장음표시 사용
311쪽
LIB. III. CAP. XIV. 273 quo ea obscuritas facilius tollatur, utilissimum fuerit & ejusdem idioma probe callere , & originarios sontes consulere . Equidem fons persaepe limpidus est & cristillinus ; interea dum rivuli turbidi sunt 'atque coenosi . . . . Quod si ob idiomatum originariorum imperitiam id νfieri non potest ' adeantur eo in casu , qui in 'iis peritiores fuerint, vel qui eadem de re lingua nota adcuratius scripsere . Ita quae mella ex uno flore fugere tirones non possunt, exsugent ex alio , ut apes
De usu ratisnis n metu sicarum verstatum inqui itione per disputationem. Ubi de scien . tigrum, bonarumque artium Academiis frequentandis ,
f. CXLIV. Ecolendam heic in primis adonotationem volumus initio capitis praecedentis g. 132.) propositam ; atque ea , quae de characteribus in pagina exaratis ibidem diximus , & vocibus etiam quibus disputatio omnis instituitur , heic aptanda . Rursus huc etiam spectat animadversio altera ibidem *. 139. ) tradita , ut lectione scili. cet librorum , ita & disputatione non meratisscas tantum , sed di phincas etiam , &bi toricas veritates inquiri , & inveGri posse . . . . S Verum
312쪽
Verum historicas egere legibus praeterea criticis, de quibus libro sequenti : ac pb eas inter intelligibiles & abserati as interea computandas , quousque propria sensuum esperientia consultarasi nobis non fuerint , & observatae . , CXLV. Si ex librorum lectione magna in scientiarum studiis obvenire nobis commoda solent, dum brevi plura illa ac praeclara assequimur , quae eorum auctores immenso plerumque labore , ac meditatione detexere siqo. ) ; haud fortasse minora ea commoda emolumenta plura sunt , quorum exlaid collatione cum viris doctis brevi etiam cipes emcimur . Nam quae ex multiplicit variisque floribus longaevo studio , ac diuturna patientia & industria ipsi mella ut apes collegere ' uno veluti haustu nobis quoque per
disputationem propinantur. Sed & illud etiam disputatio habet commodi , quod , concussis spiritibus, privatae meditationis languore jam torpentibus, s ad dua enim med ratio, ut est in proverbiis , exsiceat ossa in mens e sopore quodam excitata , nescio quid virium ac generosi vigoris non sine oblectamento . laetabunda Capit . Nec calamo exprimi satis potest quum ad loquendum , tum ad cogitandum prompta
illa & expedita facultas , quam disputatio no bis ingenerat , praesertim si fuerit publica . Quippe quum in ea , nescio quo , publicae acclamationis incantamine capta mens , plenisi,mam attentionem ad omnia intendit, ut auditorum plausus & gratulationes promereatur . Nec silenis
313쪽
LIB. III. CAP. XV. 27ssilentio praetereundum , dum res inter dispuistandum ex omni parte mira celeritate verum
tur , conseruntur , ac librantur , judisium in veri a falso discrimine mirum in modum firmari , ac roborari . Quae idcirco innui , lattirones quum publicis . tum privatis disputationibus alacriter ineundis incendantur, in etiaque quotidie , quum possunt , exerceantur . CXLVI. Porro disputatio , sive publica ea sit. sve privata , est velut scientificum ce tamen inter duos initum , quorum alter, qui adversus propositam Gefm argumenta obtrudit, opponens dicitur ; alter qui ea dissolvit, δε- fendens adpellatur . Triplici autem methodo iniri disputatio potest , academica , socraticu x
scholastica . Quum soluta oratione argumenta simul omnia producuntur , ac refutantur , di- putatio dicitur Mademsea . Socratisa , s interrogationibus quibusdam , ac responsionibus utrinque absolvatur . Sehoiast ea demum, quum CO stanti ratiociniorum , praecipue syllogismorum serie argumenta contraria ab opponente obji- cIuntur ' atque ad eorum enunciationes singulas peculiares responsones a defendente per vices adhibentur , veras scilicet concedendo, --
ιastea disputandi methodus, s rite instituatur,
tamquam uberior novarum veritatum scatebra quum academicae, tum socraticae sit praeserenda;
Quum enim inviolabilis in ea. lea sit, ut tam
314쪽
nea tas a defendente enunciationes directe ollenodere , quam adhibitas ad argumenta solutiones directe etiam impugnare teneatur opponens :ac defendens vicissim nimis ς autus In re spondendo esse debeat , ne aut falsas enunciationes tamquam Veras concedendo , aut negando veras ut falsas , aut minus denique solida ad argumeota solutiones adhibendo , facillimresellatur ab opponentς, ac non sita pudorem dedecoret ad flendum , tamquam de fallitate
convictus . compellatur : hin mirum i
dum eorum ingema , praesertim si disputatio publica fuerit , acuuntur , & Incale scunt : ac ita iis extemplo cogitandis Idonea fiunt, qu* alias in mentem numquam fortalle venissent . Nam eta humanorum Ingentorum indoles atque n tura , ut simul attrita micis ipstar mictas uod i qui scintillas q*odammoda iaculentur , numqvam Ilias VIbsatura , nili lI-mul attererentur Scio , eam methodum paulle esse difficiliorem , ac diuturnam , Intentamqu exipere exercitationem 4 Utrumque vero abunde compensabitur illius utilitate maiori &locupletiori . Equidem sis copseo , Ibcraticam utandi methodum puerorum esse ac udIvrnastistrorum : academicam desidum, atque inerettium t schola eam sollertium , ac peripacRcium inoeniorum Cςterum in explanando pueris reta imo haud negaverim , quin socratica mellio'dus salubrior sit , di accommodatior ; quem ad
modum μς- - in congressibus dome
315쪽
LIB. III. CAP. XV. 277sticis , & academicis sa)..
