장음표시 사용
691쪽
Art. I. Utrum consens omnium patr etc. certum praestet argument. 273
Instabis. Patres omnes simul ante concilium Nicaenum in fide errarunt. Patrum igitur unanimi consensu parum valet ad dem comprobandam. Prob. antec e sal8a opinione de regno Christi millenario, quam patre ante saeculum IV. secuti sunt. Resp. ego antee. Probationem antecedenti dist. patres secuti sunt opinionem millenarii regni era88am, nego moderati0rem, subdist. eam Opinionem patres aliqui secuti sunt et
ex judicio privato, conci omne simul et ex doctrina ecclesiae universalis, nego. mi ob ocul08 habete, quae sequuntur. M 0ctrina millenaria seu chiliasmus duplex est. 1 Chilia8mus crassus Cerinthianorum, qui in ultima felicitate post resurrectionem mille annos in regno Chri8ti secundum carnales ventris voluptates fabulantur futuros prout err0 ille ab Aquinate C. Gent. lib. II cap. XXVII describitur; cui errori admixta est restituendi Judaicarum caeremoniarum X- spectatio 2 Chiliasuiu moderatior, cujus propugnatores, rejectis formis carnali et caeremoniali doctrinae substantiam
retinuerunt, SSerente8, primam reSurrectionem suturam esse
mortuorum, ut eum Christo mille annis in terra regnarent μ. S. Thom Sent. IV. dist. XLIII. quae8t. I. art. 3. 80l. I. ad 4. es. Supplem quaest. LXXVII. art. 1 ad 4.b Opini millenariorum substantialiter, etiam amota fabula carnalium cupiditatum cultusque udaiei, jam dudum in ecclesia catholica explosa est tanquam error manifestus et abusus verborum hoc. XX. 4. Cf. S. Thom locis cit. Natat Alex. In saec. I. i88. XXVIII. art. 2. Frangelin, De in trad. thes. XVI. Utrum vero doctrina illa n0 tantum erronea, verum etiam haeretica dicenda sit, dubitatur; at regnum mille ann0rum, quod in terris p08 generale judicium lare perhibent, certo contrarium videtur concilio Florentino, quod decrevit, anima immaculata aut purgatas in Delum mox recipi, et intueri clare ipsum Deum trinum et unum μ.6 Doctrina Papiae, Justini, Irenaei Tertulliani, Methodii, Nep0tis, epi8copi egyptii, Victorini Petaviensis, Commodiani,
Lactantii, qui ante tempora leaena chilia8mum docuisse cen-
692쪽
274 Quaestio XVIII. me sanctis Patribus. sentur, auctoritatem con8ensu communi in testiscanda ecclesiae de non habent. tenim ' ipse S. Justinus Tryphoni
scribit: multos vero etiam qui purae piaeque sunt Christianorum Sententiae, hoc non agnoscere tibi significavi μ, Dial. cum Tryphone, cap. LXXX atque atianus, Athen0goras, Theophilus, aetati huic suppares, chiliasui immunes sunt. 2' osthac Mus, presbyter R0manus, millenarios consutavit Eus. E. H. lib. III. cap. XXVIII.); imiliter Origenes, De princip. lib. II cap. XI. Dionysius lexandrinus, De promissionibus adn. Nepotem, apud u8. . Η. lib. II cap. XXIV. quin imo nonnulli eo progressi unt, ut pocalypseos, quod ipsis videretur chilias mo favere, non Joannem apostolum sed alium
derent Eus. l. c. cap. XXV. ' Patres chiliastae sunt a ceteris sejuncti, quippe quibus ex antece88oribus, Clemente Romano, Ignatio, Polycarpo Herma, auctore epistolae ad Diognetum, faveat nemo ex coaevis adversentur Viri gravi88imi, e sue-ce880ribus jam inde a saeculo IV. patres simul omnes. 4 Chiliasmus saeculo II in Asia minor Papiam, episcopum Hiera-p0litanum, auctorem habuit. Haec quidem, ait Eusebius existimo ipsum apostolicis narrationibus praepostere intellectis Supp08uisse, cum quae in Symboli mystice ab eis dicta erant, non perspeXi88et. O. c. lib. ΙΙΙ. cap. XXXIX. S. Augustinus omnes errori illius stirpes ejecit. Urgebis. atres antenicaeni sere omnes Arianismo praelusisse videntur. Ergo. Resp. Dist ante: patres antenicaeni in h0 ipso dogmate errarunt, nego; in aliquo modo enuntiandi dogma, subdist. aliqui in quibusdam etatis, seorsum con8iderati8, transeat; si contextum et adjuncta respicias, nego. Cuju quidem resp0nsioni ut verita comprehendatur, tria in patribus
