장음표시 사용
341쪽
casus. Dubitatur aliquis fit turiens vel Incompetensa
de , im vero a dei dubitieti citatus tenetur ne comparere Dico, in dubio, Contumacem esse Citatum non con
Parentcm, Q i iam regula haec intelligitur quando ius 1llanter conliat ea quae facta lunt ad onitium iacientis non spectare, si vero dubitatur.iam non conllat. Im spiritu, ro, libertatis viveret citatus Iudicem non habens competan, tem,quod absurdum maxinae censetur dicere. Casus Iudex Competens quoad Iurisdicti onem parte una rem luctante sententiam Die feriato in honorem sanctorum fert, valet ne processus vel sententia e Dico iudicem hunc alias competentem Diebus feriatis Incompetens esse, quare semientia ipso iure non valet, quamuis suspectum de fuga debitorem die etiam feriato capi facere possit. Addir. lia p. Ityn hoc in loco. Hoc facit quod Dasidor docet, dicens, Is qui praeest si praeter voluntatem Dei. vel praeterquod in sacris scripturis euidenter precipitur, vel dicit aliquid, vel imperat tanquam falsus testis Dei, aut sacrilegus habeatur . D. Isidor Chabetur hi t. q. Numorum veto Cupiditas recti Iuditis turbatrix est , Iustitieq; iniusta Nouerca, quare maius damnum a Iudicibus sentiunt litigantes quam ab Aduersariis videtur autem hoc tempore Iustitia similis lapidi Iamidi pretioso, unde Io. apo sedem in caelo vidit,&qui sedebat similis erat aspectu lapidis Iaspidis . Sanitatem corpori affert Iam ista Iustitia
similiter in Repub Morbos sanat. Sed quemadmodum la- Pis late pretiosus sanguinem eiu uentem non retinet nisi a gento colligatus. Ita sane non communicatur Iustitia nisi donis argento copulatur. Non poterat vir sacco induatus ingredi in Assueri domum, Ester. . Ita non intrat ad tribunal salis nisi auro, vel argento superinduta appareae; Ex quo rem pauperum prestant diuitibus , Arenti terreaquam tollunt. flumina quae non indigent irrigant ubi ergo intrat argentum apud modernorum iustitiam omnia fiunr sangui mite restrina itur,acea etiam quae apud ipsum
Iudicem fieri neoueunt statuuntur.
veritas sola est oectanda Diodor scul. i. r. Bibliotecae, ait fimmduis ex epipti sepulchrum sibi fecit magnificum ,
in quo statuae erant cur representantei tu de rebus dubiis
342쪽
dgceptabant, in ludiciis sententias serebant . In quarum medio erat statua princapis cuius colin suspensa, veritas , pendebat, in quam ipse oculos , ad alia subclausos conibleistat, librorum cumulo circunstante. Hae quidem magines preferebant Iudices integros esse oportere dc regem preciapue , tu primum iudicem qui solam deberet intueri verit tem, quae sola in medio librorum etiam post mortem ho minum viribus subsistit. sed dolet Michra dicens principes eius in peccunia iudicabuta
Mercatores sunt qui veritate reiecta peccuniam tantummodo spectant. Sic. n. modo pictura Iustitiae sienda quaest teram teneat. Quinimo ipsi met Iudices lateram hanc pre- manibus habent, non quidem ad merita causarum ponde randa . sedit se ostendant paratos semper ad iustitiam vendendam , precuniarumq; valorem statere periculo pondein randum. His uero dicit Dominus Ue qui iustificatis imis
pium pro muneribis iustitiam iusti aufertis ab eo Hierem. Lucra etiam quae ad alios pertinent Iudices sibi querunt, sed Princeps privabit, c. Brachium fascia alligatum non modo sanguinem suum in caetera membra non distribuit, sed cae..teroram et sanguinem id bonum si malum ad locum qui fascia praemitur attrahit, ideo qui sanguinem eliciunt, hae solet indit stria uti, ut prius brachium fascia deuinciant di cum sanguine intumuit , Lanceola vulnerant, Mita exi lit sanguis ibi uero nil preter uulnus remanet. D.Chritas et asserit quod auaritia ligat hominem auarum , qui peccuniae
seruit, o Iudex avare, tu es brachium auaritiae fascia deui m, ita non solum sanguinem tuum, idest lucratem- P .retines , sed etiam aliorum membrorum de Iudicum sanguinem ad te ipsum persas. nefas attrahis, quacunq; ratione potes pauperum sanguinem fugere curas fiam lneo ut caueas, quia cum plus sanguinis habebis, princeps insere Carceris uel mortis lancea uulnerabit tam Pro loquam alieno sanquinet exhaustum relinquetis nihil preter mecari deden'miniae uulnus remanebit Hoc mare magnum,inquit David, spatiosum manstriis illic rem ilia quorum non est mimeres Mare locus est sta Iustitia administrari debet. In quo tot oretritus fiunt vani. Inum, Nauigantes eligantas modo sursum spe victori .
