장음표시 사용
291쪽
eodem quantumvis morbo laboranti, ob temperamenti , aliarumque circumstantiarum diversitatem , interdum sint venena ' vel si non nocent , nec etiam prosint ' Tum & in ethicis ,
atque potiricis , in quibus qui affectus , quae
inclinationes , quaeque aversationes sunt unius hominis, aut unius nationis propria , nonnisi probabiliter & conjectando hominibus aliis , aliisque nationibus aptari poterunt . Ρropterea quod nimirum hominum mores pro Vario e rum temperamento , climate , educatione , viis albica oe antipathica , ac usu praecipue usuque rationis & libertatis multifariam flem possint, ac imo flectantur. In his igitur, similibusque rebus anasog a caute admodum utendum ' nec alium certe in finem, nisi ut eaedem
tamquam exemplis quibusdam , de quibus superius o. ) dictum , collustrentur , atque selectis eruditionum fragmentis ad oblectan
CXXI. Contra vero sese res habet in ue-eessariis , & invariabilibus rerum notis . Quippe quum in his analogiae usus & ad demonstrandum firmissima argumenta suppeditat &innumerabilibus praeterea veritatibus quum physicis tum metu scis absque inductionis praesidio detegendis viam parat. Ac firmissima quidem ad demonstrandum humanae rationi argumenta suppeditare , ex eo exploratum est , quod ubi notae necessario , ac invariabiliter quum generis naturae insunt , tum speciei.aons inseparabiles essa debent, ae iudi vultae
292쪽
quin nec necessariae eae forent , nec invariabiles; ut patet. Quocirca & speciebus singulis . quae nessari e sunt notae generis, instant '& qua necessariae speciei notae, singulis quoque individuis inhaerent, Quia nimirum & generis natura in illius speciebus singulis, & natura speciei in singulis ejusdem individuis inregra , λς
persecta adservatur. CXXII. Tum ejusdem analogἰae usum in neeessariis Se lavariabilibus rerum notis humanae rationi viam sternere , atque parare ad innumerabiles i veritates absque ullo induct onis praesidio detegendas, adeo exploratum , ut nihil magis. Enimvero statim ac serio, adcuratoque examine constiterit , datas notas necessario ac
indivulse ad generis , aut speciei naturam deessentiam pertinere; una opera, & absque ulla inductione intelligitur, quae sunt generis , speciebus singulis, & quae notae sunt speciei , singulis quoque individuis necessario , & indi- vulse inhaerere. Adeo ut smplex veritas gene-rica pro numero specierum, ac simplex speci ea pro individuorum numero quodammodo multiplicari videatur , Ita tibi intelligo , ad genericam Murae planae natuitam necessario pertinere , ut sit plana superficies una vel pluribus lineis comprehensa quae simplex veritas generica ) ς statim quoque intelligo, triangula, quadrilatera , pentagona , exagona , circulos item, ellypses , & ita porro , quia sngula figurae planae sunt, planas quoque esse oportere super. uicies una vel pluribus lineis xespective com
293쪽
LIB. III. CAP. XII. assprehensas quae multiplices veritates Dee eae in . Similiter ubi agnosco, ex natura circuli necessario sequi , habere illum radios omnes a centro ad periphaeriam ductos inter se aequales s quae simplex veritas Depi ea ) ; simul etiam agnosco , singula circuli individua A. B. C.
D. - . - . eosuem radios habere inter se aequales quae innumerabiles veritates individuales). q. CXXIII. Quae quum ita sint , analogia usum si quidem in pisse is , maxime heic in metapbscis & intelligibilibus veritatibus investig ndis ac detegendis tironibus proponendum , dc inculcandum pusimus . Μeminerint ii vero semper praecedentium regularum *- I 16. seq. in , atque juxta illas integrum Analogiae artificium S usum ubique instituere 3dnitantur . Ita quippe & firmissima ad demonstrandum argumenta conficient ' Sc una tantum veritate sive pisses sive metu sea inVen- ὸ , multiplices , quin & innumerabiles veritates aliaS una opera invenient , non sine ingentaeaeorum voluptate & utilitate , ac Disciplinarum praeterea ipsarum multiplici incremento .cA.
