De regulis iuris vespertinae omeliae in commodum pp. lectorum ecclesiarum proprio doctorum officio fungentium, ... Authore f. Io. Baptista Fino Laudense, sac. ord. Praedicat

311쪽

dico semperi riserabiliorum partes esse magis suseipiendas .

quod Dominus docuit ipse cum debitoren conteruum sui ioca luem reprehendit dicens serue nequam non neopo tuit misereri conserui tui. Ex lege vero diuina, quinimo ex similitudine cum Deo qui debitoribus dimittit honio dimnaittere debet inludex , si ut Dominus partes rei Defendit, ipse etian vices Dei gerens idem facere habet. Sane, ut ait Greg. iris mor. tanto quimi persectus est quantoperfectius sentit dolores alienos. Haec autem dixerim quoad civiles lites in quibus seruanda est regula ut supra, non tamen in obscuris probationibus areo inductis, quando. quidem ille contra eum interpretantur, Deproba licet I, Anton de re g. iur. i. f. hoc in loco. In eriminalibi is vero magis fauendum reo. Quippe in operiabus nostris non tantum considerandum venit bonum vel malum quod proximis facimus, quantum attendendum est obsequium aut iniuria quam Deo irrogamus, cum enim pauperem quis cibat, non tantum quod proximo subuenis attendo,quantum quod voluntatem imples Dei quivi eius amore hoc facias praecepit Ita cum peccatum quis committit, non tantum quod proximo infertur malum animaduertere debentus,ouantu quod hom. sacra Diuina tra rediuntur precepta,uc Sanctus David ps.so.cum fidelissimi uri ux

rem violasset, ipsum quoq; interfici mandasseriveniam. Domino expostulans ait, Tibilati peccavi. In Deum deliquisse asserit cum etiam proximum grauiter offendisset;quod pronsecto ideo egit, quoniam dc si iniuriae, iniustitit ouasad

versus uriam, uxorem commisit maximae quidem fruerint, Nihilominusviniuriae Deo illatae comparentur, nil prorsus erant obli sacri affirmant Theologi,auersionem a Deo

in peccato, maiori suppliciis nempe paena damni esset

nim v, quam conuersionem ad creaturas, quae paena senis sus,imienda enit, Caeterum si misericors Altillimus quo ad id quod in eum perpetrauit peccator gratis dimittit . eius Imitatores,in eo saltimis immin est debitin esse conuenit, propterea dicebat miminu emo nequam omne dea iuuii dimisi tibi bone ergo oportebat te misereri con-' erati tuo acri diceret. Currenuisti in parui

Messenniam imitari , cum Dominus, uiuum dimi M

312쪽

dellictuma Hinc August. Lex Dei Charitas est. Non est puniendus quid delicto non conuincitur quando

quidem occulta ad hominum tribunal nequaqua spectant, sed ad Diuinum perducuntur , ut ipse idem cui occulta sunt

seruata iudicet, u etiam quis non certum fatetur delicta absoluendus, Unde Vlpianus lib. s. de omnita tribuna ait, certum consessus pro iudicato erit, incertum non erit. Non de faciliquis puniendus, quoniam Iullitia ad bonum c mune ordinatum Comune vero bonum est, non Ut qui quis a singulari homine accusatur, ut bono singularis persoriae prouideatur, puniatur, sed ut indisserenter ciuium numerositas pro uniuersali bono eonseruetur , quapropter Greg. xiis Pon Max ac caeteri piissimi Principes etiam si Rei costituti de deliinis aliquo modo conuincerentur, sepe morti eos tradere renuebant, dicentes non sic de facili depopulandas urbes, nec sic vita a Domino donata orbandos viros in totius iacturam Civitatis. Concordat in hoc quod prius Docuit Diu Gre pariter Pont. et s. mor.dicens, Pot

fas cum habetur de cogitanda est ad utilitatem, dissimulanda propter timorem,quatenus qui utitur ut prodesse debeat posse se nesciat Quippe odio paenarum cenera in legibus contineri Tullius