a Patres, qui Nicaeni 0ncilii tempus antecesserunt, Christi divinitatem tam aperte et egregie docuerunt, ut 1 patre8 Nicaeni non nisi doctrinam, ab ipsis traditam, solemniter definiendam censuerint, et ' ut populus Christianus, utique ab iis latribu per saeculi duo edoctus, Ariusi horruerit. s
693쪽
Art. I. Utrum consens omnium patr. etc. certum praestet argument. 275
S. Athan. te decret. Nic. syn. cap. III. . S. Aug. De Trin. lib. I. cap. VII. b Si patres aliquot ipsam dogmatis substantiam tenente8, in c0nsectariis quibusdam nonnihil a regula deflexerint, vel alii, re prorsu con8entientes, enuntiandi tantum modo peccaverint, optimo tamen jure Petavius judicat, eos tametsi quaedam in usu cavenda de my8terio hoc nostro suis in libris
adsperserint, alia quoque ana, et con Sentanea catholicae regulae iisdem in scriptis edidisse tum in illis ipsis, quae ab-h0rrentia videntur, elucere nihil0minus c0mmunis, et integrae prosessioni summam. nimvero haec, i diligentius exquiras, distincte consideranda sunt, lustrati patrum ill0rum effatis singulis; ideo remittitur re ad Petavium, De Trin. praes ad Nat AleX Saec. ΙΙ. et III pa88im SchWane, Dogmengeschichte der ornicanischen nit; reppei Cours ' eloquence sacree. 6 Quod ad verborum delectum attinet, ex S. h0ma facile perspicitur, cur patre saeculi V. et V hac in re limatiores fuisse oporteret illis antiquioribus: errores, inquit circa fidem exorti occasionem dederunt sanetis eclesiae Doetoribus ut ea quae sunt dei, majori circumspectione traderent, ad eliminand08 err0res exo it0s Sicut patet quod saneti D0etore qui fuerunt ante errorem Arii, non ita expresse locuti sunt de unitate divinae essentiae, Sicut Doctore Sequentes et simile de aliis contingit erroribus quod non solum in diversis Doctoribus, sed in uno egregio D0ctorum AugustinoeXpre88 apparet. Nam in sui libris quos post exortam Pelagianorum haeresim edidit, cautius locutus est de potestate
liberi arbitrii quam in libris quos edidit ante praedictae haeresis
ortum . . . Et ideo non est mirum, si moderni dei Doctores 908t Vario errore exortos, autius et quasi elimatius loquuntur etrea doctrinam fidei, ad omnem haeresim evitandam. Contra
0bj IlI. Uni Christo parendum est Christus autem per
Scripturas nos docet. Patrum ergo nulla est auctoritaS. Resp. Dist maj. Chri8to parendum est, et eccle8iae reetoribus, a Christo constitutis, conci illis seclusis, nego. Et dist. min. es Christus per Scriptura fidem nos edocet, et per
694쪽
276 Quasistio XVIII. me sanctis Patribus. ecclesiam Scripturarum interpretatricem, concis celesia X-
clusa, nego. Fidei principalem primumque doctorem Christum agnoscimus Christus autem eccle8iae ministerio utitur, ut fidem hominibus proponat unanimi Ver patrum con8en8us doctrinam ecclesiae, hoc est, Chri Sti, per eccle8iam loquentis, exprimit. Instabis. Illo patre audire op0rtet, qu0rum des magis pura et sincera fuit. Tale autem uni patres saeculi I-IV., ianquam melioris adhuc aetatis. Illos igitur limites primordiales ne transgrediamur, prudentia admonet. Prob. min. Ut plurimum res, prout a sua origine recedunt, in pejus ruunt; patres ergo, prout ad Chri8tum, riginem suam, accedunt, de digniores habentur. Resp. Nego min. Probationem dist. illa corrupti loeum habet in rebus mere humanis, transeat in eccle8ia, nego. Et dist. conseq.: patre quo antiquiores eo rade digniores sunt,p0lemice, corio. the0logice, nego. Ecclesiam Christi in de
