장음표시 사용
241쪽
cAPUT III. DE HOMICIDIO, BrICIDIO ET DUELLO 237igunt, et abigendo, nondum forte septimostrem, interimunt 25 . Indirecta, quoties quid sti, quod ad matrem cum primi curandam valet, sed interdum, quasi per consequens, latum extrudit, enecat ut scissi venae, balneum, etc. Indirecta actione latum, vel animatum, explodi posse, salva iustitia, iam fere nemo dubitat, quia ius vitae matris praevalet 26ὶ quaestio est, an salva iustitia, id liceat actione directa. Et si fetus nondum sit animatus sed . Ρroi., 27 n. l), licitum esse, tenent Nostri satis multi e sane straves 27 ; immo graviscimi 28): si est animatus, multorum sententia fuit, et hoc licitum ess 29): hanc sententiam olim non improbabilem censui; sed hodie ea tuto doceri nequit 303, quamvis actio ad hoc immediate non tendat ut laetum in materno sinu occidat, sed ut vivus ad lucem edatur proxime moriturus, utpote intempestivus 3 l).285. Ad haec instar quoquo homicidii est quidquid generationi proximum impedimentum praestat puta, si mulier sumat venenasterilitatis 323 nisi forte morbi medendi causa 33ὶ Proinde, grave est mulieri, re habita, incontinenti semen elicere, quod tamen Vix possibile existimatur vi= o autem medicamenti directe semen Nigere, morbi letalis medendi causa, nisi forte corruptum. 286. Iniuriae in corpus nulla restitutio est, sed damni tantum, si et damnum attulit iniuriam passo. An et aliis, si exinde indiro-cte damnum coeperint Utique his qui cum e velut una persona
26 Sans intor casdem is abor Cap. IV, 4 fetum inanimatum ab-
tum huiusmodi nihil distat, si quid gere; et hoc tantum ententia com- opinor. Nam qui negaVerit, is in. munior negat. Scite igitur Bussemb. hominem pariter occidere, ', qui et S. Alph. L c. animadvertunt, fru- eum transveberat, et qui turri rea ei laborare prioris ententiae eum delicidie Septirnestrem; quia post patronos nam quorηum,' quo mihi Septimum menSem fetus, regulariter, haec intentio, si actione uti licotynedum vivus editur, sed et vitalis 29 Cf. it. Maniolo Niscosi, in Prol. I); quare hunc rubigere, Embriot via es suo ramori collamRgis artum accelerare est mora cultolica Napoli 1879.
V. Quaer. 1'). Si haec sumere, si mulier parere ne-
28 S. Alph. l. c. Inter hos emi quiret sine mortis periculo, vel ut de-nenti Antonin. Navarr. Silvester, bitum reddat Assirmat Ursaya Inst. Fumo COVarruv. Silvius, Layman Crimis. Lib. II, it V n. 12 3 et nus,maggotta Quin puto, omnes TΤ. Zacchias Lib. 1 Tit. Ι, . VII, id sentire nam quaeStio, non haec n. 19) ΝΡgat generaliter Sancti. M., inter eos SSe videtur, utrum liceat IX, 20, j.
