장음표시 사용
281쪽
intelligentiam velut eomponendo adsurgimus . Ubi & eo initi, & partium componentium no tiones eaedem heic nobis sunt , quae superiust ε. io . ) traditae, evolutaeque suere . Atque ut ibi ana sis, ita & heic Lotheqs in partiis bus a se invicem separabilibus Chymicis reis mittend3 : quemadmodum & P scis quae 9urbem instituitur in notis corporum 1ensebilibus,
CX. Si analinis ac onthesis invicem conmserantur, non sine animi oblectamento observabitur, prioris terminos initia esse posterioris: adeo .ut ubi illa desinit, haec incipiat, ac ubi desinit ista, illa initium ducat. Nam illa a composito fluit ad partes componentes ' haec a partibus ad compositum inverso ordine regre. ditur. Quin & des endere eundo illa νidetur 'haec vicissim redeundo conscendere , & elevari .
Unde pulcre quibusdam dictum , inquisitionem
analinticam a toto ad partes spectandam velut descensum e montis vertice ad imam vallem ebntheticam vicissim a partibus ad totum velut ab ima valle ad jugum montis ascensnm .
CXI. Si utilis quoque est onthetica me. thodus veritatibus perquirendis ac detegendis, sive physicae sint illae ac sensibiles , sive meta. physicae .& intelligibiles ' non aeque tamen , trecte conjicio , ac anabrica . Plerumque enim fit, ut sola partium , notarumque intelligentia composita simul ipsa absque novi examinis praesdio intelligantur: ac si quid occulti supererit perscrutandum, notas tantummodo id spectabit. - 4 ῖ Sus
282쪽
quae ex earumdem partium conjunctione, virium. que attemperatione mutua de novo in composito oriuntur . Ita si corporis , animique proprietates perspestie mihi 1uerint & exploratae ' com positum ex utriusque conjunctione resultans eo
Ips o hominem esse dignosco . Ac si qui circa illum buthetieae investigationi locus si pererit ,
notas tantummodo spectabit , quae ex corporis mentisque conjunctione, & commercio promao Mant. Ut proinde quum partium cognitio ana--tico debeatur examini , atque ex ea compositi
antelligentia fere integra semet subsequatur rhinc & ejusdem quoque cognitio eidem anal videtur adscribenda. f. XII. Atque haee quidem de iis compostis dicta volo , quorum partes aut substantia. les sunt, & a se mutuo separabiles , aut in no-3is sive sensibilibus , sive intelligibilibus consistunt , per quas eorum natura & essentia determinatur. Enimvero ubi compositi nomine universales veritates , tota , inquam , demonserabilias β. Io . ) intelliguntur dubitari non potest,
quin hoc in casu post minus comple Xarum intelligentiam , multum sit θnihetice nobis adrelaborandum , ut compositiores aliae ex illis eruantur . Compositior veritas, quae in triangulo re 'angulo aequalitatem spectat quadrati super hy- Potenusam cum summa duorum quadratorum uper reliqua latera , diu Pythagorae ignota fuit ' licet minus complexae veritates, ex qui bus tamquam partibus intelligitur , ac sqntbetia
ce demonstratur , plane perspecte seorsum illi essent, A exploratae ,
283쪽
LIB. III. CAE XL et*3 s CXIII. In his igitur compositorum generibus 1 nibetice . per vestigandis & utilitas erit plurima , & labor non exiguus . Quo autem a simpliciorum hujusmodi veritatum intelligentia in magis complexarum cognitionem deveniamus , conserendae invicem ex omni adspectu eae quamdiligentissime sunt , atque quidnam, ex comparationibus singulis continuitur , acute , attenteque pervidendum . Ac si in prioribus comparationibus nihil fortasse novi adfulserit
iterandae eae denuo , ac saepissime atque nunc quidem binae , nunc tres, nunc plureS- , nunc pauciores veritates in mutuam collationem adducendae . Plerumque enim sit , ut duae tantum simpliciores veritates , quavis ex parte Conferantur , novae , magisque compositae pervidendae ac intelligendae non sum ciant r tum pares suffcientesque reddantur, statim ac in m tuam collationem adscita fuerit tertia , quarta, quinta , & ita porro . Ita collatis, incem uabus bis simplicioribus veritatibus , I. mentem carere im
dum plane 'latelligo esse illam arbitrii liberi re praeditam iiii e veritas est magis compossita. Intelligo. id vero , statim ac in m tu m eom parationem adsciscam hanc tertiam, agere simu
ipsam praev a rationis consultatione , atqNe ex
solis motivis boni vel mali sib; propriis ad la dum determinari . Id , inquam intelligo fyn.