CXLVIII. Quo autem ea rite procedat , praeceptis quibusdam regenda , quorum potiora sunt . Primum tirbanitatis dissicia utrinque esse debent in tangibilia , sancteque servanda . Nisi enim Icientiarum studia perpoliant cultorum mores , ecquidnam aliud eos perpoliverit λDeinde proponenda , ac verbis quam perspicuis exponenda thesis, quae in disceptationem venit; ne in incertum vagetur disputatio. Tum communi disputantium calculo stabiliendi Entes , ex quibus argumenta capiantur . Sine principiis namque utrinque probatis nullus erit diis sputationi locus : quemadmodum accidit cum scepticis . Rursus siquae principia , quamquam
salsa , a defendente admittantur ut vera, in verἰ confirmationem , ultro ea adhibeat opponens .
a Qui a lyeam , publicisque eoncertationibus sholastieam disputandi methodum exulare vellent , simillimi mihi Uidentur iis , qui latinum idioma escholis ejiciendum clamant . Pendet utrumque vero ex aucta saeculi inertia , qua fit, ut laborisiora quaeque magno nos thaedio assiciant , placeantque crepundia, ac faciliora. Cur autem in iuvenibus inert a aucta Quia auctae relaxationes , aucta spectatuta , aucta. naeniarum existimatio, aucta . Quia , inquam, latrymabili tetroque deliquio magna ex parte jam ' degenerarunt e generoso illo , nobilissimoque antiquorum juvenum animo, de quibus Poeta:
sti cupit optasam cursu contingere metam,
316쪽
Verum namquς falso , quod adversario censetur verum , formula illa ex concessis confirmare liceis
bit ; secus ac falsum, cui nusquam favendum. Ad haec nihil pro certo sibi umquam adsumat opponens, quod a defendente in dubium verti. possit. Alioquin aut silere prorsus cogetur, aut
extra thesim turpiter excurrere , atque vagari. Praeterea enunciationes a defendente negatas directe probet opponens ; ita nimirum , ut prioris
argumenti filum constanter retinendo , conclusiones eae semper sint subsequentium probationum . Alias novi habebuntur excursus , novaeque medii termini , ut dicitur , delertiones . Item negata a defendente consequentia , non
propositi; ipsa argumenti postrema , idest consequens , sed illatio ejus ex antecedente per opponentem probanda . Secus heic etiam nova
habebitur extra eborum cantilena . Tandem veritate per disputationem inventa , dii putantibus aeque gratulandum , ac pacifice abeundum . mitto cetera tamquam usu ipso ac praxi longe intelligibiliora , quam calamo . CVLIX. Ηxc:inter disputandum praecepta servanda . Vitia autem fugienda fuerint in primis jurgia , convicia , maledi Sta , rixae. Ea enim dum affectus concitant , ac mentis rationem obnubilant , sunt etiam urbano , in-oenuoque viro indigna . Deinde in disputatio. nem nu mquam adducendae theles Inutiles , absoletae , exsuccae , sed utiliores semper , pulcriores , & selectiores : iique praeterea errores acriter oppugnandi , qui atrocius grassantur in
317쪽
dies , ac iura omnia quum divina tum humana pervertunt . Stultum est enim , dum praeferociter cruentamur ad vitam , in verberando aere , mustisque captandis otiari . Quin pr dentissima ea temper fuit Apologistarum praxis,
is Patrum mos , ea summorum virorum con
suetudo . Vitanda etiam inter disputantes octaeulta collino , nostris hisce temporibus adeo frequentissima . Disputatio enim , quae ex cominpacto fit , aut ludentium indicium est , aut trepidantium , aut imperitorum . Turpis etiam
abusus videtur , opponentem, ut argumentationi is forma finem imponat , ab ipsemet defendente moneri . Liberum enim opponenti esse debet , quousque potuerit , ac imo volu rit , eam protrahere e ut ita idtelligi per auditores possit , utri veritas ipsa magis faveat. Tandem quis etiam serat, ad palmarum damnabilem percussionem , aut ad sonitum , uti fit , tintinnabuli solutum se putare defendentem ab inviolabili lege , & onere argumenta
jam proposita enodandi , ac refellendi sa)
a) Optandum quoque foret, ut in concertationi bus publicis numquam philosophica quaedam , ae theologica praesertim dogmata eribanda , ac ventilanda proponerentur , quae minus cautis & imperitis , quorum in publicis his congressibus utplurimum magna pars, scandalo esse solent . Cujusmodi sunt e. g. animo rum immortalitas, Dei existentia, ae providentia Icce libatus , Christi praesentia realis in Eucharistia , Mariae virginitas praesertim ia partu, aeternitas PCe
