장음표시 사용
351쪽
evadere voluerit. Quid quod vel in scripturis
sanctis ea ars commendata omnibus , & inculeata 8 Sane Ecclesiastic. xIX. tamquam Omni
prudentia , judicioque de ituti traducuntur ii ,
qui narrationibus , quas audiunt, line praeviocritico examine statim fidem adhibent. Scilicet, uti superius adnotatum : Qui credit cito , Ieυiseorde es. Et Apostolus fideles enixe precatur Rom. XII. ut suae mei praedicationi evangelicae Non coecum ac brutum , sed rationabile , ad sanioris nimirum criticae leges exactum , obsequium praebeant. Mitto cetera . LXIII. Iam vero si ars eritica tantopere neces arta est in studio potissimum veritatum biforicarum ; postulat ea simul in viro erstico magnum in primis ingenii acumen , dc peti picacitatem : tum parem judicii prudentiam , Scaequitatem ' ut& versare diligenter ex omni parte, scrutari intimitus , ac plane interno' scere' quum facta eorumque circumstantias , tum historicorum indolem Sc characteres ponit 'atque pro merito justa , impartialia , Sc ab omni affectu libera judicia ferre . Ex . quibus
intelligimus, puram , ac germanam criticae pra-Xim magnorum esse virorum annosis Hudus ,& exercitationibus subactorum . Juvenes enim rigidi, pacatique examinis suapte natura impatientes , ac facile creduli , quaslibet simul, dc quorumlibet narrationes pleno gurgite, oculisque elausis ebibunt . Optandum nihilominus, ut criticis exercitationibus paullatim hi adsuescant, saltera in vita civili: in qua aeque, sin potius sortiisse
352쪽
magis, ea ars necessaria. Ac necessaria quidem nedum in iis civium factis , quae tametsi retentia , tametsi eadem in civitate gesta , tametsi a pluribus etiam fmul visa mille tamen , ac Variis modis eadem die enarrantur 'sed & multo magis circa obtrectationes, quibus aliorum fama facile, & inique dilaceratur . Ita quippe & ad sublimioris erit eae habitum conistrahendum promptiores , ac paratiores paullatim fiunt & fabulatorum interea levitatem ,
ac mordacitatem improborum coarguent modeste
simul, ac declinabunt. Sit ipsis in societate familiarissimum pulcherrimum , maximeque ar gutum illud adversus fabulosas & commentitias novitates Omnes , quae per desides quosdam ,
garrulos , hominesque nihili in dies prodire 1 olent , itaike expressum : IN LAZZARET.TO . . . . IN QUA RANTANA . . . . ut quadragenaria videlicet laetora , ullane falsitatis peste inficiantur, palam sat . '-l 'ρ. XXIV. Quum autem critham artem tanotopere inculcamus tamquam praestantissimam
animi dotem , cum qua in investigando dili. gentes , & in credendo cauti reddimur ; & sine qua propriam socordiam , ac levitatem non line sapientum mussitationibus indicamus ; absit, quis in animum inducat suum , de eo juditandi genere nobis heic esse sermonem , quo quidam obtrectatores aliena insectantur lingua mordaci , & plena probris. Ea namque non cri. rica , innocens' nimirum illa recte, prudenterque judicandi magi stra, ingenuorum virorum pi Opria,
353쪽
adpel landa est ; sed satFra , dirus videlicet ali
rum mores , ac famam dilacerandi carnifex , qua mordaces oblectantur , & invidi. Quinimo
mo veram criticam commendantes ex animo ,
eos quoque in illa reprobamus excessus , in quos i ntemperantiores quidam , & esseratiores Critici dilabuntur, dum tophisticis quibusdam cavillis aut ea probant, quae rejkienda serent ' aut reisjiciunt , quae serent probanda ρ aut denique paribus, quin & eisdem quandoque in casibus probatiores criticae canones nunc complectunis tur avidius , nunc ad libidinem deserunt . Et hos , inquam , inordinatos criticae abusus improbamus t optantes, ut quae pro opportunitate illius praecepta adhibentur, recta in primis ratis commendet : tum sensus probet optimorum e munis r ac circumstantiae postremo exigant, quibus aptantur .
