Summa apologetica de Ecclesia Catholica ad mentem S. Thomae Aquinatis

631쪽

Art. V. Utrum cone Trid. versionem vulg. merito auth declaraverit. II 3

Andrea Vega, theologus consiliarius, resert c0ncilium eatenus volui 8se Vulgatam authenticam haberi, ut certum omnibus

e88et, nullo eam foedatam esse errore, eae quo perniciosum aliquod

dogma in de et moribus colligi posset; μ neque quidquam amplius

statuere voluisse synodum nec quemquam propter hanc Vulgata editionis approbationem scimpediri, quominu ubi haesitaverit ad fontes recurrat et in medium proserat, quidquid habere potuerit, quo juventur et locupletentur Latini, et Uulgatam editionem ab errortibus repurgent. De justifcatione XV. . Vega porro testem allegat cardinalem S. Crucis, Cervinum, qui postea Mareellus II Idem affirmarunt Lai nec et Salmeron. f eapse ecclesia in Martyrologio Romano, etiam post Or-reetionem a Benedicto XIV. saetam chronologiam septuaginta-viralem, in aetate patriarcharum a Vulgata diversam, retinuit. e Cum ab iis, qui strictissimam Vulgatae authentiam defenderunt, allegatum esset decretum, editum a. 157 die 17. Januarii a S. Congregatione c0ncilii ridentini interpretum, quo statutum dicebatur, nihil posse asseverari Vulgatae repugnan8, hetiam quod esset ola periodu8, sola clau8ula, Vel membrum, sive vox, vel dictio sola, vel syllaba, iotave unum μ; Sedes Apost0lica, cum de decreto illo interr0gata fuisset, significavit istud documentum, si vere aliquando prodiit'), intelligendum esse prohibere, ne quid asseratur repugnans editioni vulgatae in

rebus dei et morum. Quod quidem re8p0n8um ait Fran-Zelin, ante paucos annos 1859 summo Pontifice per vivae Voci oraculum approbante datum esse, . . . Perrone mihi attestatu est. diu trad et Script p. 563. edit. 3. Ergo minime tenemur sententiam accipere Poneii ' 1626), cancel-

Decretum illud Congregationis, in Archivis Romanis ultimis his annis diligenter quaesitum, uspiam repertum est. FranZelin l. c. Neque documentum illud innotuit nisi a. 1608 ab haereticis Franco- surti editum Serarius, Prolegom. XIX. 11. - Branea, De Vulgata,

I p. 31 censet, documentum aut commentitium esse aut expers uoto

ritatis, quod inquit ex alicujus e Cardinalibus eorumque anagnostis vel theologis parata scripto sententia, quale ego in rem hanc ipsam nonnihil olim in s. quodam vidi, fortasse Xcerptum, eque Vel totius Concilii vel, ut opus est, Summi Pontificis auctoritate firmatum.'

632쪽

214 Quaestio XVI. De S. Scriptura.

larii universitatis Salmanticensis, et aliorum dicentium, in Vulgata h0mnia, quantumVi minima, recte conVersa μ. 4 Leetio alicujus loci Vulgatae dubia et inter ipso ecclesiae doctores varia decreto ridentino non est facta ejusm0di, ut alterutram ex lectionibu ut certam et exploratam amplecti cogamur. Qua quidem regula Canu usus est in explicando I Cor. XV. 51., cujus duplicem lectionem commemorat, cilicet:

omnes quidem 68urgemus, et Omnes quidem non dormiemus.

ἡNeutram igitur lectionem, ait - recipere cogimur, quia neutram partem octore Ecclesiae tanquam exploratam et catholicam 88eruere. Quod quidem in alia particula qualibet Latinae editionis fieret, si idem penitus contigisset. At ubi doctores catholici unam et eandem lectionem sine varietate tenuerunt; nec ancipitem assertionis libravere sententiam, nobis non licet Latinam editionem in quaestionem Vertere. loc. theoti lib. II cap. XV ad 5. VII. Adversarii. Novatores decretum ridentinum saepi88ime aggressi sunt, modo quod textus primitivo decreto illo pernerentur, modo quod ipsa Vulgatae versio aut editi0 maxime vitiosa esset. Inter alios homas ames anno 1600 insallibilitatem Pontificiam ex Vulgata Sixtina et Clementina redarguere conatu est in opere, quod inscribitur Bellum papale, sive concordia discors laeti P. et Clementis VIII. circa Hieronymianam editionem; quem egregie cous utavit Henricus de Bukentop, edito opere Luae de luce.

