De regulis iuris vespertinae omeliae in commodum pp. lectorum ecclesiarum proprio doctorum officio fungentium, ... Authore f. Io. Baptista Fino Laudense, sac. ord. Praedicat

181쪽

ter agitur,non remittetur peccatum ait si restituatur ablatu, sedit dixi, cum reititui potest, haec Aug. Milica vero a Doctoribus discutiuiatur in materia hac amni dis laqua tamen superfluum eiset omniare celare,cuin sum tim legi possint in Sum. Siluestr.fundatissime dilucidata in insccundum Iurata itim secundunt verillimam Theologorum approbationem Breuiterque dicas ad restitutionem oblistari omnis participans in furto uel rapina,aut re alienae per emptione. Ratio vero huius regule cur non dimittat Deus peccatum nisi restituatur blatum quaenam est Scias quod peccator non

solum delinqiut in Deum , sed etiari saepe saeptu iii proximum, Per Contritionem autem: confessionem, deleri vitidetur peccatum Nuoad Deum, Per restitutionem vero deis

Ietui quoad proximui Expende quod mirabilis est Deus in arcendo nos a proximitiniuria. Cum n. Adam Deu tam grauiter offendit, ut habetur Gen. I. ad illum dicit Deus,

Asaledie a terra propter te, Cum peccauit vero Cayn con-.tra fratreii se tibi legitur c audit ille a Dqmino, non, Maledictaaterra, sed Maledictus eris tu ipsc super terram. Tanta enim est proximi iniuriae Uis, Ut terra talem nolit super se sustinere , Peccat insuper Daemon contra Deum,lcnihil illi dicitur, reon illi Maledictionem inferri dicitur, sed cum precat contra hominem ipsum scilicet ad pecca.

actum inducendo. Domino ipse audit, Maledictus eris, Ecce quod conspicitur Dominus plus in iniuriam contra proximum animaduertere quam in illam quae contra ipsum infer- tur,quandoquidem,&si Deum ostendas, nec etiameius ve- stimenti pidum tangis, qui vero proximum laedit tangit puia pillam occuli Domini. Constat etiam quod Ipse Dom. Deus, peccatum sine ultione , non patitur, ut dicitur. de Pe.d r. si peccatvuaitDauid . Ideo peccatum illumani generis non nisi facta restitutione, seu solutione pena in Cruce per Christum Dominum linii Di sum fuit, unde ps. 68. peros David, ait Dei filius .imia: non rapui tuncevolvebam. Et cum Per quemquam pet supra hiam, obsequium Deo debitum subtrahitur, nisi quis inobis

182쪽

casus vero innumeri in hae materia de restitutione, ut dixi mus, pertractantur, qui tamen solui per generales regulas poterunt. Regula igitur generalissima est quod restitutio id fiat si ablatum restitui poterit, quod i ablatum consumptu es . aut non sine magnoscandalo restitui potest; eius est reis stituenda extimatio, etiam si res illa casu perist sine culpa detinentis , si autem nec extimationem restituere quispo test, quia euidenteres inops, dimittitur nihilominus peccatum , si tamen alias paenitet ipsum: Remanet nihilominus obligatio ita ut si postea ad pinquiorem peruenerit fortunam tenebitur communiter Doctores.

Inops tamen, qui debet ex contra Sit, sussicit si bonis caedat CC. quibo ce post l. vl. sane Inops qui debet ex maleficio, ut puta ex surto , Calligatur verberibus xij. q. i. fraternitas Et hic qui paenas Patitur corporales non tenebitur ad restitutionem, etiamsi ad pinguiorem fortunam ven rit M. Anton. p. p. tir.xx. de re g. Iur. peccatum . Nedum enim bonum honestum ademit, quod Utili hono praeualet, sed silanquinem dedit, quod etiam in infamibus extimati nisill Pellem pro pelles, iuncta dabit hortio pro anima sua, id est vitas nemo enim carnem suam unquam odio habui ea Si vero scui restitutio facienda est liberaliter remittat id est sine vi, sine metu, sine fraude, non tenetur quis ad restitutionem,quia satisfactum intelligitur qualitercunq; satisfaciae .ls.quimo. pig. vel hypo sol a. item liberatur. Et quod dico de remissione, intenige in his casibus, in quibus expressumes inauret,quod non liberat remissio,ut decensi,exigit ini. Restitutio autem ei est facienda a quo extortum est , vel eius haeredibus extantes Di id quoniam, de usu cum tu

quod si nec haeredes extant pauperibus dandum est ablatu.ut ibi. m d. c. Et iste qui abstulit est pauper, aquam unus ex pauneribus, cui omnia sunt communia retinere poterit, quousque aliouo modo restituere valebit Nimirum bima temporalia quoad vium .in dioenti sunt comunia ut docui. D. Th.accaeteri. Si vero ex homicidio tenetur iste restituere, tenetur prosecto totam vitam suam contra infideres in satisfactionem octi expendere, vel debet orati cnibus, Iea

iuniss&huiusmodi semper incumbere. Sic docet Scot. .