scripsit, id est Damnum vincula, verbera, talionem, exim lium, seruitutem A moitem. omnia vero haec adesse hominis destruendum tendunt. At quia esse hominis permanem re vimi Deus, unde etiam in Inserno damnatos in suo esse conseruat Ideo minime in obscuris puniendus est reus de de damnatis quidem D. ustust. libo .delibrarb. c. 8 . 83. ait, Et hoc si quidem misericordia Dei donatum est ipsis qui etiam in paenis misericordiam elargitur De hoc hac, Cum iratus sueris misericordiae recordaberis , David. Misericordia eius su p.om opero Reo potius fauendum. Quandoquidem vi ait Paulus Iuri consultus . certe humanae rationis est fauere miseris, prope Innocentes dicere, quos absolute nocentes pronunciare non possunt, Reo potius fauendum quoniam secundum Ciceron de Fin. Benignitas socia est fuistitiae quin imo Benignitas praeponenda strigori iustitia secundum Papinian Iurecon L

Mm a ostendit

313쪽

ostemii regula presens Principem ac ludicem magis propenis

suineiseo diriere ad clenientiani quani ad rigorem, Cl anentia vero, ut docet Senecare lib. de clem.)est lenitas superioris aduersus inferiorem in constituendi, paenis . Sand Clementiam quidam Nobilis sic pingebat Mulierem scilicet,qui leva manu processum tenebat,dextera autem in processi scripta delebat, pedibus denique libros praemebat. en quod reo fauendum.contra hoc Iurisperiti clamant, sedi tinnisci debent Laure uos esse Curianq; Doctoratus lauis

rea est vobis collata Dominia Lauro purificabantur olim qui Deos offendebunt. Vos ergo Laureati exossitio adi dulgentiam propensi esse debetis . . , Abulensis uigo bai.q. defert morem esse apud antiqtios. Dcum quis morti erat condemnandus, Iudex ante sententiam

per aliquot dies ieiunaret Choc ad ostendendum quod quidem compatiebatur Iudex, si reum morti trademi, hoc ex obligatiore utiq; erat, di dolorem sibi hoc insere. hae, Displicet nanq: Deo, Iudex hominem occidat d comedat,& rideat ac si hominem perdere, nil esset. Prois bat vero Abul 'si usumliunc ex illo quod in sacra diciatur paginas reg. r. laetabel misisse ut necaretur thuac tunc precepi se dicens predicate Ieiunium . Quid ad hoc dicent qui tam libenti animo condemnant, acu ut

dicitur,adnuptias irent eta, si ieiunarent tarsitanremis. res essent, pietatem iudici competeredocet regula quidem etiam pla. to in trude legi ita ostendit Cum ipse eges Minerueniat de Ioui attribuit, pers designare voluit legum persecti

. nem prosecto in his tridus contineri r In Minertia, hoc estinscientia in sole hoc est in poteria, in Ioue, hoc est in pieta te, eadmodu aut tabcatraupi .eminere dicebat Ita pie. tas alias uirtutes existere diret apud legu administrat e . valer. pier li in refert, Reges egiptimim sceptro utebatur 'mida parte inseriori pedem equi mi alis, animalis crude immi, insculptum habebat, parte uero superiori caputM-

comae, quae pietatis insigne suitu erat repositum , ut extime M' M trum princeps,uel qui eius gerit uices deponendami

dirum edit mi' anteponenda clementiam. Ut ce regula. nox tax his omon in Coment,quod cum Rese ungeban

314쪽

tii Israel. hoc si quidem mirabili fiebat ritu Quipph in fronate, Rex oleo unctionis ungebatur, inter palpebras per in ducti coronae cur hoc hoc erat dicere opus est o Rex te misper te ante oculos misericordiam in oleo significatamitu

quam rigorem se ei oneres opus est te meniorem esse unctus orexmolem non asperum erga subditos,erga si bditos demonstrandianti Haec autem pietas per modum Coronae fit,ihi ex quo intelligi quonia magis ornatur rex de in regno P seuerat P Clementiae opera qua auro,pretiosis margaritis. Hinc dicas quod requia presens traditur,ut etiam per clementiam in miseros firmentur Regna Prou.ro. Misericors ia de

veritas custodiunt regem, roboratur clementia thronus . . eius. Tutior nanq; modus regendi populos P clementia fuit,

