Josephi Mariani Parthenii S.J. Actiones

201쪽

Da PRAVO ARTII CRITICAE usu fuerat constituta fundamentornm sacri domicilii vestiagia vident, domicilium ipsum non vident; inanis areae Iongitudinem ac latitudinem dimetiuntur, atque ad eam, quam secum eius aedis, quae apud ipsos erat, attulerant

mensuram exigunt; omnia reperiunt adamussim quadrare , convenire , respondere. Itaque alacres ac su

cessu laeti domum regressi, quae audierant , quaeque ipsi. iderant, quam in re exploranda diligentiam adhibuerant , quid denique compererant iurati dicunt. Eorum dicta, uti mos est , ad publicum tabularium referuntur. Quid accuratius fieri potuerit, exspecto dum isti suggerant; ego certe exquisitius quidquam ne cogitari quidem

pol se arbitror.

. Cognostis Teriactensium , cognoscite nunc Picentum ain diligentiam. atuor a Teriactensibus Legatos diximus fuit se missos ; a Picentibus vero non minus quam sexdecim ex honestissimis ejus provinciae municipiis delectos, atque omnes suarum civitatum facile principes, primum in Illyricum , deinde in Galilaeam scitote missios . Ubi primum Illyricum Legati tenuerunt , magni undique ad eos concursus fieri. Ex omnibus oppidis passim matresfamilias obviam prodire sentes, clamare , vociferari; Se quidem eorum adventus causam non ignorare , gratulari ipsis caeleste donum ;

- Picentes eos essae popuIos, quos is que ad Praetutianor, si proprie Pi- hactenus indicare Parthenius voluit, is eentes intelligimus ; prima urbs in auctor est Cel Iarius. is Fines, in υἱe, ,, ora Ancona est. MAnconam eidemri Piceni in ora AEsi fluminis sunt us. provinciae adcenset Ptolemaeus a Diuiliros by Corale

202쪽

Acrio NIs II. LIBgR II. - sed suam vicem dolere ac lamentari. Deducuntur Legati magno virorum mulierumque comitatu ad collem ,

quem sacra aedes ex Galilaea in Dalmatiam adveniens insederat; vident , quod iam ex ipsis indigenis cogno. verant, signa quidem, quae selo impressa sacrum domi cilium reliquerat , superesse ; domicilium vero ipsum

nullum esse . Adhibentur Lauretanae aedis mensurae , quas secum ipsi attulerant; omnia congruunt, omnia exacte persecteque respondent. Interrogant de tempore , quo sacra aedes ex Dalmatia concesserat; deprehendunt , eodem plane momento temporis divinum hoc munus S Illyricis ablatum , de Picentibus oblatum . Comperta re , ex Illyrico demigrant, in Galilaeae fines veniunt , inde Nazarethum proficiscuntur. Atque hic etiam omnia eadem prorsus cura explorata, eaedem adhibitae mensurae; ne multa ; facta mensurarum Sc locorum , quae sacra aedes occuparat, contentione , in tervalla reperta aequalia , nihil discrepare , omnia cum Nazarena & Illyrica area , di Lauretante aedis modo ac forma plane ac mirifice convenire. Anconam , unde

selverant , Legati revertuntur. Interposita fide ac I risiurandi religione Legatorum testimonia excipiuntur, ac litteris publicis consignantur. XVII. Videtis , opinor, duas hasce religiosissimas Nationes inter se certasse diligentia, utra potuerit adhibere maiorem, neutram vicisse ; eam enim utraque adhibuit , qua major excogitari non potest . Hic ve-

203쪽

m nolite putare , haec esse a me temere conficta , atque ad tempus accommodata , quae ex vetustissimis monumentis , ex litteris publicis, ex civitatum tabulariis eruta esse confirmo. His de rebus luculentissimum re

liquit testimonium Hieronum us Angelita πι Patritius

Recine tensis, patre, avo , perpetuis eius urbis, ut vo

cant , Cancellariis . Hic dicit a se diligentissime Reei-

netense tabularium excussum , scripta vetustissima reperta , attente perlecta , quantum per vetustatem licuit , documenta omnia collecta , nullam rei indagandae

diligentiam praetermisisam ; addit a Fluminensibus ipsisse

multa didicisse , quae ad hoc prodigium confirmandum pertinerent. Hac porro adhibita diligentia , omnia a curate in unum volumen contulit, quod Clementi VII.

