장음표시 사용
361쪽
3r otatisnes Cap. II. dam Christ dignitatem, qua praestat Angelis quare eongrueri
lius eli, ut per particulam emm reddat causam eius, quod proximo dixerat Paulus, nempe doctrinam hane a Christo exorchum sumpsicia,tanquama capite, Sideo claritatis gratia in paraphrasi id repetiui
s. Cum ait Paulus, orbem turam, -tiq.ιmων existim, ni aliqui denotari alterum orbem corporeum futurum hoc tamen figmentum
est,riam quamuis talis esset futurus orb. Christus non illi solum, sed huic etiam praesenti praefectus esset Ali tit/.rrum orbem dicunt esse hune mundum visibilem, ita ut dicatur suturus comparatione ipsius Christi secundum diuinitatem, seeundum quam ipse aeternus est: alij pee orbem futurum intelligunt saeculum nouum futurum post resuris rectionem δε ita intelligunt illud Isaiae, Pater μων. satos mihi placet ut in paraphrasi per futurum orbem, sicut etiam Isaiae, . per saeculum futurum .intelligi saeculum spirituale, nempe Ecclesiam; quod enim Mnimale est,prius est,ut ait Paulus tum etiam,quia quamuis EccIesiaspia ritualis inceperit cum hominibus productis eum hoc orbe terrestri, tamen quia Christus mortes erat ei promeriturus gratiae charismata ideo dicitur futurus orbis,aut saeculum futurum nec est incongrua explicatio. s. liqui putant testimonio illo Pialmi probare Paulum, Christum hominem praefectum fuisse vi caput toti Ecclesiae vel quia ad literam Psalmus teIligatur de Christ, eui dicuntur omnia illa subiecta spirituali modo vel in sensu mystico, ut Psalmus loquatur ad literam de quouis homine,cui subiecerit Deus omnia creata visibilia, myctice a tem de homine Christo, cui omnia quae sunt in Ecclesia, ut orbe spirituali subiecit Deus. Caeterum eum statim dicat Pauli Is niane autem nee
--ειδω- , quod intelligi non potest de Christo sed de puro homine, qui propter peccatum dominium illud antiquum supra ere turas amisit. ideo ve, ba Psalmi non de Christo, sed de puro homine ad literam intelligenda sunt. Porro autem illa verba m-eam. νε- dcc non posse intelligi de Christo , patet quia trem, ali-rui volunt post futurum iudicium omnia Christo plene subiicie nisa sint, nunc autem omnia ei non plene sublectasint tamen non videtur quorsum PauIus hoc loco illud interserat quare videtur mihi Paulus uti pulchra quadam antithesi inter Christum, O purum hominem, nam puro homini tribuit dominium in potestatem supra mundum visibilem quem praesthtem vocare pollamus sicut dicitur in Psalm. s. hane quidem post peccatum non integram sed ex parte homo retioet: Christo autem Deus tribuit integram ct plenam potestatem in mundum futurum, nempe in mundum spiritualem,
362쪽
mi est Beelesa, particula ver eo loco habet vini continuandi
Particula a-- ibi habet vin duersaliuae, Δ continet antithesin OChristi.
I. Graeea exemplaria Bibliorum Complo tensuis pro DN, Iegunt χαμn Θεου, quod idem est ac si Latine dicas, chari tate Dei. ita legit noster vulgatus. Alij ex Laticiis ut FuIgentius It 3 ad Trasimundum eum aliis Patri hiat Graecis legunt πιος Θεου,hoe est sine Deo, deinde probantDeitatem non fui me passam; circa hune locum multa notauimus tertia parte,disp. 49 eap. s. Illud ro amniιι antithesis est Christi, eum enim disci uet', homini puro nunc post peccatum non esse omnia subiecta, opponit potestati hominis Imperfectae perfectam Christi potestatem in mundum spiritualem tam vero pulchre denotauit per id quod dicit Christum pro omnibus gustasse mortem; sic enim omnes redemit, ac proinde omnes sibi subiecit,4 seruos constituit; quomodo autem ex hoc locoit te sigatur Christum fibi meruisse gloriam corporis diximus3. par.dus p ut 79. cap. a
in Periphrasis est Dei Patris, re a viem tanquam propter finem .dcμησώ-,Tanquam percausam efficientem sunt omnia. it. Illa verba P--- - aliqui referunt ad Christumhoe modo, decebat enim eum propter quem omnia Sc per quem omnia eum stitieet Christum, qui multos hlios in gloriam adduxerat, autore salutia
eorum consummare melius tamen referuntur ad Deum Patrem, si iacui in paraphrasi ut respectu illius anctificati dicantur filii qui post ea dicuntur pueri, ct fratris Christi de quo loco plura diximus, parte, disp. 49. 1. Pro ad reainan Graec est σψρο ς,participium prat se nil si signifieat adducentem.