De Criticae ariis usu in feeemendis genuisis scriptorum Operibus a spuriis , O nothis . 3. xxv. Α D Crisse- spectare examen deIL librorum quorumcumque se nuinitate , di integritate , adnotatum capite praecedenti s Q. ) . Praemittendum quoque idem libωrum examen criticae praeceptis, quae peculiarem historicorum indoleme num
354쪽
num eircumstantias spectant, non est in dubIo. um enim ex iisdem illae libris eruendae sint; necesse proculdubio erit eorum genuini, talem, & integritatem prius perspectam haberire : alioquin incerta erunt omnia , narrationes ipsae, narrationum circumstantiae, auctorum chaeis
q. XXVI. Genuinum opus adpello , quod ab eodem auctore scriptum fuit , cujus nomen titulus praelefert. Contra vero apocrribum, quod ab alio scriptum fuit auctore , quam ejusdem titulus praeleferat. Genuinum dicitur etiam authenticum , & autograpbum ' quemadmodum Mapocrrebum , Durium , suppintilium , nothum, adsutum , ac ita porro adpellatur . Quorumdam impostorum mos olim fuit, estque etiamnum hodie , librorum a se conscriptorum titulis non proprium , sed aliorum illustraum virorum nomiisna praefigere ' ut majorem illis auctoritatem , famam , ac pondus concilient. Quum enim conis scientia ipsa propriae levitatis, aut imperitiae, vel etiam infamiae invincibiliter eos revincat , a que coarguat ' verentur ob id aperta fronte in publicum prodire et atque magnorum idcirco virorum nominibus abutuntur , ut & distrahere
exemplaria facilius possint, & incautis, ac imperitis securius imponere . Id genus est infamis libellus a sceptico homine publicam in Iucem editus , cujus titulo de imbecillitate menis iis humanae illustre magni praesulis Huetii nomen mendaci calamo praefigendum putavit. Qua de re legi dus L. A. Muratorius in contrario
355쪽
LIB. IV. CAP. IV. 3IT opusculo , cui titulus : Forte deIι' istendimento humano sa) .
XXVIII. Integrum vocatur opus, cui ali na manu nihil additum umquam fuit, nihil detractum . Contra vero corruptum , cui exter
na a Quum pseudo-huetiani opusculi huius in superioribus Libris saepe meminerim , atque magni viri L. A. Muratorii iudicio subscribendo velut spurium illud , ac nothum ubique reiecerim ; munitos heie tandem volo tirones , animo non fatis certo ac firmo , sed nonnihil vacillanti & ancipiti ld semper a me famam . Quum enim genuinum , omniumque judicio autographum ipsius opusculum aliud inseriptum e Ceniora fuit a Filos a cartesiana, saepe perlustraverim attente, atque cum hoc de i-όecillitate mentis humana diligenter contulerim pidem cavill4ndi genus a quo illustris proculdubio Praesul omnino non abhorrebat visum est mihi utrobique cernere & adnotare . Hinc a dubitatio oborta, ab se adhue fortasse iuvene , ingenioque , uti fit, luxuriante illud potuisse cesmponi; tum aetate raon minus quam studiis maturum , & in Dem. equaugelica . 8c in Quaest. alneianis , quae Concordia rationis O fidei simul inscribuntur , tacito saltent flealamo reiecisse illud , & improbasse , aut castigasse saltem, & emendasse. Quippe eximiis his in operibus humana ratio primas ubique partes habet in praestabiliendis firmandisque principiis , quibus superii ruuntur; ac modo ancilla , modoque pedissequa r velationis , divinaequae fidei ab eodem auctore adpellatur. Ceterum quum has interuas animi mei suspiciones ex inoenito candore tirones haud latere volui, doctiorum Criticorum judicio. lubenter mi committo . Nolo enim opinari.