Ergo columni illa et irmamentum veritatis, I. Tim. III. 15 non corruit latres igitur et antiquioris et posterioris aevi quando doctrinae alicujus ecclesiam sunt ueste unanimes parem fidem faciunt. Exprimunt enim sensum ecclesiae, ecclesia d0ctrinam Christi Polemices tamen. id est, in controversiis lusi iis, qui ecclesiae insallibilitatem m0m credunt patrum antiquiorum auctoritas, ut in historicis it ceteris paribus . habetur gravior Plura apud diat. alex. Saeo. ΙΙ.diss. XVI.
De auctoritate patrum, si singillatim spectentur, in doctrina fidei.
I. De patrum, si singillatim spectentur, in rebus fidei et morum auctoritate conclusione quatuor a Generatim unius aut duorum anctorum auctoritas, etiam in his,
quae ad sacras Litteras et doctrinam dei pertinent, probabile
quidem argumentum subministrare pote8t, firmum Vero non
695쪽
Art. II. me auctoritate patrum et: in doetrina fidei 277S. Augustinus: Solis iis Seripturarum libris, qui jam canonici appellantur, didici hunc deferre hon0rem, ut nullum eorum a uetorum scribendo aliquid errasse si missime credam alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate et doctrina polleant,n0n ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt; sed quia mihi, vel per illos auctores Can0nic08, vel probabili ratione, quod a vero non abhorreat, persuadere potuerunt. E 19. ad Hieron. Nullus enim pater est auctor inspiratus aut infallibilitatis charismate d0natus, ut fidei revelatae et ab ecclesia traditae estis insallibiliter certus per se habeatur. Qua de causa S Th0mas: Auctoritatibus autem canonicae Scripturae theo-l0gia utitur proprie, ex neee88itate argumentando. Auctoritatibus autem aliorum Doctorum celesiae, quasi arguendo X pr0priis, sed probabiliter. Innititur enim fides nostra revelati0ni p0stolis et Pr0phetis saetae, qui canonicos libro seri-p8erunt: non autem revelationi, si qua sui aliis Doctoribus laeta. d. quae St. I. art. . ad 2.b Altera conclusio an haec est. Plurium sanctorum auctoritas, reliquis licet pauci 0ribus reclamantibus, si ma argu
menta theologo sufficere et praestare non valet. In qua conclusione de illis paucis agitur, quarum opinatio non fuerit ab ecclesia ejecta Si patres, qui dissentiant, paucissimi sunt et
auctoritate relative inferiores, concinentium tamen patrum Sententia plurimum valere poterit. Ceteroqui haec conclu8i ex eodem argumento atque prima probatur. Fidei ei licet articulis inhaerendum est propter veritatem primam prop08itam nobis in Scripturis secundum doctrinam Ecclesiae intelligentis saneμ. S. Thom. II. I. quaest. V. art. . ad 2. Atqui intellectus ille ecclesiasticus e patribus dissentientibus per e certo non cognoscitur. Ergo. 6 Interdum fit, ut plures patres, aliquam delesiae d0etrinam testificantes, irrefragabile argumentum Suppeditent. daliunde non gignitur nisi ex eo quod isti patres, etsi pauciores, Omnium mentem X pre88i8se cen8eantur. Qui casus incidit, quando patres paustiores diversis aetatibus et in regionibus pluribus in gravissima dei causa doctrinam aliquam ut traditam et universalem proponunt, reclamante nemine aut quando