Tutius est corda remitti intensius qua pro ted remissarum nanq; intensio. artificis peritia conualescit sedi semel rupiata est nullo artificio reparatur. Hinc Seneca in octaui Pulis chrum est inquit eminere inter illus res viros consulere patriae parcere assii Si is sera caede abstinere, te pus atq; irae dare, orbi quiete, saeculo pace suo, Haec summa virtus, petitur hac caelum via; sic ille patriae primus Augustus parens commplexu satira est, colitur xtemplis Deus haec Seneca . Huc spectat quod .ree. o. legimus quod scilicet lanceas aureas, i ta aurea fecit rex Salomon quae in templo in reis custodiam locavit Ais nanq: an non ex aere meliora fierent arma in templi Diuini defensionem plene quidem sed aurea in mysterium facta sunt, ut enim Deum ac Dei honorem defendas ac tutum facias optima est Charitas per aurum significata per opera amoris, clementiae optime seruatur Deus. quod maxime in sumo Sancti Q inquisitionis tribunali elare cernitur. Hinc Uida Poeta lib. s. Christia d. religiosus, finei Iouem pronuncio non mercurium sapientem sed clementiam habere, ac si dicat omnipotentem media Cle

mentia seruari.

sus obiter accidit si non potest alteri subueniri ni alter laedatur quid agendum e respondet vero D. Ambr. in lib. deo fit. si non do alteri subueniri ni alter laedatur, commodius est neutrum iuuari quam erauari alterum, Insea, Sacerdo.tis est nulli nocere, prodesse velle omnibu , Posse autem sin

315쪽

Magis fauorabiles sunt partes rei, ne accusantium verisimilli opinio fallat, ne decipiat versutus sermo, sane, ut asserit Chritast sup mali fornicarius neminem putat Casium, ubi C sus de somicario non facile suspicatur, superbus neminem putat humilem tibi humilis neminem putat esse superbum, sic qui non est ex Deo sacerdos neminem putat Sacerdo teni ex Deo , ac tandem sicut dissicile aliquem suspicatur malum qui bonus est, sic difficile aliquem suspicatura num qui ipse malus est. Qui mare nauigant, qui in Curru velociter vehuntur, videtur eis quod montes pallatia dimoueantur,cum tamen stabile sirit montes, ac suo consi.

stant loco pallatia, sed cum ipsi caeteri ferantur cursu caetera omnia in motu iudicant,Ita mali inquieti sensibus, inqui tos omnes falso existimant. Fidentur pacato animo Accusatores contra pretensum reum loqui,ex quo magis nocere possint, quod magis dolet Propheta psal s Dicens sedens aduersus iratrem tuum , quebaris. quaenam differentia ut magis sedens quam stans accuset sedet qui pacatum ostendit animum&ex veritate

loqui indicat, Mid quidem ossitiosum, magis perniciosum

resultat. Tales Accusantes describit D. Bern sum Cantas'. et . dicens, Detractores, quodam simulatae verecundiae fuco conceptam malitiam , quam retinere non possunt. adumbrare conantur. Videbis a detractore alta praemittis spiria, sicque cum quadam grauitate tarditate, vultu maesto, demillis superciliis, voce plangenti egredi maledictionem, quidem tanto persuasibiliorem, quanto creditur ab his qui audiunt, corde non invido. magis condolenti a sectu quam malitiose proferri; Doleo, inquit, vehementer Pro eo quod diligo eum satis, Wnunquam potui de hac re corrigere eum. alias mihi quidem bene compertum me, rat de eo istud, sed per me nunquam innotuisset,at quoniam per alterum patefacta res est veritatem negare non possum. reuera ita est, Haec Bern de his etiam Hugo victor.superis. r. altu Cone regant paulatim minima vi post longum silentium cunei si mul obiecta plus noceati, quae minus opinionem laederent. si per se singula prolata suissent. Contra hos malignos, ut ait Auicena io Metaph. neccesse est sit