356쪽
na manu vel additum fuit aliquid , vel abla. tum. Mutilatio, aeque ac additio, sive interpo. Iatio alicujus operis quum fraudolentae manus externae indicia esse possunt , tum ab omniseclude , doloque malo alienae . Ac mutilari qui .
dena ex fraude libri possunt , quum eae illis detrahuntur partes , in quibus proprii errores confodiuntur . Interpolari item ex dolo , in quibus iidem errores inseruntur , ac disseminantur. Sine dolo autem mutilatio fit , quum aut ab erroribus quos continent , ζXpurgantur aut resecantur plura , quae inutilia, ac supervacanea videntur. Fit etiam interpolatio sine do, Jo, quum ea illis adduntur , quae a suis auctoribus omissa, scitu tamen utilia ac necessaria
putantur . Ceterum parvae quandoque mutila tiones, unius e. g. aut alterius lineae, amanu
ensium, ac typographorum oscitantia & incuria in e pera sive MSS. sive typia edita facile etiam inducuntur . Eadem de causa induci leviores quidam , & accidentales' mutationes possunt ' quae ubi substantiam ac sensum non Variant , nihili faciendae sunt . In neapolitana Vallemoniti editione I 77o. plura juvenum com modo , & utilitati aliena manu addita sunt . Plura vicissim ex Itire naturae , o gentium He- innecti in recenti editione pariter neapolitana detracta ac inutilata ' quia & eisdem juvenibus minus ratilia ac necessaria , & a Jure
naturae prorsus Oxtranea & aliena visa fueres Lib. III. 8'. . Interim optandum , ut id genus mutilati ones , & ab erroribus expur
357쪽
LIB. IV. CAP. IV. 3Isistiones omnibus in operibus fierent , quae cum pluribus inutilibus, & falsis, & impiis
etiam eximia multa , & praeclara complectuntur . Ita quippe R communis eorum le- Oio redderetur & omnibus maxime utilitati ea forent, & emolumento , ne excepto quidem infami Dictionario historico-eritico Petri Bayle 'in quo bona multa , & egregia nunquam' aik, rum in sterquilinio continentur XXVIII. Quum igitur librorum inscripti es ac tituli cum adpositis auctorum no
minibus impostorum opera s q. a6. ) suspecti
jam evaserint ' quaenam praecepta ars critica suppeditat , quibus de illorum genuinitate, dc au-toaraphia certi, tutique reddamur Scilicet ea ipsa in primis, quibus, ut alibi s Verit. restire. I. C. tom. II. 38o. in nota j a nobis observatum , usus est olim S. Augustinus contra Faustum. Constans nimirum tra itis scriptorum , qui phea aetate ad haec usque nostra tempora floruerunt . Nam dum hi in idem jqdicium conspirant omnes, datumque opus uni eidemque auctori omnes adtribuunt nulla prorsus dς illius genuinitate superest ambigendi suspicio. Atque istuc quidem potissimum , sereque unicum me. dium est, quo Platonis e. g. Tullii, Varronis, Caesaria item , Terentii , Virgilii , Horatii , aliorum opera ipsorum respective scema esse non dubitamus . Idem quoque posteris futurum
medium erit, ut quae hoc staculo conscribuntur opera, & in lucem eduntur , propriis eo-ς9m auctoribus prudenti i veracique judicio
358쪽
udtribuant; attestatio ici l icet praesentium , alio.
rumque successione continua per futura saecula subsequentium scriptorum . XXIX. Alterum mendaces librorum titulos a veracibus, ac genuinos consequenter
libros a supposititiis secernendi praeceptum fi- tum in Mentitare Ibli cum eo , quo cetera ejus lem scriptoris opera , de quorum autographia non ambigitur , scripta sunt . Haud me latet, plura esse in eadem praecipue etate elaborata opera , in quibus magna styli uniformitas observatur ; quum nihilominus constet , non unius ejusdemque , sed auctorum ea esse plane diversorum . Verum si paullo adcuratior inter eadem collatio & examen ineatur , pluribus in locis diversitatis indicia plura in oculos incurrent : adeo ut dissicillimum prorsus
fuerit eamdem ubique vocabulorum proprietatem , eumdem verborum complexum , eumdem Ornatum , easdem formulas , eamdem dicendignergiam , eamdem venustatem , eadem ubique
cetera ad amussim invenire . Scilicet si ulli biverum , quod Leibnitianis creditum, nulla esse entia indiseernibilia , sue inter se simillima
loquendi proculdubio , scribendique stylo id
XXX. Ceterum s Ibit identitas magnum pro identitate scriptoris nobis est argumentum' absit , quis e contrario colligat , I Fli diversi.