294쪽
De usu rat onis in metaphsearum veritatum
inquisetisne per antilogiam , CXXIV. A M logia , ut ego quidem adinia L pello, notio analogiae notioistioni contraria & opposita est . Quocirca ut analosia similitudirem , ita anti logia eontrarie ratem sonat. Atque ut analogia a semili ad fiam te ratiocinando utimur s II s. )' contra antilesiam a dissimili ad dissumite ratiocinando
pariter adhibemus. q. CXXV. Integrum autem antilogiae artificium in eo constitutum , ut rejectis casibus omnibus in contrarium adsumptis tamquam falsis , qui solus postremo casus data in controversia superest, tamquam verus , ac genuinus stabiliatur. Hinc antilogia demonstrationi indirectae , de
quamperius f s6. ) diximus , quodammodo smilis esse videtur : nisi quod indirecti demonstratione ad refractarios in absurda &contradictoria deducendos , eorumque pertinam clam compescendam utimur ' antilogia autem ad contrarios casus omnes possibiles tamquam
falsos excludendos, ac unicum illum , qui verus ac germanus est. , & superest , illationε quadam colligendum , ac stabiliendum . Ita si ad demonstrandum , centrum ciuuli esse in recta per
295쪽
perpendiculari , a puncto contactus Walter us rerictae cίrculum tangentis intra eumdem circulum
excitata, casus omnes oppositos, idest singula puncta cetera per integram circuli aream adsumpta seorsum excludo tamquam illa , in quibus esse nequit centrum circuli ' tum statim concludo , centrum hujus inodiseeonsequenter esse'oportere in recta perpendiculari recensita r erit istuc ra tiocinandi genus ab antilogia depromptusti . Quo autem antiIohia rite instituatur , binae reis gulae ob oculos habendae sunt e altera, qua opinpositi casus omnes uno eodemque argumenti genere excludi, ac refelli possint: altera , qua ad eosdem excludendos , ac refellendos novis ac respective diversis opus sit argumentis . Ea Porro sunt hujusmo li . CXXVI. Antilogiae regula prima . Si op.
pinxi cassus omnes uno eodemque a Numento exa
cta i posunt , uno tantum caJu reiecto tamquam falso ceteri quoque absque tilla inductione revecti, ac semet exclusi intelli untur velut aeque fassii . Nam si unum idemque argumentum Opis positis casibus omnibus tamquam falsis rejiciendis ac refellendis par erit atque sussiciens' ubi unus tantum ex illis rejillus fuerit, superva- Caneum prorsus erit casus alios seorsum enuis merare; eodemque argumento refellere e quum illud eamdem vim ex hypothesi habeat adversus reliquos . Hinc quia in praecedenti eXemplo singula puncta extra perpendicularem illam in eirculi area adsumpta uno eodemque argumen
D. rejici possunt, atque in Geometria facto
296쪽
ipso rejiciunturi; postquam eorum unum rejectum suit Sc oppugnatum, cetera rejecta simul& oppugnata intelliguntur sine ulla inductione, novaque & otiosa argumenti ejuldem rei tera
CXXVII. Antilog ae regula secunda . Ss autem oppositi casus omnes uno eodemque argumento excludi, ac refelli minime poterunt; perfecta tunc signiorum inductione opus erit, singulique diversis respe ctive argumentis refellendi . SI en Imunum idemque argumentum ad casus singulos
refellendos est insussiciens ; uno tantum illorum rejecto Sc oppugnato, ceteri adhuc subsistere intelliguntur ; qui proinde inductione persecta
recensendi,novisque pro opportunitate argumentis respective refellendi. Fieri namque poterit, ut IS, qui reticetur, verus ac germanus casus sit ' ac ille proinde qui postremo loco colligitur tamquam verus , spurius sit ac falsus. Qua in hypothesi tota antilogia in sophi ima vertetur , quod imperfectae ennmerationis partium adpellant. Ut in hoc exemplo e Commercium mentis mcorporis non sit occasionali mo . Non anima me. dia . Non harmonia praestabilita . Fit igitur influxu p sico. Nam quum uno eodemque argumento tres priores bpotheses cum ceteris
possibilibus refelli nequeant , iis exclusis , non statim subsistere intelligitur quarta. Quum fieri facile possit, ut idem commercium alio ex tot possibilibus modo, etiam a quarto illo diverso exerceatur. Quam saepe regulae hujus neglectuia errores prolabuntur Philosophi J . . . ,
297쪽
LIB. III. CAP. XIII. asst CXXVIII. Itaque ubi duabus hisce regu
iis antitigia regatur , tutissime, humana ratio ea uti poterit ad novas veritates nedum metapb eas , sed & p scas etiam perscrutandas . ac detegendas. Propterea quod fieri minime pos-st , ut dum contrarii casus omnes quum realestum etiam possibiles aut uno eodemque argu mento, aut totidem pro opportunitate ac necessitate diversis plane jam ac solide rejem fuerint ' postremus ille , qui superest, minime sublitat . Alioquin nec plane rejecti serent , nec solide quod adversatur hypothesi . CXXIX. Ceterum parce tantum , ac ubi data veritas alia via inquiri , ac detegi non poterit, antilogis artificio utantur , volo , tirones. Nam, ut ibidcm s s 6. ) de demonstrarione aptain ea adnotatum , demonstratio quoque antilogica mentem quidem ad postre. mum casum , rejectis ceteris, firmandum comis pellit ' verum aut nimis parce, aut nullatenus etiam eamdem collustrat . Cujus ratio perspicua , quia antilogia ostendit quidem , rem aliter esse non posse , nisi uno soloque modo illo, qui in casu postremo enunciatur: neXum autem subjecti cum praedicato , ex cujus intelligentia totum lumen & collustratio pendet , minime patefacit. Nam , quod nonnullis aliquando dictum , certitudinem ab eυ dentia sejungi non posse ; id & per sola uectoria friis quae certissima , tetraque simul caligine obducta ) falsum est & inter consuetos Philosophorum lapsus, atque deliquia computandum.