,hetiae ascendendo velut a patribus ad torum s Ve eompositi m in hunc modum. :. Mens bumque λa ire caret I. necellitare interna, L
284쪽
externa , 3. agit praevia rationis consultat one ,
atqtie ex motiυis boni vel mali fbi propriisi. stilod autem ita agit , libertim es libertate aris bitrii . Mens igituν libera es libertate arbitrii. q. CXIV. Canones demum sive praecepta , quibus Iνnthetica in uisitio regenda , eadem , magna saltem ex parte , mihi esse videntur , quae pro inquisitione anasetica superius s9 Io7. recensuimus. Ut proinde supervacaneum sit no. Va condere , & enarrare sa) . Illud potius non omittendum silentio , veritates f=nthetice inventas , si cum aliis diligenter serioque conserantur , media esse posse novis semper ac novis in infinitum veritaribus magis compositis per vestigandis , ac detegendis . Nam ea est compo storum conditio , ut quod respectu datarum partium totum est inferius descendendo tum ascendendo superius parsiquodammodo evadat alterius
a In demonstratione 6nthetica construenda praeis
teriri ex aequo geometrica enunciationum nomina
possunt, quae superiori Cap. IV. j. 38. seq. γ explicaininus,&distincte etiam pro opportunitate adhi fieri . Utroque' in casu ordo servandus is erit. I. Titulus praefigendus rei, de qua asi tu , verbis quam- perspicuis . II. Subi ieiendae definitiones, quarum ea opus. III. Iuxta notiones in definitionibus traditas aperiendus germanus quaeitionis flatus iam propositae. IV. Si quatilio in sententiarum varietate sita si
earum e vestigio- historia contexenda . U. luxta Variam argumenti indolem atque naturam, propone da experimenta, obferυat oves , axiomata, postulata,
di, si opus, etiam opotheses. VI. Tum progrediun- dum
285쪽
. : LIB. II I. CAP. XI. . . 'as
rius amplioris , magisque compositi . Theoremata in primis Geometrarum rei hujus exempla suppeditabunt magna copia , quorum quae tota , scilicet demon serabilia , sunt tespectu praecedentium , ex quorum . concatenatione mutua demonstrantur , in panes posthac degenerant rei pectu Ibeorematum subsequentium , in quorum demonstrationem cum aliis adsumuntur , ω eonglobantur . .
- . a 4 , , cC dum ad lemmata. VII. Le ratis rite d onsitatis, proponenda thoremata , atque Ox privmis rum conLatenatione principiorum demonstranda. UILL Carollaria ad rem spectantia undecumque deducenda.. IX. Agubivis etiam necesse fuerit stilia ad nenda . 4. Crauioreς den; que dissicultates refellendae. Sunt ditia sertationes plurimae , ac ictegra' eriam voluminatam philoEphica tum etiam theologica ea m do, quam S 6nthetuam , & geometricam &fcientificam& naιuralem etiam adpellant. pulere , sapienterque c*ntexta . Eam R. ipsi uuoque adhibui mus in Dominιce resurrection s υeritate adversus Id - credullas demonitranda , quam Toti . I. & II. si
286쪽
De usu rationis ia metaph scarum veritatum investigatione per analogiam.
