Trismegistus Christianus, seu, Triplex cultus conscientiae caelitum corporis

51쪽

ΕIB ER I. runt occupatissimi λ Priscis illis persuasissimum filii, diem pessime finiri, nisa sic finiretur : paene periisse sibi censebant diurnas horas, quae non haberent hanc diei clausulam, hoc somni prolu-dium. Nimirum hinc maximum ad I obos mores emolumentum capie-ant, hanc unam ad virtutem viam

compendiosissimam credebant, in hoc continuae tranquillitatis portu persistebant. Ecquid enim pulchrius simul Sc seu Lutilius hac consuetudine excutiendi to- tum diem y qualis ille somnus post recognitionem sui sequitur quam tranquillus, altus,ac liber, cum aut laudatus est animus, aut admonitus, & speculator sui censorque secretus cogia scit de moribus suis Detumescit sensim superbia ; mens avara se latius ex pandet ε. libido fraenum recipiet; mitescet ira eritque moderatior; omnia Vitia minus sibi licere credent, si sciv rint sibi quotidie ad judicem esse veni

endum. Sed in digitos mitto hujus examinis vespertini commoda. I. Somnus etsi tranquillus esse possit Sc placidus, tutus esse non potest, nisi praemittatur ei hoc conscientiae eXamen. nam paene idem est, ignis in sinu, 8c peccatum in conscientia. Is demum secure dormit, cui dicere licet r1am rationes posui cum Deo meo promptus paratus sum ad omnem Dei

nutum. Nec vivere recuso, , nec mori. 3 per . '

52쪽

pertimesco ; bonum Dominum habe

mus . Huic ego me meaque omnia quam integerrime committo. Ades

somne, & fac officium ; jam tuus sum. Hoc est, mi Gerarde , inter brachia Christi Domini suaviter obdormire.

II. Aurora insequens tanto erit jucundior, quanto fuerit compositior praecedens vespera. Nam posterum mane felicitatis suae partem trahit a praeterito

vespere. matutinas cogitationes nec

laetas habebit nec sanctas, qui pridie

cum tristibus aut pravis quietem auspicatur. Hinc in coenobiis lex pia & pe poeua, Completorio, quod vocant,finiato, linguae ferias indicere , & altum silere . quies & taciturnitas tunc omni bus imperatur. vult quis loquit Deum habet, cum illo sermones misceat: vult

quis deambulare in caelo potest , sat amplum deambulationi hoc pratum est : cupit quis esse cum sociis innumeros habet Angelos, illis se jungat, sed

silendo, precando. si secus fiat, nec proximae noctis, nec secuturae diei preces succedent; quicquid enim pridiano vespere viderit quis, dixerit, egerit,recurret , & omnem orationis δc actionis bonae vim turbabit 8c elidet. Ergo, ne mane malus sis, vesperi bonus esse incipe. III.In omne genus vitii nil aeq; pK-gnat, quam firmum animi decretum ac Propositum cavENDI , idque crebrius

rein

53쪽

LIBER I. Trirestauratum. Atqui animus nitoris sui amans , non opportunius hoc apud se statuet, quam ubi vespeii errores suos ipse recens deprehenderit. Hic decerinnat, hic sanciat ac proponat quam firmissime cavΕRE in posterum, quae toties male non caverat. Iuret, hoc

firmissime statuat custodire judicia ju- 08-nitiae Dei: non uno alterove duntaxat Wfdie , sed per omnem vitam, aeternum. λψ' Ad hanc animi desti nationem facit, disquirere secum, quo loco, qua societate, quibus occasionibus, ad noXas priori res committendas, sit inductus, has

Constanter evitare, conatu generosissimo insistat. Id si quotidie inquit Chry-In ea .sostomus diligenter facies,terribili fu- ra. turi judicis tribunali laetus alsistes. Hoc modo Paulus seipsum mundavit, ach '' ideo dicebat: Quod si nosmetipsos di-

iudicaremus, non utique judicaremur. I . Cor IV. Maximi res momenti est, gra-II

tum esse Deo,idque si non singulis ho- ι' ris, diebus saltem singulis . momento quovis in nos Deus beneficus est. quid

magni reddimus, si nos in ipsum gratisimus, quovis die semel sub vesperem trestimare beneficium , magna hostimenti pars est, & reserre coepit, qui

debere se confessus. Liberalismimus Deus est , nec vinci se patitur liberalitate: novis nos beneficiis assidue cu- sinmutat, quoties nos ea grate accipimus.- o. Hic verissime dicitur, Gratia gratiam dip.

54쪽

parit; neque nos unquam meritam Deo gratiam referimus, quin novam identi-zem gratiam obtineamus . Certat nota

hiscum Deus,sed armis imparibus; ille Beneficia conferendo, nos solum gratias reserendo , seu agendo; nec istae unquam tot ac tantae sunt, quin illa dc multo majora sint & plura . Ita feliciis talis nostrae est, lila semper stuperari. Et

quando autem commodius Deo gratos nos praebebimus , quam in vespertino examine conscientiae, cujus primum

caput est, GRATIAS AGERE.