696쪽
278 Quaestio XVIII. me sancti Patribus.
doctrinam aliquam dei in publicis adversus haereticos disputationibus tuentur cum plausu omnium. Quamobrem . Augustinus de S. Gregorio agianZeno: Ε8 tanta persona, ut neque ille hoc nisi ea fide Christiana mnibus notissima diceret. μContra tilian lib. I. cap. XVI. O Non est aequalis omnium patrum auctoritas, sed X singulorum indole scientia, laboribus et prae8ertim eae radu approbationis ecclesiae, quo loco quisque sit dijudicari oportet. Stella a stella dissert in clarit ite, . Cor. XV. 42. Hoc de patribus etiam dici potest. ΙΙ. De diverso gradu approbationis patrum et doctorum in ecclesia a Primus gradus est approbati0, qua generali modo, ut cujuspiam opera divulgentur, permittitur. Vulgo negativam vocant f Secundus gradus est approbatio p08itiva sed tacita, quae l0ngo usu fit, si cujus testimonium in scholis et universitatibus frequenter adducitur, suaque gl0ria Christianum orbem implevit o Tertius gradus est approbati0eXpre88a et generalis, quae in eo consistit, quod alicujus scripta decreto Sedis ap0st0licae delibus commendentur; quae appr0bati hujusmodi est, ut approbati doctrinae, seclusis etiam aliis rati0nibus, probabilitatem quandam conferat, donec contrarium probetur. Probetur inquam, per evidentem rationem, non apparenti argumento cujusque minus periti etenim haliqui parvae scientiae magis certiscatur de eo quod audit ab aliquo scientisco, quam de eo quod sibi secundum suam rationem Videtur S. Thom. II. II. quaest. IV. art. 8. ad 2. Quartus gradus est approbatio specialis, quae locum habet, quoties patris aut alius seriptoris ecclesiastici opera, sive omnia sive in determinata materia, tanquam catholica fidemque ab8que errore eXprimentia commendantur, ut Augustini opera de gratia et libero arbitrio adversus Pelagianos et Semipelagianos. Alii plures gradu approbationis distinguunt, V. g. Contenson Theol. mentis et cordis, lib. I. cap. II. pecul. 3. septem Joan. S. boma Traci de approb. S. Thomae, disp. I. art. 1. SeX. III. De auctoritate . Augustini. O S. Augustini doctrina de gratia praeclaris Romanorum Pontiscum testimoniis speciali modo approbata est h De arbitri tamen libero,
697쪽
Art. III. me auctoritate A. patrum extra res fidei et morum 279
ait Hormis das, et gratia Dei quid Romana, hoc est catholica, sequatur et servet ecclesia, licet in variis libris B. Augustini, et maxin te ad Hilarium et Prosperum, abunde po88it cognOSei, ante et in seriniis ecclesiasticis expressa capitula continentur, quae si ibi desunt et necessaria creditis, destinabimus. μ Joannes II.: S. Augu8tinus, cuju doctrinam secundum praedecessorum meorum tatuta Romana sequitur et probat ecclesia. ad senos. O Leo XIII., quanti doctoris illius auctoritas generatim habenda sit, hunc in modum signiscat: hcontra Omne suae aetatis errores acerrime dimicavit de summa, doctrina pari. Quem ille philosophiae locum non attigit imo vero quem non diligentissime investigavit, sive eum altissima dei mysteria et delibus aperiret, et contra adversariorum vesanus impetus defenderet; sive etc. Quanta de angelis, de anima, de mente humana, de voluntate et libero arbitrio, de religione et de beata vita, de tempore et aeternitate, de ipsa qu0que mutabilium corporum natura subtilissime disputavit Τμ neyel Aet Patris. 6 S. h0mas, cujus doctrinae praeeonium a Romani Pontificibus plurimis tributum est, . Augustinum omnium patrum praestanti8simum habet: in uno ait - egregio doctorum Augu8lino. Contra errores Graec.