P.M. a Hieronymus Angellia in Es-

sola nuncupatoria , quam scripsit Clementi VII. haec habet. M venendomi spesso in mem Ha quel detto; Narrino i popoli lalapienEa de Santi , e la Chiela riserisca te lodi loro, e rit rovandomito it minimo di tulit gli uominidopo Vanne Angelita mio Avo , edopo Gio. Francesto suo si uolo, e mio Genitore , perpetuo Caneelliete delia Comunita di Racanati. ed avendo spesse volte illi antichi

in mi glior forma, con stile pur as.

Milo trasmutare it vero ordine della eosa , ma ho terram iIIustraria , quanto ho possuto regendomi fee-do Ia via momatami daIla serit tura, delia quale ho di sopra detis. Porro supra in φadem epistola nunc patoria haec habentur; ,, Aitempi di Leone X. certi schi avoni himinid' integra fetae portarono a Ramnati una strittura, trovata tra gli antichiannali delia terra di Flume, che inquelle bande h un tuom posto sullido det mare Adri lico, nella quale si legqeva, come questa Casa mira bilmente syera la prima volta tra- sportata di Nararette citi , in quei paesi ; e cib a noφitia venulo , subito ne la stritto a sua Beatitudinu

204쪽

P. M., qui de tanta re doceri cupiebat , exhibuit ; ut' suspicari nefas sit , virum aeque pium ac doctum , de quem Ven. Canisius vir sapientissimus & eruditissimus appellat fumme fidei hominem , tanto Pontifici imponere

volui sie . Volumen exstat, quod postea consequentes hac de re accuratissimi scriptores non tanti fecissent , ni si in eo certa veritatis indicia clare aperteque deprehendi sient . Ante hunc Petrus Georgius , Praepositus Tere manus a , ct complures annos Lat retanae domus

Q Petrus Georgius Prepositus Teis

remanus Almae domus Gubemator Hiis storiae Lauretanae summam confecit, S peregrinis legendam proposuit, quae Summa magno semper in pretio habita fuit. Summam Praepositi Teremant Bartholomaeus vallis Umbrosae Monachus Italico carmine valde antiquo, ut ex pluribus idiotismis manifeste apparet , expressit . Legitur Me earmen in Vita R. Vietinιs ab Antonio Corna. Eano edita Venetiis anno Isos. Porro de singulari huius Praepositi fide, dili. sentia , religione legendus omnino est Horatius Tu ellinus Histor. Lauret.

Iib. I. cap. 28. Inter alia haec Iegum tur hoe Ioeo non omnimoda . D s

di, ne , & historia ipsa a pinna Reeis, netensium memoria repetita est; &D eius auctoritati religio , ae diligen- ,, tia Praepositi Teremani vel plurim mum adjecit. Is quippe interrogatis, qui adhue supererant, rambus,, tantam rem, qu6ad eius fieri pos-n is , voluit esse testatam . Testriis igitur satis Iocupletes ab illo citano is tur duo , Paulus Rinrisitius, sis Franeisur eognomento Prior , am eives Reeinetenses , viri boni his spectataeque fidei. Rinaldueius qui is pe iam Praeposito Termino c uris ipse mei refert testificatus est ,

is ab se avum suum saepenumem auisse ditum esse narrantem, se mei Be

is ta Virginis Domum eonspexisse , is eum sublimit ab Angesis supra m ,, re ferretur , tu in Reeinetensi DLis va colioearetur. Quin etiam se s is ervisanctam AEdem in nemore sitam is cum civibus aliis compluribus si iusis seress se. Franciseus autem Prioris avum suum αα annos natum, im,, tegrisque adhuc utentem sensibus

M vam eum a iis istim et eamque suam memoria in collem duorum ' is νrum esse translatam.