homo qui non permittat homines sequi suas sententias, disefiniendo

316쪽

finiendo quid sit ivllitia siquid iniuria,cuius esse magis neci

cessarium is quam natiuiras sepercilii, palpebrarum. Fauendum reo humiliandi Calumniatores . sic egit lustus Dominus ac Saluatoriolier,pro quo rogat S. Rex David G

i. dicens, Deus Iuditium tuum regi Da subdens, Iudica-hit pati peres populi, salvos faciet filios pauperum de humiliabit caluntatore ubi notandi quod ubi nos legimus, humiliabit calumniatorem , In Graeco lepuur. Humiliabit Sycophantam Sycophanta vero ille dicitur qui molestiam alicui in serre cupit. Et hunc Dominus humiliat, veluti cum phariseis discipulos calumnianti b. ac dicent ita quare discipuli tui man.non lavant .respondidit, quare, vos transgredimini mandata Dei p. traditiones vestras, Dignum vero notatu est , ut Ambr calep. animaduertit, quod cum lex apud graecos esset ut nullus subpaeria mortis ficus in alieno horto colligeret, qui ficus colligentem accusabat sycopliant adicebatur; sycophanta nuncupabatur ergo qui tam crudelis erat ut pro tam parua re qualis est ficus vitam hominis tr

deret. Talem vero humiliat Iustus princeps dominus, ii humiliandi sunt Iudicib. quos si non humiliant Iniusti Iudices, humiliabit ille qui iudicabit pauperes populi.& saluos faciet filios pausurum in humiliabit sycophantam . sic

nanque eos humiliavit qui ante eum accusarunt dicentes, quare discipuli tui transgred inamsen non enim man suas lauantic sycophantae enim sic erat , ut pro tam minima transieressione seruorum Dei famam labefactare conaretur. Re fauendum est per excusationem Bern .su P. can r. r. xi. Noli, inquit, iudicare proximu sed magis excusa, excusa inistentione si opus non potes, puta ignorantiam, Puta surre tionem, puta casum , quod si omnem omnino diis mulationem rei certitudo recusatri suade nihilominus hi, xdicito apud temetipsum vehemens suit tentatio,quid de me illa fecisset si accepisset in me similiter potestatem. Ita

Bern.&Seneca, uerum aetas excissat, taminam sexus, existraneum libertas. domesticum familiaritag. Amicus est scilicet qui offendit fecit quod noluit. Inimicus fecit quod debuit. Sed D Isidor litari solitoq. ait mira nauis vera snt quae dicuntur credenda non sunt nisi quae certis inditiis

omprobantur , nisi quem an iselgo examine conuincuntur

317쪽

nisi quae ordine iudiciario publicantur, non enitri qui aret, satur sed qui conuinctus reus est compati ergo miseris deis

Minus accusatis, nec mente solum compati debemus, sed de Opere Gregor. lib. I s.mori sic mens per compassionem. leat, ut etiam larga manus affectum doloris ostendat Tertis reg. 6 dicitur, In throno Salomonis sedile positum fuisse de manus hinc inde sedile tenentes, sed&duos leo nes iuxta singulas manus stetisse. Sedile est principis mentis tranquilitas vel temperantia, Manus sunt largitas, Vmunificentia, Leones vero sunt fortis sevcritas Iustitiae , ac vigilantia, ut discernant superbola deiiciant. Adde vero quod Leo iustissimi principis est symbolum, Leo etenim Sismi singularis est inimicus , unde quidam Inuictissimus Princeps depingere fecit Leonem unguibus Simiam dii

niantem ,hoc vi mistice designaret principum munus Min re inimicos se prebere fictis hominibus msimulatis persitam iam designatis. Accedunt quam plures mine fictitiis veris his calumniis ad principem contra probum virum, sed