De auctoritate sanctorum patrum extra res fidei et morum.
I. Quaenam censeantur esse extra re fidei et morum. Extra res dei et morum ea 8Se censentur, quae nec in se doctrina revelata sunt, neque cum revelatis doctrinis connectuntur, neque ad ea indirecte pertinent. Proinde extra
doctrinam fidei neutiquam habeantur a veritates philosophicae, quas rati probat et des revelata docet, sicut exsistentia Dei, immortalitas animarum; b re historicae, physicae aliaeque id genu quae8tiones, ex quibus negati esseeretur, in . Scripturis simplieiter proponi falsa. f. quae8t. VIII. art. 5, 6. q. XVI.
Rrt. . et i II. Regulae generale auctoritate sanctorum
698쪽
28 Quaestio XVIII. me sanctis Patribus.
extra doctrinam fidei a Paucis de materia, quae sit extra dei doctrinam, in antecessum praemonitis, Cani conclusionem adsciscimus: Sanctorum auctorita8, iVe paucorum, sive plurium, cum ad eas saeuitate assertur, quae naturali lumine continentur, certa argumenta non Suppeditat, Sed tantum p0llet, quantum ratio naturae consentanea per8ua8erit. μDe loc. theol. lib. VII cap. III. Cujus conclusionis duae rationes prop0nuntur, videlicet ' quod sancti auctores non essent adeo solliciti in philosophiae dogmatibus perscrutandis. Id autem de iis philosophiae partibus dictum existimes, quae veritatem religi0sam parum attingunt; nec in iis quidem conclusio ad Omne patres, sed ad aliqu08 pertinet. 2' 0nnulli patres, cum in philosophiae quaesti0nes incidunt, latonis aut aliorum philosoph0rum opinionibus utuntur. Quare S. Thomas de natura firmamenti disputans et exposita sibi adversa sententia: alii sancti inquit 'o tradiderunt, non qua8 asserentes, Sed sicut utentes his quae in philosophia didicerant unde non sunt majoris auctoritati quam dicta philosophorum quos Sequuntur, nisi in hoc quod sunt ab omni infidelitatis suspiei0ne
separati. Sent. II. quaest. I. art. 2 ad 1., Saepenumero patrum et sanctorum ecclesiae doctorum auctoritas etiam in genere quae8tionum mere phil080phicarum argumenta praebet. Neque tamen hae in re primario ut patres,
sed ut philosophi aut viri in arte quadam perit speetantur. Quod si cui haec regula primae non respondere videatur, ubi patrum in ejusmodi disputationibus auctoritas tantum pollere
dicitur, quantum ratio naturae c0nsentanea persuaserit, considerari necesse est, regulam primam generatim S8e OSilam,
nulla ratione habita auctoritatis philosophicae, quam ancti non pauci artium studiis sibi compararunt, velut S. Augustinus et S. Thomas quinas. Haec autem regula secunda hac ratiocinatione probatur. 1 Viri praestantissimi ingenii plurima quae8tione philosophicas, quibus examussim disputandis neque experimentis repetiti neque ei sectissimis instrumenti opus St, accuratissime exp0nere potuere, non tantum
ut aetate illa, sed absolute. Atqui tales in patrum doctorumque coetu suerunt Augustinus, Angelicus. Ergo 2 mue re-
699쪽
Art. III. me auctoritate . patrum extra res side et morum. 281
serendum esse videtur, quod dixit Leo XIII.: primi celesiae Patres et Doetores, qui satis intellexerant, ex divinae voluntatis consilio, restitutorem humanae etiam scientiae esse Christum, qui Dei virtus est Deique sapientia' et in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ' veterum sapientum libros investigandos eorumque Sententia eum revelatis doctrinis conserenda su8cepere prudentique delectu quae in illis veredieta et sapienter cogitata occurrerent, amplexi sunt, ceteri Somnibus vel emendatis, vel rejectis. Nam providentissimus Deus, sicut ad Ecclesiae defensionem