318쪽
CL. superest , ut de aeadem eis congressibus nonnihil dicamus. Sunt ii scientiis , bonisque artibus collustrandis ac prolatandis nimis idonei ' ac ingentem praeterea utilitarem& commodum auditoribus adferunt dum unius circiter horae compendio multa illa addiscere
possunt , quae illustres Academici dissertationum compositores , diuturno labore ae studio detexere . Nihil dico , quod in hac florentissuma civitate nostra , quam duplex in primis Academia, Constantium 3c crat Didorum , jamdudum exornat , non sit exploratum . Verum
quo bona ista & commoda pro merito ii nobis adserre possint , necesse est in primis , ut qui in Academicos eliguntur , viri sint ex
fotanarum , plura his smilia Cuius duplex ratio manifestim ma . Prima : quia animum attentionemque plus de more intendimus in argumenta , quibus ab opponentς ardentius oppugnantur, quam in solutio nes , quibus a cathedra animo pacatiori defenduntur . Altera e quia non raro evenit , in defendentis incuria , aut etiam imperitia ea objectamenta non sat s elare enodentur ; interdum etiam prorius in soluta remaneant. Quibus de causis fit, ut imperitiorum ac debisorum mentes , qui sancte credi illa, non in controversam adduci amant , latis perturbentur ; eorumque fides nonnihil te pelcere , ac sanciari videatur. Horum itaque disputationes ealamo melius, ac lycaeo committendae, ac reservandae, quam publieo circulo. Sunt . enim plura, aiebat S. Hieronymus de Origenis restauratione uniυemali disserem in Eetechielem , quae in vulgus, tamquam nimis Pe riculosa , haud immidienda. Quae vera .
319쪽
tota saltem civitate electissimi , quorum gravitas spectabilis, quorum auctoritas Veneranda, quorumque sapientia ac doctrina .. multis jam experimentis comprobata . Alioquin quomodo praeceptorum ac magistrorum patriae seminarium
Academia haberi poterit λ quomodo decus servare 3 quomodo publicum civium obsequium
ac Venerationem exigere , sibique conciliare ΤDeinde quae argumenta in academicis eongressibus evolvenda proponuntur , non sint ex iis, quae ut non juvant scita, ita nec ignorata noeent : sed quae homἰni , quae eiυ; . quae ebriasiano , maximeque eatholico excolendo , ac perficiendo apta intelliguntur ; quaeque in communem utilitatem & commodum quum vitae hominis an Gualis , tum eiυilis , ac praecipue moralis conferri possunt . Ne secus id genus congressus verborum ac nugarum potius videantur , quam rerum : aut tinnienti cimbalos miles evadant , quod quum demulcet aures ,
nihil praestat aliud . Postremo per Academiae Principes atque Hectores colligendi diligenter , praestantiores saltem & utiliores academis labores , atque vel generosa Meccenatum liberaliatate, vel communibus Academicorum impensis
in publicam lucem edendi . Ita quippe & in
societatem conferre ea emolumenta poterunt ;& ad nova , ac nobiliora perscrutanda, ac de. tegenda Academicos ipsos allicere , & extimulare . Mitto cetera, de quibus legendus L. A. Muratorius initio opusculi sui buon gusto uell3 sciente , e nelle arti .
320쪽
De Uu rallinis ἔn metapb Parum veritatum inquisitione per meditationem .
CLI., Editatis est eorum omnium , rex quae observando, experiundo , ratiocinando , legendo , disputando , aut quovis
demum modo alio sensus me temque eXercendo didicimus , maturius , quam umquam alias , examen, ac velut distincta , exactaque cribratio,& ventilatio . Fit itaque meditatio resexione mentis super ideas omnes , quas undecumque hausimus ' ac judicia , & ratiocinia , quae de rebus quovis in casu, & quavis occasione efformavimus ' necnon super quamlibet rem aliam, quae ad eorum nexum, seriem , relationes , ac millenas circumstantias alias quomodocumque pertineat. Estque idcirco velut speculatrix notionum omnium , quae menti insunt, undecumque devenerint et nisi earumdem spiritum , &animam aptius, & opportunius, adpellare malueris Ejus campus , . per quem expatiatur , est memoria, promptuarium scilicet idearum; ideo que amplior aut contractior , prout ea tenacior fuerit, aut labilior . q. CLIL Meditatione seri a cogitationes ominnes acute spectantur intrinsecus , versantur attente μα Omni parte, atque cum aliis , ad quas