V. Quoties dissensiones, lites,inimicitiae plane letales oriuntur interdiu pjurgiorum , sane dc discordiarum ubique plurimum est, Nec ullus sinis rixandi. orto igitur incendio tali, Sc nondum sopito , cubitum ire & somno se

committere, facinus est audacissimum, uexitiosa plane temeritas. Si hac nocte subito plurimis contigit 4 mors te configeret, ali l quo ires miser quo

migraret animus h

Est veneni gemis lene, dc quod non statim saeviat, sed eo hausto somnus letalis est. Et tu , mi Christiane , venenum hausisti, quod tibi Rixa, quod Odium dc Discordia, quod Libido & Ιn- continentia propinarunt, & jam dormis i nec prius pharmacum adhibes, nec prius hoc toxico conscientiam liberas Num tibi videris in plumis cubaret Mihi crede , ad ipsas inferorum fauces dormis r

55쪽

LIBER L igdormis r levi fit impulsu , Sc in imum

praecipitaris. Ergo prius venenum expue, conscientiam purga; ingemisce, pete veniam,& sic demum somnum adis

mitte.

VI. Eadem est ratio omnium letali um noXarum. Conscium sibi esse vel unici letalis criminis , nec illud poenitentia delesse, nihilominus se somno

committere, extremae temeritatis est,

dc periculum eroximum morti, idque ceternae. Et quis magis mortuus eo ut Bernardus loquitur) qui portat ignem in sinu, peccatum in conscientia i nec sentit, nec excutit, nec expavescit.Vide, mi homo, si tibi Hispaniarum regnum, si Turcarum imperium , si totius Orbis

dominium offerretur in praemium , ut vel nocte unica somnum caperes,letalis noXae conscius, haec tamen tibi omnia,

velut frustillum fungi, rejicienda so-rent, prae illo formidabili periculo quod adires . Et discrimen non vides t aliquid quidem lucrari posses, sed infinite

plus posses perdere. Iam vero nullum tibi praemium ponitur, minae ingeruntur,supplicium proponitur, idque aeternum, tu tamen ludibundus, hilaris, jocabundus, potulentus in plumas te abjicis, absque ullo Numinis pavore ; nulla conscientiae cura, nullo inserorum metu . 6 crebram, sed nimis periculosam infamam l At vero qui laesam Conscientiam, prout par est, vesperi curan-

56쪽

τρ DE CULTU CONSC.

dam sumit, & male acta deplorat, etsi forte per die letali naevo se inquinarat,

eaq; nocte vi subita extinguatur,tamen Sap. e. in refrigeris erit, supplicium fallem se-

q. v.7. ternum evadere censendus est. Et hoc vere est brevi dolore cruciatus aetern0s redimere.

VII. Est ergo haec conscientiae exisploratio nostri in virtute profectus incitamentum primarium, & ut tale san

ctissimi quique ac doctissimi viri jam

, P olim id nobis commendant. Hanc suis aQuti legem tulit Basilius, ut quovis vespere,is., suam quisque conscientiam rimaretur. De. Idem Antonius,idem Bernardus, Bona- nti ventura, Cassanus,Ignatius auctor Sodom. c. cietatis Ι Ε s v, aliique suis impense commendarunt. Cassiani verbal unt: Lua mobrem ita nobis adversus hac arripias - enda sunt praelia, ut unus qui que vitium quo λψ' maxime infestatur, exploraens , adversus illud arripiat princetpale certamen, omnem curam mentis ac sollicitudinem erga illius impugnationem observationemque defigens. At vero de vitiis explorate judicare, nunquam sciemus, nisi in quotidiano conis scientiareXamine naturam eorum nosse didicerimus. Mercator ad incitas redi

getur, nisi qua damni, qua lucri calculos creberrime subducat. & hic quidem si industrius sit, tam acceptae quam eX pensae pecuniae rationes quotidie inspiciet. ita prorsus Ephrem Syrus facien-IPE, dum suadet iis qui dum vivunt, lucrari

57쪽

LIBER I. 2 cupiunt: Diebus, inquit,singulis vesperi & mane diligenter considera . quo pacto sese habeat negotiatio tua, ac mercimonii Tatio , & vespere quidem ingressus cubiculum cordis tui, exami na teipsum ac dicito e Putasne hodie Deum in aliquo exacerbavi t num in re aliqua fratrem irritavi h num alicujus famam detractionibus laceravit &c: deprehensis noxis gemitum,dolorem, Sclacrimas jubet sit perfundi. De matutino examine: Facto jam diluculo, inquit, rursus eadem tecum m ditare & dicito i Quomodo, putas,ista mihi nox praeteriit t Lucratus sum in ea mercimonium meum t numquid improbae ac sordidae cogitationes invaserunt me,atque illis libenter immoratus sum i Eodem prorsus modo Dorotheus: Quo pacto, inquit, per singulos dies, sermnos ipsos purgare & propemodum ex- piare debeamus exactissime, docuerunt majores 8c Patres iv,stri. Nempe ut vesperi sedulo quisque perquirat & in-Veitiget, quomodo pertransierit diem

illum. Rursus mane maminet, quomo do exegerit noctem illam. dc poenitentiam agat ac resipiscat coram Deo , si

quo pacto ut fieri potest 4 peccatum aliquod admiserit. Chrysostomus, de hoc ipso conscientiae tribunali disse- 'relas: Haec, inquit, fiant sinsulis diebus, nec prius dormieris , O homo , quam mente versaveris, qua a te interdiu