martyre sorti88im08, magnae animae prodig08, contra tyrannorum Saevitiem X- citavit, ita philos0phis salsi nominis aut haereticis viros sapientia maximos objecit, qui revelatarum veritatum thesaurum etiam rationis humanae praesidio tuerentur. En et Aeterni Patris. III. De auctoritate sanctorum patrum in X ponendi rebus physicis, astronomicis et aliis hujusmodi, quae in odio ibus sacris occurrunt. Patres Tridentini decreVerunt, ut nemo suae prudentiae innixus in rebus idei, et morum ad aediscationem doctrinae christianae pertinentium . . . contra unanimem consensum patrum, ipSam Scripturam aeram interpretari audeat. Sess. IV. Jam Vero card. Pallavicinus, Hist. Conc Trid. lib. VI cap. XV. . . et cap. XVIII. . . decretum illud ita accipit, ut in Fidei m0rumque materia nefas sit, eas interpretatione de8erere, qua uniVersa atrum cohors complexa est . Atqui res physicae te ad fidei materiem indirecte pertinent, in quantum ex iis negatis sequeretur, in . Scriptura e88 salsum. s. quae8t. XVI. art. 4. Ergo his in rebus patrum vestigiis non inhaerere idem esset atque de Scripturarum veritate discedere. De reliquis, quae salva Scripturarum veritate di 8putari possunt, ex ipsi patribus et ecclesiae doctoribus conclusiones tres colliguntur. IV. Prima conclusio Patres docent, in . Scripturis e physicas et similia saepe exprimi non prout
700쪽
282 Quaestio XVIII. me sancti Patribus.
sunt, sed prout visibiliter apparent et populariter. Itaque quoniam si, ut in Libris sacris scientia de rerum natura non exprimatur, ex cientii humani illa hauriatur, necesse est. Jam vero in istis expositionibus, quae in scientiis duntaxat
humani nituntur, patrum etiam consentientium auctoritateme e0rum argumentis aut scientiae fama metimur. Patres
autem ita d0cere, ut diximus, ostenditur a ex auctoritate S. Hieronymi: multa in Scripturis aeris dicuntur juxta opinionem illius temporis, quo gesta reseruntur, et non juXta quod rei veritas c0ntinebat. In Ierem. XXVIII 10. O S. Chrysostomus eXponen hominem a Deo in paradiso positum, stellas in si mamerito, de verbo posuit Gen. I.): Ne igitur, inquit te in stuporem injiciat vox illa posuit: 08 enim est Scripturae aerae propter nos et ad utilitatem nostram humanis uti verbis. In Gen. 0m. XIII. n. 4 6 S. Thomas . quaest. LXVIII. art. . de rinamento et divisione aquarum Gen. I. . disputans ait: con Siderandum est, quod Moy8e8 rudi 0pul l0quebatur, quorum imbecillitati condescendens,
illa solum illis prop08uit quae manifeste sensu apparent.'Rur8u I. quaest. LXX. art. 1 ad 3. de caeli luminaribus di88erens, eam, quae ibi videbatur Vera, rerum naturam X-90nit, licet sensus non discernat, quem Moyses sequitur' atque ibidem: Moyses autem rudi populo conde8cendens, Secutu8 est ea quae sensibiliter apparent.' s. I. II. quaest. XCVIII. art. . ad 2. Quaest disp. De potentia IV. art. . ad 30. et 31. Sent. II dist. XII. art. 2. V. Conclusio secunda Patre docent, Se res physicas in . Litteris occurrentes saepe conjectantium potius quam asserentium modo exponere. Ergo e0rum interpretationes de his rebus, sicubi conjecturae et dubia, non d0ctrinae certae Videantur, posterorum commentationes, si salva Scripturae veritate et ex solidis scientiae inventis sarit, X-
cludere non censentur. Haec autem conclusio secunda exsequentibus probari potest a b Atigustinus ait: Plerumque accidit, ut aliquid de terra, de caelo, de ceteris mundi hujus
elementis . . . etiam non Christianus ita noverit, ut certissima rati0ne vel experientia teneat. Turpe est autem nimis et per-