Josephi Mariani Parthenii S.J. Actiones

231쪽

α28 Dg pRAvo ARTIs CRITICIE usu inconcinne , sed eleganter dici potest Sc vere loeutus .

XL. Praeterquamquod non admodum clare sententiam videtur Vincentius enunciasse suam. id enim

illa verba sibi volunt Z molibet die potestis ire in

et arethum , perinde quasi paucula conficienda essent Naiararethum usque milliaria Z Nonne , ut patet, interpretatione indigenis quibus quandoquidem interpretatio est adhibenda , quid prohibet, cur nos ea eam in paristem interpretemur, quae nobis faveat, & affirmemus , Vincentium aut ignorasse Nagarenae aedis in Italiam adventum , aut de Laureto perinde ac de Nagaretho locutum esse , aut piae aliquod peregrinationis votum audiatoribus suis sive Nagarethum , sive Lauretum suasisse , aut etiam mendum aliquod sententiae sanctissimi viri tria repsisse , quae fideliter exscripta non fuerit, ut propterea necessario sit declaranda .i XLI. anquam quid est, cur diutius & in unius Scriptoris silentio, & in alterius interpretatione immoremur perinde quasi veterum auctorum , qui de Lauretana aede in Italia iam constituta mentionem faciant , inopia laboraremus. Sunt, sunt, inquam, Scriptores, qui clare, qui diserte hoe de prodigio locuti interpretatione non

indigent, atque ii quidem S nobilissimi & antiquissimi ,

quorum auctoritates, quandoquidem in hac causa , Conistra atque in aliis isti soleant, auctoritatibus delectantur , asseram. De Lauretana domo honorificentissimum ev stat testimonium apud Flavium Blondum, virum ux

232쪽

Pontificia Eugenii IV. familia doctissimum a , &, quod

praecipuum est , Antonino & Vincentio ferme aequalem. De eadem domo Leander Albertus meminit ex eadem, qua Antoninus atque Vincentius, illustri Praedicat ruim familia. Luculentam Lauretanae aedis Historiam co

scripsit JO. Baptista Mantuanus so vir doctissimus & Poe-

a) Flavius Blondus Eugenii IV.

seretarius fuit, & de Lauretanae Domus translatione egregium testim

nium dedit in sua , quam inscripsit, Italia illuctrata, Regione quinta. ιγ De Leandro Alberto vide Turis

sellinum lib. 2. cap. 18.

e Ioannes Baptista Mantuanus ex sacro Carmeli ordine , vir doctissimus & Poeta nobilis , Historiam

Lauretanam contexuit , & Cardinali Roboreo nuncupavit . Verba praesta

tissimi Historici hare sunt; ., B. Virgi-

nis Lauretanae venerabilis ae totom terrarum orbe celebratissimus Iocus,

is in quo manifestis , ac evidentibusti miraculis quotidie divina virtus estias, procul dubio in primis debet a Meunctis fidelibus honorari ; constat enim sacellum illud sacratissimum B. Dei Genitricis Mariae , Caelorumis Reginae, Angelorum Dominae, mili.,, tantis Ecclesiae Patronae, Peccatorum ,, Advocatae, fuisse cubiculum, in quo ,, ipsa nata, & in gremio ac sinu An- ,, nae Matronae anctissimae dulciter ed is cata , in quo ab Angelo salutata, ,, in quo denique nostrae salutis Ductor ,, suit enutritus. is Haec eadem eleganti carmine perseqqitta lib. a. Agriano rum . Quae quidem omnia a se ex vetustiori monumento fuisse desum' pia confirmat. Idem Ioannes Baptista Mantuanus relatus a Tucellino lib. 2. cap.6. egre gium aliud aedi Lauretanae testim nium dedit. ,, Cum nuper, inquit, D venissem ad sacratissimae Virginis Μ seriae sanetum domicilium ; vidissem-m que , qtralia & quanta Deus ostendit ,, in eo loco miracula, & suae virtutis D atque clementiae signa manifestissima; me subito horror invasit , & visus sum audire vocem Domini loquenis,, tis ad Mosen . Non appropinquesis tae, solis eaIeeamentum da pedibus is tuis , Ioeus enim, in quo ras, terrais sancta es . Inde praelatus, legisse seisin templo Lauretano tabulam pari ea isti affixam, situ & carie eorrosam s,, in qua unde Sc quonam pacto I Deus ille tantam sibi vendicasset a ,, ctoritatem , conscripta erat historia, M haec, inquam, praelatus adiecit. Histo ,, ria igitur in tabella continebatur eiusisse modi; Templum R. Deι Genitruis M Lauretana quondam insius Virginu eubiculum fuit, in quo nata , πιμει trita, ab AEnee o Grbeleis salutara,

