장음표시 사용
51쪽
M DE PRINcIpIs rvNcTIONE Drinium, ut ea libertate utamur, quae amicis prolat, re nemini s oceati deinde etiam, ut in exercenda benignitate mores eius
spediemus, in quem beneficium cosertur&animus erga no &communitas,&societas uitae,&ad nostras utilitates odi ante colledia.Traduntur in hanc rem passim pultare dc utiles , praeceptiones apud Augustinum Ambrosium, Gregorium, Lethium,Senecam, Ciceronemr, almum Maximum, ' lios: quos studiosa adolescentia,si necesse sit,uidere poterit.i
IMPERII D I V T V R N l T A T E M DAπl ME RETI, neri Principis cum sapientia,tum beneuolentia,etiam comitate in audiendis populi querolis. Cap. ππ. mitis ire se clitia receptam est, bene trima PrincipispraecipWretui . fi imperii Poem l ' - - sicut pater inl2os liberos sedilice ergasuos ub inumissitatem bratem ttia excitos.
mui meruitur,alios mih meruit nec esset lla imperiliust cellientest, sua mente metus epo triuCato*ii Oreos qui diu imperare eum, aliartari bolaus en, ut potestate Meremota Antigonus rex am rationem imperii retinencti habuerit. A via ditare dixerit spartam nam egere uel moenibu-l praelitas. A siclis Lacedaemoniora reν resto im de cψmanda imperii Aunme. Deorum si Principum prurium est, ctu benefacere, me nemur. atombem utate proximeat Dei maie1tatem accedit.
'biceps beri initia proxime ad D Ouae propriae Principis sint paretes in amplectima --bmmorer . Exemplar m, aut populi dumta cim omni manserimne in imos. Vt Huabilem tau rationem cum omnibus habere, o es nos inrisiura, si Eredis , Iradu staminiispraebere uel M, hoc ni praecurum, quin difficile HL . . . . -
M pnn Ii diuturnitatem maxime retineri Urimcipis cum sapientia,tum beneuoletia, etiam mo arum siue facilitate, sine comitate in exaudiessis populi querelis, uel hinc liquere potest, quoasapietia Principis, populi ciuium res omnes et iliarimet uel ut ille dicit. ' Princeps sapiens
r re &stabiliantur: uel, ut ille dicit, 'Princeps sapiens
52쪽
, populi stabilimentum sitius qu6d Cicerone reserete' sapietia iis proprium sit,nihil quod poenitere possit,facere: nihil inui
t tum: splendidri constanter, grauiter,honeste omnia: nihil ita expediare,quasi certo futurum: nihil cum acciderit,admirari, ut inopinatum ac nouum uideatur: omnia ad suum arbitrium reserae,suis stare iussi s. Nein alia uirtute perinde at* iusti Principis beneuoleti ciuium populi animi in placabili at tranquilla uitae secietate, animorum p coniunistione, praeci. Puh uero uoluntate atque obseruantia perpetua erga suum 4 Principem retinentur : propterea quὀd Biantis Prienaei semientia receptum est, non alia re ma s uel ciuium charitatem excitari,uel imperii gubernacula in summa tranquillitate reti
s neri,quam P incipis beneuolentia.Et propriae Principis partes sunt, ut eum sibi assectum ergasios ciues induere, eam a beneuoletiam exercereuelit,quilem sibi paterfamilias in suos liberos stimici Et quemadmodum magnae & eximis Artunae uideri potest, eum principem Reipublicae gubernandae proponi, qui similiae, generis,ac stemmatis praecelletia Cecroperi, Glicitate Polycratem, opibus Croesiim, militum uirtute atq; piis Xerxen, rerum gestarum laude, gloria at* triumphis Caesarem, uel Pompeium superare possit: ita elicitatis maὸν gnopere expetende est.in eius Principis fide.tutela, atque c'stodia ciues locatos atque positos esse, qui ex omni imperionili isbi praeter ciuium charitatem, Reipublicae salutem at . incolumitatem expetit: qui cuncta pro dignitate Reipublicς.