183쪽

. . sexti utituo, dum tin ea imi si pathi de re iuriri et satis posse dici deponendum

Iliud aburum in aedem ramim quousque absoluatur se

ditor cinerum nostruiri non est singulos citca materiam hane diu scutere casus , sed tantummodo regulae veritatem intueri, quod schicet peccatum nequaquam est remittendum nisi restituatur ablatum Rabanus igitur, sup illud Mat i 6. Esurivi in non dedistis mihi, c. Quid recipiet, inquit, qui aliena tulit, si semper ardebit, qui sua non dedit p. Futhntius etiam , tractans illud Mat. Omnis ariair,&c ait. SiIuditiust ne misericordia erit illi qui no fecerit misericor diam , quale iudieium erit illisini fecerit rapina, August... quoque deveth. D.c. ah Dicit. Si cum diabolo ardet qui nudum non uestituit, ubi putas arsurus est qui expoliauit p D. Chrisost. sup Mati, Sine causa , ait, oras ad Deum . sine causa eleemosina facis de rebus quibus alios expolitasti,

quid enim prodest si unus ad Deum pro te orat, alius aduersum te Deum incerpelletur , iuxta illud. Ecclesiasticii qui Dona iniquorum non Probat Attiis mus CD. Greg. o. . I. Qui male accipit ut bene dispenset grauatur potiusquam iuuetur, De hoe enim dicit scribitura Hostiae imis piorum illi ominabiles sunt Domin quae offeruntur ex . scelere quicquid enim in Dei sacriscio ex scelere offertur, omnipotentis trana non placat, sed innitatu Hinc rursus scriptum est Honora Deum de tuis iustis laboribus, Hine per Salomonetri dicitur , qui os ri sacrifitium de substan tia pauperi, idemfacit ac si victimet filiin, ante conspe - tu in Patris. Huic facile cognoscitur quantus apud Deumduhoe meret unquando et acrificium exrapina offertur. aut na sonti apud hos tam,tores p. virum; viram defi-

184쪽

Maec verba ex craeco transtulit o Ambris legit , Pyraleerium estivitat alnis super terram , Ac si dicatur, vita est Pyratae vita hominis, Pyrata enisa, pro non suo pugna tacin alienis conquirendis orbem circundat. Ita quilibet misgnare videt tiris caliena acquirat, omnes enim insudare vi Identur ut sibi quae sua non sunt rapiant. Caeterum sicut Pyrate sepe accidit, ut dum mare lustratur praeda onustus, domumq; suam reuertitur, in alios sortiores se incidat, qui

eum omnibus, suis kalienis exuunt, compedibus quoque verberibus plurimis deputent , Ita plane his qui aliena passim rapiunt contingere solet.Vnde vero est quod tot dantur Latrocini, Recte D. August. . de Civit. c. .exclamat, Remota iustitia quid sunt regna nisi maena latrocinia, quia latrocinia quid sunt nisi parua regna Hoc malum tantum crescit ut loca teneat sedes constituat, Ciuitates occupet, populos subiuget, euidentius regni nomen assumit, quod etiam in manifesto conis fert non dempta Cupiditas, sed addita imppnitas, Ideo eleganter , inueraciter Alexandro Mag. quidam Pyrata comprehensus , cum ab eo in te rogaretur, quid sibi ut mare haberet infestum, libera uoce respondit, quid tibi, ut orbem terrarum p sed ego quia exiguo nauigio facio, latrouocor quia tu magna classe, Imperator. Haec August. Principes autem qui populos praedantur sciant hoc nec in uti Ie

remporale cedere. quin imo cum populos grauant Principes, hoc in notabile principum damnum redundat. Huc facieq rod Constantius Imperator maeni Constant mi pater do cuit, dicens Diuitias in manu subditorum meliores quam in archa principum, Nimirum in manu subditorum fructi, scant in archa uero principum otiosae manent diuitiae, Non sunt eren audiendi Assentatores a prmcipe , cum sine niaxima necessata te, ut noua imponantur tributa sugge--runt Sic enim Mae Alexander cuidam talia su egerenti respondidit Olitorem odi qui herbas radicitus excidae. Vbi innuere voluit, Regnum Hortum esse populos vero plantas sit habetur in lege partit. Paris. rit ros . dum viva radix manet, fructus utiq; reddet arbor onodi radi- citus excidatum, profecto exiccabitur . Animaduertant

