arripere. fides tentare an melius quam libri respondeant: aut si indoctus lyrae, pilam vel lusorias char tulas promere, numOS deponere, Calicem ducere, potare, ludere ,ridere, do mire, dc pro armis virisque canere:
Tityre tu patuis stertens sub tegmine plu
Nec corpus levare, donec clarum mane senestras intret, & in lecto pandicula irrem oscitantemque deprehendat. Siccine itur ad astra, o a dolescentes, hoc studere est hoc sud.. re, algere, vincere e Quid deinde cum in gymnaso classica canunt Musis magistrisque
morbos excusare,pedes, caput, dentes, oculos dolere, negotia praetexere, ii
το , populares , parentes, ne ferulam subm
127쪽
L IB En I. Miubeant, adducere, de litteris & progressu nihil curare, alia omnia cogita re, imo desperare: Ita qui primis mensibus Cleanthes omnes & Demosthenes superaturi videbantur, tertio, quarto,
quinto, Sc sequentibus, fracti animis,& luxu abducti, lurcones fiunt, Endymiones imitantur, glires ignavia viniscunt. Nimirum, aliud est incipere, aliud incoepto non abire t felix principium ducere , & finem non disparem subjungere. En, Gerarde, quam brevi tempore scholasticus hic fervor elanguescat Idem in moribus est observare. Parenim sere ratio est vitae 3c virtutis,piorumque operum & litterariae palaestrae. Et quamquam haec, quae in bonis artibus inconstantia, ingens detrimentum inserat, tanti tamen non est, quanti ea, quae in bonis moribus. A litteris cessare, tametsi turpe adolescenti, cujus hociunum est studium ut studeat, in eo tamen fortunae Graeciae sitae non sunt,non vita, non salus, non beata ac perennis
immortalitas hic periclitatur. Absque
Iibrorum comitatu viam ad caelum re peries, sed non absque virtute, vitae lanctitate , morum innocentia ; cujus
elegantiam si corrumpas , & ab inte-pritate deficias, simul spem & rem, dc
omnia perdas. Hic opus constantia. III. Verum, O quoties optimis deisside: iis turgemus, velut praegnantes acicuti copiola prole ι videmur mira pa rituri,
128쪽
Tituri,magnam morum emendationem, re seriam ad Deum conversionem: tandem turpiter abortimus , & auram atque ventum parimus. Statulinus granis
dia,& nihl l sit: promittimus multa, &aeque nihil fit. Sancta sunt quidem proposita nostra, sed nullum sortiuntur es sectum; proles abortivae, quae lucem non aspiciunt, sed ante partum extin-Ruuntur. Iuramus Deo,haec, & haec, dc
haec etiam non amplius facturos , dbrevi frigescente hoc juramento redinmus ad ejuratas sordes. Laudatur Israe- Pari, lis populus ab hoc facto : Iuraverunt-σ- que Domino voce magna in iubilo dcyψ' clangore tubar, & in sonitu buccina-'ks' rum, omnes qui erant in Iuda, cum exe-erationes et in omni enim corde suo jurave . Tunt, ct in tota voluntate sua quesierunt eum & invenerunt. Iurant multi, .sed non in omni corde suo ; quaerunt Deum , sed non in tota voluntate sua ; damnant peccatum , sed non cum execratisne, nec istud serio dc ex animo detestantur,hinc
facilis ad illud regressus . AEgyptio tyranno Pharaoni simillimi sumus , hac
tanta voluntatis incoustantia. Quoties
improbus ille ingemiscens: Peccavi, ait, in Dominum Deum vestrum, dc in
.L: vos. Sed nunc dimittite peccatum mi-σ-Io. hi, etiam hac vice. Sunt qui saepius in π. 17. anno, consessione piaculari se lustrent, eadem tamen vitia plerumque referant
di illud Ἀ- hac vice sexcenties occe tatius,
129쪽
LIBER I. latum . identidem adhuc ingeminent, etiam hac vice. Condonat illis Deus deis licta,etism hae viso Ad illi ad instentu redeunt etiam hae vice, & con)onatam Culpam omnem repetunt vicibus in meris. Monuit quidem Pharaonem Exin
Moyses, & : Veruntamen, inquit, noli 8-
ultra fallere, ut non dimittas populiam V sacrificare Domino. Veruntamen seselis Iit ultra non semel, sed saepius. Non et& nos sacerdos auctoritate divina:V rumamen noli ultra fallere , ut toties repetita, & quae pridem emendasse oportuit, repetas i Ecce sanus factus es; Do
jam noli peccare , ne deterius tibi ali- 'quid contingat. At nos post paucos dies;post pauculas tape horas, dc ultra fallimus,& n
xas sexcenties condonatas repetimus,
millies sanati, nos ipses iterum iterumque vulneramus, & quicquid demum nobis accidat, ex integro animose peccamus. O volubilem rotam, o globum
erraticu humanar voluntati si Luna mutabilitate vincimus, & modo tam nobis promptu est Milo,quam erat antea Helle. IV. Insistendum est coeptis, ne desit Ita manus ultima; urgenda sunt sanctiora Tudam. Proposita ; magnis conatibus agendum Grauis ut in Opus exeat, quod pulchrum erat: 'statuere.Clavum per parietem adactum ras, non eum semel duntaxat iterumve .
malleo leniter serit, sed tam diu ictus isgeminat,'c toties reducit malleum iu
130쪽
Caput clavi,dum is totus asserem pen traxit, & jam fixus firmu'ne haereat. Ita non satis est qualecurique propositum obtinendae virtuti. Proposuisse, o mortales,non sussicit; ulterius tendendum est, & proposita persequenda. Parum est statuisse jacere, nisi, cum licuit, fecisse constet, quod fuerat statutum. Eo
spectet quotidianus conatus, ut e rebus omnibus quae cernuntur, audiuntur, leguntur,cogitantur, majus atque maju Sin dies eruatur peocati odium. Hoc quanto magis creverit, tanto feliciore incremento P prodet virtus. Atque ut
his vestigiis tenacius insistamus, hoc sibi quisque certissimum persuadeat si in librae lancem unam mala & supplicia simul omnia, quotquot adhuc ab Orbe condito fuerunt, si egestas, si aerumnae, Carcer, catenae, si cruces, rotae, ignes ,si membrorum lacerationes, si morbi, de decus, dolores, si mors , si omnes humanae vitae sormidines, si universi inferorum cruciatus, in unam inquam,tan-Cem componantur; in aIteram vero unum atque unicum lethale peccatum
immittatur, ab hoc unico, illa prorsus omnia, immani pondere superanda. E. heu l 5 Is sv mi armantissime i Et nobis tamen jocus est, peccato lethali se o stringere.Parum est caecos nos appellari : in sani sumus, 3c cum infucientibus furimus. Atque ut nosipsos amplissime