58쪽

EI DE CULTU CONSC. diu perperam acta sunt: & die sequemti eris omnino tardior ad ea ipsa rursus aggredienda. Post paucula interiecta :Ib. t m. Singulis diebus, inquit, vesperi ab ani-3- - ma rationem exige , dc cogitationem quae peccavit, condemna , eam veluti

in ligno suspende, dc torque,& jube ne amplius ea aggrediatur. Quid clarius Et an, Geratae, notasti illud , offudis diobus, bis inculcarit Neque etiam nescis, haec a Chrysostomo non monachis, sed civibus, sed Christianis omnibus serio dicta. I U. Sed num vis, Gerarde, aliorum

etiam Patrum testimonia recitemsGER.

Satis me illis lapidasti Polychroni, dc liquere puto, de hujus exercitii utilita-

Matti te : In ore duorum vel trium te lium stet

ς- δ' omne verbum. Fateor, rem unam omni-

λβ um utilissimam videri: modo ea etiam aut jucundior nobis videretur aut faciistior. Et quis enim est qui non in se deprehendat & maximam proclivitatem peccandi, dc peccatorum facillimam oblivionem Z utrique malo, non dubitem,insigniter medetur quotidiana haec conscientiae perscrutatio . POL. Rem dicis, Gerarde r hinc & hinc miseri sumus , hinc nimis temere delinquendo, illinc propere nimis obliviscendo delicta . Opus foret propemodum facere, Gr. 4. quod illi apud Climacum, qui pendentem a cingulo libellum chartaceum ferebant , in quem suas etiam cogitationes

59쪽

LIBER T. nes quotidie referebant. Et haec viris sanctissimis caussa suit, non semel tanis tum de die in seipsum inquirere ','dc in

istud conscientiae jus ambulare et una die saepius id factitarunt. Societatis Ig- Ribad. sv patriarcha, sanctus Ignatius , horis interdiu singulis animum consuerat tAE S. colligere , ac sepositis curis examine conscientiam urgere. Τum,si vis asser- J. retur, quae horam ei consuetudini negasset ς proxima confestim resarcire. 1. 'Ignatii sodalis, magistri sui selicissimus Tu G. imitator, sanctus Francistus Xaverius, L6.m eodem prorsus studio fervens , de die saepius accurata perscrutatione intimos animi recessus inspiciebat, & ceteros ' ad idem faciendum magnopere hortabatur, ratus in eo perfectae vitae cardinem verti. Rari exempli sidus Francisi Cub Borgia , eodem magisterio eruditus, non satis habuit bis quotidie con- Bbet. scientiam pertentare, singulis horis di- α urnis seipse ad unguem excutiens eX- ploransque, memoria repetebat dicta, facta ac praetermissa ; inquirens in se graviter. Ab his exemplis, in legem res transiit, ut omnes in Societatem ΙΕ svadscripti , quotidie bis examinandae

conscientiae accurata vi avent op

xam. Sunt & alii hodieque religiosi nomines, qui hanc legem tam exacte obis servant, ut non tantum bis quotidie

conscientiam eaminent, sed huic soli

60쪽

examini horam integram diebus sing Iis impendant. IX. Re vera, nisi quotidie animi nostri hortulum ingressi, subnascentes in eo steriles herbas quam primum eXtirpemus, brevi silvam,non hortum habebimus. Quisque sibi dictum putet divi-i ς' num illud i Constitui te hodie, ut evel- las & destruas, & disperdas, &dissipes, dc aedifices re plantes. Et nisi hoc semel minimum de die fiat, infelix lolium & steriles avenae dominabuntur,. io surget gramen inexpugnabile. Nonnei, pigri & male seriati hominis domum

α. Ret. stillicidia tandem demoliuntur Non- Φ.v. s. ne cum dormiret Isboseth,a latronibus με t.l jugulatus est Nonne hoc pacto Zia ς- 3- nia dormiente patresamilias eXCrev ῖ .s' runt Transivi inquit Hebraeus Sapiens, per agrum hom niuepigri, per vineam stulisti, ct ecce totum repleverant tirtica, ct operuerant superficiem ejus spina , σ maceries lapidum destructa erat. Talis est animus.

hominis . silvestit & sit desertum vepribus fertilissimum , nisi conscientia identidem dc quotidiana industria r

purgetur.

s. - Neglectis urenda filix innasiitur hortis . 4. 1 Hic ligo nunquam manu mittendus, sal. 3.. aut mOX spinae se prodent. Ligo iste aut sarculum, est examen conscientiae,

Τώ.2. ad omne Vitium, antequam aetatem αdee-- Vires acquirat, ex animo evellendum.

sic dernardus : Quamobrem, inquit, nox eris.