Thesis Concilium Tridentinum Mersionem vulgatam merito authenticam declaravit.

Arg. I. Eae infallibili ecclesiae magisterio. cclesia Stinsallibilis in proponendo verbo Dei. s. quaest VIII. art. 3 etc. At ecclesia decreto suo de authenticitate Vulgatae auctoritative fidelibus proponit verbum Dei, in tali versione X- pressum. Ergo. Arg. II. Eae usu ecclesiae Admitti non potest, eccle8iam, cui S. Spiritus promissus est, per multa saecula Sam 88e

633쪽

Αrt. V. Utriim One Trid. versionem vulg. merito auth. declaraverit. Ilb

salsa Scripturarum editione. Jam Vulgata longo tot aeculorum usu in ipsa Ecclesia probata est μ. Ergo Prob. min. a In ecclesia Romana Pontifices mediante circiter saeculo VI. Vulgatam usu probarunt; etenim Joannes III. Benedictus I. et Pelagius I. eam solam laudant, atque . Gregoriu M., etsi ad Leandrum, episcopum Hispalensem, cribens, Sedem apostolicam utraqne Itala et nova Hieronymi uti declarat,n0vam tamen verius translatam affirmat et in suis commentariis in librum Job Vulgatam saepissime Italae praesert. Moral. Prol. - Exinde Vulgata in ecclesia Romana praevaluit. M x usu incentii Lerinensis, Cassiodori, Caesari Arelatensis, Vulgatam per alias quoque ecclesias divulgatam 8Se conspicitur. Quin etiam S. Isidorus Hispalensis De in es eccles. officiis, lib. I. cap. XII. circa annum 620 de Hieronymi Vulgata ait: cujus editione generaliter omne eccle8iae usquequaque utuntur. 6 Deinde a saeculo II in conciliis, sive episcoporum Occidentis sive simul unitis Occidentalibus et Orientalibus, in decreti P0ntificum, in proponenda, explicanda et defendenda fidei morumque doctrina, ecclesia oecidentalis vel unice vel potissimum S. Seripturam adhibuit ut exstat in versione Hieronymi. O Hic 0rro Su - r08equitur Frangeli - saltem mediate ex ratione capitis Ecclesiae et ex prineipalitate ac supremo magisterio in celesia Romana, ac denique ex communione, consen8 et approbatione omnium Ecclesiarum, pertinebat ad Ecclesiam universam. ' De div. trad. et Script., p. 22. edit. 3.Arg. III. Eae auctoritate humana a Vulgatae auetor S. Hieronymus est. Atqui ex ingenio, laboribus, itineribus, consultationibus, magistris, eruditione totaque sancti hujus vita patet, illum maximam opportunitatem habuisse et ad adhibendum primigenium textum puriorem et ad ipsum reddendum fide maxima. 9 Protestantes non pauci Vulgatae fidem judiciumque admirati sunt, Bega, Grotius, alton uterque Buxtor Millius, . av. Michaelis et alii. Ita rotius ait: Latinam Ver8ionem, pridem acceptam, Semper feci plurimi, non modo quod nulla dogmata insalubria contineat, verum etiam quod