3. Pro ansis ane quam habet vulgata emendata aliquid egum to fiammarii qui pro eo quod est τελειωμι,quod est eonsummar legerunt φειου', quod est verbum medium, de significare potest consumma rictunt autem illud quod supra dicitur deest, retim,de. Non ad Deum Patrem sed ad ipsum Christum referendum esset. Quod autem, in quit Gagnetus,verbum consummari idem esse,quod sacrificari,inpluean ad hunc sensum iIlud ad Hebr6. Consummarinis meRcte. Vt sensus sit,sacrificatusAemilii non probaturinam quamuis Christus fuerit consumma iugis orte ii qua oblatus est, verbum tamen non signufieat saerifieari, sed consumesari. 4. Causalem particulam enim, quidam reserunt ad illud, DAM a pro
363쪽
pro omnib-PUgare misee-, aut v surpane illam pro δὲ, hoe est autem, sit continuativa. Ego vero dico referri ad id quod proxime praecenserat, nempC, Perptas nem re is axes id enim probat in sequentibus, ut
patet ex contextu. s. lude se omnes, aliqui sic interpretantur, ex uno Deo Patre Om-ves; verum haec interpretatio contextui non quadrat contendit enim
Paulus respondere Christum limitem fuisse sanctificati suis, de ideo fratres eos vocasse. ac Exilio loco eo Iligere voluntas qui Christum non suime causam meritoriam electionis nostrae;tquam sententiam exponentes hoc testimonium,confutaui inusis part disp. 94. cap. n. Illud testimonium ex Palm. 27. quod citat Paulus secundo loco, nos posuimua in tertio; quia duo alii erant ad probandum non er buisse Christum appellare sinctificatos suos fratres suos hoe autem solum ac probandam in eo humanam naturam secundum quam fiduciam habuit in Deo, quod etiam eodem spectat, inde enim sequitur Christum recte appellasse sanctifieatos sitos fratres suos.
18. Per earnem sanguinem im te iugit humanam naturam. no quinis
modo cunque sed passibilem.quo pacto etiam in hac epist cap. I. tem pus quo fuit Cnristus passionibus obnoxius vocat Paulus dies earni Cluisti. 3. Per mortem intelligit aeternam ho ius enim praeeipue imperium habebat demon o critia metu eius Christus nos praesertim liberauit. . Quo pacto h omines ex se ipsis post peccatum primi parentis o nox ij sint seruituti diabolsi peccati, ct quo pacto ab hae seruitute per Christum fuerint liberati ostendimus r.Md. 38 c. in romo I. in 3 parrdisp. I. cap. . Si in paraphrati breuiter expressumis.1 Illud emis reddit rationem cur Mesaias taerit homo morialis similis nobis. 11 Dieitur Christus sacerdos miserieors erga hominet quiaillorum miseria motus pro illis se obruIie dicitur autem fidelis erga Deum veaonstat ex cap. sequenti, quia fideliter functus est munere intercesi
rigi prout a Deo ruerat constitutus.
a notatio circa Scripturam, quam citat Paulin in hoc capite .
