장음표시 사용
101쪽
E x Ε Μ Ρ L U M IV. 71d es pertinacitis: donec hydrope quaquam , peripneumonia notha, vel assini b. aerumnis confectum acerba aetate peremerit aegrum.
De iniqlsa Tortura , Culgo usitata, aegrorum tam in apoplexia , quam tu Paralysi succedanea . 1. Hac nota indicamus methodum tractandi hos mombos, cujus specimen prostat apud Rec. Praeceptorem Italum per seq. processum . se Post sanguinis missionem ,&repetitum Emeticorum, & Catharticorum usum , Camphoram , Moschum , & Valerianam Silvestrem, cum decoctione ligni Visciquercini exhibemus . Affectae parti Vessicantia, Frictiones, Urticationesq. saepe adhibere sole mus : Et per totam Spinam mane, & sero frictionem ex nive , spiritu antiparalytico Clineos eliij infecta, factari commendamus. Balneorum frigidorum usus frequens nobis est. Nec homines succi plenos ab Antimonij pulveris ad drachmam unam, cum sale volatili Succini, aut cum pulvere Sarsaeparillae, aut cum ipso mos cho, & castoreo copulati usu , & a repetita Electricarum concussionum actione alienos habemuS Da. Hactenus A. quib. plura similia addit inter curandum huiusmodi morbos vulgo usitata. Nullum interea profert neq. discrimen variarum tanti mali specierum: neq. exemplum, tant, remediorum mulcta aut servatorum , aut sublatorum. Et si proferret, dic mihi, sodes,
102쪽
cuinam ex tot diversis moliminib. tribuendum foret '3. Nos autem circa hos morbos constanti Experientii novimus sequentia. I. Tam in Apoplexia, quam in Paralysi perversissimis, a constanti Sensuum, motu Sq. sideratione cognoscendis, iuvasse nihil. II. In utris q. Sanguineis; a constanti pulsuum turgescentia, vultu lividiusculo, atro quandoq. vomitu cognOScendis ; una , vel altera Venae secl. , ac potu aquae morbum
brevi solvi. . t II. Easdem Biliosas, a peculiari humorum , vel etiam solidorum vitio ortas, pulsuq. frequenti, molli tamen , stomacho nidorem eructante , rubore vultus, 3 c. internoscendas, lentis imis Purgantibus, raro Emetico raritis vessicantibus; saepius fotu calido ad extremos artus,
frictione Spinalis medullae, ac diaeta salubri paulatim
solvi. s. IV. Easdem Nervosas, ex dudum praegresSa nervorum, seu vis vitae labe repente insilientes; atq. expulsu acri, vultusq. pallore prae primis dignoscendas, vel cito
extinxisse hominem , Vel violentam, num. I. mox expositam , medendi methodum extinctioni disposuisse . Nec alia tentamina solatium attulisse novi, praeter blandissima quaeq. domestica; Nimirum, diaetam, frictiones, chlysteres , atq. balnea seu calida, seu frigida pro anni tempore, & causa morbi mordicus praesente , instituta. 6. V. Easdem Hystericas, ab habitu aegrotantis, pulsu, vultuq. variis speciali artuum vigore, ac ventre irregulari s nec pigro, uti plerumq. in praecedd. specieb. , expi- Scandas eadem fere methodo, qua praecedentes Nervosas,
Paulatim quidem, sed egregie solvi. T. Ex
103쪽
. Eil ultimis, inquam, quatuor aegrorum Ordinib- non
paucos novi, praed. methodo optatissimam valetudinem consecutos: dum ali; acerrimis ausis vix asserunt tantos . .