directa actione, Hed utrum directa 33 Sancti. M. IX. 20 18. intentiones V laym.. De Homici,
242쪽
erant nempe uxori, liberis, parentibus sed pro liminiis dumtaxat adeoque si egeant, et quatenus, et quamdiu egent 3M. Aliis, puta his, quos occisus, mutilatus alebat, vel creditoribus, non item; quippe his damnum contigit quasi per accidens 35ὶ nisi forte quis ea data per occiderit, mutilaverit, ut eis noceret 363 nempe pedi inde quasi is, qui prohibuit mihi dari g 1983. Verum ita demum restituti competit, sive mutilato, occiso, sive aliis, nisi alter mutilavit, occidit, ut se tueretur P L. 423 n. 17 . Quid, si is non parum excesserit moderamen inculpatae tutelas, an teneatur totius damni, quia mutilavit, occidit iniuste 37); vel nullius prorsus, quippe alter invadendo renunciavit iuri suo 38ὶ an tantum partis, quia restituti aestimatur ex damno 39, ego hoc aequius puto, maxime
si invasor non suae sntis erat. Sane si Caium, . , ludimagi-8trum eumdemque pictorem occideris, cui satis fuisset dexteram abscindere, ei aut ea quoque praestare, quae ille pingendo, aut ne ea quidem quae docendo lucrari potuisset, utrumque, ni fallor, in Vium est. Ceterum omnis restitutio cessat, si occisus remiseritis
mnum quippe in his, quae lucraturus suisset, nullum ius strictum, ne sui quidem, competit 403. 287. Homicidii voluntarii, adeoque et abortus latus animati, quamVi Occulti, poenae hae sunt irregularitas et inhabilitas ad obtinenda beneflcia occlesiastica 41 . Ad haec, qui scienter procurant abortum latus etiam inanimati, secus ac lim lex non distinguit incurrunt excommunicationem Episcopis reservatam Ρrotri 393 n. 2ὶ excepta ipsa muliere praegnante, si modo forte grave
aliquid sibi metuit 42ὶ.288. Duellum definitur Singulare certamen armis letalibus eae eondicio susceptum 43 . consistit, ' igitur ex pugna singulorum; adeoque si plures, agmine facto, concurrerint, duellum non intelli-
Sententia ierta, Sed ratio incerta, rare autem intelligitur et qui per ΗΘ, varia, dissicilis et qui per alium aliquid fieri curat: 35 Lugo XI, 81, 3 Salin. 13, ergo excomm incurrunt efiiam man-2, 10T S. Ait,h. III, 34. danteΗ, ut antea et hodie, ipsa mu- 36 S. Alph. III, 32 633. lier praegnans que mihi Verior, li- 37 Vasq. Lugo, XI. 60, 54 S. Al cet non communior, Sententia est. At phons. III, 37. non Secus ac antea consulentes; nec 38 Μoli., TO IV, 1 Less. II, qui quamlibet inlium Operam lm XI, 133. stant, ut puta qui abortivum parat,
39 Silv. Bona: Disp. 2 Q ult. qui propinist, M. Sect 2 P. I n. 3. 43 Ex Salm. 25, 1, 153. Loquimur 40 S. Alph. III, 30. de duello inito auctoritate privata.
243쪽
239gitur 44 . ' Opus est, ut ex condici susceptum fuerit 453 idest, electi8, communi consensu, pugnae loco tempore 46ὶ et armis 47 . Nam si tantum tempus 48ὶ vel locus tantum electus fuerit, uellum dici non solet immo nec utroque electo, si de hi in rixa convenerint, et egressi, intim commiserint 493 Demum, ' ut certatum sit armis letalibus 50ὶ quamobrem si pugnis, bacillis, erro acie retusa, dimicatum sit, duellum cessat, et8 mors per coidens sequuta fuerit bi . At, si nihil horum desit, nihil refert, qua de causa initum fuerit. V. , spectaculi, ut lim, aut Virtutis stendendae causa 52ὶ.289. Dusillum et homicidii et sulcidii reatum habet 53ὶ quippe
utriusque periculum continet. Ideo nulla prorsus ex causa fas est illud ferre v. e. falso accu8atori, etsi nulla alia Via iniqua moditis sententia vitari posηit 54ὶ Nec coeptare, nisi ad Vitam propriam tuendam vel, ceu quidam putant, ad damnum gravissimum in bonis avertendum 55ὶ si alia via illa tueri, hoc averti non possit. Quocirca non Xcusatur ne Vir quidem equestris, aut militaris, qui duellum acceptat, ne timiditatis notam apud alios incurrat, vel ex gravi metu amissioni famae, Vel ossicii quo se suosque sustentat 56ὶ. 44 Salm. 10 4, 33. Agmine
factos nam si bini, vel terni hinc inde concurrerint, duellum eΗ, Clem.
VIII, C. Blitis vices, ) 46 Clom. VIII, ibid. Salin. 10, 4, 33. 46 Greg. XIII, C. Ad tollendum g 1 Clem. VIII, ibid. gra Bened. XIV, C. Detestatilem, gra Bet b
gnat. Salin. 10 11 34. Sed nonne in C. Illius Cism. VIII, etant trauella etiam non letalia Salm., l. c. 3,inime haec Verba in ea C.