is er Spiritu Sancto Iuis obumbrata. Dissiligod by Cooste

233쪽

la nobilis, quam Cardinati Roboreo nuncupavit. Si unus civis vester, Florentini, siluit Antoninus, unius silentium Matthaeus Villanus sa) civis item vester, vir cl.& Historicus celeberrimus compensare satis videtur posse. Qii id pPasconius Minoisita η Teriactensis Provinciae Definitor multa ad hoc prodigium spectantia, publici iuris fecit, quae a Teriactensi tabulario ab se deprompta sui se co firmat. Quid λ Ven. F. Petrus ex eodem sacro Ordiane Episcopus Maceratensis Legendam quam vocant de Lauretana domo vulgavit iam inde ab anno cla .ccc. xxx.

Mitto Franciscum Milietum se , Bernardinum Curii-

tum , id) Victorium Brigantem , e) Hieronymum Radiolensem f), Adricomium cn, aliosque, qui praecla

rum ad Matthaeo Villano adfii potest

Artotius Mai nardus civis item Florenistinus , qui tempore S. Antonini vixit, de quo Mannius tom. 3. operis sui, quod inscripsit neue piaeevoli , se scriptum reliquit. ,, Da Fabriano,, si determinb egli 1 anno 1449. conquatim Florentini di portatsi a L M veto, e ad Ancona. M Multo vero expressius in libello etrusca lingua e scripto , qui de Ipsius Mainardi fae 'tiis circumfertur, sic legitur; ,, Toris nando da Fabriano, dove era sugis gito Papa Nicolao insime con Iari Corte Romana rispello alla peste, ,, delibero eon quatim Florenti iii an- is dare armria di Loreto,&Ancona. δεο De Pasconio & de Ven. Petro Episcopo Maceratensi , vide Trombellium 'oeo infra clivo.

S. August ini ex antiquis membranis Hiastoriam Domus Laurerauae concinnavit. d) Bemardinus Cyrillus Commissarius Apolt. Historiam Millieti Iuculentis annotationibus illustravit au. 1So.

Aneonitanus laudatissimam & veraeissimam Hieronymi Angelitae His fiam non parum locupletavit. cf Hieronymus Radiolenta VHIis Umbrosae Monachus in opusculo, quod inseripsit ; Unda , er quomodo aedes S. Maria de Loreto initium sumpserit. Floruit circa medium saec. o.

His libet addere Beatum Ioannem Fesulanum ex sacro Praedicatorum

234쪽

Acrio NIs II. LIBER II. agrrum de Lauretana domo testimonium & dederunt , Scediderunt. XLII. Nam quid dicam de tot summorum Pontificum amplissimis litteris p quid de eorundem honorificentissimis decretis loquar quibus suum erga Lauretanam domum singulare studium ad memoriam pietatisae religionis sempiternam testatum esse voluerunt.