343쪽
modo deorsum desperatione exagitantur. Hoe vero ma
respatiosum est manibus, vah quot manus, rapientcs, s licitatores, Actuarii. Causidici Advocati, Illic reptilia sub C aqua, Iudices, quorum no ei numerus. Nuia quae ab
Ono fiunt viribus non subsiliunt, ad alium compellunt,
ire deuorandum . Excusantur qui incompetenti Iudicio procedunt dicentes putasse prima facie competentest esse Iudices, quibus tameta considerandum erat prius quid agendum veteres Phil sophi pro principibus Bouem pingebant humano vultu pr*-- ditum, supra Caput Delphinum preferentem, ita sincius resere in Dialog.: Per Delphinum velocitatem, per Bouem vero tarditatein significabant, In quo significare voluerunt competere siquidem velocitatem ac prestolationem inexpiditionibus, sed prius neccessaria est tarditas maturieonsilis, ut lento pede incedat Iudex ruminans ara Uscripturarum sulcos merita causarum distinguens. Fropter innumeras quae a Iudicibus fiunt Deceptiones audi, contremisce, dubitatur, An Iudices saluentur vel nephod vero non saluentur extat quod recensensi Ioannes, apoc et praedestinatorum numerosam multitudinem, ex
qualibet. tribu duodecim millia signatos suisse asseruita, eum singulas reflerret , solam tribum Dan silentio pertra fit, nullam n ex hac tribu signari vidit ad salutem varia sunt circa huius loci literam expositorum placita, Nihil ininus secundum quod huc spectat, illud est quod Dan idem quod iudex significat,de quo Gen. v. dictum est. Dan iudicabit nomitum suum;&statim subditur fiat Dan colubet invia . Cerastest in semita, quia Iudex quasi Coluber tortu si es . dc quasi cerat es in subdola insidias parans, in adis ministratione iustitiae aequitatem, rectitudinem non o struans s Talis equidem VProh dolor Inter ele rumiuis merum supputandus non est inde Iohannes nulliun talem
inter etctos vidisse commemorat . verum si Iustus sit Iudex saluari affirmamus, quare Petrus de palude in . sentiscripto, Refert de quodam Paeano Iudi- ' - , qtri in iudicando Iustissimus extitit, ibid personarum acceptione cauens, Quamuis in Infidelitate mortuus fuerit,
re strua Si inimium imaelium sein Nisi infernali com
344쪽
elemnatione fuit, Demum fodiente quodam in agro, vox audita est dicens,leuiter percute ne me laedas, Interoganti vero quis esset, Respondit se Gentilem suisse ac Iudicem; repropter Iustitiam suam a Deo quousque baptismo lauar
cur preseruatum , Rogauitq; eum ut pro Episcopo mitteret, ut ei baptismum conserreri quo facto, subito in cinerem dissolueretur. o admirabile Dei iudicium maluaria eius integra erat silingua in ea vivens, recens, ac loquens, Ad ni Episcopus,ab ipso metirius narrata a Caluaria audiuntur presentibus clero populo, aptismo vero recepto, ncinerem ressolutus est iudex, Anima ipsius in Caelum aduolante. Ecce Iudices quid ultitia opereturi sin. recte administretur illi itia naisericordiam Diuinam conseq. Iudex , forsitan innuere voluit