298쪽
CXXX. Praeterea si nune . quum haec scribo , ver esse, directa immediataque ratione intelligere, ac ostendere possum ' quia nimirum prata undique rident, ac plantae pulcherrimis, elegantissimisque floribus onustae quodammodo superbiunt οῦ .quae charasterinicae veris notae sunt eccur indirectis &'obliquis turpiter otiando utar in hunc modum : Non es aesas I quia non-ὰum calor esse rue est . Non autumnus I quia nondum fructus adparent . Me denique bems 'quia frigus haud mitius eυasit . Est ergo ver 'Utendum ergo ambaoibus ' verum ubi necessitas ad id nos cogit , ubi via regia undique interclusa fuerit. CXXXI. Interim priusquam huic capiti finem imponam , scire quoque volo tirones , id quod ex hucusque ceteroquin dictis semel jam sortassis observavere , progressionem scilicet analogicam , de qua capite praecedenti , ediametro oppositam esse antilogicae . Ubi namque illa ex una tantum generica , aut i pecifica veritate jam inventa innumeras alias ousimilitudinem intelligit : haec vicissim ex innumeris rejectis falsitatibus unam tantummodo , ac simplicem veritatem ob dissimilitudinem deducit . Ut adeo, si saepe alias , heic praecipue vim humanae rationis multipliciter artificioseque sollertem , & actuosam demirari possint , atque ire infinitam Dei sapientiam ac potentiam mirabundi obstupescere , qui sic praestantes nobilissimosque spiritus , sic praestanti nobilissimaque vi praeditos ex nihilo condidit,
299쪽
humanoque corpori copulavit . Nam uti saepe dictum , ac centies pro opportunitate repetendum , id genus observationes in habitum conis Vertant , volo , in Deum pii , ossiciosique tirones . Ea namque Vera ac utilior philosophandi ars homine rationali , christianoque digna: non sicca illa.ac sterilis, quae in sola faetarum rerum contemplatione immoritur, a que tabescit .
De Uu rationis in metu scartim veritatum inquisitione per librorum dogmaticorum lectionem . Ubi de arte hermeneutica .
CXXXII. Uum librorum lectio imme--diata sensuum adplicatione characteribus ipsis , quibus exarati, fiat; videri alicui fortasse poterit , cognitiones ea via partas non metu scis ac intelligibilibus , sed maxime p ficis ac sensibiliabus accensendas' atque hinc praepostero quodam differendi ordine de illis heic a nobis agi , quum vicissim agendum potius fuisset Libro II.
tamquam in loco longe opportuniore . Esset autem judicium istuc ex illorum proculdubio genere , quae subit*nea , quae oscitantia , quaeque minus considerata dicuntur : & quae proinde nonnisi sorte sortuna ab errore immunia R di sunt .
300쪽
sunt. Enimvero quo veritates Hrescae ae sensibiles dicantur , oportet , ut sensuum adplicatio fiat rebus ipsis sensibilibus , quibus eae insunt , non characteribus in pagina exaratis , qui iIlarum non sunt , nisi signa tantum , hominum arbitrio inventa, & adoptata. Quam brem in librorum lectivne veritates, quae ipsos sensibiles characterex spectant , pissicae quidem
sunt ' hon quae res per eosdem characteres dein signatas . Hae namque ad solam rationem , intelligibili stupendoque artificio eas.revocantem,& in se ad characterum contuitum excitantem pertinent.
CXXXIII. Atque haec quidem observatiosequens quoque caput spectat , in quo de usu disputationis erit nobis sermω . Nam utrobique, ut dicitur, pac ratio. Iamvero integra de librorum lectione tractatio duplici parte constat, librorum tegandorum detectu, & legendi arte . Primum . Sunt libri omnes triplici in classe constituti . Nam alii noxia continent: alii inutilia : alii demum utilia , scituque necessaria r de quibus
seorsum , ac paucis pro elementorum modulo .
CXXXIV. Prinei pio qui libri noxia con- einent, vel Religionem oppugnant , vel depravant mores, Vel cives ad seditionem concitant. Religionem impugnare libri possunt vel retelatam' tanium ' cujusmodi sunt libri Dei arum r
et quum revelatam, tum naturalem ut libri fibeorum , Epicureorum , Scepticorum , ac Materialissarum : vel diversis tantum erroribuS ,