animi prudentia, consili j magnitudine, morum facilitate, ita turae bonitate, beneuolentia, ac ciuium amore explicare mi h quam ulla legis seueritate definire.Porro idem Cicero seri, hic usu S connetudine maiorum introduetiim este, ut quis Principes uiri ciuium sibi animos at* charitatem beneuolentia conciliassent, eos hominum fama at uoluntas in deorum numero habeat.Et Agapetus eius principis imperium stabile diuturnum Q esse dicere solebat, cui ciues ciIm animi sui indus istione, tum etiam Principis beneuolentia prouocati,libenter parerent. Vt enim nullius hominis tanta uis,tata potestas est, io quae multorum Odris atm insidiis resistere possit:& contra hil tam ciuile atque populare, qui in sibi optimi cuiusque animum beneuolentia eociliare uelle:itacdstantius diuturnius ii semper imperarunt, qui beneuolentia ciuium charitatem excitauerunt. quado is qui magis metuitur,vIm amatur necesse habet eos quom metuere,quos stispicione sit spen venet.uera ut alicubi quom Cicero ait, nulla uis imperii tanta esse potest, s a mae
53쪽
' quae premente metu esse possit diuturna. quod Phalaridici quod Demetrii quod Alexandri Pheraei,& aliorum exempla :Catoni, pet doceiat. Cato senior eos qui impex' tranquillitatem at* diu is clarum prae turnitatem retinere cupiebat,adhortari solitus dicitur, ut para Quudi ' sita potestate uterentur, complecteretur subditos suos beneuolentia potius,quam potestatis seueritate. Porro Antilii gonus rex Macedonum, cum ab amicis rogaretur, ut si Athe nas in sitam ditionem aio potestate reciperet, eas ualidi prsesidi is munire uellet: respondit, se potius sequi uelle at coni. ple fit omnes beneuolentiae partes, quam impe diuturnita tem in armis atq; presidi js collocare: propterea quod nullum firmius regni pra sidium foret,quam ciuium beneuolentia Et . Agesilaus ut Plutarchus est autori' dixit, ideo Spartam ciui, talem nullis moenibus cinistam este quod firmitania ciuitatis moenia serent,ciuium charitas,& fides non metu, sed beneuo , M sistes, lentia ciuium parta. Ita& Agasicles Lacedaemoniorum rex, cum a quodam rogaretur,quibus artibus quis sine ulla uel iniicuri litum uirtute, uel praesidio tuto diuin imperare possit: respon dit,eum tuto imperare post e,qui sit suo populo imperator, ut . Pater suis liberis, quos beneuolentia at* pietate minis in ossicio retinere,quam uerberibus cssos in metum Sc suspicionem con incere cupit. Ergo sicut deorum, quinatura optimi sunt, proprium est, cunctis bene facere, nocere nemini uelle, quod ι tipsum S cum iustitiae definitione conuenit,bcum nulla uirtuis i u. Tu te Princeps propius ad Dei maiestatem accedat,quam bonita is . beneuolentia cum & Princeps iustitiae praesideat, NAE. Dei Persenam repraesentet: insidebit optimo citique Princi 2Ii er pi perpetuo haec uoluntas, ut in regundo populo summam a- ista V si prudentiam atque beneuolentiam exercere: cunctis,qui te. eo M. uel hominum, uel tem porum iniur is assiciuntur, propensania alleuationem atque benignitatem declarare: 8c exemplo Ab to lonis , ' Danielis, Solomonis, aliorum , querelas populi placide, benigne, Sc summa cum pietate exaudire uelit. Nam Sc Cicero scribit: in iuris aequabilem rationem teneamus,s, Arciles nos in rebus cognoscendis, in hominibus audiendis admittendisin praebeamus, uniuersum illud Praeclarum magis, iquam dissicile est: propterea quod in nullo labore,sed in qu dam inductione animi atat uoluntate totum illud sit positum.