634쪽

216 Quaestio XVI. De S. Scriptura.

V. . . I. atque Michaelis: Vulgata) Versionum una omnium praestantissi rua'. Suppl. ad eae Hebr. p. II. Quaeres L. Utrum decretum ridentinum de Vulgata Opp0rtunum fuerit. Resp. Opp0rtunum Namque ahab anno 1515 1550 ditiones plus 180 variarum versionum prodierunt sive omnium Librorum sacrorum sive unius aut aliquorum, inter quas Erasmi versio . . plurimas editiones habuit. Consulendum igitur erat unitati. O Quassabatur Scripturarum certitudo licentia sectarum; decreto igitur auctoritatis supremae deles confirmari oportuit, ut ea mala quoque Vitarentur, quae S. Hier0nymus in editione Graeca eptuaginta interpretum S. Augustinus in Latina evenisse memorant. Quaeres L Utrum textu primigeni08, prout jam supersunt, et ver8ione antiqua authentica non esse, decreto ridentino de Vulgata declaratum it. Resp. a Nihil a concilio ridentino de illa authentia directe declaratum est. Hoc patet 1 ex ipsis terminis decreti, quod agit de una hex latinis versionibus μ; 2 ex testimonio vulgato eorum, qui concilio interfuerunt Salmeronis, Andreae Vega, Jacobi Laineg. M Cum de textu Hebraico, prout illum modo habemus, nullum

afferri potest publicum et sormale ecclesiae testimonium, eadem ac Vulgatae auctoritas publica et extrinseca ipsi non e0mpetit. 6 extus Graecus utriusque estamenti, quo utitur ecclesia Graeca, Romano Pontifici conjuncta sua ex hoc usu exorta auctoritate publica non caret. Verum authentia Vulgatae solemniori modo, formali scilicet decreto firmata est. - Delinguarum Hebraicae et Graecae utilitate s. an. De loc.

theol. lib. ΙΙ. cap. XV. de praecipui Biblii p0lyglottis, Complutensibus 1522), Antserpiensibus se Regiis 1569-1572), Parisiensibus 1629-1645), Londinensibus seu Mallonianis 1657), es. Cornely, . c. p. 505 et Seqq.

Quaeres III. Quonam modo adimpleta sint concilii ridentini verba, quibus decernit et statuit, ut posthac sacra Scriptura, poti8simum ver haec ipsa Vetus et vulgata editio,

quam emendatissime imprimatur. μ

635쪽

Art. V. Utrum cone Trid.versionem vulg merito aure declaraverit. Ili

Resp. a Verba allata non ad menda versionis, de quibus supra annotatione Ι. n. . dictum est, sed ad amanuensium et typographorum menda pertinere videntur.

b Promulgato decreto de Vulgata emendanda theologi L0Vanienses elegerunt Ioannem Hentenium, qui novam editionem pararet Hentenius, adhibitis editione Roberti Stephani et triginta aliis codicibus, Biblia Losaniensi edidit, cujus plurimae editiones saetae sunt Hentenio e vita egresso, F. Lucas Brugensis, a saeuitate Lovaniensi electus et ara. Molano aliisque theologis adjutus, opus Hententanum sexaginta fere Odicum varietatibus auxit. Biblia Lonaniensi a Luca Brugensi anno 158 edita, correctoribus Romanis magno sui auxilio. Cf. Cornely o. c. p. 61. Quetis et chard Scriptores Ord. praed. t. ΙΙ. p. 195.6 Terminato concilio ridentino, ius IV. opus emendandae Vulgatae suscipiendum curaVit. Post varios casus a Sixtos exemplar Vulgatae correctae Ald Manutio, typographo Vaticano, traditum est et anno 1590 terminata exemplaris editio cum hoc titulo Biblia sacra Vulgatae editionis tribus tomis distincta atque in altero folio Biblia sacra Vulgata editionis ad Concilii Tridentini praescriptum emendata et a Stat V. P. M. recognita et approbata. ditioni praecedit Sixti .

constitutio apostolica Aeternus ille, quam Cornely, . c. p. 465., eum in Bullarium non eoepta sit, ex exemplar Sixtinae editionis, quod in Museo Barberiniano asservatur, transcrip8it. Ex qua quidem constitutione quatuor colligenda sunt. 1' ontifex ait: illud sane omnibus certum ac exploratum 8Sevolumus, nostros hos labores, ac Vigilias nunquam eo specta88e, ut nova ditio in lucem exeat, sed ut Vulgata Vetus eae Tridentinae Synodi praescripto emendatissima pristinaeque uae puritati, qualis primum ab ipsius interpretis manu, tyloque pr0dierat, quoad ejus feri potest, restituta imprimatur. 2' In hac autem germani textu pervestigatione, satis perspicue inter

omnes constat, nullum argumentum esse certius, ac firmius,

quam antiquorum probatorumque codicum Latinorum fidem, quos tam impressos, quam manuscriptos, ex bibliothecis variis conquirendos iuravimus In quacunques igitur declionae plures