Totum Psalmini ex quoecitat Paulus testimonium iIIud ,--.-men em mi rite III gendum essὰ adulteram non de Dauide,sed de
Christo Domino interpretes Madi---Ρr Pter Dissilias by Orale
364쪽
pter Ita etiam testimonia,quae eitantur ab Euangelistis. Aliud testi mo-n tuis quod citat Paulus ex Isaie, caP. .E--γνωθι πω, s. aliqui purant allegari in sensu literati, eo quod ad literam illud dixerat Isaias da Christo. Alii verbad literam dictum putant de ipso sata. mystice autem δε per figuram de Christo,&Paulum sensum mysticum allagaste. Tertium testimonium e- ---- videtur desumptum ex eodem eap.lsatet secundum transtationem Septuaginta, nam ubi vulgata legit.&prasti Miareum. Septuaginta habent, se eromenim eum. Sic autem esset eadem diuersitas opinionum circa sensum,in quo citatur a Paulo,na m ee verba proxime posita sunt ante illa; Ecce era, uera me Ali putante desumptum illud testimonium ex Palm is mutatis verbis, ct seruato sensu,tbi enim dicitur. steris meam, sed eum Psalmum illum, ut patet ex a Reg.12. Rex David cecinerit, ostquam diuina virtute omnes hostes suos superasset, videtur quibusdam hoc testimonium etiam e isti in sensu mystico.
norantur Paulin Hebraos , ut consi
deram huim Christi fidelis sacerdotis
excelsentia, vocem eius audiant, nopermanente in incredulitatesculantiqui Iu-
, impediantur si a requiestempiterna consequenda scuts increduli ex stuprohibiti
seunt in terrampromissionis ingredi.
CApvTIII. ARA PHRASIS. VNde fratres sancti, vocatio δ' metrea Deum ChristiG sit ponianis coelestis participes, eon r a Deo constitututi siderate Apostolum,in Pontis in os in Baptim sanctificati, σ
365쪽
y eius Ampsioris enim gloriae iste nostra sim, a qui siduis .s 'si prae Moyse dignit est habitus, Deo,qui ipsum 3 praefecit, o Pontia
quanto ampliorem honorem ha frem eonstitui supra orbem terrarbet domo, qui fabricauit illam futurum, nempesupra mundum spia . Omni namq; domus fabricatur ritualim quieti Ecclesia,sicut etiam ab aliquinqui autem omnia crea- Moses in toto poputi Isiae suifuit vit, Deus est Et Moy ses quidem domis Dei,futifideia et,quipraficis fidelis erat in tota domo eiusta eum Nam tanto maιωixtorta his quam famulus, in testimo tum Christin quamMoves dignMari ha- eorum,quae dicenda eran Chri bιtm, quanto maioremhonoνem, stu, vero tanquam filius in domo inris qui co buxit domum, 1 quam sua quae domus sumus nos, si fi im domia omnia enim iammaba, duciam,o gloriam spei usque ad quo reviruitvν, Dein autem autor finem, firmam retineamus su omnis errarura:erva σαιν 7 propter sicut dicit Spiritus sin qui oti Dein autor m opifexfuit po- ctus Hodie si vocem eius audie puli Isiantiet,qui'it domin Dei,-ritis, nolite obdurare corda νς γοinde iosius Mosis, qui fuit por stra,sicutin exacerbatione secur quaedam ius domus. 6 Porroer dum diem tentationis in deserto, Liacta, si minist. Mim domu Qvbitentinerunt me pat s vestri Disi raristis Gnior infuit Mam probauerunt,4 viderunt iitim fideli. - Ἀο-ro mea quadra nta annis Prop r Christin vero quod infensus fur gener xivm fidui, fitan tiam limin domosissiliui dixi:sempererranuς de- quide domissumis nos si Ipsi autem nocognouς Mux ν δ 8 soriasionem deri meas, quibus iurauriuiram ;* m. nostra νetinuisimu introibut inrequiem mς V fissi edita virum sis vi sal ii dete fratres es sit in/liqv Hodie si vocem eius audieri- vestrum cor madum incredulix nolite obdurareeoruavestra antis,dilcedeudi a Neo mo μμ si in in exacerbatione secundurn hortamini vosmetipsos P r teneritionis in deserto, ubi gulos dies donec Hodiςς g0 tevtaueiatme patres vestri, pro minatur, at non obdurmur vi ruuerunt,&viderunt opeTa mea, ex vobis lae- eccati P yx ς ' draginta annis.propter quod
is Lim dicitum hodie si vocem eius
366쪽