61 Reiff. V, 13, T. 52 V. I Reg. ΙΙ, 15 Saneli., D. II, 39, 12. xistimant ignat. Cons. 88 92 et Reiff. V, 13, 16),
duellum non esse. Si duo, ne ignavia vel timiditatis notam incurrant, armis quidem totalibus congressi suerint, Verum a lege, ne alter momtifero alt0rum laederet Sed propter scandalum et exteriorem legum contemptum gravi profecto non Vacat
XIV, rop. 1, 4. Sed propos huiuS- modi perstringunt qui spera es a ceptet acceptare et olferre V. Prol., 189 n. 36). Quando autem licitum At duellum acceptare, aliud tempus eligere, Vel alium locum, illicitum putant Carris De Iust. 814 et Gury I, 400). Sed, quoad locum, durum videtur quid enim, si locuS, quem provocator indixit tutus non it 3 66 Alox VII, 2 Bon. XIV, Cit. C. Defestribilem, rop. , 2, 3.
244쪽
240 LIBER III. - TRACTATI TIT. IV DE INIIIRIIS ET RESTITUTIONE, ETC.
290. Qui duellum perpetrant, sive publice 57ὶ sive privatim 58ὶ, immo hodie, qui ad illud simpliciter provocant, vel illud acceptant 59ὶ incurrunt excommunicationem . . reserVaiam, et mrent ecclesiastidia sepultura Prol. 114 n. 333. Eadem excommunicatione tenentur 1' complices, vel qualemcumque operam e favorem praebentes 60ὶ ut ecce, patrini, testes, quique consilium in causa duelli, tam in iure, quam in facto, dederint 61ὶ socii, mandantes s62ὶ qui litteras provocatorias, aliaque id genus Scripta, m nisesta, etc. scribunt, dictant, deserunt, Vulgant, imprimunt, aut Scribi, deferri, eici mandant suadent, vel in his se quomodolibet immiseuerint 633 2' qui de industria spectant 64ὶ immo et qui adeunt locum certaminis, ut illud dirimant, cum primum alteruter vulneratus fuerit, vel sanguinem fuderit 65ὶ ac demum, ' locωrum domini, qui certamina huiusmodi in suis terris iniri permiserint 66ὶ aut quantum in se fuerit, non prohibuerint 67 . 291. Nunc videamus, utrum hi, qui pugnam commiserunt, damni inter se teneantur etenim, committendo, videntur renunciare iuri suo. Et si uterque invicem provocavit, neuter damni aget 68ὶ: sinalter, provocanti non competit restitutio 693 provocato competere quidam putant, quippe certamen subiit invitus 70ὶ alii contra, quia acceptavit sciens volens et est probabilius 7 l .
57 Τrid. XXV, et . 19. 58 Greg. XIII, Cit. Const. Adtollendum. Sane publicum Seu Olemne appellatur, quod fit adhibitis patrinis, affxis, RubscriptiΗque cham tulis, seu provocationi libello, etc.
vel medici, et ipsi coetifessarii, qui prope locum duelli eorsum Ver8antur duellantibus, dicientibu8, opem laturi Certa.
f,4 Greg. XIII l. c. Bened XIV, C. Detestabilem, gra Cit C. Ap. μ- uis. Non quilibet igitur Iuctatores Trid. XXV, et . 19), nec quilibeι
aristrantes et interessentes Ρius IV, B. Ea urae incurrunt excommunicationem, sed qui de industria pectant, adstant, intersunt, quippe Sua praesentia acuunt ad pugnam. Adeoque non qui Vel casu transsuntes
subsistunt, licet curiositatis gratia Schmalg. V, 14 49), τε ubi duoblum agitur utito excurrunt Ρignatelli, o IX, Consult. 88 n. 150; Reiff. V, 14 46), Vel in Secreto, vela longe duellum spectant Salm. S. Alph. VII, 220) eoquΘ minus si interVenerint, ut cortamen impediant S. Alph. loc est ).