regius propheta cum ait Misericoris dia veritas obuiauerunt sibi Iultitia pax osculatae sunt. Pax Domini tibi copulabitur si in te Iustitia inueniatur ossitium poro Iustitit illud esse dicimus, si Deum Iudex amat, ut Deo quem diligit libentissime seruiat, caeteraq; omnia partim sibi subieeta regat, partim subiicienda presumat, Reminiscantur postremo Iudices neccesse est illud D. Patris Casliodori dicentis, Iura publica certissima sunt humanae vitae solatia, Infirmorum auxilia potentum fraena,vnde,securitas venito conscientia proficit. Det Dominus de ut proficiamus, securi semper in terna faelicitate colloce
excusat.ORdinis ignorantia contuibat negotiorum naturam, sora mamq; meritorum, ut Ambrosii su p. Beati imac. an
345쪽
firmat ideo D. Aug. Pessia me inquit, matris ignorantiae pelli nae ita dem duae filiae sunt te ilicet talsitas. de dubietas, illa iiii ierior, illa misertabilior Illa perniciosior, illa molestior GH gor in morali. Qui n. lucem videt scit quid
dei enebra, aetiimet, nam qui candoris lucem ignorat, etiam
obscura pro lucidis approbat. Porro scienda nesciuntur, CBernar d. aut sciendi incuria, aut dilcendi desidia, aut inisuit irendi ve ecula dic, At proculdubio huiusmodi Ignorantia excusationem minime habet, frustra etenim(ait Bern.
sup i et grad. humilit. sibi de Infirmitate vel ignorantia hi adiuntur , qui ut liberius peccent ignorant , vel infir
verum aliqua reperitur vere ignorantia quae excusationem ignoranti proculdubio affert, de qua August. ait, Melior est fidelis ignorantia quam temeraria scientia , ut autem
exacte sciamus quaenam ignorantia damnabilis, quae vero excusans, referenda sunt verba quae habet niuris. q. q. notandum, seq. ubi sic dicitur, Est Ignorantia alia facti. alia Iuris; facti, alia est eliis secti quod oportuit scire, alia quod non oportuit scire vito non oportuit scire, sicut Apollo ius ait, Si quis infidelium vocaverit vos ad Cenam: quicquid vobis appositum iuerit, comedite nihil interrogantes, si quis dixerit hoc id ilis immolatum est, nolite cois nudere, ecce quod uocatum ad cenam non opportuit scite carnes sibi appositas Idolis filis se immolatas. Quyd op portuit scire, sicia Ignorantia Iudeorum ac reliquorum Infidelium qui ea que a Prophetis de Christo fuerat pronun- ei et adhuc ign'rant esse completa, unde Iudaeis adhuc
ex peetatur venturus, Haec neminem excusat. In quota
men et lanimaduertendum quod secundum D. h. Se alios . dupliciter Infidentas accipi potest, uno modo secundum Puram negaraonem , ut dicatur Infidelis, ex licii solo quod non habet fidi in alio modo potest intelligi Infidelitas sincon rarietatem ad fidem qua vet. aliquis repugnat auditui si dei, vel etiam contemnit it tam sis illud Isa. 3 3.quis credidit auditui nolim . in hoc proprie perficitur ratio infidelitatis in hoc infidelitas est peccatum: Si autem Sisii Vario item puram , sicut in illis qui nihil audierunt de . e.