636쪽

218 Quaestio XVI. De S. Scriptura.

vetustiores atque emendatiore libri consentire reperti sunt, ea jure optimo tamquam primigenii textus verba, aut his maxime snitima, retinenda decrevimus. ' Id vero ad germanam editionem constabiliendam praesidium sicubi desideratum e8t, tunc sanctorum Patrum, Veterumque eXp08itorum enarrationes, quibus diversa eripturarum loca, et libros illustrarunt, subsidio suere. ' In iis tandem, quae neque e0dicum, neque Doe10rum magna consensione atis munita videbantur, ad Hebraeorum, Graeeorumque exemplaria duximus confugiendum, non eo tamen, ut inde Latini interpretis errata corrigerentur, sed ut in eorum verborum locum, quae cum apud Latinos ambigua sint, potuissent, quo non porteret, inflecti, certum aliquid et indubitatum sussceretur, sive ut, quod apud 08 variantibus codicibus inconstans, diver8um, ac multiplex erat, id uniforme, consonum, uniusque modi ipsorum fontium veritate perspecta sanciretur. μd Sixtus V. emendatione a congregatione, ad Vulgatam corrigendam instituta, partim ejecerat textumque emendaverat magis ad ovaniensem editionem quam ad fidem codicum antiqui88imorum. Praeterea in nonnullis editionis Sixtinae exemplaribus errata typographica aut schedulis agglutinatis aut litteris quibusdam abrasis aut adscriptis calamo litteris, correcta erant, in aliis relicta, ita ut clare appareret, ultimam manum operi nondum esse app0sitam. Quare Gregorius XIV. Sixtinam editionem corrigendam statuit, instituta nova Septem cardinalium et duodecim theologorum congregatione, e cujus membri postea cardinales duos et octo theologos elegit, qui extra Urbem in oppido Zagarolo huic uni negotio vacarent. Gregorius IV correctoribus quinque canone constituit, qu0rum hic praecipuus: deliberatum suit, ut haec regula in emendandis Bibliis observaretur, hoc est, ne fieret mutatio, nisi cogeret necessitas et praesertim ne fieret), quum Variae voce idem ignificant, ut v gr. ergo pro igitur et id genus alia. Quum vero Variant sensum, ut fortem pro fontem et converso et alia id genus permulta, tunc ad manuscripta antiquiora, ad codice sta latinos et graecos atque hebraico juxta regulas, ab Augustino et ab aliis traditas, nec non ad s. Doctores

637쪽

Αrt. V. Utrum conc. Trid. versionem vulg. merito auth. declaraverit. 219

et Patres confugiendum est. Tandem Clemente VIII. Romano Pontifice, ante ne a. 1592 prima Clementina Vulgata editio emendata in lucem prodiit, altera a. 1593, tertia a. 1598. ertiae editi0ni adjunctum triplex correctorium mend0rum typ0graphicorum. Tres lia editiones una cum triplici correctorion0varum editionum oportet e88 archetypum Titulus editionis erat Biblia sacra Vulgata editionis Siaeti V. Pont Maae jussu recognita atque edita. Ab anno 1641 nomen Clementis VIII. titulo addi coeptum est hodie Clementina vocari solet. s.

Κaulen Historia Vulgatae Gesch de Vulgata).