V1 S. Alph. III, 638. Nisi, ut
puto, acceptaVerit duellum, ne occi
245쪽
DE INIUST LAESIONE BONORUM QUAE AD HIMUM PERTINENT.292. Dotes animi, idest intellectus et voluntatis, sunt perum et bonum. Quoad primam, nocet qui decipit; quoad alteram, qui ad malum pertrahit quoad utramque, qui hominem dementat. Huc proxime accedunt qui in iusta causa aliquem graviter terrent, Velamciunt moerore gravi, si hoc incolumitati eius et valetudini noecere po88it. Et I qui EclPIT. Decipit autem qui errore docet, et qui mentitur, aut simulat. 1 Qui errores docet, siquidem quoad fidem vel more8, semper gra iter peccat; et tenetur eum dedocere, quem docuit. Si quoad scientias, vel artes liberales, non Vacat letali, si eum, qui his studet, deceperit in potioribus earum regulis 1ὶ et damni quoque tenetur. 293. t ' qui mentitur Mendacium est Vm bum contra memtem prolatum 2ὶ Ideo aestimatur ex verbis et ex mente non ex rei veritate ea proserentis 33. Dividitur in iocosum, Sciosum et damnosum iocosum est, quod ludendi causa prosertur officio8um, quod prodest damnosum, quod alteri nocet nihilominus iocosum, si neque decipiendi anim dicitur, neque e modo quo dicitur, decipere alterum potest, magis iocus est quam mendacium 43. endacium est malum natura quia eo abutimur verbis 5ὶ opponitur veritati naturali, seu potius Veracitati: et ex hoc capite est per mleve 6ὶ autem grave, cum aliud forte praeceptum, ut puta fidei
1 Less. II, 8, 3 Croix, ΙΙΙ, II, et is mentitur qui quasi certum as
351 firmat quod ipse dubium, vel quasi
2 Ε S. August. Enchir. Cap. dubium quod certum putat Salm., 22 Laym. Lib. IV, rael. ΙΙΙ Cap. 12, 2, 1); tametsi alterum certum XIII, 1. Ideo mentis idem est, ac sit, alterum dubium. contra mentem ire mi malitia for- 4 Ex S. August. De Mendac., malis mendacii consistit in voluntate Lib. I, C. 2 Laym. Lib. IV, r. III, fallendi. C. XIII, 4.
3 D. h. 2, 2, 110, 1. Scilicet, o D. h. 2, 2, 110, 3.
e Sunt verba, ut demonstroni pri- 6 V. D. h. 2, 2, 20 4 110 4; mum mentem loquentis, in rem ibique . Aug. citet rati; nam quod Lugo, De Poenit. XXIII, 2 γ i. ro negat veritateSPQVelaines haereAiΗeSt. inde mentitur qui falsum se dicρre Seu etin, scilicet Verita inspicitur putat, etesi Verum dicat; et, di in Se et in Dunctatione D. h. 1, Verso, caret mendacio, Vel materiali 1 , I); illa est aequalio rei et
qui falsum dicit quod verum putat intellectus D. h. 1, Ρ. 21, 2); haec Lugo, De Iustit. XXXIX, 22). Sed ait quatio signi et signati D. h.,
246쪽
consstendae s 6 n. 20 , aut Virtutem laedit, . , religionems 26 n. 21ὶ caritatem, si scandalum parit, et maxime si iustitiam laedit. 294. A mendacio excusant aequivocatio, et restrictio non pure mentalis Aequivocatio incidit quoties qui ambiguo sermone utitur; seu ambigua sit verborum pronunciatio, seu Verba ipsa sint ambigua 73. Ore verba huiusmodi intellistenda sunt iuria mentem proferentis: si quis igitur in aliter intedigat, etsi bona de propter ignorantiam, Vel simplicitatem suam, ipse se decipit 8ὶ nisi forte ea quae usurpatur ignisscatio sit Vulgo a re, qua de agitur sic absona Vel remota, ut aequivocatio non facile possit animadverti s93. 295. Restrictio mentalis si, cum minus est in Verbis, quam in intentione proferentis alias, cum quis cogitationem suam partim exprimit verbis, partim retinet animo. Et si id, quod retinet, tacite subintelligi potest, non pure mentalis secus, pure mentalis diei solet 10 . Illa caret mendacio, haec non item 113. Quando autem restrictio non pure, quando pure mentalis dicenda sit, magis laeti, quam iuris, quaestio est. Haec igitur cum primis aestimari debent, vel ex persona interrogantis, Vel e persona respondentis, quoties
2, 2, 109, 1) sim, idest, Verborum, nutus si alti, idest rei prout est in mente illa materiali dicitur, has formalis; mendacio autem non illa, sed ec Opponitur primo quia minus eritiais in manifestatione consistu D. h. cit. . 109, 1);
deinde, quia actione humRnue, mR-gis formaliter, quam materialiter,
diiudicantur D. h. 110 ad 1). 7 Salm. 17, 1, 105. Pronunci tio V. I Reg. XXVIII, 2): ut ecce, Si
praedoni respondeas iuro tibi, me centum daturum Vel quaerenti, an sitietrus domi respondeas: Dico non
Utputa, si vi munerenti, an dulterium admiserit, uxor respondent: se non fregi8M Mrimonium, Vel
si iam illud confessa fuerit), se in-noaeiam esse S. Alph. 162).