54쪽
vo maiore tutaransidias in magna dc depra . s.- uatissima morum licentia atw deprauatione Princeps, Sc quicunsy ciuitatis guberi M. i. λια
cula sibi deposcit, plerun* semper sustinere Glet: eo maior adhibeda est cum in irrog- P --. ιρε
dis poenis clemcti siue lenitas, si ita uel pera u--.c. bnae, uel causae, uel temporum qualitas postulet, tum etiam, affectioiaum moderatio in populo regendo. Nam re multitudinis amor alip obseruantia erga Principem ijs maximξ uirtutibus conciliatur,quae ad clementiam,benignitatem,at man
malunt quam metucitata n csuspici00ς P ' ei; ηιο .de 4 Fuisset,se causa uidetur Marcello, quamobrem ei qui iudicia publicasustineret, respiciendii putauerit, ne
1 dum in rnacula tractat, severitas, qua N Cato censi Ro-mni dissolutos etianxbbHineacpeccand
tes mores,aduite continentia conuertit:&Antisthenes Athe
ptates in magnaminorum ac uitae xi 'reudin, in τα, bant ad melioris uitae gem, doctrinae*IRudemo: coluit.
moenia iit ciues amore massis uirtutis,quam Odi O,ac metu P chiariis
tinere uelint. tenim nihiluci praeci rius, uel iv
55쪽
stituendam imperii perpetuitatem fingi potest, quam Princὼ
pem, & eum qui Reipublicae praeponitur, propter multas &Praeclaras eius in communem utilitatem uirtutes a populo dialigi, obseruari, atque coli: ita stabilius diuturniusci' eist impe- srium semper, amore & obseruantia ciuiu quod regitur, quam quod seueritate,& ciuium suspicione ac metu stis pensum retinetur ut praeter cstera declarant foedissima Dionysin, Alexandri Pherari Demetrii Phalaridis, Neronis, Syllae,&aliorum νexitia. Ergo sicut non alium magis, atq; Principe,reserente Sea inti M'. neca,clementia decet: uet,ut Cicero ait nihil laudabilius,nihil i. magno & praeclaro uiro dignius'clementia atque beni iatim Σο. re denique Princeps non alia uirtute propius ad Dei ma testatem atque clementiam accedit quam ut possit 8c uelit maiore quadam de causa, pietate, misericordia, atque clementiam ore M. u. in homines amicitos commoueri: 'ita tenenda haec temperatio raoptimo clementissimo. Principi,quam &Marcellus prsseri-- er m. bit,ut in leuioribus causis pronior ad lenitatem esse, in grauiopoenis seueritatem legum cum aliquo temperametobe nignitatis subsequi uelit axim E si hoc utilitas publica ad conro x ἀ sequendam atque retinendam pacem tranquillitatem* communem requirat : uel si publicae laetitiae causa, qui in uinculis c Luc pia D. atque ergamilis impacti fuerunt, eximantur: aut id fiat pro pter generalem admissi sceleris abolitionem: aut si qua alia iu. - πιι sta commiserationis&clementiae causa Principem ad clementiam excitet atque impellat.