0 . I. Vulgatae authenticitas vertitur in auctoritate Hieronymi. At Hieronymi auctoritas tanti non fit, nulla ut ali0rum

interpretum doctrina superetur. Resp. Dist maj. authenticitas illa vertitur in auctoritate Hieronymi, accidentaliter, conci essentialiter, nego. Catholici maximam Vulgatae auctoritatem tribuunt ob ecclesiae definitionem. Instabis. Nulla est proportio inter judicium de authenticitate talis versionis omnium Scripturarum sanctarum et labor ac tempus, quae patres ridentini in opus illud impenderunt. Ergo. Resp. Dist antee. Nulla esset proportio, si decretum procederet ex mero patrum labore critico, transeat ex aliislantibus, ex quibus ecclesia doctrinam suam desumit, nego. Ecclesiae judicia de rebus ad fidem pertinentibus cum ex eo

veritatis deposito sumantur, quod ipsi sub infallibili S. Spiritus

a8sistentia custodiendum traditum est, patre in decreto suo hoc motivum allegant: quae vulgata editio longo tot saecu-l0rum usu in ipsa eclesia probata est. μ gebis. Versionem Hier0nymi beato Augustino, luci eccle-8iae, minime acceptam suisse, hujus ad illum epistolae decla rant. Ergo Vulgata usu vere probata esse non Videtur. Resp. Dist antee. Vulgata . Augustino accepta non sui ob rationes intrinsecas, nego; ob rationes Atrin8ecRS,

subdist. re nondum plene con8iderata, concis re meliu per-

638쪽

22 Quaestio XVI. De S. Scriptura.

pen8a, nego. S. Augu8tinu Verebatur, ne plebes Christi, quarum aures et corda illam antiquam interpretationem audire consueverunt Hieronymi versione perturbarentur. s.

Ep. 82, 35. De civit. Dei, lib. XVIII. cap. XLIII. Postea tamen non pugnavit, quominus Vulgata uterentur, quippe quam in ultimis suis operibus frequenter adhibuerit. De doctr. Christ. lib. IV. cap. XV. 0 . II. Authenticitas Vulgatae est authenticitas consormitatis cum archetypis Hebraicis et Graecis. At in pluribus Vulgatae locis ea consorinitas desideratur. Ergo. Rem Dist. M. et hoc valet de archetypis in eorruptis, concis de corruptis, nego. Et dist. min. haec conformitas desideratur in nonnullis accidentalibus, transeat in substantialibus, nego. Protestante nullam in substantialibus discrepantiam inter Hieronymi versionem et textus primigenio indicare poterunt. Ut autem de dissensione in accidentalibus prudens seratur sententia, hoc prosecto minime dissimulari potest, Hebraica prae8ertim exemplaria, quae nunc habentur in manibus, iis longe recentiora esse, quibus . Hieronymu8 8u est. Proinde sicubi discrepantia inter Vulgatam et codices Hebraicos

Graeco8Ve occurrat, ex hoc solo capite non concluditur, e0dices ist0s Vulgata esse emendatiores.

Instabis. Editionis Sixtis et Clementis VIII. comparatione instituta, ad te mille textuum disserentiae repertae unt. Ergo Vulgatae textus, qu0niam iam incerius 8t, authenticu8 haberi nequit. Resp. Diat ante: istae disserentiae attingunt fidem et

mores, nego res minori momenti, cono. De correctionibus

autem et variis lectionibus Vulgatae tractant Lucas Brugensis,

Romanae correctionis etc. loca insigniora observata; Η de Buhen-t0p, Luae de luce C. Vercellone, Variae lectiones Vulgatae. Persectionem autem absolutam Vulgatae non attribuendam, ostendit in ipsa editione Clementina Praefatio ad lectorem, in qua legimus: quamvis in hac Bibliorum recognitione, in codicibus manuscriptis, Hebraeis Graecisque lantibus, et ipsi veterum

Patrum commentariis conserendis, non mediocre studium adhibitum fuerit: in hac tamen pervulgata Lectione, sicut 0Π-

639쪽

Art. VI De sensibus S. Scripturae. 22l

nulla consulto mutata, ita etiam alia, quae mutanda Videbantur, consulto immutata relicta sunt tum quod ita faciendum 88e, ad offensionem populorum vitandam, anetus Hieronymu BOB

semel admonuit tum quod tacite seri posse credendum 8t, ut majores nostri, qui ex Hebraeis et Graecis Latina secerunt, copiam meliorum et emendatiorum librorum habuerint, quam ii, qui post illorum aetatem ad nos pervenerunt; qui oria88e, tam longo tempore identidem describendo, minus puri atque integri evaserunt: ium denique, quia sacrae Congregationi Amplissimorum Cardinalium, aliisque eruditissimis viris ad hoc 0pus a Sede Ap0stolica delectis, propositum non suit, novam aliquam editionem cudere, vel antiquum Interpretem ulla ex

parte eorrigere vel emendare, sed ipsam Veterem ac Vulgatam Editionem Latinam, a mendis veterum librariorum, necnon praVarum emendationum err0ribus repurgatam, uae pri8tinae

integritati ac puritati, quoad ejus fieri potuit, restituere.'

