장음표시 사용
721쪽
Art. Ι. me auctoritate S. Thoma Aquinatis. 3030 . II S. Thomas non una in re erravit, V. g. in Octrina de Conceptione . Mariae Virginis. Ergo ejus d0ctrinae
in certarum numero haberi nequeunt. Γesp. Dist ante: Sanctus erravit in multis, nego; in una alterave doctrina, transeat. Et ego con 8eq. Hujus loci
est, ex Actis Sanctae Sedis, Vol. I. p. 317 0lligere o Eminentiam doctrinae quae in nonnullis Ecclesiae Doctoribus fuit prorsus angelica non sui88 absolute consideratam ut Doetores appellarentur, Sed relative ad magnum aliquem essectum, quem pro varia celesiae conditione praeclaro ingenia, sanctim0nia et doctrina sunt consecuti. Quare inter Ecclesiae Doctores, si doctrina absolute considerata inter ipso c0mparetur, gradus ita distinguuntur, quemadmodum in rmamento astra majora et minora. dam vero supra Vidimus, appr0bationem doctrinae S. Thomae non fuisse desnitivam, sed electivam summi gradus. Ergo si daremus Angelicum, in aliqua d0ctrina fidei aut morum erravisse, 0 auferretur illa auctoritas, quam c0mmemorata ecclesiae probatio ipsi contulit. Instabis. Blanchieri in opere Volo in forma di dissert. sulla don. dogm. Hi Immac Conceatone refert, in editione Piana jubente . i V. ex Th0mae operibus aliquos teXtus immutatos fuisse, et quidem ut ridentinae synodi decretis conformarentur. Ἐrgo homae auct0ritas valde dubia videtur. Resp. Dist ante: in hae editione . ii jussu fuerunt aliqua explosa e c0mmentarii card CBMetani, concis X operibus . Thomae, nego. Res ex ipso prooemio Romanae editionis manifesta est. CL ephem. Divus Thomas, . . p. 153-157. Contra eos, qui . h0mae errore impingunt, inter alios scripserunt Capreolus, princeps homistarum, Libri defensionum; . ara Thoma, Curs theol. Traet de approb. S. Thomae, disp. II. De Rubeis, De gestis et scriptis ac doctrina S. Thom diss. XXV-XXXII. - Morgoti, Dio Marialogi des'. Thomas non Aquin, doctrinam Thomae de Immaculata Conceptione . . Virginis egregie et perspicue docuit.
722쪽
304 Quasisti XX. me ratione naturali.
Hic incipit locus octavus, qui S primu locorum, qui improprii dicuntur, seu subsidiarii. Theol0gia enim etiam ratione humana utitur. Propria autem hujus scientiae c0gnitio est quae est per revelationem, non autem quae Si per naturalem rationem. Thom . . quae8t. I. art. . ad 2.; cf. art. . nvestigandum est igitur, quid non valeat in the0logia ratio humana, quid valeat probare. Et quoniam de ipsa vi nativa rationis errores non pauci ubique Sparguntur, OΠ- nulla de anal0gia rati0nis et dei huic quaestioni adjicienda videntur. Itaque quaeritur: Primo. De tribus rationis naturalis. Secundo. Utrum theologia rationibus philosophicis uti possit. Τertio. De philosophia S. Thomae.
De viribus rationis naturalis. I. Duplex principium cognitionis, ratio naturalis et fides. Ante omnia distingui necesse est duplicem veritatum
ordinem, qu0rum primum genus est veritatum naturalium, seu rationem humanam non excedentium, alterum Supernaturalium, quae captum hominis naturalem superant. Hoc
enim perpetuus Ecclesiae cath0licae consensus tenuit et tenet, duplicem esse ordinem cognitionis, non solum principio, Sed objecto etiam distinctum principio quidem, quia in altero naturali ratione, in alter fide divina cognoscimus object0 autem, quia praeter ea, ad quae naturalis ratio pertingere
723쪽
Art. I. De viribus rationis naturalis. 305p0te8t, credenda nobis proponuntur mysteria in Deo ab8e0ndita, quae, nisi revelata divinitus, innotescere non p088unt. μConc Vatic. 8e88. III. cap. IV. Quamobrem vires rationis
naturali considerari oportet ab in se et respectu sui pr0prii objecti, videlicet veritatum naturalium, b respectu dei et
II De viribus rationis naturalis respectu veritatum naturalium a Ratio naturalis veritates etiam metaphysicas rerumque causas altiore cognoscere potest. Quod est contra Pyrrh0nismum seu perfectum scepticismum et contra positi-Vi8mum, cujus paren Aug. Comte, Gur de philosophie positive, negat, ea quae ad mundum invisibilem et spiritualem pertinent, rationi 88 pervia. s. De Broglie, e Positivisme; Civilia cati. VII. l. XII. Gruber, A. Comte. M Sane ratio naturalis potest demonstrare X8iStentiam unius Dei Creat0ris, immortalitatem animi et alias id genus veritates religiosas. ant, Miti de reinen Vernun f, Seu Critica rationis purae, cognoscibilitatem veritatum illarum labe- saetavit, adulteratis argumentis, quibus earum solida probatio nititur. At patres Vaticani desniverunt: Si quis dixerit Deum
unum et verum, Creatorem et Dominum n08trum, per ea, quae saeta sunt, naturali rati0Di humanae lumine certo cognoscin0n 088e anathema sit. Se88. III. cap. I. an. . f. S. hom. I. quaest. II. art. 2. C. Gentiles, lib. I-III.
