장음표시 사용
141쪽
HrPPOCR. APHOR. riae morbi. Contra hunc Aphorism. multa obiiciuntur,eaque sumpta maxime ex Aphorism. decimo sep
timo libri primi, Et quibus semel aut bis offerendumst,&c. Sed ille huic Aphorism. nil repugnat Nam ii
lic agit de victus ratione primis morbi temporibus instituenda: hic de morbi declinatione in conuales. centibus: At Celsus ait,ubi multu est materiae vitio. se optimu esse multum materiae optimae miscere.Cui rei assentiuntur Arabes ut Avicennas) q ui afferunt in pestilentia optimum esse impleri cibo multo de boni succi. Praeterea ad id alludit quod ait Hippo crates in Epid Coelum quum esset austrinum, S c. de. nique quum esset adris constitutio pestilentialis, multi pestem incurrerunt. Ex hii quicunque se bene ad cibos habebant, & multum nutriebantur, pristinam
sanitatem recuperabant: qui vero cibos auersabantur neque nutriebantur,ij laedebantur magis. Videntur ista facere contia hunc Aphorisimum: quia dicit, multum nutries , laedes: non faciunt tamen quicquam Nam quemadmodum agricolς, si oleum aut vinum vitium fecerit, aliquid vitiosi vini detrahunt,d inde vas optimo vino replent,sed paula tim: sic vinum vel oleum in integrum restituitur : ita in corpore
humano ubi intelligimus aliquid vitiosi humoris sua
peresse, eius partem vacuamus sensim, partem paulatim app0sto boni su i alimento temperamus. I locautem dicitur propri8-: Cαter Iim quod in
commentariis ait Galenus,si nutrias fore ut alimentum pr uti humoribus corrumpatur , & ita eorum humorum quantitas augeatur, qualitas seruetur, ni- 'hil his quae diximus repugnat, Nam quantitas quidem au ebitur . nis purgeo: at Hippocrates vult,
142쪽
SECTIO SECvNDA purgemus. Qiualitas vero vitiosa seruari potest,
sed remittitur: quemadmodum album remisium re manet album , & acidum remisthm remanet acidum. Ergo conualescentium corpora impura propter reliquias materiae morbi sit nutries, laedes: nisi utaris epicrassi: hoc est, nisi ex praeeepto Hippocratis superiore Aphorism. Si quispiam a morbo, &c. vel semel reliquias morbi vacues purgantibus medicamentis, vel paulatim per δεδρασιν subiecto bono alimento qualitatem vitiosam temperes,& paulatim vacue .s C Η Ο L I A. TDtia est cautio adferens rationem membri po/rioris
praecedentis aphorismi . Cur qui a morbo conualefiunt non sunt cibi appetentes, nec ossum e cibis robur virium a quirunt: quia corpora cacochymia obsta vel in aluo ei iuvenis,vel in habitu corporis quo plus alimenti in qualitate, copia ct numero assumunt,eo pluribus damnis augentur: su perstite materia morbi, qua in suam naturam alimentum conuertit,facstque accessonem impuritatis in omni regime sirporis, ct alimenti corruptione: fἡcerum enim nisi fasqβodcunque infundis,acescit .sa autem impuritaF,ceu caco thymia a morbo qna metum recidivae adfert, duplex sepotest. Vna, a morbi reliquiis: e ue aut in altio es,aut in venis,aut in habitu corporis: altera succrescens, quaest a pleni re cibo, a quo opprimitur natura: nam aluus Iacta ignavior vacuitate osci, non potest omnes cibosor sertimsi pthηius Osserantur,mit c re quost ut plerunque corrumpan--,vlide cacochymia succrescit.
143쪽
Corpora ubi sat stiam purgare vult, sui faciat
portet Hic Aphorismus magni est usus. Est enim fere tota vis & methodus medendi. In conualescentibus qui Cibum non appetunt,vacuatione indigere indicio est nam si nutrias impyra corpora, eo magis is des. Ergo
purgandae sunt illae morbi reliquiae , sed priusquam
purges, oportet corpus esse fluidum. Ut autem sitii uidum corpus, S pharmacu instituat medicus, quatuor sunt spectanda: vi natura bene sit comparata ad excretionem, materia non repugnet, viae per quas fit purgatio sint liberae, & medicamentu analogu materiae excernedς Natura parata est ad excretionem duo. Bui modis: ubi materia tenuis est calidaque,ac turget, ut in cholera morbo: ubi materiam coxit, ac utile ab mutili separauit, siue ea sit bilis crassior, siue pituita, Mue succus malancholicus. Materia rursus bifariam, quum vel turget , vel maturata est, parata est ade cretionem. Materia enim tenuis & calida cedit at crassis , lenta & viscida non item sui inmor a regio 3 quare eam prius incidimus, tenuamus tergemus , quam pharmacum instituamus. Tertio oportet vias esse liberas, hoc est, primas venas quae unx in hepate circa hepar , necnon intestina.