8. Imo, loquendo in genere de his morbis, in flagitium
medicinae natis, nescio quo omine adeptum Sit, ut adeo acerbe tractentur aegri isti, qualiter praesumit Schola , tam Vetus, quam recens, duce Boerhavio. Nihil naturae morborum medicatrici, nihil nostrae Exper. , nihil rationi magis adversum. Impossibile videtur, naturam adeo severe mulctatam, & aeque in adeo diversis nervorum noxis, quales modo descripsimus, sibi constare posse in procuranda medeli : Unde orietur quidem aut salus, aut mors, aut alius morbus; sed causa ignorabitur: qua ignota, nihili habenda est ars medica. Inde vulgare prolin loquium se Variatio remediorum , miserorum Solatium is flectere oportet in hoc aliud si Variatio remediorum,
hallucinatio miserorum mod idem amplius patebit
De Ancipui fortuna Emissariorum in aerumnis chronicis.1. Fonticuli, Selacea, Cauteria emissaria; vel etiam simpliciter Emissaria vocantur hodie ulcuscula arte facta in aliqua corporis plaga, uti occipite , Brachiis, Poplitibus , &c. ibidemq. diu . seu etiam perpetuo retenta , eo sine, ut perenni eslluxu puris, sive ichoris, emungant pri-
104쪽
primum, indeq. exhauriant paulatim purgamenta corporis morbosa; quae vel retenta, vel aliorsum aberrantia no. cerent oeconomiae sanitatis; Idq. ad imitationem ipsius naturae; quae saepe a gravissimis morbis se se expedit, repellendo illos per metastasim ad quaepiam loca corporis remota , ubi nocere non possint. a. De cauterijs in genere, & maxime de extemporaneis, tractarunt plures veterum ; uti videre est apud Fabrit. ab Aquapend. I) . Nec alium novi, qui universim eadem damnaverit praeter Hel montium fr). De ijsdem vero etiam perennib., de quo in praesenti egregie tracta-- Frid. Hosta an. 3) : Quos videsis. 3. Quae cum ita sint, & adhuc dum vigeat consuetudo inter clinicos, tentandi Emissarium , quoties vexatur aliquis diuturno quopiam morbo , praecedd. Critices Elementorum pretium aestimamus, ingenue proferre quidquid nos experti sumus circa hujusmodi praxim . . Vidi primo : Podagricol, Arthriticos; verbo, Rhemmaticos quosq. post aperta, & ritb fluentia Emissaria, dolorib. tamen podagricis, artriticis, &c. aeque cruciatos, ac ante usum Emissariorum . s. Vidi secundo: Podagricos, &c. qui ex aperto eminus Fonticulo, halitus podagrici in pulmones insultum vitare conati sunt; nec tamen obtinuerunt. 6. Tertio : Vidi plures, ex metu seu praesentis, seu fu-
105쪽
EXEMPLUM VI. sturae Thoracis cachexiae, puta catarrhi, asthmatis, hydropisve, fonticulis munitos; attamen catarrho, aSthmate, pectoris hydrope correptos , vexatos, mortuOS ; non se. cus ac reliquos , tali praesidio nunquam praemunitos. . Quarto: Vidi multos, vulgo Tremulos, ex deprava. to , quasi dicam , electro animali, a convulsione, Stupore , vel etiam simplici inertia in motu musculari praepeditos, post apertos, atq. perennes fonticulos, ijsdem tamen
8. Quinto: Vidi alios, ex qualib. causa cachecticos, ut puta dolore capitis , oculorum Vitiis, anomalis nec non hystericis, hypochondriacisve passioni b. perpetim vexatos, nullum tamen a fonticulis auxilium expertos. Imo poenitentes laevi consilii; eo quod caeteris aerumnis accesserit insignis cruciatus, talium remediorum pedisequus:
donec spe frustrati, eosdem obstruxerunt; iterumq. dive-Xante morbo , recluserunt. Et ita porro di vix interim mutata , sed tantum Variata aerumnarum fortuna. 9. Hactenus enarrata exempla vidi in hominib. utriusq. sexus, Sc cuiusvis conditionis, tam ex nostro, quam abi O-rum consilio praed. Emissaria tolerantib. Idem fermh e pertus videtur cl. Hei sterus , dum ait I) , , Tametsi egomet illud dissimulare nec possim , nec velim , quod in non paucis hominib. frustra excitari Fonticuli soleant se IO. Passim utiq. evenit, sub primis ab inflicto Emissario
dieb., exagitatis a novo irritamento nervis, levamen nesci a quod , seu mavis. oblivio praeteritarum aerumnarum rQuibus placatis nervorum stimulis, denuo reviviscunt
aerumnae priores. II . HO- 1 Chirurg. Parte II. sect. I. cap. 19.
