장음표시 사용
101쪽
uirum anima semper cogitet, annon dena CAP. III. In ardua hac quaestione profuerit meminisse, /nperfecta obtusam esse mentis nostrae aciem quae inti ' in
ma rerum naturas Cernere non postit; atque
ideo de iis, ex affectionibus sensu aut usu cognitis, verosimiles tantum deducimus conjecturas : quodque ad gravissima quaedam in Philosophia dogmata amplectenda, non argumentis aut ratiocinationibus, e rerum perspect a natura petitis, sed potius sensu quodam interno, usu atque naturae impulsa quodam aut instinctu ducamur. Qui horum memor, ad propositam quaestionem dijudicandam accesserit idoneas reperiet causas, cur credat, Naturam O-G1ΥΑΝΤΕΜ esse ab omni corpore diversam.'IΙ PRiΜo, enim, perspiciet cogitationes Magna ti qualescunque iis esse nionibus omnino esse dis tru stre res Pares, qua rebus corporeis inesse convenit interss. iρο-m di baritas.
rundem compositione oriri possint. Ex plurium corpusculorum motu aut conflictu, non quicquam praeter motum in diversas plagas, aut corporum detrimenta et divisiones, oriri posse videtur L ex corpusculorum s guris quibuscumque, nihil praeter figuram siquam in ipsis, aut in aggregata quadam e ipsis mole, vere potest
102쪽
PAR II subnasci nihil quod cum sensu intellectu, vo-
luntate, quicquam habeat Commune.
itione, III. Qui D quod omne corpus, si ullis q*ss hominum rationibus sidendum est, sit rerum
sis, bibi cunque forte ViCiniS, aggregatio, quae vi qua- disersias dam idonea facile possit dissipari neque ea unica quae in una corporis parte inest affectio, possit etiam inesse alteri parti quamvis ea similem habeat asseetionem. Unius partis figura, aut motus, alterius partis non est figura, aut motus licet haec altera habeat affectiones illis omnino similes. Quascunque vero habet mens assectiones quarum est conscia, quas habet innumeras, sensus scilicet, ideas, judicia, ratiocinia, volitiones, appetitiones, consilia, has Onanes etiam repetentia quadam percipit esse unius ejusdemque rei affectiones quam S appellat easque, neque eXtensas neque divisibi- lex neque dubitare potest an non una sit eademque res, quae diversis temporibus, plurima sentiat, percipiat, judicet, desideret, meminit: quod concretioni corporeae contingere nequit; cujus partium quaeque suas sibi habet figuras,
situs et motus, a reliquarum partium qualitatibus vere diversos. IV. IPSA, porro, mens, duce natura, SUI
103쪽
videtur habere conscientiam, ab extenso omni, CAP. III. immo ab ipso corpore quod suum appellat, di -
stincti Hoc enim corpus ejusque partes, ut Idem c cu-cunque, Ε CUm sint connexa, si si tamen esseIV. V 'ζη
molesta sentire videtur Ε qu igitur, ab isto corpore percipit esse diversum . Tt Ulix
Q Od argumentum, Platonicum, aut Socra-fectionum licum, Quo melius intelligatur triple non b.
Vcramen. Omittendum est perceptionum, sive dearum, discrimen γ quod quaedam, ipsa natura magistra, ad res reserantur plane XteInas, ad n non alia ratione pertinentes, quam quod percipiantur, quarum mutationes nos non assiciunt. Alterum autem est perceptionii genUS, Carum scilicet, quae nos propius attingunt, Voluptatis aut doloris sensu perfundentes quae tamen ipsius naturae monitu, ad partes coagmentationis istius corporeae quod nostrum appellamu corpus, semper referuntur: quia cum istis locis, quae corpori partes Occtipant, ConneXae e Carum motu quodam, aut affectione, sive mutatione, proXime oriri videntur. Maec autem duo Idearum genera, cum corporeis assectionibus, motu nempe, Xtensione et spatio, quadam ratione immiscentur; meque ad veram hominis dignitatem et praestantiam, aut turpitudinem et Vid. Platon in Alcibiade, I et alibi passim.
104쪽
PAR II humilitatem, quarum causa, quisquam se aut a- - lium magni faceret, aut parvi, quidquam conserunt.