6 Ratio indiuidua vi rati0cinii ad certam alicujus veritatis religiosae c0gnitionem pervenire valet. Ita rejicitur sensu ille communis, quem Lamennais, Essa fur indisseretice, ΙΙ. ob infirmitatem facultatis rati0cinandi faculte de aisonner in homine absolute nece88arium 88e SSeverat. Neque admitti potest traditionalismus asserentium, humanam rationem non X e , sed ope tantum magisterii traditionalis,
aliquam rerum spiritualium notitiam sibi comparare. s. Zigliara, Saggio su principii de tradizionalismo Propraed. lib. II. cap. IV. V. - Decreto S. C. Indicis diei 11. Junii 1855, S. S. D. N. Pio IX. 15. Junii approbato, domino Bonneti haec thesis subseribenda est pr0posita: Rati0cinatio Dei exsistentiam,
724쪽
306 Quasisti XX. me ratione naturali.
animae spiritualitatem, hominis libertatem cum certitudine pro
ob alia parte in praesenti generis humani conditione
revelatio ad perfectam veritatum religiosarum naturalium cognitionem rationi naturali moraliter necessaria est scilicet divinae revelati0ni tribuendum quidem est, ut ea, quae in rebus divinis humanae rationi per se impervia n0 8unt, in prae8enti qu0que generis humani conditione ab omnibus expedite, firma certitudine et nullo admixto errore cogn08ci 088int Conc. Vat. se88. III. cap. II. Cf. S. Th0m. I. quae8t. I. art. 1.; mens lib. I. cap. IV.
IlI. De viribus rationi respectu fidei et veritatum supernaturalium Ratio naturalis respectu dei considerari potest a ante fidem; b in ipso assensu dei 6 08t 88ensum dei. ab Ante dem rati naturali potest D eas veritates percipere, qua p088 modo diximus 2 p0test revelati0nis possibilitatem probare; ' credibilitatis motiva intelligere. s.
O In ipso asmisu dei. 1 Fidei a8sensus upernaturalis
prae8tatur non propter intrinsecam rerum veritatem naturali
rationis lumine perspectam, e propter auctoritatem ipsius Dei revelantis, qui nec falli nec sallere potest μ. Cono. Vat. Sess. III. cap. III. s. quaest. I. art. 4 et 5. 2 De veritatibus, quae non sunt objectum dei proprium, sicut my8teria, sed quae sunt objectum dei communB, id est, veritates, quas et revelatio manifestat et ratio probat, velut exsistentia Dei aliaeque hujusmodi, et qua Angelicus praeambula ad articulos μ Ι. quae8t. II. art. 2 ad 1. vocat, de his, inquam, veritatibus potest in terris simul haberi actus seientiae et habitus dei, id est, illa virtus supernaturalis in intellectu re8idens, qua inclinamur ad assentiendum revelatis. s. S. hom. ΙΙ. II. quae8t CLXXV. art. . ad 3. Quaest disp. D Verit. XIII.