id p tot summi Pontifices Benedictus XII. urbanus VI. Bonifacius IX. Martinus V. Eugenius IV. N colaus V. Calixtus III. Pius II. Paulus II. Sixtus IV. Innocentius VIII. Julius II. Leo X. Clemens VII. Paulus III. Iulius III. Pius. IV. Pius V. Gregorius XIII. Sixtus V. si in Clemens VIII. & alii deinceps fere omnes , auctore sine idonei per istos sunt, qui in medium prodeant, qui in conspectum se dent, qui hac de re

testimonium ferant ρ Exspecto dum hos etiam omni auctoritate nudent, & perscriptis eorum gravissimis a ctoritatibus contradicere audeant ac refragari. XLIII. Sed iam non est, cur sive doctorum hominum,

ordine , Pictorem egregium , qui

Lauretanae Domus translationem c loribus expressit , uti exprimi nunc vulgo solet . Floruit et rca medium simuli x v. Dantis Aligherii in cim. Parad. eant. 22. 4. auctoritas pas-sm a propulinatoribus Lauretanae Domus affertur, quae etsi clara nousit atque perspicua tamen non vide

tur prorsus abjiciendas Hanc Re

P sive

Glius a Mariorellio relatus pluribus illustrat. ab Sixtus v. , preter Equestrem ordinem sub auspiciis B. Mariae Lino retanae anno II87. institutum, praecepit ut illis verbis Evangelii S Ioa

nia , VERBUM CARO FACTUM

EST, a Divinum saerificium inta retana aede celebrantibus praeponeretur particula HIC. Idem Pontifex Lauis

rerum Urbis titulo 2 irae donavit Diuitiaco by Coosl

235쪽

aaa DE PRAVO ARTII CRITIC E usu sive summorum Pontificum de Lauretana aede nimis i

nuiter , & singillatim testimonia colligam Z qui graviL

simum hac de re, ac plenissimum auctoritatis orbis terrae iudicium proferre possim . Nam, per Deum immortalem l quid nunc communi populorum omnium consensione confirmatum magis reperiri potest, quod cum hoc prodigio , de quo dico , & iamdiu dico , comferri possit P cuius fama non jam amplius angustis unius provinciae finibus circumscribitur ac continetur , sed eo usque pervasit, ut ad ultimas terras disjunctissimasque nationes pervenerit ac penetrarit . Ecquis enim hoc tempore est, vel in ultimis terris positus atque abditus ,

qui aliquid de Lauretano domicilio non audierit 3 quis , qui illud visendi incredibili cupiditate non flagret ἰ quis , qui, siquidem ei facultas suppetat, vel longissima ad

illud periculosissimaque itinera terra marique non susci- piat Τ An putamus , tantam advenarum ac peregrinorum multitudinem , tantam vim , tam incredibilem ac

prope infinitum numerum a ex tota Italia,Gallia, Ge

ma ca) Numerum Peregrinorum sinisgulis annis Lauretum confluentium Renatus Forestius Melet. Iesu rere set in sua oratione , quam edidit Lauretl au. I763. super Sanctae Domus translatione . Maxima Peregrinorum frequentia Italorum est. Galli numerantur ad Σωα Germani ad

Io . Poloni ad 4oo. Hispani ad 3ω. Dalmatae ad goo. Belgae ad 3ω. Coniunctim omnes una eum Italis ,

quorum numerum maximum esse diximus , centum Advenarum mill

lium summam eonficiunt . Solemnioribus diebus Peregrini quinque , aut sex millium numerum explent. Ex eodem Forestio discimus, eorum numerum , qui ad sacram Synaximaeeedunt; Mense Maio 8o. m. Augusto 3o. m. Septembri Ioci. m. , &

alia

236쪽

Αcrio NIs II. LIBER II. 23gmania, IJungaria, Polonia, Lithuania , Servia, Dalmatia, Pannonia , Anglia, Hibernia, Belgio , Ηisipania , Lusitania , ex omnibus denique vel remotissimis orbis terrarum partibus quotannis Lauretum conflue re potuisse , nisi omnium gentium animos altius imia