non habiat rationem peccati, sed magis pene quia tali regno
346쪽
rantia diuinorum ex peccato priini parentis consecuta est Ideo qui sic sunt Infideles damnantur quidem propter alta
peccata, quae sine fide remitti non possunt, non autem damnantur propter infidelitatis peccatum; unde Dona. dicit, Io is Si non venisi in xlocutus eis non fuissem, peccat una non haberent, quod exponens Aug. dicit quod loquitur de illo peccato, quo non crediderunt in Christum. Ignorantia vero Iuris, alia est naturalis iuris,alia Ciuilis Naturalis , omnibus adultis damnabilis est , Ius vero Ciuile alis spermittitur ignorare aliis nequaquam. Iuris Ciuili, ignorantia nemini obest in damno vitando, iret goti uin nid*contigerit, ut si inino peccuniam dederit filio tam repetit eam In maiori vero quasi delictum eli; Item sit succellionem etiam tibi maiori delatam cum alio sine iudice diuidas, putans testam critum iure subnixum cum non esset, solidam succellionem obtinebis . veni id quod nullo iure dc buisti, aut iure naturali non debuisti sed ciuili, tanquam ex Chyr grapho soluas aut promittas, repetis Non ita si delicium, Nain si putat rem suam sibi per legem licere rapere, inclitie in Conuitutionem Codicis lib. 8 ti unde vi imperator Valerius Augusta Palea. Si quis in tantam furoris audaviciam peruenerit, ut possessionem rerum apud fiscum , vel apud quoslibet homines constitutarum ante e lacntum iudicialis arbitris uiolenter inuaserit Dominus quidem constiis
tutus, pos fellionem quam abilia lit, restitua posscssori, dominium eius rei ammittat. Si vero alienarum rerum possensionem intra fit non in timeam possidentibus reddat. verilina etiam es imatione in earundem rerum restituere compenam tur Ini ic autem non sui ignorantia luris sed ficti, illius quo Vnon oportuit emi scire, area tu er encri trilitis symoniae, eum ignorantia excusat paterni de rumi, quod Ni oportuisset eum scire, inifiem ita e tamen aetatis deprehendere non PIterat. Haec habis tr. h. o notan lumi seu .
Clolai nn indige hic re illa cum erus materia pleniis mala.
beatur in praedii ii loci ci in Globoiianis cm taurum nota secundum D. Ant. hoc loco quod cum et eritur de condemnatione expensarum litis dicimus quod in principali causa probabilis error ex uot condemnu onem ex Pen artam. i.
347쪽
ctus condemnatur victori in expensi s. ii. q. vi. omnimodo. Ratio huius diuersitatis colligitur per hanc regulam, In principali enim causa est error factn quia in ea ex probationibus quae in facto consiliunt proceditur . sed in appellationis causa proceditur ex actis prioris causae, Vnde ibi es error Iuris, ideo non excusat a condemnatione vi hic in regula tamen secundum Innoc. Most ac D. Anton si in causa appellationis non proceditur per sola antiqua acta , sed
inducuntur probationes nouae per quas pronuntietur, pro- habilis error tunc bene excusat victum a condemnatione. Vtilem hanc materiam extendit D. Anton. Mai: Duplex ignoratia, scilicet facti,&uitris Ignorantia facti ex cuiat a toto, si quis dabat operam rei licite, Madhibuit debitam diligentiam , nec est contra. 3 q. q. su in te istum. Vbi imponitur paenitentia ignorati probabiliter factum in re licitat, sed illud fit ad cautelam si autem daret operam rei illicitae ut ludenti
do ludo noxio, inaduertenter occidit, uel non adhibet diligentiam, non excusatur a toto, sed a tanto,
Ignorantia Iuris diuinii naturalis, in his quae sunt neccessaria ad salutem, neminem excusat habentem usum rationis a toto, sed a tanto Si est Crassa, id est ex negligentia procedens, sed si est affectata, ut scilicet liberius peccet no uult scire, noexcusati sed auget peccatum, quin imo speciale est peccatu. De ignorantibus extat figura in ueteri rege cum Dominus primogenita animalium offerri iuberet , primo nitum g sint nolebat, sed ait, Primogenitum Asini mutabis oue, Asinus enim animal stolidum , symbolum est Ignorantium, hi autem a Deo reiiciuntur. Scire tenemur&agnoscere Deum, Amor etenim non fertur nisi in rena cognitam,