56쪽
VANDO praeceptiones de ossiciis praecipue
commendantur orationis breuitate,quae au/-eriis
temiusti ac recti Principis partes atque sun. z Αἴπctiones sint,paulo antὲ simplici, ea4 breuissi is
ma annotatione explicare conati sum est,quae ad eiusdem Principis Ossicia am- ω. otia minplius pertinere uidentur, his paucis prsceptionibus contex re:ut quoniam is admirabili, Sc Dei erga nos clemenris bςΠςb ossim. o. . V. t x eio, Reipublicae bene ac sancte gerendae, adeo p urbium gi .a hernaculis tractandis praepolitus est, Omnes ut laboraxis Kςi G . .e, . publicae partes in sua curatione, tutela, atque fide positaS at e lilii.Mota locatas esse uelit, anc cogitationem perpetub habeat, etiam in hane animi curam atque diligentiam incumbat, ut totus ex ι sum a 3 Dei timore atque ueneratione propedeat,ad illius praeceptio nes atque uoluntatem omnia sua consilia,actiones, atque iudi . Ea reserat: omnes animi sensius,curam,arque comentationem 6 ad Reipublicae gloriam atque salutem, ad honestatem publicam,utilitatesta communes conueriat : rcligionem ueram ac Autu'ia. lib. Puram innocentia uitae,& doctrinae laude colat,amplectatur, amet: etiam ut colatur,siis Praecipiat: quando ea labente at . ni a. is it. ν iacente nullus Reipub. status elix florens esse potest: eo elesiae Christianae dignitatem ab eorum Propulser atque Pro misares'. alpessat iniuriis, qui diuina instituta impio scelere uiolant atque Rπσc a convellunt: inihil sibi ex omni re, praeter laudem&gloriam v mutilicam exuetat.Leoes ipsas bonas quibus nihil prsitantius
fingi potest, non ad priuatas animi aΚctiones, sed Reipubli,
cae commoditates,populi. salutem reserat: etiam sibi innocenti integritatis, atque temperantiae legem ipse indicat, quo& r-s redhius,& sine cuiusquam obiurgatione iusta atris imperare,& uiuendi leges praescribere queat atque ut leges iuste atque aequae sint, omni diligentia prouideat. quando Uel uoluntatis resistit quisquis uel testes iniquas indicit, aut conuellit bonas.
uuales sunt leges,quae non odio,non gratia, non ulla cupiditas ulli rite mesa: sed aequitate,temperatia,&iusta seueritate omnia defi et Io niunt. In iure dicendo quod quidem omnibus aequaliter cli- tacendum est 'eam adhibeat integritatem, cli nec gratia, necaa odio uarietur,sed conseruetur aequabilis. tultitiam, cui praeli-
dis longam animi prouisionem, ac diligentem etiam conlulta/-ω
57쪽
tionem adserat, ne ulla temeritatis culpa reprehendi possin, etiam aliorum consit as rectis obtemperet. Mediocritatem, is pericu .dera constantiam, animi magnitudinem, atque aequabilitatem iii omnibus ad ionibus sic seruetat tueatur, nequicquam con- .epinoii. tra, quam deceat, secise dicatur. Vbique meminerit, non ho. 34
- minis se,sed Dei atque Reipublicae personam gerere: eo p ip.
is solarier. sius peccata atque mal fumi tanto foediora esse.&exemplo
maiorem ipse imperii potestatem aras
ι --ἡzaia. amplitudinem sustineat. Ciuium ergasse charitatem clemem is C, δεμ res ec- tia,mansuetudine,atque benignitate exciteti' nullam denique ais uirtutem negligat,qus in magnum & principem uirum cade re possit. Notae sunt,& alio etiam in loco a nobis traditae eius 1 nodi aliquot uitae morumin praeceptiones: quas si ita uidebi Miρ. tur, intueri, ad earum* imitatione ciungere optimus quis pr: se poterit. Et extat in hane ratione plera* multa Platonis,A A . ,-.' ae stotelis, Plutarchi,Senecae, Ciceronis, Ambrosii, Augustinue mota. Phil. Barioli Martini Landens &innumerabilium prope aliorum, scripta, quorum lectio in primis utilis est moribus se
mandis. Vehementer autem utiles sunt eae de informando rese Principe,&instituendo milite Christiano praeceptiones, τ F ciscit, . quas cum singulari atque erudita pietate tradit Des Erasinus i uoterodamus:quibus cum nihil fit uel pulchrius, uel elegam z. , putauimus satis esse, eorum nos ossiciorum pium & r p. y ers. 3. etiam Principem in hoc paruo opusculo commonuisse, quo. 1 -μμη P se equetius in populari accessu,senam,ciuilibus con egressionibus,senatus autoritate,& Respublicae splendorcii diciorum seueritate uersia etur.