audieritis, nolite obdurare corda ovibus iuraui in ira mea, si inito vestra, quemadmodum in illa ex cibunt in requiem meam. Cauera 6 acerbatione. Quidam enim au fratres ne aisquis vestrum per incrediente exacerbauerunt; sed non talitatem discedat ab eo, sicut quοα- uniuersi qui pro sedi sunt ab Eo iam id doerto inoedulitatis preia 7 gypto per Moysen. Quibus au caro Deo infensi fuarurit, sed cohortem infensus est quadraginta an tamini vos ιnuicem, Iodum νι taconisλNonne illis qui peccauerunt, mes vobisfuerit, ne quu fallaci pec- quorum cadauera prostrata sunt cato deceptus obduretur: auete ι in deserto Quibus autem iura quam, insilii enim in estu in Chri-uit non introire in requiem ipsi sto, me Lerederio ecnsorporalesus: uis illis qui increduli fuerunt .cti si tamenos sirim , cluae ess 9 Et videmus quia non potu unt initium substantiae ab oris chri- introire in requiem ipsius, pro stianae, Due in finem retinueritu pter incredulitatem toto tempore ita estνae, quantuscilicet dici potes nobu ital. hodiesi vocem elata audieritis, nobi obdarare
coνώ estra quemadmodum in illa exacerbatione:exhu Is enιm, quιρν e Ωιsunt de OVγpto, ducente Mose, non omnes,sed quidampeccato inreed litatis irrisarunt dominιιm v non sineret insingredim requiem terrae promissionis. Qiosus autem Deus indignatus est quadraginsaannu 'nonne illiu quorum eorporadi I in demtoprofata sunt, eo quod muν muraνefecerunt populum contra terram promisiton. Porro quibus iurauit non introire inrequiemsuam 'nim , qui increduli fuerunt, nee exploratoribus credideνunt narrantibus mirabilia de teνra illa, o sanescimus hos non introisse terram promisitonia ob praedia Iam incredulitatem.
Particula a qua incipit Paulus cap. 3. denotatallationem ex pr cedenti doctrina stan paraphrali, ocide O quaedam repetiuimus, virilis latio cohaere ruet. a. Aliqui cum Erasmo exponunt aviodsidetuηρ Vtrat senssis, eonfide rate, quod fidelis fit verum iuxta te et ionem Vulgatam multo melius illud εω de uecti, ponitur,tepithetori Christi quamuis utrunque senia
enim ibi dicat orbem futiarum scilicet Eceleliam subiectam muri non Angelis led Christo; consequenter hic ait Clitastum praefestum uiae.
scilicet docletiae, v et domo Dei, quod idem tit.
367쪽
. Causalis illa particula is , refertur ad ransirimata eaesa enim inquam eonsiderare debebant attente Hebrata Christum,est illius dignimias, excellentia, ob quam seria consideratione dignus est. s. Domus in nostra vulgata est in east gignendi, tum quia in Graee estin eo casu tum etiam quia si emet in easu nominandi nullum exitum inuenire possemus in sensu illius periodi; in easii autem gignendi quidam exponuntiis.ut fit easus possessionis in hunc sensummanto maiori floria dignus est ristus, quam Morses quanto maiorem habet honorem do mus, qui illam fabricauit, quam qui in ea seruis Lemmd-- in casu signendi referretur ad comparativum amnιον- ut esae sensus maiori gloria dignum,ct eum, qui domum aedificauit quam ipsam do m,sicut reuera referri potest.tes videretur quadraretnam Paulus nisncomparatchristum eum domoi sed cumMoyse seruo h ius domus Mihi tamen sensus paraphrasis probatur . ita ut dom- quae est in casu gignendi referatur secundum phrasin Graecamia est fit easus comparationis , ae filatine dicςremus O,aut quam δε--τα in hoc sensu transtulit volgatus in eas gignendi retinens phrasin Graecam. Neq; obstat,quod alia direbant,quia Paulus comparat Christum cum Moyse,non solum tanquam eum ministro domus Israεl,sed etiam ranquam cum parte ipsius domus, squidem ipse umis erat de
Populo. ita in nata4. comparat cum illo, tanquam cum parte domus.
s. Ibi comparat Paulus Christum eu Moyse ministro huius domus; curia poterat quis dicere, Moysen nonsolum fuisse partem huius domus, sed etiam ministrum. 7. Pro fiducia Graece est.πα ρηαια quet denotat libertatem loquendi. interdum tamen Apostolus accipit prociducia; nam qui fiduciam habet in aliquo, libere de illo loquitur.