atem indicium quoque esse diversarum scriptorum . Constat namque , in uno eodemque auctore stylum eo evadere cultiorem , & venum stio.
359쪽
LIB. IV. CAP. IV. 32 Istiorem , quo ad provectiorem aetatem , & ad studia maturiora properare solet. aetas quippe, si studia quidem ac meditationes minime interis mittantur, omnia corrigit, Omnia perpolit , omnia in meliorem ac praestantiorem formam disponit. Nec argumenta omnia uno eodemque pertractari possunt stylo . Hinc aliter a Cicerone scripta opera philosophica , aliter oratoria , aliter familiaria. Nec praetereundum , ad animi relaxationem . & lectoris oblectamentum eodem in libro data opera stylum quandoque ab auctore immutari . Quo spectat Gregorii M. illud Moral. lib. XI. cap. I: Immutatiouem s li, estor mi , aequanimiter accipe : quia si ete eosdem cibos edentibus diversitas placet coctionis. q. XXXI. Quid si I. alia auctorum nomina in recentiorum exemplariorum inscriptionibus
legantur , alia in vetustiorum λ Quid si a. scriptorcsi selectioris doctrinae, & eruditionis peritissimos sui sie sciamus ; opera interim ipsa , quae illis tribuuntur, exsucca sint , inepta , doctoque viro indigna 8 Quid si vicissi ini g. opera quidem ipsa eximiam doctrinam contineant; illos autem , quibus ea inscribuntur , rudes fuisse constet, & imperitos id si demum q. a nonnullis vetustis scriptoribus de illorum autographia aliquando fuerit addubitatum Τρ. XXXII. Ad singula respondendum . Ad primum ., Diligenti , adcuratoque examini ea inscriptionum immutatio subjiciendii, atque maturo ierioque judicio pervidendum , a quibus , quo tem pore , & quibusnam de causis ea acta suerit. Nam
360쪽
s, qui auctorum nomina in operibus immutarunt, homines fuerint multa doctrina , & critica , Scjudicio exornati ; atque gravissimas praeterea
causas ex stylo, & coaevorum monumentis , ex
limpidioribus fontibus aliis deductas habuerint;
horum emendationibus adquiescendum erit .
Sane hac methodo doctissimi ΡΡ. Benedicti ni Congregationis SAMauri , aliique viri doctrina & eruditione conspicui multa opera suis veris auctoribus , quibus saeculis barbaricis , quum severior eritica e scholis exularet, de- trasea fuerant, alitique tributa , restituerunt . q. XXXIII. Ad secundum . Si utrumque ceristo constet; palam , sine controversia est, opera supposititia esse,ac notha. Ad tertium .Quo egregia id genus opera spuria,& assuta dicamus , certa constare:debet , eos , quibus inscribuntur , ad obitum usque rudes fuisse temper , & imperitos . Alioquin si supernaturalis aliquid ac mia νaculos ipsis acciderit , quo , expulsis pristinae ignorantiae tenebris , eorum mentes divinitus edoree, & collustratae fuerint; genuina ea tunc maxime reputanda , & autographa. Exemplum
habemus in Apostolis , Petro sci licet , Joanne, Jacobo,& Juda ; qui tametsi rudes prius essent,& piscatores'; ipso nihilominus Penthecostes die sic divinitus afflati fuere , atque in viros doctos ac sapientes commutati , ut ad primam Petri concionem eadem die habitam Christi
fidem susceperint circiter tria millia , perseve rantes omnes in doctrina . postolorum I quem ad modum Cap. II. legituro ciuum apo Iolicorum .