QVIBvs REB Vs VEL civ lv Μ coNc ORDIA retineatur, uel excitetur charitas. Cap. παIII. a Cirium e cordiam astra iussitatem,rustitiis cultis retitierca Ioui μοqMMmbi resistas uiri istes omnes complecti. 3 Ηοiiestas ipsi, rus is uomes commovemur,fine uictitia explicanilon inest. - 6 Dpmnem resfauces esse etiam limulatris imp fici non qui me tot herisios ciues interre M qui iustiti explicatione omnes ciues in eadem uirtutis in I
58쪽
LIBER PRIMVς. ri Vt Dei praui insecutim constituuntis, ita Principis est, ei illuuiae inici malis o -ntiam omnes vis actorus confomare. a sies,ueritas,concorsisqviremiorum institutis diisset consternarias Numa Pompilius simulato deae umae nino , dire Ionis fudi atque cultrum Romam populum excitauit.
M P dere Princeps et remes temere intersed ibamati contendor. M QMtemus, tu in iuscio colendum, ad concordiam cur eripiabilem transeactisonem conuertendi erunt.
M Reipublicae laterest non esse impunitastetera. x Ud prodest iudiciorum seueritas,quae eum disciplata publica iaconiuncta. u.Qex contentiones celerisententi fruenda erunt. as - ciorum seueritas m inquam clementia temperanda. Prosyiciendum paci,o annon publicae.13 Brevis oecompendiaria ratio charitatis ciuium, concordiae,tranquillitati si ro
V LL A perinde re tranquillitas publica, clitia tuncti Pax atw concordia retinetur, atq; iustitiae cultu,' sine quo nec ulla scilla ac diuturna Respublica esse potest: Sc quo neglecto, om/ ct in. . nia regna,principatus, imperia plena sitiato mota. Aitti l ι. et ionis,turbarum, A latrocin J. Coplectitur di i. VAenim iustitia quae communi utilitate seruata,situm cuique tria demot κε, buit,h reliquas uirtutes omnes: necp ipsa illa honestas, quam omnes qui uerae gloriae sensu atque cupiditate trahimur, im otis.erre . tueri & spectare debemus,5 cuius amore praecipue commo/ ι ' ., istiemur Scimpellimur,ut actiones nostras atque studia omnia d. i. 'exi . splendide, constanter, A grauiter subire uelimus, sine iustitia c
'explicari potest.' Ut non inscite Augustinus scriptum relique o . Mais. 4 rit,' eos demum Imperatores & Principes selices csse, non qui longe late p imperio potirentur, sed qui iustitiae explicatione
ciues omnes in eadem uirtutis uoluntate retinerent: qui non ritu uiota. o M' metu aut suspicione ciuitates suspesas,sed aequalitate iuris constimatas retinerent: qui tranquillitatis publicae conta uandae scausa&tardius,quae turpiter admissa uideretur uindicarent: e inta. .deci&iacilius, quae emedari poterant, nosceret. Sicut&Paulus h Apbricanus,reserente Cicerone, ideo Scipionem hortari te Pauli AphH-bat, ut iustitia & pietatem praecipue coleret, propterea quod zyi Miliori 6 illa forentis inis Reipublicae perpetuitas inius itie pietatisci' fg cultu mi ore, tur. in
59쪽
a A D. L . cultu sit positae nec alia uel rectior uescopendiosior ad Deum ηδ MIL uia esset Quana omnes, qui ciuilis uitae coniunctionem at
cietatem amplectantur,eade iuris aequalitate retiitere. Et cum in ori ipsa illa rerum mundicin imperia admirabili atque diuina prii- γ dentiali sint conliituta,ut omnes humanae uitae actiones b c Mis sep c. in uirtutis atque officu religione continerentur: proprium etiam sit regum,ac Principum uirorum,quae cum tranquillita sa--te publiea, ac ciuium concordia colundia sunt, magnis animis