3. Pro M Greeeeest καύχημα, quod signifieaigloriationem.
9. Illud εποκνων coniungendum est cum illa ιδερ ,qtiodi os intemoti sumus eisinu. testimonium Psalm. 4 perparenthesin legen-l si noua periodus sit ab illis verbissiaeus rari 2 e sensus rimperfectus, neq; omnia illa, quae citantur ex Psalmodici possunt in persona illorum ad quos scribit Pauliis. 'im ullud Misa prout applicatur a Paulo, denotat tempus praesentis
vitae euiusque nostrum. . Particula causalis ini referturad id , quod dixerat, detes freti ideo uerum nos repetiuimus illuci,cauete,ut sensus cauinus me
iri iura personam, ut frequens est apud puim . . . .
3. Initium substantiae denotat fidem, pro in hos est,iabsistentiae. Hinc Ioeum declarauimus partis,sp. 34 33 p
368쪽
24. Iud --δώρων, coniungunt Latini curre praecedentibus ut in paraphrasi Graina exemplaria non habent m. ideo dicunt Graeci sensum esse imperfectum, oh ideo in fine addunt timete, seu cauete ne huic praecepto contraueniatic mihi vero videtur etiam sine illo , sensus perfectu g, ita ut iterum repetat illa verba exhortationis modo applicata ad Hebraeos iis Pareticula eausalis en- reddit eausam eius,quod proxime preces- ferat, simulque Paulus limitat ad quosdam solum ex illo populo,quod de toto populo dixive videbatur. i. tu aim ad Illud ee Memaee, denotat non peecatum incredulitatis tantum. Rd eorum exploratorum, qui murmurare fecerunt populum contra terram promissionis,horum enim corpora prostrata sunt,ut patet, a 4 S subito percussa di quamuis ob aliapeccata multi ex illo populo fuerunt a Deo percussi,n patet numI .propter peccatum non concupiscendi carnes, Exodi 32 propter peccatum idololatriae, tamen hic intum fidmentio eorum, qui peccarunt contra promissionem Din.
Ergit ausus exhortari adhuc HGA Draos exemplo illo Iuda orum qu tem- Spore Moysis incredulisuerunt, ne ipsimcre Mint, s quemadmodum illiprohibiti
fueresset viderent terra promissonis, ita ei excludatur ab aeterna beatitudine, quare testnmonium P ω .s ent de tam qui exH gypto
cu Moyse exierunt,applicat uiam ad braeos, adquosscrabit, τι inde cursu capitispatebit.
Imeamus ergo ne fortὸeest 'mereri igitur debemus,neser Aia pollicitatione introeun o te neglecta promi one, quam di in requiem eius, existimetur, habemia introeundi in requie a chri. Fquis ex nobis deesse. Elon ac sii, quemadmodum ex veteripopulo nobis x x aliqvi
369쪽
nobis nunciarum est, quem ad aliaufustratisum expectat e re modum&illis sed non profuit rapsomissae, faetiam eontingar, veillis sermo auditus, non admisius haut ex noburi videatur u- fidei ex iis,qaudierunt.Ingredi e strandin expectatione beatitudinumur enim in reuuiem, qui credi aloenae; etenimHud, si introibuntdimus quemadmodum dixit si iti requiem meam, non tantum s cui iuraui in ira meas si introibiit initiarum, o ,-umfuitii eum in requiem meam: quidem exirenide 4 uro, sed etiam nobis, peribus ab institutione mundi qui ad aeternam 'licitarem eonteu- perfectis. Dixit enim in quodam dimus, ametsi non profuerι ἁδυμ loco de die septima sic: & requie mo. erpia vi promis ionis,muit Deus die septima ab omnibus quodno fuerit in eis eumfidas con s operibus suis. Et in isto rursum iuriectumseeundum 'nae audierant si introibunt in requiem meam ab re statorib--ntiatum itaque Quoniam ergo superest introire enim nos Mi 7 nam nos qui eredidi.