quaerenti, an Petrus sit domi, in SpondeaA: non est comedit domi Ρω
11 Ex Innoc. XI, 26, 22, 28. In
restrictionem puro montalem recidit hau eius, qui animo quido nihil retinet, sed partem exprimit verbis, aut signia, quae alter non Oleat aure Percipere, Vel animadvertere Salin. 17, 1, 138j. Utputa, si surdo quadrenti, an eius hac transierit, reSpondea elata voce transius submissa adiiciens heri e nudius temtius vel At poscenti an isthuc sit PetruS, respondeas: - non est hic premen pede terram S. Alph. III, 165) Verum, haec quoquΘ Sic accipienda sunt nisi vir prudens et callidus facito animadvertere e potuiS-Set ut puta, si latroni quaerenti, an eius hac transierit, reSpondeas non transiit hcic, addens aliquid lingua ei ignota, Vel manicas manibus
247쪽
CAPUT IV DE INIUSTA LAES BONOR QUAE AD ANIMUM PERTINENT 243
alterutri duplex inest persona nempe, altera qua privatu homo est, altera ex munere aliquo Vel ossicio, quo forte defungitur ut ecce, si interroget, aut respondeat iudeX, medicu8, conseSSRriU8, etc. Si haec igitur inest interroganti, et is non ex sua privata persona quaerat aliquid, tenendum est, nos ei respondere quatenus e iure suo interrogare intellistitur, aut potest interrogare 123. Si inest respondenti, huic licet respondere, regulariter, ex ea perSona qua mavult, nisi ex una sibi omnino respondendum sit atque ideo,
V. , adstrmare e nescire, quod revera e una persona scit, Xaltera nescit 13 . Si neuter duplicem personam gerit, restrictio petenda est ex ceteris rerum adiunctis haec una regula comprehendi non possunt l4), ideo in aestimatione viri prudentis esse debent. Ut generaliter dixerim, quoties restrictio mentalis ex circumstantii8 est licita, toties subintelligenda ea est. Et in primis est subintelligenda: V cum quis respondet ad mentem interrogantis 15ὶ vel iuxta ea quae apparent 16); Vel ' cum interrogatur ab eo, qui nullum interrogandi ius habet, aut de his quae sine gravi suo Vel alterius damno prodere nequit 173 vel demum, ' cum respondet ex recepto et iam vulgari respondendi more 18) 296. His igitur in casibus, aequivocatio, et restrictio mentalis carent mendacio nihilominus sis uti non licet, nisi ex iusta 12 V. Muth. XXIV, 36. Intelligitur veluti, si publicanus ad portas civitatis interroget, an aliquid seras,
tuque respondeas nihil omnino, ra rit responsio, si vectigal nihil fers. Potest puta, si iudici interroganti, Vel non ex iure suo, vel non servato ordine iuris, 'SPOndetas, nescire te, quod revera EiS: nam Subintelligendum est, nescire te, quod respondere teneari taliter interroganti
si iudex quaerenti, an eius vere sit reus furti respondeat, non 88 reum furti, subintelligendo eae actis et probatis.
14 V. Salm. 17, 2, 129 est, S. Alph. III, 153, etc. 16 V. IV Reg. VIII, 10 IO N., XVIII, 20 iunci Matth. XX, 1 T. V.
g. Si quaerenti, num Venias Neapoli quae civitas creditur peste infecta),
niaB, sed non sit peste infecta si iudici interroganti, an mutuam Pecuniam acceperis a Caio an aliquid ex hereditate subtraxeris,respondeas:
non a xvlacte, cum eam restitueris; non subiminis , cum non Sit in ne
cem creditorum Salin. 141, 142;S Alph. 159 quod mihi dissiciis ost. 16 Ex Tob. V, 18 V. G. Si mulier, quae Vulgo creditur uxor Seii, hunc virum suum vocet V. Luci,
docet Quoties tenetur quis occultare famam alterius, licite ficit: nescire scilices, non habeo scientiam utilem ad respondendum.