Hieronymo Angelitas , & Pimpinsit

205쪽

Gubernator Summam hujus historiae a prima Recine tensum memoria repetitam confecit, & Pio II. obtulit . Huic Summae , etsi stylo rudi ac simplici conscriptae , ita magna adhibita est fides, ut in Lauretana aede proposita fuerit peregrinis legenda ; quae quidem , quoties vetustate obsolevit , toties fuit instaurata. Tantam illi au-

sito Teremano merito adcensendus est Raphael Riera Societatis Iesu , qui egregium de Lauretanae domus transi tione MS. reliquit, summa diligentia ae religione exaratum. Hoc MI.Maritorellius in suo Theatro Historico La retano edidit. Hoe plurimi fecit TurisIlinus, ex eoque non parum profecit .m Neque vero , hic praetermittendum est sacrae Domus vestigia e dem in loco , quem sacra aedes in sylva occupaverat, ad nostra sere unquas tempora perstitisse. Qua de re audiatur Tursellinus eodem libro, ea.

His s. , ubi haec habet. δε-autem ,, loco , ubi primum in Picenum sa-M cra aedes delata consedit , quandiuis sylva stetit ; stetit autem usque adis annum huius saeculi ni inimm deci- ,, mi soti ferme septuagesimum quinis tum, haud obscura exstiterunt aedis M ablatae miraculique indicia ; quippes, area, quam sacra occupaverat domus es nitebat semper ver intibus herbis is floribusqne , cum omnia cina denis ,, sis obsita virgvitis ae sentibus horreis Q rent. Nec dubia res . Auctor estri Hieronymus Angelita in vii nisse Lauretaacu Historia, quam taemen. ,, ti VII. dieavit , eo ipso tempore sis eum De Oisentibus miraeuIo erae. is visebantur pariter cum area sancto.

rum parietum Dio impressa υρβι- mgia sanctitatem Sc quasi diψinum quid iam spirantia . Id adeo ipsemetis aere, a Raphaele Riem , qui aedis

is vestigia atque area nitorem saepius is magna voluptate se spectasse memora. M bat. eterum exciso nuper nemore, ae solo arationi destinato, eximia illais amoenitas ab imperito rerum agri, Decia & fossione, & satu olerum vi ,, lata defecit. Itaque ad retinendam loci religionem ab eodem illa Rie- sera in ipsis vestigiis quoquo versus is parietes paullum a terra sunt exeru

Bcum , cum haec ipsa litteris prodem rem . Animadverti, parietibus illis D aream includi & Ionestudine & Ia-

is titudine sedi Lauretanae usquequaque is parem . Verum enim vero ita amiis sit amoenitatem , ut retineat religi sinem ; Κ hodie religionis ergo ala multis visitur . . . In colle porro se duorum Fratrum obscuriora arguisis menta cernimtur , loci tamen , aut

is loci potius vestigium monstratur . Duili od by Corale

206쪽

Aerro u Is II. L BER II. Eoactoritatem religio & diligentia Praepositi Teremani adiecit . Testes enim locupletes in ea citantur, qui adhuc supererant , & quae aut ipsi vidissent . aut ab iis, qui

viderant, accepissent ipsi Teremano Praeposito narrarunt , & interposito iureIurando confirmarunt. XVIII. Neque vero apud Picentes solum facti tam insignis vetusta monumenta exstant ; sed perantiqua permanent, & etiamnum Visuntur apud Te adtenses . Eo ipse in loco, quem sacra aedes Nazaretho adveniens insedit , templum Frangipanius excitavit; quod , ut ad tantae rei memoriam posteritati prodendam maxime valuit, ita non minus roboris ac firmamenti contulit ad hoc nostrum adstruendum confirmandumque prodigium . Etenim , amabo vos , quid potissimum nova

huius ipsius templi molitio spectavit quid propositum haec subita Frangipanii cura habuit Θ Solatium . Solatium p At quo solatio Teriactenses indigere poterant,

si ea re caruissent, quae nunquam in eorum potestate fuisset Dolemus ea nobis eripi, quae possidemus; illa vero , quae nostri iuris nunquam fuerunt , optare quidem possumus, sed, quod ea non habeamus, dolere, moerere , angi, nisi sorte ex invidia , non possumus. Si ergo nova templi molitio ad solatium illarum gentium , quae tanto bono privatae fuerant, pertinuit; si solatium ipsum Te saetensibus oblatum filii; id autem & in certa re , Rcerto tempore , & certo in loco , & certo in genere Ob latum , hoc profecto & certae rei, & certo tempore s