vigil. Dominus tales penitus destruat&d illi peti summa, rovidetur esse principis aut Iudicis Iniquitas si reum aduerissariorum multitudine eloquentia, jotentia oppressum, atque adeo indefensum , Ipse voce vultu crebris in tetrogarionibus insuper urget territat, ac premit . Paria autem sunt fouere deteri mos, saevire in bonos; sed is misimus Iudex

dici potest qui obiecta crimina pro adprobatis accipit. Debilium sustentaculum debent esse principes in cuius signum sorsita baculum vel sceptrum deferunt, ad restimen debiliis

bus praestandum ac si ipsi met baculum se praebeant in auxilium fragilium ne ruant. Sed in hoc considera illud exod. . quod precepit Dominus Moysi ut baculum suum in terram proiiceret, quo facto in serpentem versus est, ita ut suis geret moyses, At cur sustis moyses, nunquid non est hoc

tuum sustentaculum baculus tuus respondere potest moDO . An non suo iam ab eo quod baculum meum putabam, inqi ira confidebam mvideo serpentem esse prata certe principes, fudices quorum munus est regere debiles atq; defensare, si in terram cadunt, Qterreni fiant, qui caelestes esse tenentur. Si terrenorum cupidi, sordidi fiant, In se pentes veneno pleni, aduersus sibi subditos conuertuntur,

318쪽

e virum in eos effundunt , cum per eos eorum bona per phaiae nephas rapiuntur famaue aufertur , quare miseri subditi instar Moysis deterentur, Lab eorum lacie fugiunt , videntes id in quo plus spem refugii ponerent, serpentem fore.

Caeterum non est ita a ludice lenitas amplectenda, omnina aduersus malos seueritas ommittatur , sed ut docet Greg. et o mor miscenda est lenitas seueritati faciendo quoddam ex utroq; temperamentum, ut neq; multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignita desoluantur. Hoc nimirum illa tabernaculi archa designat, in quacum tabulis virga simul, manna etat. sit lin Iudice virga discreti nisi sit manna dulcedinis. Hinc Dauid . virga, inquit, tua&baculus tuus ipsa me consolata sunt, virga enim percutimur, iaculo sultantamur, sit ergo discretio virgae quae seriat, sit consolatio baculi quae sustentet, Moyses sic amauit eos quibus praefuit ut pro eis nec sibi parceret, de tamen delinquentes sic persecutus es quos amauir, ut eos etiam Domino parcente prosterneret, utrobiq; ligatus fortis , utrobique mediator admirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gaudiis allegauit . ita Gregor. vae autem nobis Oiritium ostitialium ut ait Pet. Bleseno est, hodie lura confundere, lites suscitare transactiones rescinis dere, dilationes innectere supprimere veritatem , fouere mendatium, questum sequi, aequitatem vendere, inhiare actionibus, versutias continuare vera ne sunt quae dicimus p verissima, manu omnia, plura et peiora tangimus, sed cur sic mali sunt offitiales respondeo hoc esse quia e rum Consultores sunt pessimi. At quinam sunt .onsultores hi pessimi e Salust. in cona. Cathel. Ira, sicupiditas Consultores pedami. De Iudice cui tales consultores assistune ait Sydon. li. r.epist. i. Ipse indicit ut Dominus, exigit ut Tyranus,calumniatur ut Barbarus, tota diei metu armatus, ab avaritia ieiunus, a cuni litate terribilis a vanitate crudelis, a consilio tacet. in ecclesia iocatur in ieiunio praedicar incumbili damna , in questione dormitat . implet quotidie siluas Latronibus. Villa sinitibus Altaria reis Carcere clericis. valiquot mala ab Ira a cupiditate in eo Cui iustitia est c