si ergo amare cotendimus Deum, quod ad salutem est nec . cessarium,opus est ipsum agnoscere hoc autem fit per fidei articulos, si hos ignoras Asinus es a Deo repelleris. Ignorantia autem Iuris Canonici vel Ciuilis quantum ad Comunia precepta Ecclesiae, non excusat a toto, eos, qui porituerunt copiam habere docentium, excusat tamen illos qui docentium copiam non habuerunt dis 38.S. i. Praelati er
no religiosi, Clerici quantum ad ea quae pertinent ad sta
tum suum,ex te norantia non excusantur sit a. i. iri si in cleis ricis quantum vero nociva sit ignorantia praelatorum osten
348쪽
IGNORANTIA F. N. IvR. X et ii,
dit D. Hieron. ad Ocean dicens, Innocens absq; sermone conuersatio quanto exemplo prodestu tanto si lentio nocet, diam latratu anum baculoq; pastoris luporum rabies deterenda el . Sed aduertite praelati illud D. Hieron ad Pa.. mach. marcelian epistola incipiete, Et vestris S multorum litteris, ubi ait littere marsupium non sequuntur si doris Comites sunto laboris sociae ieiuniorum non saturitatis, Conscientiae non luxuriae. Sed dicent Praelati, Nunquid non Deus ipse quandoque dicitur
nescitie Dicetur n. Reprobis. Do. testante summa veritate , Anien nescio vos. Ita assirmato Tiro quod Deo con- uenit aliquid nescire I .d. yd.q. l. a.c. sed respondemus, quod aliud est nescire,aliud ignorare Nescire dicitur, qui ea quim minae tenetur agnoscere non agnoscit Ignorare vero dicitur. qui nescit, quae iii re scire debet sic Deus non tenetur
agnoscere reprobos. 'modos Dicimus secundum D. Tito quod nescire dicitur Dupliciter videlicet metaph i riceni repmbare, inproprie a carere notitia primum conuenit Deo respectu aliquorum non autem secundum . d. 36. q. r. a. c. Quantu autem ad lucrum captandum vel temporale damnum vitadu quomodo excuset Ignoratia Uide. I.q. iii S .notadiis Si quis contenta in citatione ignorat quia impedit vel procumrat quod citatio ad ipsum non perueniat, talis ignorantia eunequaquam excusat, sed talis procitato debet haberi f. de re v. ad eas. semper in decondi.& demonstra.l. ivr.ciuit.&iquibus die b. Ideo talis non comparens contumax est. Animaduertendum vero quod etiam Ignorantia Iuras excusae ad tempus, cuius exemplum est , quia Ignorantes conitituistionem factam infra duos menses post diuulgationem, non ligantur ex . de consti cognoscentes. 8r di. proposuisti infi. Nam constitutio post r. menses il publicatione incipiearistare. Vt in auct. sacrum enoue.con. in ipsa Rescri. Res S.
I. col. v. extra ne clerici vel monachiae vir extra de sent. excom nouerit. elapso autem hoc tempore non potest quis
allegare ignorantiam, quia non singuloru auritainculcanda.. 6. Di quod dicitis. t. q. i. qui in humanis. Nd etiam fenorantia canonis aliquando excuset, patet, quia
si quis Episcopus constitutionem ediderit quod quicunq
349쪽
furtum secerit sit excomunicatus,vel consimilem alia, ex
tranei qui ctiani intra eius territorium contra hoc faciunt, si ignorant sententiam latam , nec tantam moram traxerunt
quod scire prs sumant. non ligantur. Nec n. ligatur exc
municat. sententia nisi sciens. ex. de sc n. excom. significauit. c. cui nicii deres. Nec etiam talis extraneus scru ariten tur atra. u, regia increta. c..de comercias. l. mercatores, Ignora illlae tantur. eis cusatio haud admittitur, ubi potest homini aliquid imputari: si . n. puto percutiente nimie Percutere,
percutio alium. hac ignorantia, non excusor. stadi .aquil . l. v. S. I. I. scicntiamus penulti uniuersaliter Principes onanes singulari ratione legem naturae, Dci, scire tenen ur. via Devi. I . precepit Do m. Rex post