207쪽

eto DE PRAvo ARTIs CRITI CAE Usu. de certo in loco , dc certo in genere amissionem clare aperteque demonstrat. Hanc porro certam rem , quae illa certa compensata ratione fuit, quam aliam esse dicemus , nisi hanc ipsam, de qua nunc ago , Sc quam tota animi & virium contentione defendo. XIX. Nam quid dicam de vetusta inscriptione il la , quae adhuc in eodem templo perspicuis incisa notis legitur , de factum hoc totum disertissime docet λ Hic EsY

Florentini . id sibi vult haec inscriptio 3 quid significat λ quid loquitur λ quae quidem est huiusmodi , si

attente consideretur, ut parum honorifica Nationi via

deri possit. Uti enim sacrae apud ipsam domus commorationis testimonium est , ita est etiam subitae ab eadem eiusdem domus migrationis indicium . Iam quid attinuit hanc inscriptionem propalam omnibus convenis ac peregrinis legendam proponere λ Qtiis a Terlactensibus apertam hujus facti consessionem extorsit λ quis illos impulit , quod nemo ab eis quaerebat, sponte ac sincere fateri 3 Nonne totum hoe dissimulandum erat ρ nonne reticendum ὶ nisi id ipsum palam omnibus facere mani festa rei ipsius veritas Teriactenses coegisset.

XX. Iam vero quid hie ego dicam, Florentini pquid vos p quid isti Num hae coniecturae sunt, quas scilicet isti contemnere possint, atque aspemari tametsi

208쪽

AeTIONI s II. LI aER II. aosmet si coniecturae, quando probabiles sunt, & plurimum valere debent , & negligi iure non possunt. Verum

hae conjecturae non sunt ἔ luculentissima argumenta sunt, sunt invictissima certissimae veritatis testimonia . Prosero enim vetullistima monumenta , profero litteras publicas , profero gravissimam honestissimorum virorum perscriptam auctoritatem . Adsunt quodammodo

Legati lilyrici , adesi ipse Ters aetensis Alexander , ata sunt Legati a Communi Picentum in Galilaeam missi. Dicunt, omnia se quam attentissime vidisse , inspexiise ,

examinatis , cognosse . Dicunt, nullam in re exploranda ab se praeterm illam fuisse curam , nullam in tanto munere obeundo nimiam putasse ac supervacaneam diligentiam , nihil denique se omisisse , non modo ad omnem dubitationem , verum etiam ad omnis dubitationis sunpicionem vel minimam tenuissimamque tollendam . Dicunt, allatas esse mensuras, arearum longitudinem ac latitudinem , crassitudinem fiindamentorum fuisse dimensam I arearum, fundamentorum , mensurarum ipsarum factam esse contentionem , omnia deprehensia inter in

plane convenire , ne hilum quidem distrepare , persecte exacteque respondere ; quod dicunt, iurati dicunt;

qui porro id dicunt, hi sunt gravissimi viri, spectati L. simae fidei, suarum civitatum principes , Legati publici , qui etiamsi iurati non dicerent, ea est horum virorum auctoritas, probitas , gravitas, ut illos in re tanti momenti mendacii insimulare nefas esset. Excussa sunt, in-

209쪽

specta tabularia a duobus fide dignissimis viris, Praepo sto Teremano , Angelita cancellario ; quae ad rem tam memorandam spectarent, diligenter collecta , publici iuris facta , & duobus silmmis Pontificibns oblata & in

scripta. Accedunt pervetusta Tersectensium monumenta , & templi a Frangipanio excitati, di propalam expositae inscriptionis. Adstipulatur sincera , aperta , de ab una veritate expressa Terlactensium ipserum conses

sio . Quid isti volunt amplius 3 quid flagitant ρ quid requirunt Haec profecto huiusmodi sunt, quibus nihil ad

tantae rei veritatem confirmandam addi posse videatur.