mendata, periit periit Iustitia . cupidi rate, ab ira suffixata. Nn Haec

319쪽

Haec vero Iustitia a quo in mundi suscitandas Memor inoquoris ei para virgo Speculum uilitiae ab Ecclesia canitur, Speculum Iultitiae ora Pro nobis, Curatistitiae spe lina appellatur Asaria viruis Narrat Ioannes Zoirura Preciis tum Math maire cum pro onstantinopolitii per speculi ustoria naues Clailis vitiliani Anastati imperatoris rebe lis coit,basisse , Talium vero speculorum Inventor dicitur Archimedes aduei sus Romanos Syracusam eius patriam

obsidentes , de hisq; ustoriis speculis tractatum consecteorontius Fineus, Haec aurem combustio fieri perhibetur cum sprevium ante solis iubar exponitur Caeterum Maria sacratissima speculum iustitiae dicitur, quandoquidem cum Iustitia iam cum charitate, riguit in Maria speculo splen- , didiore iterum acenditur, cum ipsasemper in conspe .lis Iustitia qui est Christus Deus noster assistat, Hoc meis euium sibi lascipiant iudices , Advocati, Curiales, lubgantei Principes ut siue macula d eps inueniantur,

OMELIA XXII

Non est sine eulpa, qui reiniue ad

se non pertinet se immiscet.

Niensum in Dei templo Rex Oetlas offerrea , clipiuit, obtulit., percussus est lepra set Par

lip. 26. Nimirum Incensum Altissimo osse re profecto Sacerdotum munus erat . Lalcus Iudex etiam malefaciores Christi Domini cle.. mos iudicando, nec culpam nec ex comunicationem et disti

320쪽

QUI R. in A. NON PERTINET sa

tormin. Ratio vero illa est.quandoquidem ad eum non peristinet etiam si Ille malus vel pessimus existat. Quare Oa qui Dei arcam inclinatam, ruentem deorsum retinuita Deo percussus suu 1. Reg. 6. Porro Cur Domine eum ad

mortem percutis qui tuarii ne ruat archam pie retinet pQuia ad ipsum hoc non attinebat ossitium viri ac teri cum licet malu tangi nullo quoque modo volo ab illo qui laicus existit. Non ei sine culpaq. rei. c. Clarael haec regula pone casum in clerico iaciente lapidem, Di yo clerico. Et de Monacho Chirurgico De homi . tua. Et in caeco sagitante. q. r. Ut itaq; ibi. de lamech

caeco sagitta occidente Cayn. qne etiam casum in eo qui se Iuris peritum asserit, cuin Canonici, Ciuilis sit iuris ignarus,&pretextu assertionis in ludicem fuerit assumptus per imperitiam male iudicauit videtur enim fuisse in culpa, quia rei ad se non pertinenti se immiscuit Dyn hoc in loco. Idem dic de eo qui se medici asserit cum medicinam igno. . rat, per imperitiam aliquem aeditu uta E. decim. presi. l.illicitas S. sic ut . Item in quolibet attifice asserente se petitum cum sit imperitus. Quia culpa est immiscere se rei ad se non pertinenti. t. E. loca. l. si quis fundum. S. Celsus. Item in eo qui invadit postellionem vacantem , quia cum sciat eam ad se non pertinere videriir fuisse in culpa,&propterea enetur . Dyn hoc in loco . Contra hanc restillam arguunt Doctores. D. Anton.& Dymnus precipue dicentes, Si vera ei haec regula ergo culpa est sterere aliena negotia, Nomtium tractatus , de sic es hcontra id quod habetur. Iden est e quia cum gerens aliena negotia sine mandato sit in culpa debet sibi a Silo denegari tamen facilis est solutio huius dissicultatis. Sciendusnigitur quod proprie loquendo inter Deum Iominem est religis ar v nusquisq; Inter praelatum subditum obedientia ii. q. f. qui se scit Inter maiorem minorem reuerentia Diso a per totum Inter patrem ilium dilectiori s. f. non osculaturo Inter Consanguineos Plemtas , Inter Dominum, seruum semitium, Inter Patronum libertum obsequium , inter hominem .hominem om- times, Nattiraliter ergo hore, holo in ossitium debet vec desertis. expor. l,se tuus. eal. magis suum ossitiunavid