Quaeres Quomodo fieri possit, ut sint de eadem veritate sub eodem respectu simul actus scientiae et habitus dei. Reas. Objectum radet ista non visum Porro si Chri-
725쪽
Art. I. . De viribus rationis naturalis. 307stianus alicujus veritatis, uti immortalitatis animi, demonstrationem habet, objectum quidem non visum 88 desinit Sed fidelis tamen p0test ac debet esse ita dispositus, ut veritati illi firmissime adhaereret, etiam 8i 88et non visa. Jam
hujusmodi dispositi ad habitimi idei pertinet. Ergo in terris
actus scientiae dei habitum non excludit. Dixi in torris; nam in latu gloriae n0n solum et tollitur objectum deiqu0d est non visum; ed etiam ecundum possibilitatem, propter beatitudinis stabilitatem. Et ideo frustra talis habitus remaneret μ. S. Thom. I. U. quae8t. LXVII. art. 5. ad 3. Quaeres II. Utrum acquisita aliquarum veritatum demonstratione, meritum dei minuatur. Resp. S. Thomas re8p0ndet in illo casu non 88 meritum dei, quando homo non habet voluntatem credendi ea quae sunt fidei, ni 8 propter rationem inductam. Quando autem homo habet voluntatem credendi ea quae sunt dei, ex sola auctoritate divina, etiamsi habeat rationem demonstrativam ad aliquid e0rum, puta ad hoc quod est Deum 88e non propter hoc tollitur vel diminuitur meritum fidei. II. H. quaest. II. art. 10 ad 1. Quaeres III. Utrum in eodem intellectu possint es8 simulaetus dei et actu scientiae. Resp. Negative. Repugnare enim videtur, idem objectum 8ecundum idem praedicatum ab eodem intellectu esse visumet 0 visum. Atqui de ratione actus fidei est, terminari per
rem non visam, cum de Sit argumentum non apparentium, Hebr. XI. 1. objectum autem actus cientiae 8 re visa.
Actus ergo cientiae ab eodem objecto eodemque intellectu actum dei exeludit. s. S. Thom. I. I. quaest. LXVII.
art. 3. II. II. quaest. I. art. 4.
6 Post assensum idei ratio humana p0test ' afferre, veras similitudines S. Thom C. Gent. lib. I. cap. VII.), aliquale ratione non necessarias S. Thom. In Boet. De Trin. quae8t. I. art. 4.). Ita rationes ad Trinitatis manifestationem inducuntur, quia Trinitate posita, congruunt hujusmodi rati0nes: Π0 tamen ita quod per has rationes sufficienter probetur Trinita personarum μ. Idem, In Boet. l. e. 2 Ratio humana
726쪽
308 Quaestio XX. me ratione naturali.
p0te8 negative solvere objectiones adversariorum. Dico negatine, hoc est, ostendendo desectum rati0cinii adversi non positive, stendendo evidentiam intrin8ecam veritatis, cui ratiocinium adversum est. Cf. S. hom . . quaeSt. . art. 8.;
ient. lib. I. cap. VII. 3 Ratio humana ex articulis dei ad alia argumentari potest. S. hom. . quae8t. I. Rrt. 8.4 Ratio humana potest mysteri0rum totiusque doctrinae catholicae c0nnexionem et consequentiam investigare. 5 Eadem methodum et disputationem dialecticam theol0go affert, deique doctrinam ad tractati0nem vere scientiscam potest evehere. IV. Ratio naturalis fidei sub ordinata est a Ratio naturalis eaque exculta seu philosophia non ita sub0rdinatur fidei, ut certitudo ac videntia principiorum naturalium e ipsa
fide pendeat. M a sub0rdinati admitti debet, ut philosophia sit ad metas dei regendaμ, secundum illud p0stoli
2 Cor. X. .: In captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi'. S. Thom. In Boet. De Trin. quaest. II. art. 3. 6 Patre Vaticani subordinationem expositam docent. Legimus enim: Nec sane ipsa ecclesia vetat, ne hujusm0di disciplinae in suo quaeque ambitu propriis utantur principiis et propria meth0d0; sed justam hanc libertatem agn0SeeB8, id sedulo cavet, ne divinae doctrinae repugnando errore in se suscipiant, aut sine proprios transgreS8ae, ea, quae Sunt fidei, occupent et perturbent. Sess. ΙΙΙ. cap. IV. Atque can. II de fide et ratione: Si quis dixerit, disciplinas humanas ea cum libertate tractanda esse, ut earum 8Serti0Be8, etsi doctrinae revelatae adversentur, tanquam verae retineri,
neque ab Eccle8ia pr0scribi possint anathema sit nSyllabo notantur prop. 10.: Quum aliud sit philosophus, aliud phil080phia, ille jus et os heium habet se submittendi auct0ritati, quam Veram ip8 probaverit a philosophia neque p0te8t, neque debet ulli sese submittere auctoritati μ; prop. 11. , Ecelesia non 80lum non debet in philosophiam unquam animadvertere, Verum etiam debet ipsius philosophiae tolerare err0res, eique relinquere ut ipsa e corrigat μ; pr0p. 14.: Phil080phia tractanda est, nulla supernaturalis revelationis habita ratione.' e Ratio istas ecclesiae desinitiones confirmat. Revera fallibile