igitur Pollitici Vniuersi id natum Regi esse, quod malitu

185쪽

est Regno , pnteum esse puta Domum regis, queducturi

putet,populos porro si aqueductus obstruatur , equidem cruto putei deficiet aqua . Ita certe cum populi exsiccantur, principes in pauperiem redigi neccesse erit Restituere autem alienum principes docuit Sanctus Edua dus Angliae Rex Hic enim sit per aceruum peccuniae sedentes da mones videns, cogitan .peccuniam illam ex iniustis tributis colectam , illico omnem summam illam pec-cuniarum restitui mandauit . .

Dum vero Deus quae nostra sunt a malis principib. vel aliis

auferri permittit, quasi per peccatum alterius, nostrum tollit Simile huius affert,et Dam dicens, Medicus Sanguisugas tumentib. membris apponit virum simul ab intiis mi visceribus sorbere permittit, Diuersae tamen intentio nis est medicus, Sanguisuga ista si quidem nil aliud gestit, nisi vi Sanguinem bibat, Ille ad hoc tendit, ut languidus coualescat, ista satiatur, moritur,egrotus autem, dum perdit Sanguinem , recuperat sanitatem. Sic pius inmisericors Deus, dum quae nostra sunt a malis nobis auferri per mittit, quasi per peccatum alterius, nostra peccata tollit . Deniq si homo venenum veneno nouit expellere, quid mirum si omnipotens Deus ex alienis vulneribus nouit salutis nobis antidotum procurare pCum autem principes raptores impunitos relinquunt maxime illos, qui titulo Tutorum vel Curatorum . pupillorum bona surripiunt, latronum Duces appellari post uni, cum e contra eis ex ossitio incumbat tutum a raptoribus subditum reddere,eum precipue de quo Casi odor sup ps. 8. ait, sicue ouis tondentem se non increpat, ita nec ullus cupiditatem expoliantis accusat, talis enim est pupillus, talis est vidua, contra quorum domum cum Diabolis clamant dolosi , exuriani te, exinanite usque ad fundamentum in ea . Porro si cupidi sunt Tutores Charitas in eis non est, assirmante Atiis

gust hom et sup Io Charitas cupiditas simul ambae esse

non possunt. Eia fratres, Peccatum non remittitur nisi restituatur ablatun vcrum Avarus unquam restituit. Huc facit illud D. Bernis QP cant ser. s. Auaritia inquit, Rotis vehitur quatuor vitiorum,quae sunt Pusilanimitas, inhumanitas, contemptus

Deia

186쪽

Dei; mortis obliuio, porro iumenta trahentia , tenacitas , rapacitas, inhis unus Auriga ambobus praesidet , Habendi ardor, sola quidem Avaritia, quia plures conducere non paritur uno contenta est servitore haec Bern sed vide quam miserabilis sit Avarus,vt. n. asserit D. Hieronim Nil aliud et h. suarus quam Bursa principum Cellarium latronum rixa parcntum, libellus hominum. Auarum eingiat D. Chrisosti dicens, fingite vobis videre tetr si quendam hominem , qti ab oculis ignem em mittat, cui ex utroque humero Dracones pro manibus dependeant, cuius os Cauernae initar magnitudine sit in quo pro dentibus acumti enses stent, ex lingua venenosus fons scaturiat, venter omni fornacessit ardentior cuncta qui immittuntur scibito consumens, pedes alati, ventis quoq; ipsis velociores, laciem canis ac lupi simul ostendat , nec hominis vocem emittat, sed insuaue quoddam atq; terribile mugiat , I ad haec omnia faces ardentes in manibus teneat, Imaginemur ea obuios iugulare, Carnes eorum lacerare, ac deuorare; sed quid dicos nam .hoc descripto multo truculentior est auarus, Avarus in omnes ut mors insiliens, omnes ut Infed nus deglutiens comunis generis hominum hostis, quippe qui vellet res omnium sibi arrogare, nec finem hic facit, verum cum Undiq; cupiditate cuncta collegerit ipsius etiam terrae substantiam in aurum commutare vellet, sontes ac fluuios argento optat defluere fingamus ipsum a nemine ac cusari, tunc videbis ipsum arrepto ense nulli parceres non amico, non parenti c. Eia fratres relinquamus terrena , si Christiani sumus Christum imitemur, Christus Galileus appellatur, Nos etiam Galilei, Galileus vero rota interpretatur, porro Rota licetia terra volvatur tamen dum steterit magna pars aliena a te ra, parua eius pars in terram insistit. Sic dicit Arnobius in psalm, 6. licet corporis pars sit in terra ambuJans, tamen Aninia quae maior est pars homini Leonuersatio est inaestis. Quod si igitur de caelo non cogitas vir prosecto sine Anima iure appellaberis bubi vero rursum Auari amaram conditionema imari conrendis, scias Auarum Idolorum seritum tandem delenire. ab