quam sederit in solio reg. sui describet sibi Deutoronomiulegis huius in volumine accipiens, emplar a sacerdotibus leuitica tribus, habebit secum egetque illud omni b. dieiuvitae suae ut discat timere Dom. Deum S.&custodire verba sicerimonias eius quae in lege praecepta sunt. Quinimo in Parab p. lib. legimus quod ungentes Ioab in regem , posue runt super caput eius coronam sin manu vero librum ei legis dederunt. per quod significatum habetur, Principes semper praemam b. legem Dei habere de here, ut seruetur. Quinimo, ut assirmat Car. pala inli. an. Tac Princeps debet habere mentem quietam, intelli pentem humani, Diviniq; Iuris, neque n. aliam ob causam Princeps est, quam ut discernae Ius Iniuriam , unde non et mirum si Iuris consulti asserunt, In illius pectoreisse omnia Iura . Nec detorquendum esti Principib. Diuinum Itiq. D. Ir neu lib. r.con: Ualentin. Quemadmodum inquit, solet peritus Architectus si viderit lapidem ipsum aut lignum non coherere in sua re eula vel perpendiculo, non iam de regula, vel
Perpendiculo curat aliquid detrahere, sed potius de inso lapide vel signo die etiam sacere viri probi solent, ut scilicet
se consorment, mores suos componant ad perpendicu- lum legis, non autem ipsam legem rangunt Haeretici autem contra faciunt. Regulam ipsam, perpendiculum cor-
'impere volunt, ut Prai Ps eorum morib. quadret, cum Pootius debeant mores suos componere, hemendare ad regu
lam ipsam legis, atq; hac ratione rudem decipiunt Pichem.
350쪽
Litteris itaq; vac*nt,mincipes,ait nanq; pet.rauen. Totrusim dentia compendium in litteris continetur, Si Respublica regenda est , Si praelia committenda sunt, si castra mutanda, Si machinae erigendae , si renouandi aggeres , Si Pro pugnacula facienda, ii militiae cultus, si reuerentia leguῶ nitimarum gentium amicitiae sunt seruandae , libri haec omnia erudiunt ad profectum Princeps sane sine litteris Nauis est sine remige, volucris sine pennis. Caeterum apud istorum permultos experimur illud Greg. naor exponentis illud ob ta. Deridetur iusti simplicitas. Vbi ait. Huius mundi sapientia . est , Corolachinationib. tegere, sensum verbis velare, quae falsa sunt vera ostendere, quae vera sunt falsa demonstrare, hanc qui sciunt caeteros superbiendo despiciunt. Hanc qui nesciunt subiecti Mimilis di in aliis ipsum mirantur. Haec sibi obseque tu ib. praecipit
Ironorum culmina querere, adepta temporalis gloriae vanitate gaudere, irrogata ab aliis mala mustiplicius reddere, cum vires suppetunt nullis resistenti cedere cum virtutib. possibilitas deest quicquid per malitiam explere non valet, hoc in pacifica bonitate simulare. Apud Pharaonem, epyptios anas fuisse dicit Sa c. textus exo. 8 hilaranimal ita terraegyptiorum replibatur. Apud quamplii res huius tempestatis pharaones,Principes siden sonat Pharao quod Princepso Rans infinitae rc periuntur. Porro egyptus mundus est CPintus hundus vero plenus, stranis, sed precipue principum palatia, Ranae sunt,vr i cet Rabanus homines illi qui vana, inutilia, Noomnos obloquuntur, Ranae sunt, ut docet Origenes, sophisia litterarum
quidem professores sed indocti, Poeteo; eues; isque ramnis plenae sunt Principum Aulae atque qu ad netodum Ranae in luto sepulte voces quidem indesin nrcremittunt, scd
Di Quod fit proficiatim looium ur. Ita Procille tibio Innumer qui Curias sectan ur, vana solum deo utilia criminosaq; Proserunt. Sed pharao hercle egunt a cxnaalo,an ' um tristes efficiebantur . dolebantqDe Moitimi vero Unci-Pes,Perniciosi si imas has ranas adam nr olre Urer, DUCnr, amplectuntur Dramini,hra sonorari es, ii iis Droicite ruinae vestre soli Fomentum Cretiles me am, Dranc