q. CXU. A Nalogia graece perinde est 'ac I x similitudo latine . Ea proinde utimur, quum id, quod dato generi convenit, ob naturae similitudinem extendimus ad omnes peneris ejusdem s cies & quod convenit speciei, allius individuis ob similitudinem pariter naturae aptamus . Prioris exemplum est: Metallum es fusile s quae veritas generica ). Assurum igitur , GSentum , samnum , aes , plumbum , fusilia bunt quae speciebus adplicatio ) . Ρosterioris: G
vios aequales habet quae veritas- ι cifica ) . oratili igitui A. B. C. D. Cr ita sporro , omnes hui' modi radios habent aequales s quae Individuis adplicatio ) . Quo auediri Maloes msus rite procedat , nec ulla subsit errandi o casio , triplici , omnino regula regenda est , viarum, prima quum generis, tum speciei , Ω dividuorurn naturam spectρι ., Iicunda , tertia eorumdem notas, sive proprietates & at- . tributa is inae aurem sunt hujusmodi .. f. CXVI: nalogiae regula prima. ouuth m furam generis speeids illius snstitie ', rum. poclei naturam Rugula illius iniavidua complectan
287쪽
tur . Hinc praecedentia exempla rite procedunt' quia tam generica natura metalli in auro , argento, stamno, me, plumbo, ceterisque Illius
speciebus adservatur ; quam specifica naturaeiretili in illius individuis A. B. C. D. com- .prehenditur . Quod si ea conditio desiis, nul-ltis erit analogiae locus . Quare ridiculus plane & ineptΗs foret , qui analogiam sic adhibere uellet: Corpus suidum es sphaericis , vel quasi inphaericis particulis eoagmentatum . Lapides igitur , herbae , plantae , sphaericis vel quasi θιαν-- j
eis particulis coagmentata sunt . Item Q Trian- , gulum es trilaterum . Linex igitur 6B. C. D. . . . trilatera sunt . . Ineptus , inquam : quia nec ge--nerica natura suidi lapidibus , herbis , plantis inest ἰ nec specifica trianguli ulli convenit lineae. Nam nec lapides , herbae, plantae flui docum species . sunt: nec lineae A. B. C. D. triangulorum indi vi qua . a Iogia regula. secunda . Notae generis, quae au species illius sugulas , 0 ciet notae , quae ad. ingula ejusdem i diυidua
extendu ur , .c adplicantur ν tam cum generis ,
. quam cum Detae respective natura sentia snt necessario in eparabiliterque connexae. . Este, inquam, O vit, e . notis constantibus & inis artabilibus In He si fortui in ac v, stabiles . De .rint , inlini suadem .seneri , ted non Ipeciebus singulis 3 ac di speciei , non singulis individuis, uti mox dicem usi, i inhaereant. hii 'c, quia nota extensian s Iolidae constanter ac necellario. ines: genericidis naturae corPoris , Omnibus corporum
288쪽
speciebus aprari potest. Similiter & nota duct ismatis omnibus auri massis aptari poterit' quia specificae naturae auri necessario , & inseparabi- 'inliter irrharret. Quare vi hujusce regulae sic analogice progredi licebit e Extensio solida necessaris , O inseparabiliter ines genericae naturae coxaporis . 9mnes igitur corporum species extensa δε- I da sunt . Item d Diadi litas necessaris , Ο -- separabilirer ines Decisiora naturae aur; . Singulae igitur auri massae ductiles sunt . Ex quibus uni versalium propositionum omnium necessariarum, tam quae tenericae quam quae Decimae adpellantur, vis tota pendet , & origo . pendent nimirum illae quidem ex eci , quod nota gen ris , quae ad Tngulas species univeriali enunciatione intenditur , eidem 'genὸri necessario ,& indiuulse conveniat Tui in priori exemplo . Hae auidin quia species Mota , quae universaliquoque enunciatione omnisiis apisitur individuis, eidem specita indivulse'pariter insit, ac necessario: ur in exemplo posteriore. z - ρ. CXUIIsi . halogiae regula tertia. Nec foringuistis nom) generis ad Dee es singulas , nec for-ruitae speeisi notae ad se in iis, ..d idua extenis Eanrur προ e praevia , pes quσ quum specie-γιι- f- ρο- Euot in ηduit e . Hujusmodi enim' tis idoli tingentes ae variabiles , licet in- , fetieri, possunt tamen i a xquibusdam . illius