De sensibus . Scripturae.

I. Quid sit sensus S. Scripturae. S. Scripturae sensus est illud, quo S. Spiritus per verba et res Scripturarum eae- primit et manifestat. 1 Dixi e rimit et manifestat; etenim non agitur de signiscatione vocabuli in se spectati, sed de conceptu, quem Librorum auctor hic et nunc intenderit. 2 Dicitur per verba et res; nam expre88i alicujus veritatis ait S. I homas potest fieri de aliquo rebus et verbis, in quantum scilicet verba significant res, et una res potest esse figura alterius. Auctor autem relum non Solum potest verba accommodare ad aliquid significandum, sed etiam potestres disponere in figuram alterius; et secundum h0 in S. Scriptura manifestatur veritas dupliciter uno modo secundum quod res significantur per verba et in hoc consistit sensus litteratis. Alio modo secundum quod res sunt gurae aliarum rerum et in hoc consistit sensus spiritualis μ. Quodl. VII. quaest. I.

art. 14.

640쪽

222 Quaestio XVI. me S. Scriptura.

U. Quo tu plex sit sensus S. Scripturae. Ille sensus est ' litteralis seu historicus 2 spiritualis Seu mysticus. ἡ Nam illa signiscatio qua voces significant aliquid, pertinet ad sensum litteralem, seu historicum. Illa vero significatio

qua res, igniscatae per voces, iterum res alia significant, pertinet ad sensum mysticum. S. hom. Ad Gal. cap. IV. leci. VII. A nonnullis enumerantur 3 sensus accommodatilius et 4' sensu consequens. At non nisi improprie Scripturae sensus

dicuntur, cum accommodatilius ab accommodante textum aerum, non ab ipso auctore Sacro intendatur, consequens autem textu8e0n8eetaria pectet, non illud, quod ipse textus directe vel indirecte exprimit. Quandoque tamen consectaria textu ita connexa sunt, ut Spiritui saneto, tanquam ab ipso praevisa et intenta, attribuantur ses Cor. I. 31. IX. 10. 11.1 Sensus litteralis est a proprius, i Verba proprie sumuntur, b metaphoricus seu parabolicus, si improprie., Sensus parabolicus sub litterati continetur; nam per voce8

signiscatur aliquid proprie et aliquid gurative. Nec est litteratis sensus ipsa figura, sed id, quod est figuratum. Non enim, cum Scriptura nominat Dei braehium est litterati sensus quod in Deo sit membrum hujusmodi corp0rale, sed id, qu0d

per hoc membrum significatur, scilicet virtus operativa. μS. Thom. I. quaest. I. art. 10. ad 3. 2 ' Sensus spiritualis est a moralis seu tropologicus M allegoricus Vel typicus 6 anagogicus. Verita autem, ait S. homas, quam Sacra Scriptura per guras rerum tradit, ad duo ordinatur: scilicet ad recte credendum et ad recte operandum. Si ad recte operandum, sic e8 8eBSus moralis, qui alio nomine tropologicus dicitur. Si autem ad recte credendum, oportet distinguere secundum ordinem credibilium; ut enim Dionysiu dicit, . cap. cael Hierar. Status ecle8iae medius est inter statum Synagogae, et statum Ecclesiae triumphantis. Vetus ergo testamentum figura fuit novi vetus simul et novum figura sunt caelestium Sensus ergo piritualis, ordinatus ad recte credendum, potest undari in illo modo figurationis quo vetus testamentum fgurat novum et te Stallegoricus en8u Vel typicus, secundum quod ea quae in veteri