Nam si aut illae habeant obstructiones , aut haec siqrq stercore sint usiarcha, prohibebitur purgatio &humin
144쪽
S AC Tio SECvNDA . in humoris fluxus. Addut praeterea veteres oportere via, esse laxiores, rarefactas, & molliores. Vnde nonnulli ut & quidam Arabes) ante medicamelum dant cibuvel potum ut semen a chaeae ad drach. duas, aut circiter qud viae emolliantur de relaxentur. rib opo
tet medicamentum esse analogum, hoc tit,habac rationem quandam & proportionem cum humore.
Analogi autem medicamenti spectatur in qualitate aut quantitate. Blitatem intelligimus essentiam ii iam seu sormam ei lentialem , aut proprietatem quae ellentiam sequitur, qua proprietate medicamentum hunc vel illum humorem trahit. Non itaque satis est conside re,hoc medicamentum trahit bilem, pituitam,aut mei ancholiam,sed videre etiam oportet quata vi attrahat: quod quidem facimus habita ratione eius cui medicamentum praescribimus. AEger est verbi gratia qui haud ita dudum a morbo conu
tui . tum intelligimus reliquias esse morbi, & nonnihil bilis a febre superesse.Scammonium bilem attrahit, elleborus bilem atram: haeccina praescribamὶMinimὸ verbid quidem. Nam maiore vi attrahunt, qu insio humore coveniat.Igitur si caetera adsint ex animi antentia, leue aliquod medicamentum instituemus, ut catholicum dia prunum simplex,rhabarbarum,allim zdicament una quod purget melancholiam, si est se Abris,quia in febris declinatione semper est bilis adusta
quae est vacuanda. Postremo ut fluida corpora facias, Uteris medicamentis & alimentis. Vt, si sit leuis obstructio, utemur oxy melite, radice petroselini, praeterea taniculi rad. si vehementior sit obstructio ad
detergendum. Instituemus etiam colatilia ex capis cum amygdalis vinum,&c. Hoc loco Hippocr.quum
vvlx corpor. fluida fiexi, intelligit de purgatione
145쪽
Hi P P o C R. A P H O R. fit per vomitum,& ea quς per aluum:hanc tamen tra etationem distulit Gai .in lib. quartum. S C Η Ο L I A. O Varia cautio. Si corpus impurum refici ac restam rari alimento non positi, nisi quae subes in eo impurit ab togatur medicamento purgante: pArgandum ergo compus illuc es conualescens, quod ob tum os cacochymia, aut si perstite ac relicta a morbo, aut succrescente in dies a pleniore mictu pos crisimi ut scilicet recidiva metus tostatur, ipsumque corpus locum habeat reficiendi sui, nec damnis augeatur edendo. Cum autem purgare humoremque quiquaIitate in eo corpore peccat, per Sias conuementes ex- cludere consilium est , oportet corpus fluidum ac meabile esscerer excitata natura ad frequentem aluisubduntionem per clysteres aut iocula eniollientia, aut similla. lustra enim cathartica propinauerit, stercus paulὸ durius in int sinis restiterit iberatis obstructis , inculisque venarum adapertis: is praeparata materia, ut humor qualiscunque usu erit sue biliosius aut alius, qui in Citio est, placide, is im enso cursu ad exclusionem feratur, natura expellenti ct medicamento trahenti cedendo: eamque purgationem aegri ferant alacriter, se asseuentur. Proinde tribus modis pra- parandum est corpus ad cathartica: aluum saepius sub m- do, incula venarum aperiendo, O materiam qua impedire
potest, dissecandos lentast, attenuando si crassa, incrassandos paulo tenuior fuerit, si bilis passida aut flaua,
credamus Avicennae : quanquam humor quantumuis tenuis ac subtilis existat ,sive biliosus, sine cerosus, incrassandus non videtur ad expulponem, sed potius deturbandus , aut etiam magis extenuandus ad excretionem, ne a
146쪽
praparandi corporis, tres alios addit insexto Epid. advehe mentium medicamentorum sumptionem necessarios.Unus est ut balneo ceu sotu humor sacvadus liqueturialter ut cibiusiuinatur ad humectationem: tertius si in ipsa purgatione corpus moμeatur. Veratrum epotum ,si purgare Ῥu,inquit, lauare, aut cibμm sumere oportet: motiere autem in ipsa
Potu quam cibo refici facilius est. π ssic sententia est de conualescentibus, qui egςnt .