XXI. Atque hic quisquam quaeret a me , & usque ad

nauseam atque stoniachum quaeret , utrum ad tantum

confirmandum prodigium idonea habeam documenta a P

- a Praeter ea , quae supra attuli. mus , docnmenta , placet hoc loco alia subjirere a Tursellino depromispia . Ae de situ quidem , inquis , lib. I. cap. o. is situs ipse sacrosan-rictam illam sedem non humana, sedis divina prorsus arte manuque locais se tam faeile Melarat. Illa igitur est, ,, liqua usquam, ad quatuor caeli munis F, dique regiones ex Mathematicorumis disciplina; neque id solum, sed ex

is veteri etiam Ss. Patrum instituto, B qui aras sacrarum aedium ad solisis spectare ortum iubebant . . . Hunem autem tam admirabilem sanetissimi ,, sacelli suum non casu oecupatum;

is sed divino quaesitum consilio , via is illlud argumento est , quod tu i x,, quoque sylva eundem plane situm ,, a Virgine optatum , ut egomet ἐπι,, ten ius observavi , vestigia , quaa ,, exstare diximus satis ostendunt. De positione autem , sive constia tutione saeti aedificii illa ex eodem auctore hic exscribenda omnino sunt , qui libro citato cap. 16., ,, Vide ut ,, Re nitenses , inquie , parietes, Mis tenues & perantiquos stare siue uu,, in penitus fundamento. Ingens aeris is in eos incessit tuta , veritos , ne se paullatim temporiun iniuria , Pr B cumbenti a parietibus , augustissum ma orbis terrae seles pessum iretra meretque . Itaque citimum

210쪽

Acrio NIs II. LIBER II. et o Ecqua erunt documenta , si ista documenta non sent 3 Eequa idonea iudicabuntur, si illa tanquam inepta repudientur λ His, quotquot ante me hac de re scripse

runt, viri gravisti mi & sapientissimi usi sunt; haee ipsa

diligentissime explorarunt; haec ad Criticae severioris regulas exegerunt , & magni esse ponderis duxerunt.

,, rati aedem specie ruinosam undique di, communire, & iactis, quantum res,, serebat , fundamentis lateritia eams, pariete circumdant. Fama est haud se dubiis vulgata auctoribus , nullo is modo potuisse novam substructio. ,,nem cum sacris parietibus cohaereis,, re . Quin etiam procedente tempo. ,, re novi illi parietes veteribus pro, , fulcimento adiecti paullatim recesse- ruat adeo , ut inter utriasque parie- ,,tes , quoties opus foret , puer cnmis accensa face discurreret , quo dis- ,, iunctorum parietum fidem exploran- ,, tibus faceret . Nec vetus est ejus rei memoria . Vivebant paucis abis hinc. annis viri probi piique comis complures , qui discurrentem inters, Parietes puerum tapius se vidisse na Drarunt Rhaphaeli Rierae, unde ipse si cognoυi. Huic eidem Rierae Raineis,, rius Nerucius Architectus egregius , ,, aedificationi Lauretanae praepositus pros, semiliaritate commemoravit; se Cim,, mentis VII. Pon. Max. iussu de- ,, moliendis lateritiis illis parietibus

is praefuisse , cum marmoream cru- ,, sum, quae hodie eum omnium ad- ,, miratione visitur , substituere moliaretur; ac tum admirabundum repe se risse parietes illos, contra omnem Architecturae rationem a sacro cubi- ,, eulo dimotos , neque tam vetusta F, te, quam arcano quodam consilio

D ruinosos; ut satis appareret , Dei pa- rentem ad sustentandam suam do- D mum excludere hominum industriam se voluisse ; quo divina vis insignior ,, foret , si tectum longe antiquissio mum sine iundamentis ullove huma- ,, no auxilio per tot saecula staret. Nobilissima, & antiquissima Antiociorum Reei tensis familia alia duo praeclarissima monumenta exhibet . Primum quidem litterae sunt in membrana exaratae Pauli Heremitae vulgo a Sylva nuncupati , qui saepius caesestes flammas sacro domicilio imminentes aspexit , & hac ipsa de te 'ad Carolum Secundum Regem Neh- politanum datae . Alterum , episto Ia a Prioribus , ut vocant , Recinetensibus hoe de prodigio ad Boniis factum VIII. conscripta . Haec duψmonumenta edita sunt a Cl. Trom. bellio tom. 6. de vita er gestis m-νia sancti via palet. a. dissert. 2Φ. εqui etiam assert Hymnum valde an i liquum in Tersinensi tempis a M, noritis cani solitum.