Tertium est denique genus perceptionum, ab omni corpore affectione alienarum; quae ipsas hominis aut mentis humanae affectiones Teprae1entant: multa spatii, Xtensionis, aut motus, Ideas includentes P veras autem depingentes V cujusque affectiones, ex quibus conficitur omnis sua dignitas, honestas et praestantia, aut contra, turpitudo, pravitas, humilitas. Istiusmodi sunt notiones intelligendi, cognitionis, scientiae, ratiocinationis, amoris, beneVΟ- lentiae, fidei, virtutis aut eorum quae sunt his Contraria: quae cum corpore affectione qua . Res cogitans licunque nihil habent commune. est unum . QuυΜqυ insuper omne corpus sit eXSI sisi sim, et partibus vere diversis conflatum quumque
ij restim ut singuli corporis partibus, pars etiam assectio- oggregatum ni inhaereat illae vero quae mentis ipsius aD stetiones, duce natura, putantur, sint indivisae et simplices; quae per varias corpori partes dispertiri nequeant, neque per spatii partes a Corpore occupatas diffundi merito hinc colligimus RΕΜ COGI ΤΑΝΥΕΜ esse naturam sim-Res cogitans plicem, ab omni materia diversam. 'est actuosa VI. Es etiam sibi conscia mens humana
105쪽
se vera vi agondi esse praeditam. Non enim iu CAP. III. dicat solum et appetit; quae sunt verae actio
Des verum et arbitratu suo attentionem huc
aut illuc convertit ab his se avocat ad illa intendit Ideas acceptas revolvit, aut negligit; auget, aut imminuit resolvit concretas aut componit simplices; ne de corpore moVendo etiam dicamus. Corpus vero omne, siquid sapiant Physici est inerso statum suum aut motum
retinens semper, nisi vis accedat eXterna. Huc accedat, earum virium divinarum quas
animis inesse cernimus consideratio inest emoria, et ea fere infinita rerum innumerabilium inest inventio et excogitatio, quae investigat occulta quae omnibus rebus imposuit nomina quae sonos vocis pene infinitos, paucis literarum notis terminavit quae dissipatos homines congregavit, et ad Societatem Vita convocavit quae errantium stellarum cursus varios notavit; quae frugis, quae Vestitum, quae tecta, quae urbes, vitaeque Cultum et praesidia invenerat atque a necessariis artificiis ad elegantiora defluxit, unde tot oblectationes ortae, X poesi eloquentia, et pingendi fingendi, coetandique solertia. Quid memorem Philosophiam, donum divinum, quae nos ad Dei cultum, ad jus hominum quod in Communitate et societate situm est, ad modes-
106쪽
PAL II. tiam magnitudinemque animi, omnemque vilia tutem erudivit divinae certe sunt hae vires neque cordis, cerebri, sanguinis, bilis, ostium. aut nervorum; meque crassis hisce elementis 2 Iussa est ex quibus corpora constant inesse possunt . Diritμ ae VH ΗΑΕ eadem monstrabunt spiritum ne
que generari, Ore corporum, neque Interire. Corpora enim generantur, cum partium quae prius extiterant, debita fit conformatio con junctio et motus D moriuntur vero, Cum tollitur haec conjunctio et conformatio motusque. . Ex hac animae 1mplicitate eruitur illa, quae: dicitur, PHYsic ipsus ΙΜ MORTALITA :quum corporis dissolutionem neutiquam neces sario sequatur Rei plane diversae interitus. An autem manebunt entes humanae, et Viventi, post corporis interitum, altioris est indaginis: De lac hi de quo postea quaedam erunt dicenda. ni*μm. Animorum simplicitas dubitandi ansam praebet, an ullum occupent locum aut ullam habeant ad spatium cognationem. De naturis in- , cognitis non aliter quam X affectionibus conjectare licet Animorum vero affectiones omnem extensionem et figuram respuunt ipsus igitur nulla est extensio aut figura, neque X rebus dissimilibus mixtus est aut temperatus.
107쪽
In hoc quidem rerum statu, non aliter quam Ap. III. corporis interventu, in res Sterna agere pos sunt animi nostri earumque sensus per corporum motus excitantur: immo perceptiones quaedam, ratione mira et ineXplicabili, ad corporis partes reseruntur, quaedam etiam ad res aut loca a corpore distantia. Quae vero ideae animi ipsius affectiones repraesentant, ad nullum locum referuntur. Haud constat igitur an . locus aliter animo adscribendus, quam per Udam Denominationem externam, a corpore suo
petitam. In hac quidem quaestione, aliisque
quae de animi natura moventur, ab oculorum, aliorumque sensuum consuetudine, et temere
praejudicatis opinionibus, mentis acies avoca da est ne ea sola nobis fingamus esse vera, quae sensibus istis cernuntur. Ex his omnibus conficitur Mentem humanam esse 'substantiam cogitantem ratione prae ditam a corpore omni distinctam, cognitio
nem appetentem, et beatitatem etiam Va-
iam : quam praecipuam in ipsa cognitione, benevolisque voluntatis assectionibus, atque actionibus iisdem consentaneis reperire po- est quaeque etiam cum corpore animato
ariste conjungi, atque ab ejusdem mutationi bus aifici solet.