Apostolo nam ephes, , Avaritias dolorum sciuitus apperi

187쪽

latur sacilitat enim omnia mala auaritia, Quippe in prepa

xatione an iiiii auarus D neccesse fuerat, Deum ipsum negambit. Hinc D. Epiphan. lib. t. o. h. Avaritiam Deum mundi

appellatu dicens, Deus huius saeculi , quem homines huius saeculi elegerunt, Nil enim e ui magis homines obtemperent, Avaritia nanque ac desiderium frimandi regnum mandauit Ieroboam ut vitulos formaret, eo cui Deos pudiblicaret, dicens, ecce Di tui Israelo re g. I t. Auaritia etiam tutos reddit Daemones apud homines , quiniis mo ratione lucri, homines, Daemones amicos apud se retiis nere cupiunt, Iullom viros calumniis assiciunt Actor 16. legitur , quod cum Paulus Datnaonium eijecisset puella, propter quam sic obsessam, cum praediceret multa ex Diuinatione Domini illius multum lucrarentur, Domini ipsi contra Paulum, Sillam eius socium insurexerunt, dicentes, Hilona ines conitu bant Ciuitatem nostram, sicq servi Do

mini Paulus&Silla in Carcerem detrusi sunt, Sed quo phetoli Ciuitatem contuibant, Si Daemones ab ea expelluntaniae ne sunt gratiae, quas pro eo quod domo vestra Pia-holum fideles expulerunt redditis Nequaquam, inquiunt, Hi homines conturbant Ciuitatem nostram . Cur hoc petiecerunt Diabolum qui domui lucrabatur; Diabolus vero qui lucrum tribuit, bonus est in domo, bonum est eum in domo habere, unde qui eum expellit Ciuitatem prosecto conturbat, dicunt ipsi ecce Avaritia quid facit, Inimica Apollo lis , Diabolum amicum retinet, reuetur. Restitutionem tandem faciendam plura ostendunt exempla inter caetera, Resert Cesarius in Dialog quod Rustico cuidam moritur Diabolus assistens pallum ignitum ori eius immittere minabatur, Ille culpam non ignorans, quocunq3 se vertebat Diabolum praesentem habebat Palum siquidem vicino cuidam subtraxerat de agro suo ut proprium augmentaret, cogente autem eum ea neccessitate amicos suos

misit ablatum restituere promisit veniam postulauit, quihus ille laesus respondit, Non ignosco, sinite eum torqueri,

Iterum terrebatur a Diabolo, ut prius mittit nuncios veniam Postulando tectio cum lachrimis venieti tibiis dicentibus Guod miser vivere non poterat, nec mori ei liceret , remondit Iam bene vindicatus sum,modo remittam,Ab illa hora

188쪽

. emtiis terror Diaboli recessitu vah, quid dicemus 3 simi se ille pro uno palo ablato sic punitus est quid fiet de caeteris qui viduas&pupillos penitus excoriant Nulli, inquie Seneca, filiciter cessit, Nulli gaudium rari durauit in pomsterum ovalet uero ut disponatur quis ad restitutionem Sacratissimi Rosaris Devotio. Legitur nanq; quod quidam usurarius

S S. Rotarii Ioeuotus morti propmquus vocem de caelo cois lapsani audiuit dicentem , Restitue Restituit In morte uero cum in latera trutinarentur bona di mala tot voti atq;mala in pondere grauiora essent Beatisse virgo super stateram Rosarium Poluit ex quo grauiora bona apparuerunt : unde saluui factus est homo ille. Quid dulcius

Praeter auaros aut cm, Detractores etiam ipsi maiora rapiunt bona. Quinimo quod si rium sit, virtutem prox inii uel detractione corrodere, uel silentio sepelire allirmat G bertussu p. illa uerba r. Corint. Charitas non inflatur, non est ambitiosa. Dicens, Quid enitici Rapacitatem non putas si Peccuniae parcis , famam decerpis inserius , Non audes

corrodere, non tamen potes collaudare; sed nunquid non ideo rapis p Grauis rapacitas, cum ueram alterius gloriam disi mendacio non corrumpis, silentio tamen sepelis. Haec

ille Nili etiam ibidem ait inuida animam non potes intrares timatio boni de bonis alienis . Qiiod reprchendie