bum multum substantiae solidae detractum est, multui humidae deperditum,& multu spirituosae: Quod attinet ad instaurationem,solidae partes refici debent ali mento solidiore: humores,hurni dis & liquidis: at spiritus,ex sententia Pylli agorae,Platonis,& Hippocrati refocillantur & nutriuntur maxime odoribus. Neque vero solum in conualescentibus,veru metiam insanis. Vnde refert Diogenes Laertius, Democritum iam seniorem vitam in multos dies prorogasse, medulla panis vino optimo & odorato intimstam cum gestalde naribus sepe admouendo.Ergb in c5ualescentibus,adsphitus instaurandos naribus, regioni cordis, orificio ventriculi admouebimas quae sint odorata. In potu, si aliquid odoris ut detur vinum maluaticum, & alia eiu sim odi. In alimentis, configantur per diceS, rostrulae, caryophyllis,cina momo,gingigebere,&c. In hac denique sententia duo habemus , cibum & potum.
Per cibum intelligit, alimentum solidius, y ν
147쪽
HIPPOCR. APHOR. voeant. per potum verb alimentum omne humidum siue i quidum. Quidam per potum intelligi volui virium. Revera nihil est quod citius reparet vjes hine est qubd vulgus quum vult statim vires reficere, medullam panis optimo vino intinctam exhibet θ sed tauimen intellige da etiam alia liquida alii nenia. Et quia tum in sanis, tum in aegris periculosa est omnis subita
mutatio in conualescentibus, oportet initiu restaurationis fieri per ea alimenta liquida : citiusmodi sunt intrita, colat uia, consumpta, e γressa, destillata,& gNIatina . Postumus etiam exhibere carnes: sed quia in testigimus calorem nat tuum este imbecillum reddi tum a morbo,& ventriculi vires esse deiectas, illas ab initio reficere malumns. igitur conualescentem aegrum te foueam his, dabimus optimum vinum gi lusi, dabimus gelatinam, expressa,colata, destill ita pol ei carnes caporum aut perdicum cottitas & comminu . eas, deinde paulatim veniemus ad ipsas alas caporu&perdicum: postrem b ad cibum solidiorem. Verum quare potus celeri iis reficiat quarti cibus, praeter eam rationem quam paulo ante diximus quod videlicet calor imbecillior cibo coquendo no sit satis alia est: qnia potus de potu nutriente loquimur hoc loco
facilior est distributu & a simulatu partibus nutriendis, δί praeterea naturae est familiarior. Huius rei a Ngumenta sunt, quia longe maior percipitur voluptas
bibendo quam edendo: praeterea quia illis longe grauius toleratur,quam iam S. SCHOLIA.QVima cautio. Vt in restaurado ac reficien o cMualescentes corpore Oibi liquidi, potias qua olidi exhibeantur
148쪽
Da)itur si citetur cacochymia succrescens feta aluo, Da to in corporis necessitati satisfacere nequit. Est enimμ' im partes selidivi alimentis consistentia humidis recreari ac refici quam solidiore cibo quod ct celerius concoqllantur facilius distribuantur, ct meliori bis naturae rebus Vimit tur , prasertinis integrast partium lidarum facultan: Hunc ergo Aphora num intellige non desus,in quibuS par - res suda solidiore potius quam liquidiore cibo replentura sed de agris, qui a declinatione morbi debilitat , asseritam fiam ad priuinum statum . notabu interim hic pro refici, non repleri autoriarimsivari. a P Η,Ο R. X I I. ΤM U τ- νήσοm a noισιν, υ - .