quosdam in illam , IDQuibus divi . sim νecte mixerminM.' re prioribus annunciatum ust, non dumis in requiem Fempiternam sintroierunt propter incredulita cuεmadmodώm, me mira dictum tem ritem terminat diem quen' in psal .s . Sicut minui in iradam, Hodie se David dicendo mea, η, eineredulu, si introibu post 'antum temporis, sicut se inrequiem meam est, pra dictum est. Hodie si V buat inrequi meam, sψqui eius audieritis, nolite obdurare dὸm-ημιε- fuit omnib---- eorda vestra. Nam sicis Iesu re nisi. primum in semimamst uuiem praestitisset, nunqu3 d tutione, tam perfecit Dem omnia ν alia loci ueretur, post bacaeiς ix fasa: dictum essenim Gen62
euit ab operibus suis, sicut in Leo vivi, introibunt
suis Deus. cstinem AErgo in in requiem meam, bi refertμrergredi in illam requiem;Vt ne in id ...
370쪽
que ae medullarum, discretor ergosupersunt Miami, qui redι-- cogitationum intentionum tino reo se sternam, quaesia It cordis. Et non eltvlla creatura inuisibilis in conspectu eius om-- initiqui illi Iudaei, quibin prinia autem nuxti,4 aperta sunto Minuntiatum fuit, ipso iure μνοσeulis eius, ad quem nobis sermo. in terram promissionis, propter in- 4 Habentes ergo Pontificem ma eredubtat tuam non sum inirem gnum qui penetrauit coelos, te interruis illam, oe istι fueruntRusum tilium Dei teneamus spei meorum, qui propter incredulaa- nostrae confessionem. Non enim tem etiam suam non ingressientur habemus Pontificem, qui non aeternam foetieιtatem rcitio iterum
possit eompati infirmitatibusno D. io Omnibis alus, quisiuee stris: tentatum autem per omnia strant, desinit ri tempus praesentis pro similitudine absque peccato. ita apud Prophetam David, imo is Adeamus ergo cum fiducia ad 4M eos, ut supersunt , ne in duri-
thronum gratiae eius: ut miseri virum, o ineretalitatem eordis ι ι- cordiam consequamur, gra dant, disendo eis pol minum rem tiam inueniamus in auxilio OP p.ris, ex ouo iureiatili non Aunti
Portuno. νεμ terramiliam promissionis,Ho die si votem eius audieriti nolite obdurarecorda vestra. Nam si Iesis M.qui fuit duxnpuliae vi saeia, dumsolum introduxit eum in terram illam promissem,praestitisset ei veramm,tem 'equiem, quam voca Desu in illo Psalmo requiemseam. χ' nulla aba praeter istam superesset aetemna, di eraselieit . nunquam et deinceps maliloqueretur, deaba die Icinqvis asar',ies essetθeranda,eum iam nulla terra promissionissuperis esset is atqui sis qui supersunt, Aquitur eodem modo David, sistit laeuis ι- ερ Dominas antiquis Iudaeis iurans illis, ineredulos non inares os murram illam; euo Iesus Nane nonpraestitit eam requiem, queen veris
beatitudo tae proinde buperest abbathismus, o requies alia sempiterna po-p.li Dei. I ideberesuperatis, emfinitis laboribus huius v, i nam
requiem Muraenomipionis quaefuit figura huius aterna fabeitatis nobis re seruataepopulus iste consecutus ea peractis iam LMνιλώ, marumnis, ut ab
eis requiesceret; sicut coeu quidemprefecti operibvi suu dieitur septimodisquisqyrieuiu requis etiam nostraseucit sub umbra, πRura annuuis elatae l. Is Dum erro sumus in hae ita, pergamus uredi, emconbequi piterminii fiseuatem, ne ineidamMissimile erimen ineriautitatis,
in quod incita populia ille Io caueam igitur ineredulitatis peccatum, a nou