pressa quaedam , penitusque insita salictissimi loci reli

gio occupasset atque ita occupasset, ut , cum in viam se dant, ac Lauretum veniunt, non tam ad Vir

ginis domum , quam ad ipsam Virginem se venire ac

proficisci arbitrentur. XLlU. Et sane hac una cogitatione patriam, uxores, liberos , propinquos , amicos desierunt, hac dissicillima incertissimaque itinera ingrediuntur, hac ex ultimis portubus navigant , & vastissima infestissimaque maria transinittunt, hac omnia incommoda libe ter stistinent, omnia alacri animo perferunt, & tum demum se beatissimos fore , ac iucundissimum tot laborum atque incommodorum fructum laturos credunt,

si post tot vitae capitisque discrimina divino eis munere concessum sit , ut tandem aliquando Virginem ipsam domi suae convenire possint , e3us incunabula videre, ipsamque in aede propria venerari . Hoc unum scilicet ob oculos habent, hoe spectant, hoc

237쪽

as 'PRAVO ARTIS CRITICAE usu intuentur, hoc sustentantur uno δ atque hac una spe mirum in modum confirmati ac recreati ad optatam susceptae peregrinationis metam laeti alacresque festinant.

XLV. mid vero λ cum longe augusti templi fastu gia apparere incipiunt, ut subito quodam gaudio atque

inusitata voluptate perfunduntur, ut venerabundi in genua procidunt, ut ambas ad caelum tendentes manus ,

& Virginis opem enixius implorantes, ipsam Virginem de via salutant Z id cum Lauretum ingressi magnificentissimum templum vident sacro domicilio circumdatum ; quid λ cum domicilium ipsum in conspectum sedat; quid denique cum eius sacratissimum limen subeunt,

atque in sanctissimo totius terrarum orbis loco religiosis.simoque pedem ponunt. Tunc enimvero videres eos attonitos haerere primo, & quod iamdudum optaverant,&quod ardentissime concupiverant, se tandem consecutos sibi met ipsos vix credere ς mox ex illo veluti stupore paullatim se recipere , prosternere humi corpora , pectus tundere , vocem tollere , Mariam , Mariam saepius cum lacrymis inclamare , Mariam impensius venerari , omnia suspiriis gemitibusque complere . XLVI. Et revera quis unquam illam domum siccis oculis aspicere ρ quis illam sine fletu intrare potuit pNemo sane , qui plane ferreus atque inhumanus non fuerit . Etenim ea est loci forma , cultus, religio , sanctitas , ut nullum toto terrarum orbe sanctorem esse i

cum facile agnoscas, immo vero experiaris. Sic enim ubi

238쪽

ACTIONI s II. LIBER II. vix intra vestibulum illud pedem intuleris , sacro quodam horrore corriperis , sc lacrymae oculis sponte erumpunt, ut eas cohibere non possis. i Lauretum accesistis, haec a me non confingi, neque exaggerandi causa dici, vestro ipsi experimento edocti estis. Ego sane cum illic fui, lacrymas certe non tenui, qui in harum ipsarum rerum commemoratione continere non possum. Recordor enim fani , loci, religionisi venit in mentem eorum omnium, quae vidi, quae animadverti , quibus ipse interfui ; haec omnia nunc animo recursant, & tanquam praesens mecum ipse nunc recolo ac recognosco. Videre mihi videor peregrinorum greges eirca beati sit mam illam cellam affusos, alios ante aram Virginis provolutos preces effundere , alios parietibus affixos eos suavissime deosculari , illos passis manibus sacrum domicilium genibus obire totum , hos saepius intro referre pedem , nec a sacra aede abstrahi divellique posse ; omnes denique respectantes lacrymantes que discedere . XLVII. Hie vero quid nominatim de Dalmatis peregrinis dicam 3 qui singulis annis mare transeunt &tu aistim Lauretum veniunt , quod tam magna certe frequentia non facerent, nisi se tantum olim bonum possedisse

persuasum haberent. Quid λ cum divinam Hospitem ad Vetus desertum hospitium illis vocibus acerbissimi h Etus & tristissimi desiderii plenissimis non sine lacrymis ac gemitibus invitant, Revertere ad nos Maria, e