as a morbis relinquuntur post crisim, reciditios Nhos facere consieuer nt. Hoc Aphorisimo causam reddit Hippocrates,cur conualestantes qui cibum non capi utit,vacu tione egeant: quia inquit quq a morbis relinquutur, Sc. Ad cuius Apho. intelligentiam sciedum est, quid sit crisis,& quae sint ea quq relinquuntur.Crisis initio statim de cris.) est subita mutatio morbi ad salutem vel ad mortem. Hic agitur de crisi 1alutari,crisis enim simpliciter diista intelligitur ad salutem. Deinde dici tur etia crisis, mutatio morbi in melius aut deterius .. Rursus crisis aliquando est perturbatio critica, κροσγκη aliquado est excretio critica. Interdum dc per turbatio & excretio simul, Ia,ut sciamus quae in mor
bis relinquuntur , Gal. in comm. dc interpretes serg
149쪽
omnes meminerunt unius rei reliquae in morbis quae recidiuam faciat. Aliquando verbi gratia) est imperfecta clisis, tunc relicta est materiae moibi pars, quae cum putrcscat. loco pr sertim calido, neque ita transpiratob& corrumpat alimentum, febrem reducet sequenti die critico. Dic b. enim criticis heri solent recidivae.Gal.in sextum Epid.ait duo esse qtae relinquu-tur,unde fi ut recidivae Vnum est, materia illa reliqua quae putrescit tempore , & praeterea aliment m co rumpit,vnde fit noua materia nouae febris. Alterum
est, qu bd etiamsi nulla relinquitur materia, tamen a febre relinquitur qualitas quaeda seu dispositio mota bosa in corpore, quς collectis excrementis recidiuam facit. madmodum si ignis e foco subducatur,re- . manet tamen caliditas quaedam in seco laguida. Ecgb' quae relinquuntur: hoc es , tum dispositio morbosa,
tum materia quae putrescit,recid1uas facere costae uexunt diebus criticis sequetibus. Sed quomodo intelligemus recidiuam sere, aut no sere die critico sequeti 3 Intelligemus authore Hipp. 6. Epid. ex antecedentibus,& teque tibus. Ex antecedentibus, animaduertemus quata & qualis pr cessit vacuatio. Vt,si facta fuerit crilis per heimorrhagiam , sed imperfecte, coiiciemus superesse materia qΓυς recidiva sit factura. Pr terea ex sequentib'dis 1 crisi manet oris siccitas& insuauitas,ciboru fastidium, sitis indicium est recidivae futurae. Si itaq;deprehedamus materiam reliquam esse, propterea quod excretio critica Vt per liqmorrhagia aut abscessum)n5 precessit integra, pugnabimus na dicamentis purgantibus no lubilem. sed etiam melancholia quia,ut ante diximus, in febris declinatione
solet esIe adustabilis.Sin supersit a febre morbida qua
150쪽
litas seu disposito, cotracam pugnabimus restiger tibus do humectatibus. Post critim igitur, hoc est,e
cretione criticam,tum relicta materia,tum dispositio morbosa recidiuas facere cosueuerunt. nisi anteuertamus purgatione,vel alteratione. Accidit tame aliqua do, etiali nulla sabsit materia, nulla morbola qualitas, i fiat recidiva ob intemperantem victum fgri,quum
scili et plura sumpsit quam conficere possit. Recidit
etiam in morbum saepe covalescens propter externas iniurias. Verumtamen id pSaeter alia notandum est, a crisi perfecta, neque eisse oris siccitatem, aut insuauia talem amarorem, neque sitim, neque ciborum fossidium. d si haec adsint, crisis imperfecta est, tumendumque de recidiva. Adde his ea quae notantur in Aph. Quae iudicantur,Sc. .
. at cautio rationem adferens posteriorum ueri A- Δρhorismi Octaui : Cur qui a morbis conualescentes non oppetunt cibos, purgatione indigent' simas non purgem tur,rursus in morbum incidunt: nam superses morbi mat ria,aut emvreuma,quae a crisi impersecta ct inchoata, aut
propter materiae cotumaciam,meatuum obitru tionem, aut
natura infirmitatem, relinquitur, recidivos m/rbos facere consueuerunt primo die critico: scilicet ante vicesimum die, quaternario proximo cante quadragesimum diem septena. rio proximo: ante centesimum vicenario proximo. In di turnioribus etiam morbis qua relinquitur materia facit rocidiuas,obpepomi dissicultatem, quae in materiae contumacia consistit.Signa autem recidivi morbi sunt iis, orisscci-im insuauit que ciborum fastidium,vigilia,somni turbulenti, lagitudo totivi corporis, fi febris memmi iudicato rhi, ic non critico evanescat, fi urina crudae remaneantpoit febris discessum ct alia qua ab Hipp.rissectione lib.5. pi . escribuntur.