106쪽
II. Horum ratio esse videtur: Quia emunctio naateria: iri orbosae, quae fit per hujusmodi Emissarium, est parti in aliena, partim vero minima , habita ratione mali, cujus medelae intendimus. Plerumq. enim radix primaria aerumnarum harum implicata est in Systemate solidorum; ejusq. fructus censeri possunt, quoties adsunt, vitia sui dorum; quorum emendationem vix sperare licet per modicum irritamentum, quale eXcitatur per Emissarium . 12. Quin obstet exemplum a natura mox n. I.) allegatum : imo quod morbo graviori per alterum leviorem me. deri saepe soleant & ars , & natura . Primo: Quia natura non nisi raro molitur metastasim salutarem ad remotas eo poris plagas in morbis acutis; ubi elementa morbosa in o. bilissimum habent ordinem', ac motum : Sed rariu S adhuc, vel nunquam in aerumnis chronicis, ob contrarium , i. e , tenacem elementorum habitum . Secundo: Dum haec molitur natura , vijs sibi soli notis , nec ab arte facile imitandis , molitur, segregando portiones quasdam tam solidorum , quam fluidorum, salutari abscessui idoneas; intactis
reliquis : quae quis ab Emissa rijs arte factis frustra pro.
mittat . 13. Quocunque modo sit, non est datum neq. naturae,
nec arti adeo exiguo pretio, quale est minutulum Emissarium , redimere fractam diu ante valetudinem . Sic parvae parulides, phlyctenae , perniones, aliaq. similia natura Emissaria non redimunt homines ab aerumnis , de quibus agitur. Unde cum eadem, vel majora mala expugnare tentat natura victrix per eorum depositionem ad remota quaeque loca, non facit per minutulum , sed per amplum de
107쪽
ΕYRMpLUM VI. 77 cubitum, Vel magnas pustulas ad mguina, labra, fauces, caput, collum, &c. Sic Procopius saevissimam pestem, dudum per totum Orbem , Constantinopoli vero ad an . Domini 3 3. maxime furentem graphice describens si ,
postquam enunciavit is Quod ex ea multi quidem curationis defectu obierunt; alii vero pariter sine ea evaserunt, . . . addit, Potissimum salutis praesagium fuerunt ulcera ampla e X. Bubonib. pullulantia se I . Itaq. pleri q. morbi, in quibus suademus Emissaria, plus damni, quam profectiis afferunt juxta nostra observata . Tales sunt Primo : morbi omnes, ex stonia solidorum , seu inertia, quam vocant, animali progeniti; ideoq. vim vitae, maxime muscularem , stupefacientes. Secundo: Passiones hystericae , hypochondriacae, Similesq. aliae, quocumq. in Ddo anomalae: barum scit. aegritudinum fomes decubitum nescit : idque forsitan; quia summe indigestilis est; hec aliter quam per Gymnastica praesidi subigi valet: a qua profecto methodo methodus Emissariorum ex diametro discrepat.17. Si quem ergo profectum in morbis chronicis ex hoc
medelae genere eXperti sumus, solummodo experti sumus in quibusdam aerumnis Rheumatico- topicis , uti Go nagra. Cephalaea &c. non jam per minuscula consueta Emissaria , sed per ampla cauteria: i. e. consueta vulgo Vessi cantia , situ malo proximi Ori applicata ; non perpetua , sed per intervalla, modo anni tempestati, modo ve
H Apud Freindium Op. Omni To. III. Histor. medic. al
108쪽
De indebita abstinentia Uecacuannae in morbis Gravidarum, atq. Puer0rum . i. Ν Ullum novi de hoc argumento liberξ decernen . tem praeter cl. AStruc, cum ait I),, Non abs re videtur, integram Emetici dosim Gravidis mulieribus propinare,
ubi morbus hoc remedium postulat. . . . et SapienteS medicos hanc viam sternere ab Sq. timore , ipse cum matris , & infantis levamine eXpertu S sum se.
medelae; & quod vulgus clinicorum religiose caveat se ab eadem imperanda, ne incurrat censuram temeritatis. Levi tamen , me judice , consilio; uti constat duplici argumento . Primum est, quod nemo inter adultos adeo impune fert vomitum spontaneum , ac praegnantes. Alterum , quod praegnantes eisdem morbis, & adhuc amplius , obnoxiae sunt, ac reliqui homines : pro quorum tamen nonnullis non datur praestantius auxilium , quam emeticum, et signate I pecacuanna; quibus si accedat legitima experien. adest totum quod quaeritur.