727쪽
Art. I. me viribus rationis naturalis. 309
insallibili subordinetur, necesse est. Proximum autem philosophiae sundamentum est humana ratio saltibilis, proximum vero
fidei undamentum auct0ritas Dei insallibilis. Ergo D Denique praetereundum non est, immensum patere campum, in qu0 hominum Xcurrere industria, seseque exercere ingenia libere queant res scilicet quae cum doctrina de morumque christianorum non habent necessariam cognationem, Vel de quibus
Ecclesia, nulla adhibita sua auctoritate, judicium eruditorum relinquit integrum ac liberum. e XIII. Encycl. libertas praestantissimum 20. Junii 1888. V. Nulla inter fidem et rationem vera dissensio esse potest a Rationalista cujusvis aetatis assevera88e fidem rationi repugnare, in perspicuis est; at singularis est illa Pomponacti sententia, in concilio Lateranensi V anno 1513 damnata, qua contendebatur, idem posse juxta fidem esse
O Nullam autem istiusmodi dissensionem admittendam
e88e, pauci probatur. Et sane Deus unus 8 sibique contradicere non potest. Jam fidei veritates et veritates philosophiae seu rati0nis sunt una veritas in De0. Ergo Dicimus enim duplicem veritatem divinorum, non ex parte ipsius Dei, qui Stuna et implex Veritas, sed ex parte cognitioni nostrae, quae ad divina cognoscenda diversimode se habet μ. S. Thom. C. Gent. lib. I. cap. IX. 6 Habemus hae de re gravissimam concilii Vaticani sententiam: etsi des, inquit it supra rationem, nulla tamen unquam inter dem et rationem vera dissensio esse p0te8t cum idem Deus, qui mysteria revelat et dem infundit, animo humano rationis lumen indiderit Deus autem negare
SeipSum non OSSit, nec verum vero unquam contradicere.
Inanis autem hujus contradictionis species inde p0tissimum oritur, quod vel de dogmata ad mentem celesiae intellecta
et exposita non fuerint, vel opinionum commenta pro rationis editis habeantur. Omnem igitur assertionem veritati illuminatae fidei contrariam omnino salsam esse definimus. Sess. III. cap. IV. Rursu Leo XIII. heum constet, ea quae reVelatione inn0te8cunt, certa veritate pollere, et quae fidei adversantur
728쪽
310 Quaestio XX. me ratione naturali.
pariter cum reeta ratione pugnare, noverit philosophus catholidus se fidei simul et rationi jura violaturum, si conclusionem aliquam amplectatur, quam revelatae doctrinae repugnare intellexerit. Encycl. et Patris es Syll. prop. 6. VI. Fides rationem perficit a Conducit enim ad prosectum rationis, si ipsam juvat intelligentia nobilior, profundior firmior. Atqui de Christiana, quae auctoritate Dei nititur, continet Veritate nobilissimas, quas mysteria dei vocamus itemque Veritate naturales illustrat errandi periculum firmitudine magisterii divini aufert. Itaque fides non modo nihil de dignitate rationis detrahit, sed nobilitati8, acumini8, firmitatis plurimum addit Tnc. et Patris.s Merito igitur, ait Leo XIII. - Vaticana Synodus praeclara beneficia, quae per sdem rationi praestantur, his
verbi commemorat Fides rationem ab erroribus liberat actuetur, eamque multiplici cognitione instruit. ' Atque idcirco homini, si aperet, non culpanda fides, veluti rati0ni et naturalibus veritatibus inimica, sed dignae potius Deo grates 88ent habendae, vehementerque laetandum, quod inter multa ignorantiae causas et in mediis errorum fluctibus, sibi des sanctissima illuxerit, quae, qua8 8idu amicum, citra Omnem errandi sormidinem portum veritatis commonstrat. μ
ΑRΤICULUS II. Utrum theologia rationibus philosophicis uti possit.
I. Errore eorum, qui rationibus philosophicis in theologia nimiam auctoritatem tribuunt. 1 Gnostici, qui sibi videbantur neumatici esse multitudinique imperitorum,
qu08 psychico Vocabant, multo praestare, mysteria de totamque S. Scripturam philosophiae suae modo dualisticae modo pantheisticae subjecerunt. Quare S. Irenaeia ad B08ticum: Ordinem ergo serva tuae scientiae, et ne ut bonorum ignarus supertranscenda ip8um Deum. Adv. aer lib. II cap. XXV.