248쪽
causa, etsi non gravi 19ὶ alias vix poterit subsistere nos verborum, aut ne i quidem 20). Et non licet omnino, si id volet imstitia, aut stdes, aut caritas iustitia puta, cum quis interrogatur Superiore suo Vel a magistratu, servato iure et ordine iuris 21ὶ; fides ut in contractibus 22); earitas quoties orent alteri graviter
nociturae. Nihilominus, quoties responsio aequivoca, Vel cum restrictione mentali, vacat mendacio, si fuerit iurata, Vacat periurio, cum
veritas revera non desit 23); quamvis forte ex alio capite, peccato non careat atque ideo licite iuratur 2M. At vero, ad iurandum, causa paululum graviori opus est 25).297 3 Qui simulat; idest, aliud vult, aliud facit 26ὶ hoc est mentiri re et facto 27). Sed non est perpetuum, quia inter verba et facta plurimum distat: orba ad mentem significandam pertinent, laeta non item illis loquimur aliis, his regulariter nemini loquimur; ideo his nemo mentitur, nisi qui eis utitur ad alterum decipiendum 28). Hac re, Nostri simulationem diapescunt in formalem et materialem formalis est quae dumtaxat ad alterum fallendum, materiali quae ad Veritatem occultandam, adhibetur 29) illa do- cepti intenditur, ista permittitur illa igitur vere mendacium est 30); haec non item 31), qua proinde uti licet ex iusta causa 32). Sed et non acti decipi aliquis potest, et in primis silentio haec dicitur dissimulatio simulamus falsa dissimulamus vera Silentio, regulariter, nemo mentitur 33), quia is, qui tacet, neque latetur
19 S. Alph. III, 151 v. in m. dat, fingens se longius ire V. Luc., Π, Salm. 17, 1, 107. XXIV, 28). Immo in ollo fallacias D. h. 2, 2 69. I S. Alph. ad decipiendum hostom adhibitas a
154. lus bonus carent culpa, ut ecce Si 22 Ex L. 43 De Coner e L exorcitus ΗΘ in fugam vertat V. μ
23 S. Alph. III, 151, 153 Etsi me, VIII, 4, te.), ut hostem in insi-
iuraveris coram iudice Ib. 172, V. dia perducat: nam Vecors est qui Qtmeritur). de hoc non suspicatur, aut dubitat. 24 S. Alph. H. A. Tract. V, 15. Sane si mendacium non inest Verbis, 25 S. Alph. III, 161. Nempe, quibus quis non iure interrogatur, an propter Numinis reverentiam hoc Vel illud sciat, respondet, se 2 3 August.. Serm. 22. De nihil scire, qui inosae potos factis Duco et Esau. huiusmodi γ
121 VI, 59. Dumtaxat ergo si non 32 S. Alph. III, 171 Dummodo
intendit deceptionem adterius , se non sit mala culi capitΘ, ut V. , aliquemn suun flnem, licita est cum specie tenus idolis thus adolore imiusta causa S Alph. cit. n. Ti). fantem baptigatum rebaptigare, et .
249쪽
CAPUT IV DE INIUSTA LAM BONOR QUAE AD ANIMUM PERTINENT 245
quidquam, neque negat 34ὶ eoque minus mentitur non factis 35):ide dissimulatione, regulariter, licet uti. Eoque magis licet aliquid facere vere et ex animo, ad occultandum id, quod volumus alios latem 36).298. Restat, II, ut videamus, ad quid teneatur, ex iustitia, qui alium AD MALUM PERTRAHIT. Et si pertrahit scientem et volentem, ad nihil tenetur 100 n. 22). in dolo aut vi adhibita, tenetur omnia damna ei sarcire 37), quamdiu durat dolus aut vis. Cum haec cessaverint quia integrum alteri est ad bonam frugem redire, si is pergat perori malum, damnum quod subinde patitur ipsi imputabitur 38). ei quaeri potest, si eum ab Instituto aliquo Regulari deduxit, an huic teneatur damni. Et si volentem deduxit, sive novitium, sive prolasgum, cum is ex iustitia monasterio non teneatur, nec ille tenebitur 39): si vi aut fraude, tenetur seu professum abduxerit, quod nemo dubitat seu novitium, quod est proiabilius 4M nisi forte Religio alium aeque idoneum suppleverit 413. III. De e qui alium DEMENTAVIT, palam est teneri totius damni quod hic patitur, sive qua forte aegrotu factus est, sive qua est factus inutilis 423.