quod nemo , quem sciam, auctorum de Emeticis ex professo tractantium ), de eorum vi abortiva censuerit. Quo
109쪽
Ex EMPLUM VII. 70, posito , nos etiam, cum ratio id postulabat, imperavimus congruam Ipec acuannae do sim praegnantib., idque Semper cum levamine tam matris, quam prolis; eod. plane omine , quo de se ipso effatur Do. Astruc , mox laudatus . q. Morbi autem , in quib. potissimum consulo I peca cuannam praegnantib., sunt Sequentes. I. In febrib. Tertianis verna lib. II. in febrib. continuis a nomalis , cum amdore sitis, ac saevo dolore capitis ; in cui b. adest, uti pluries accidit, propensio ad vomitum . Ill. Sive in Dysen teria , sive in Tenesmo recenti b.; illis maxime in qui b. tormina praeter podicem extremum, Saeviunt etiam Versus ventriculum , adestq. levis quaepiam proclivitas ad vomi,
tum M . Quippe in horum defecta tutiorem expertus
sum pulpam Cassiae recenter tractam .
dunt tam vomitus, quam inde sequentes emeticorum turbas. Quin obstet Do. Tissot-Avis au Peuple to. a. tit. Des Purga
tions se Vulgo receptae medicaminis infamiae, uti videtur , nisus, potius quam propria Experientia eruditus. Notum est, Parisiorum incolas frequenter affligi morbo endemico , Flux de Sang, i. e. Dysenteria ibid. vocato. Cui ut opitularetur arcanum invexit eod. loci sub fine elapsi aevi Io. Hel vetius ibid. clinicus , Batavi medici filius, sub nomine fucato , Specifici adv. Dysenteriam ; adeo clamoso eventu , ut paulo posti
accersitus a Rege Ludov. xiv. ut coram Do. d' Aquin Archiatro arcanum suum revelaret, sistit Radicem Brasiliensem , nomine
I pekakuana : Quam medica Facultas, ad haec deputata , invenit adeo validam adu Dysenteriam, ut praemio et . mille argenteorum Livres de France donatus fuerit a Rege attinor Helvetius. Ita Do. Vigne ut de Marveille Melange d'Nistoire, &e. To. I. pag. 38. seqq. Interea primus tanti medicaminis inventor non fuit Helvetius . De eod. pro eod. morbo meminit ante ipsum Guli. Pison Histor. naturai. medica utriusq. Indiae. Lib. II. cap. Ia. De Dysenteria.
110쪽
lib. ; tali semper eventu, quem Optaret quivis in non Gravidis. Scit. nullam novi, quae post assumptum tali modo emeticum, aut abortum passa sit, aut aliud incommodum, emetico imputandum: Novi contra non paucas, post abstinentiam ejusdem in praed. casibus, tali infor mnio subjectaS.
nesta exempla aliarum commotionum, qui b. temerantur quandoque mulieres gravidae: qualia sunt I. Longum iter pedestre. 2. Coreae. 3. Pharmaca, sive Acria, sive Amara insolita, de quib. Hippoc. 1), & alij passim: hinc
enim videmus quandoque adversos casus; illinc vero nequaquam .Quid quod ex vomitu gravidarum saepius enormi, licet spontaneo quod parum refert pro concussione Seu viScerum, seu artuum , vix unquam periclitantur foetus p contra : ex diarrhaea diuturna passim : nihilominus blanda cathartica permittuntur gravidis a Clinicis prudenti b.: potius igitur Ipec acuanna: illa siquidem deo
sum urgent uterum pragnantem. haeccine contra SurSum .
famatis, tanquam abortivis, hoc certum videtur in hodierna Nosologia: Quod praeter ictus externos, pr. ecipitem gressum , casumque, nullum facile excogitari potest medicamen essicaciter Abortivum, quin simul sitenor in iter laedens incolumitatem ipsius Praegnantis. Quod serio animadvertendum pro cavendis, modo inanib. Ardelionum,modo vero funestis hominum scelestum
proin Σ)De natura Pueri cap. r. : De morb. mulier. Lib. I. cap. 26. &c.