729쪽
Art. II. Utrum theologia rationibus philosophistis uti possit. Ill2 Rationalistae medii aevi. Dialecti ei non pauci tum Xn0minalistarum schola tum de assectatoribus realismi Xaggerati rationalismo in laeti suerunt. Inser quo Joanne Scotus
Erigena ' 883 2J contendit, perfectissimorum divinique radii
splend0ribus illuminatorum esse, altissima divinae theoriae
βζματα, h. e. gradu superare, ac in ullo error apertissimae
veritatis speciem nulla caligine obstante intueri f. De divisione naturae, lib. ΙΙΙ. cap. I. Abaelardus ' 1142 asseruisse videtur, seri posse, ut homines docti in hac vita ad intelligendam S. Trinitatem perveniant. Introd. ad theol. lib. I. Erigena et baelardus ad rationalismum nosti eorum accedunt, sed ille via potissimum pseud0mystica, hic ratione magis dialectica.3 Gregorius I. anno 1376 damnavit hanc propositionem
Raymundi ulli 1235-1315): Omnes articuli dei possunt
probari, et probantur per ratione neces 8arias, demon8trativas, evidentes. Soeiniani mysteria et theologiam supernaturalem potius expre8sis Verbis negarunt, quam usum phil080-phiae in theol0gicis disciplinis exaggerarunt. 5 Inter recentiores Jacobus Frohschammer in voluminibus, germanice criptis, quae titulum habent Introductio in Philosophiam de Libertate scientiae Athenaeum, asserere non dubitat, omnia indiscriminatim christianae religionis d0gmata esse objectum naturalis 8cientiae, seu philosophiae, et humanam rationem historice tantum excultam, modo haec dogmata ipsi rati0ni tanquam 0bjectum pr0posita suerint, posse ex ui naturalibus viribus et principio ad veram de omnibus etiam reconditioribus dogmatibus scientiam pervenire. Litt. Hi IX. ad Archim. Mona-c6nsem et Frisingensem 11. Dec. 1862. ' Vitandus est etiam eorum abusus, qui speculative quidem n0n 88erunt, fidei mysteria posse demonstrari intrinsece argumenti mere phil0s0phicis, sed practice imitantur magistros illos Parisienses qu08 Greg0rius IX. anno 123 hunc in modum reprehendit: , Cum Theol0giam secundum approbata Traditiones Sanctorum
exponere debeant, et non carnalibus armis, sed Deo potentibus destruere omnem altitudinem extollentem se adversus cientiam
Dei, et captivum in obsequium Christi reducere intellectum: ipsi d0ctrinis varii is peregrini abducti, redigunt caput in
730쪽
312 Quaestio XX. me ratione naturali.
caudam, et ancillae cogunt famulari reginam. Hieron. SaV0narola De ordine scientiarum, lib. III. II. Sententia catholica Ecclesia catholica ita docet ab abusi phil0sophiae cavendum 88e, ut eos pariter Vitandos esse affirmet, qui omnem disciplinam, tam praeticam quam speculativam, in theologia rationalismum sapere cen8eant. Equidem, ait Leo XIII. - 0 tantam humanae philosophiae vim et auctoritatem tribuimus, ut cuncti omnino erroribus propulsandis, vel evellendi parem e88 judicemus: sicut entui, cum primum est religio christiana constituta, per admirabile lumen non persuasibilibus humanae sapientiae verbis diffusum, sed in ostensione spiritus et Mirtutis, orbi terrarum contigit, ut primaevae dignitati restitueretur ita etiam in praesens ab omnipotenti potissimum virtute et auxilio Dei expectandum e8t, ut mortalium mentes, sublatis errorum tenebris, resipi8eant. Sed neque pernenda, neu posthabenda sunt naturalia ad-jumenta, quae divinae sapientiae benescio, fortiter suaviterque omnia disponentis, hominum generi suppetunt; quibus in ad-jumentis rectum philosophiae usum c0n8tat 88 praecipuum. μΕneycl. et Patris. - Ratio autem humana post fidem non solum potest veritatum nexum inter se manifestare, conclu8iones ex fidei articulis inferre, verum etiam analogia aliqua proponere necnon 8tendere argumenta Obloquentium non esse
necessaria. s. p. 307, 308. Thesis, Theologis argumenta philosophica perutilia sunt.
Arg. I. Eae S. Scriptura Philosophia seu ratio naturalis Vere locu8 h. e. On argumentorum, theologis est, i apostoli loco isto in discutiendis dei quaestionibus usi sunt. Id autem factum e8t. Ergo Pr0b. min. S. Paulus, c0ram Areopago de Ignoto Deo disserens, argumentatione philosophica utitur, et XVII. alibi ostendit, judicium Dei esse secundum veritatem in ethnicos Rom. I. CL et ob de divina Providentia.
resurrectione Christi probat et ex pluribus e0nvenientiis simili-