D ACTIBUS INEUNDIS.299. Actum ei accipimus, quidquid cuiusvis negocii erendi causa sit; sed in primis actus quos vocant ultimae voluntatis, et inter vivos l). Actus huiusmodi omnes inire possunt, exceptis hi8
34 L. 185 De R. . Dixi restit 30 Less. II, 9, 19 Lugo, IX, lariter quia interdum silentium quo 41. quo fraude non caret V Lugo S. Alph. III, 662 Iust. XXIII, 2). 41 Loss. II, 9, 37 Lugo, IX, 52. 36 Croix III, I, 298. 42 V. ess. II, 9, 1. 36 V. I Reg. XVI, 2. 1 Dixi in primis, nam quae di- 37 Croix III, ΙΙ. 344, 347. Et turi sumus, ad alios quoque actuS
interim ad meliorem frug0m eum re pertinent Suo modo, ut ecce ad prin
250쪽
qui sunt incapaces, seu natura, seu lege ProL,4 34, 35) omnium autem quaedam substantialia sunt, quaedam a dentalia, quaedam solemnia. Substantialia, sine quibus actus constare omnino non potest velut in emptione et venditione res, et pretium itaque si aedem exustam vendideris, nihil actum intelligitur; sin uno nummo donatio erit. Accidentalia, quae inesse et abesse possunt, pro agentium arbitrio ut puta, si praedium vendideris ea lege, ut praedio intra certum tempus restituto, fleret inemptum Solemnia, quae o tinent ad formam actus, ex praecepto legis; ut ecce, si pacta nuptialia publico instrument non fuerint comprehensa. Sunt et naturalia, quae, scilicet, tacite insunt, natura, aut lege V. , Ut emptori praeAtetur evictio, locatori sarta tecta res locata servetur haec praetermitto, quia variant pro contractibus. ART. I. De actuum substantialibus. 300. Actuum substantialia sunt res, au8a, voluntas. Re hic dicitur aliquid dandum, vel faciendum, vel non faciendum. Res debet esse certa, possibilis, honesta Certa scilicet, apparere oportet quid et quantum dari debeat 1 . Si non appareat quid reliqueris, promiseris, ut ecce, si promiseris animal, magis derisoria, quam utilis promissio erit 2); si non quantum, aestimabitur, si aestimari possit ex rerum adiunctis, arbitrio boni viri 3). Illud non interest, si erraveri in designanda re, Vel persona, dummodo quo ali indubitabili signo seu demonstration appareat de qua re actum sit 4). Possibilis impossibilia dicimus, quae in rerum natura non
1 LL. 94 95, 115, De V. . rum numero est contenta L. 12, Item si stipulatus fuero domum as De Testam. C'. 40, De R. L in q),dificari, non demonstrato loco, vel duo debebuntur itussus dare post -- fundum dari non adiecto nomino Cit nos . . . Vel post dies , OS bien-LL. 95, 116). nium L. IT, ult. manu- 2 L. 4 De Leges. I. Si testa mira testam.), Vel post biduumtor domum tibi reliquerit, Doc ap- L. 11T, De V. S. C. ult. De Praeb. pareat de qua senserit, dabit heros in Q daro obet. At si triticum quam volet, ex iis quae testator ha Simpliciter promiseriS, nee modumbebat si nullam habuit, nihil deb0 dix0ris, nihil actum videbitur L.
Obrem Si, V. , triticum, ineum alen hered instit. Proinde, si qui donada familiae promiHoris, reliqueris, verit, aut legaVerit Seio V. , in pro necessitate familiae dandum erit, mum, quam a Titio emerat, si con- arbitrio boni viri L. TU Gener. Etsi de qua domo SenSerit, Valet, etsi De Iure Dot. . Et in dubio ad mi eam a Titio non emerit L. 17 g 1,nimam summam doducitur cit. L. De Condit et demon.). Non obstas 35). deo promissis, v. g. frumenti error nominis, si de comore con- modiis..., quia pluralis locuti duo stet L. 4 De Legas. I).