239쪽

a; 6 DE PRAVO ARTIS CRITICAE us stertere& quaΠquam nunquam voti compotes facti fuerint;nunquam tamen singulis annis easdem iterare cum fletu ac susipi iis voces desinunt. Usque adeo haec opinio , fuisse olim apud ipses beatissimam hane domum , atque adeo Deiparam ipsam , eorum non dicam insedit atque inveteravit, sed inolevit animis, ut evelli ac deleri tanta temporum diuturnitate non potuerit. XLVIII. Caeterum tanta est huius sacratissimi loci religio, tantos ac tam repentinos introeuntium in animis' affectus excitat, ut incoli etiamnum ab ipsa Sancti sit-

rna Dei Genitrice videatur a) . mod quidem huic uni

aediculae tam proprium est ac singulare , ut cum aliis eiusdem Deiparae celeberrimis ac nobilissimis templis commune non sit. Ignoscite , quaese, Florentini, si nimius hoc in argumento sum . De Deipara loquor, demea , de communi parente loquor, cui quidem ego omnia , quae hactenus consecutus sum , me debere profiteor , dc reliqua etiam vel immerentem , pro eius

singulari bonitate & clementia, ab eadem in posterum, ac praecipue , quae ad aeternam animi mei salutem pertinent , certo consecuturum confido. Neque vero vos

non Oo Tvrsellinus in praelatione Hist.

Mur. Quicumque, inqMit, ad Lausi retanam aedem accedunt, non tam

is ad AEdem virginis, quam ad lin,, sam virginem adire sibi videntur. is et lane hie Deus Deique Mater mi-m ro quodam modo. p sentiam suam is sudarant. Marianus vero Augustuacitatus a Benedicto XIV. in suo de

Festis B. V. opere . M Non arbitror , Drnquit, fuisse aut futurum tam sceis D teratum , tam perditum , quem nonis Lauretanae Mariae aspectus ad alia, quem pietatis sensum commoveat. is

Sed omni auctoritate certior is tidiana experientin est. Duili Corale

240쪽

non eandem spem fovere credo . Usque adeo amantinsima Mater omnes, qui ad eam opis, praesidii , tutelae fiducia confugiunt, materna pietate complectitur. Quo etiam mihi acerbius accidit , ita istos in causa, mitto certa , mitto explorata , mitto prope evidenti; sed tam

iusta , sed tam pia , sed tam religiosa se gerere, ut plane nesciam , de istis opinari quid debeam . XLIX. Sed ut eo saepius redeam , poterone hanc

talem ac tantam populorum omnium ac nationum comspirantem ac pene conflatam consensionem: unius alteriusque Seri pioris silentio , aut clare parum enunciatae sententiae tuto opponere ἶ Poterone iure ab istis postulare , ut, quod non iam amplius soli Palaestini , Dalmatae,

Picentes; quod non seli amplius Scriptores , Historici, Pontifices ; quod non seli eruditiores Critici S sapientiores; sed quod gentes omnes, populi, nationes, regna , provinciae, orbis terrarum universiis firmissime credunt, de eo desinant tandem aliquando dubitare. mo unus unquam omnes fefellit, neminem unum omnes fefellerunt. Poterone igitur, quod tanta auctoritate cono firmatur , tanta consensione hominum, quanta vix ulla in

re hactenus exstitit, nititur, quod lacu mis, suspiriis, gemitibus comprobatur, ab istis saltem obtinere, ne con vellere amplius, atque in posterum labefactare conenturp anquam vellem praeterea assensum etiam ipsum ab Istis, quem tot hactenus a me allata argumenta & separatim , & multo magis conjunctim sibi conciliant, e