108쪽
DE ANIMI CUw CORPORE CONJUNC- ΥΙΟΝE; ET STATU SEPARATO. imi ἱαρὸ D STAT animae ea vis satis nota, qua cor-rrum in cor- poris sui membra movere valet. An ve-p- - ro ea mentis, aut voluntatis sit Ucacia, ut proXime et per se, nulla naturae superioris interveniente vi Corpori partes movere possit, vi satis est exploratum Aetionem aliquam animi, sive energiam sentimus, in primis praecipue tentaminibus ; ubi corporis membra artificiose et varie saepius movere volumus. An vero haec animae actio per se motus hosce excitet, dubitandi ansam praebent ea quae docent Anatomici. Notum enim est, lotum membrieXterioris, a nervorum et musculorum motu quodam, cujus minime conscii sumus, quemque nunquam appetimus, aut Xcitare Volumus, proXime pendere Quemadmodum vicissim sensus in mente excitati, nervorum motum quendam, ad cerebrum pertinentem, proxime insequuntur quem tamen motum haud percipit mens cui semper fere species percepta, in c - .poris parte quadam a cerebro remota, aut etiam
eXtra corpus esse videtur Haec igitur omnia
109쪽
1 cuidam divinae adscribunt viri docti quidam CAp. IV. et pii.
Usu etiam notissimum, actiones omnes assectionesque animi vehementiores, etiam quae circa res minime sensiles versantur, sanguinis humorumque subtiliorum motus haud insensilest Comitari quorum tamen in cogitat onibus placidis nullus est sensus Quum tamen Og tationes, motusque animi omnes, voluntatis imperio eXcitentur, retineantur, deponantur et Varien- tur; latet eos a materiae inertis, statum motumve mutare nesciae, vi neutiquam totos pendere.
II De conjunctione animi et corporis, non nimi cum aliud quicquam novimus, praeter eas vires, aut V por virium unibras continuas, quibus se mutuo afficere videlitur ita ut mentis decretum sequantur confestim motus quidam in corpore et vicistim, motus in corpore excitatos sequantur in mente sensus; quae varios deinceps excitant appetitus et cupiditates, motibus internis et externis comitatas. Non paucae tamen sunt corporis partes, quas mens sua voluntate proKimemoVere nequit; quarumque motus neque sistere potest, neque mutare : neque illi in corpore motus continui, ex quibus pendet praecipue vita, sensum in mente excitant: qui quidem haud utilis foret, verum potius molestus.
110쪽
Pnst II Unde verosimile quibusdam videtur, haud
suis ipsorum Viribus, aut connexione necessaria,sdd causae superioris interventu, animZm corpUsmOVere, Corpusque animam assicere quum ita ad certas tantum corporis partes pertineat vis animae; certisque tantum partibus tributa sit in animam assiciendi quorum neutrum nostro consilio corustitutum fuit Neque harum naturarum magna disparitas cum istiusmodi vi mutua naturali et necessaria cohaerere posse videtur. Pro ut igitur credunt, ipsum Deum animas corporibus nascituris, ut primum rite conformata sunt, conjungere ita eundem semper et ubique praesentem, et adtuosum, certa lege, efficere ut se invicem ita afficere Valeant.
Amni iri me vita Animae a corpore functae,
ratiro, a Dei moti . f, atentiae Oitrae, aut Ventuum quorumcumque
pendet, antequam nati fuimus, habere conscientiam aut memoriam, inde tamen haud certo conscitur Animas neutiquam antea vigisse. Immo viris quibusdam doctissmis placuit, animas nostras longe feliciores olim viXisse atque ob culpas suas in eo statu admissas, in terrena haec cor pora et caduca detrusas, delictorumque poenas luere. Tanta enim videtur hominum imbecillita8, tanta depravatio, tantisque aerumnis ob