Doeior iste, dicens, Avaram uis esse gratiam piritus cuius circa te solum optas bene filia resti insti Diutis et in omnes retu diminuere tentas assuentiam eratiae S tu mensitatem redistere ad minutias Haemuli cordis auaras dedignatur Christus an lustias, nescit aemulatione tua eius bonitas detineri proflua est non tuo soli. sed vicinis etiam se vasis eius oleum insundit. Adhibenda sint ergo linguae retin)cula, quibus lubricitatem eius contineamus ne quod a Chilone sapiente vetitum et ore ire ea animo permirtanuis est enim id, ut Bias inquit . insaniae Indicium . Qtio pulchra etiam sacra confirmat aue oritas . In ore fatuorum esse inquiens cor illorum . hin corde sapientum os illorum vitare apti si me Homeriis, lictem, ciuem sapientem describit vocem mittere ait, non ex ore. sed ex pectores eorum enim qui leniter, xinconsiderate loquerentur benie existimatum est

189쪽

iudic pro eout me. piserent detrahebant mihi , inquit, Ita noceritinim tam , quionima, . crea-- M 'rficiunt muli qui eius Carnem mox ress

to mortaliu& per se,quoad mortese additum primo, r. tali tenetur tamen i amator ad aliquid equivalens qua lotam aestitui non potest , ut scilicet iaciat quini in se potulem minino laesa remaneat abipso parius licet ama non sidinusdem generis, uuiomimis quemadmodum evini 1 tum corporale quando consuinptum est redditur Meo illius anaetium, it tiam unisum reddi non potest , ioco illius, aliud deturin Compensationem, sicutis reddere non sum aureumaeddo argenteum. Tettio,sallit quandoprie iam dixit, vel alteri eui debes,at, qui prodesse poterat. Quarto quando talia destinatura non emat A

190쪽

ec inveniale peccatu poterant interpretari Quinto, quanis do ex inconliderata loquacitate, dixit se audiuisse, nihil addentio ex cluo iaceret credulitatem si autem sacer et malo animo Cut docet Scotus teneretur. Sexto quandoas cui dixerat posce per aliam ii iam sciuies, eo quod id quod tune erat secretulia,est publicatum. Septimo, quando ille omniis no erat infamatus saltem de eodem apud illum cui dixit uel de peior ib. I. in quae demum fratres ita temperies adhibenis da est, ut, suod Pittacus praecepit neminem etiam inimicum maledicendo in se stemur atq; ut Chilo tace demonius dixit,

ne mortuum quidem. In lingua mirabile est quod in ipsa be-hedicimus Deum Patrem In ipsa maledicimus homines, qui ait similitudinem Dei facti sunt, ex ipso ore procedithenelicti ri& maledictio: cum neq; sons de eodem soranii nee manet dulcem, amaram aquam, neqr possit ficus uuas facere aut Vitis ficus ner salsa dulcem aquam, Quare Anacharsis, rogariis,quidnam esset in homini b. Munt ac malusimul, reeie tua quam esse inquit. Peccat etiam qui detraciorem audit quia detrahendi dat semiatem audiens; Idcirco sidor. desum bono lib. , ait, Non solii mille reus est qui falsum de alio profert, sedis Is qui

cito aurem criminibus praebet, Daem. in Serm. Detractor dilibens auditor uterq; diabolum portat in lingua. Itaque dicendum quod auditor detractionis,operari tenetur, trinae restitutio, quia concausa est detra Stionis, si . n. tu renuisses audire, ille non detraxisset. Audi Hiero Non minus auribus, inquit,quem lingua fugias detraetionem nam detr ictor, dum te videt non libenter audire non facile potest de traheres, Et ad Rustic. monac. Sicut sagitta ait, si mittatur contra duram materiam , nonnunquam in mittentem reuertitur, viilnerat vulnerantem , Ita Detractor cum tristem faciem viderit audientis imo non audientis, sed obturantis aures suas ne audiat sanguiuem illico conticessit, pallet vultus,herent labia, saliua siccatur haec ille, Propterea aduertie Senecari in Prou. Dissicilem opportet habere Aurem ad Crimina . Petit David Domine quis habitab in ta b. tuo Respondetur. vero qui opprobrion accepit adu. Prox. mum, ex opposito igitur qui opprob. accipit adu. Drox. scilicet detra.'

ctore audiens,non intrabit in gloriam Deu