specliniis abesse ; ac abesse qilloque . possunt a quibusdam qndividuis quAmquam illorum sp elai inhaereant'. Hinc qui 1 nota spatii )tina ιέ-
289쪽
. LIB. III. CAP. XII. 2s rtum convenit genericae naturae figura quum servari ea facillime possit in spatio tribus ,
quatuor , quinque lineis comprehenso ' non. nisi errando ad singulas figurarum species absque perfecta inductione extenderetur . Similiter eris rando etiam extenderetur nota aequalitatis triatim laterum ad singula triangulorum individua absque praevia , perfectaque eorumdem inductione ' quia fortuito tantum ea quoque convenit specificae naturae trianguli . Nam & iso celia ,& scatena adhuc vera triangula sunt , licet illa duo tantum latera aequalia habeant, haec omnia inter se inaequalia . Hinc intelligitur, cur universales propositiones contingentes, sive gener cae
illae fuerint sive Deo eae , es rmari nequeant mne praevia inductione , persectaque partium enumeratione . Quia scilicet fortuitae notae generis a speciebus , ac fortuitae notae speciei ab illius individuis abesse possunt, abluntque saepissime. Conferantur heic , & in praecedenti paragrapho
q. CXIX. Atque ad hos fortasse canones oculum, attentionemque intendens eques Newton , circum terrestrium corporum notas ad c a lestia quoque extendit , aptavi tque celebri regula illa: sualitates corporum , quae intendi neo queunt, neque remitt7I quaeqtis corporibus omnibus insunt, in quibus experimenta insiturae liset; praqualitatibus corporum iιniυersorum habendae ruent. Quandoquidem id 'genus qualitates , siVe , de quibus loquitur, conflantes , & uvariabiles
sunt juxta regulam secundam s j. . Quae
290쪽
enim corporum votae intendi nequeunt , neque
Vemitti, eaedem semper sunt , & invariabiles , atque necessivio iniunt , quibus insunt . Ideo que a genere ad species singulas , & a specie
ad singula individua extendi , & adplicari possunt . Secus ac illis contigit , quae varios. niniensitatis , ac remissionis gradus admittentes , inconstantes ac variabiles eo ipso sunt , atque interitui, & in alias quoque commutationi obnoxiae r quemadmodum de coloribus , odoribus, saporibus , calore item, stigore, similibus , exploratum est : quaeque proinde a genere ad spe. cies singulas, & a specie ad singula individua citra perfectam induetionem extendi juxta reo u-Jam tertiam s praec. ) , & aptari nequeunt. CXX. Ex quibus porro intelligimus , analogiae usum in notis fortuitis ac)υariabilibus praebere argumenta probabilia tantum , nouitem & demonstro a . Quum enim perfeci a nductione ea: niti debeat , ut rite procedere ac certo aliquid concludere possit ' ea autem
persesta inductio , si in speciebus enum evandis satis dissicilis est , in individuis proculdubio ob
eorum infinitatem tin possibilis omnino videtur: inde fit, ni aliquot species tantum ., ac aliquot tantummodo individua recolentes , cetera alto praetereunt silenti O , manca ea semper & ij.
perflacta futura si milleque proinde exceptionibus obnoxia . Atque id quidem si saepe alias,
maxime in rebus medicis,lethicis item atque politicis contingere sqlet . Acu in medicis quidem : qutim quae uni remedia sunt alteri ι