V er M amplecti at* tueri: pertinebit in primis ad Principis curimati atin solicitudinem, ut quarum rerum dignitate ac gloria, Rein νήσω p p - publice splendor, ac tranquillitas publica retinetur,quibus artibus eae comparari queant, ut in 's amplectendis atque coim C.9μ-Tris, sequendis plurimum ponat dc industriae Sc laboris sunt ali tem eiusmodi artes in omnes uirtutum formas collatae, quas με ἶ-re hic referre ut necesse non habemus,ita breui hac annotatione, ςur ς- quae in uniuerib hoc scripto nobis studio fuit, commonere saltem uoluimus , imperil perpetuitatem , adeo Omnium coninima ιι, εο cordiam atque tranquillitatem maxime excitari atque retine tori uero Dei cultu,qui iustitiae caput,&praecipuum Reipubli- seu Pa η- cae bene ac sanete gerendae tandamentum est: quo dis Ioluto, - ό i '' nec suum quiliam retinere, nec tranquillam uitam agere po-.M. iudidia test.Vtenim Dei prouidentia, mente,&consilio mundus,&mpi σφ omnes eius partes initio constitutae sunt, dc perpetuo ad ses tem omnium, cons uationem* admirabiliter administran- e , misisses tur: ' ita qui caeteris recth imperare, & quos natura ciuili ani,
DDisItud. m. morum conciliatione,ac uitae secietate colunxit, eos in florentissima pace retinere cupit, necesse plane habet,ut totum se adde R ivierecti Dei uoluntatem, obseruantiam atque uenerationem conta - ς-- met,etiam uerae religionis exemplo atque innituto plebem um
niuersam ad amplectendum uerum Dei cultum in pacis unitate ac uinculo excitet atque impellat. quando & maiorum iusti intutis ideo mens, fides, uirtus,concordia consecratae,&publice dedicatae sunt Deo, quod eius agnitione &cultu mundus I cie tam uniuersus®eretur,&cocordia retineretur. Et T. Liuius in N docet, asperam*rudem Romani populi seueritatem,ab oni ,3 ni religione neglectat non alia re magis ad placabilem &ciuilem viis secietatem conuersam esse, quam Dei cultu atque obseruantia, quam rex Numa Pompilius libi suinpsit, simulata deae Egeriae congressione. Cum enim pax, siue concordia ni- i ι his aliud sit, quam animi tranquillitas cum amoris & charit --- i , tis uinculo consociata, quae& simultates tollit , Sc eadem boneuolentia omnes complectatur: nulla autem uera animi tran
60쪽
LiBER PRIMVS. ' si cquillitas esse aut fingi potest,quae non eadem ex uero Dei cul- a e μοι xij.
tu at*agnitione sit constituta: sacile intelligitur, concordiam μ.
atque tranquillitate praecipue excitari &conseruari uero Dei ueta uari.
cultu,accaeteris praeclaris animi uirtutibus quarum cum multae Sc magnae sint ad retinendu ciuium amicaS uoluntate S,Con procitata. c.
cordiam,& tranquillitate publicam, tum fand uchemens mihi res uisa semper est, eandem tenere in omnibus causis ac rc bus aequalitatem, quae pacis atque tranquillitatis altrix est. . Nam b l. istiG. i. ἡδc ibi iustitiae partes omnes explicantur, ubi fine Iust a cuius λquam laesione, Sc honeste uiuitur,Wsuum cuique tribuitur.' d l.st bisu . Nec usquam omnes iustitiae partes magis explicantur, quam 4u. Cin flucubi iuris aequalitate cunista definiuntur.ςQuo etiam maior cura,& perpetua quaedam conseruandae tranquillitatis publicae ebiathaei. me. uoluiitas insidere optimo cuique Principi debet ut pro sua in exit .is Rempublicam deuotione iustitiam cuius ministerest, &ipse .colat, & in ea retinenda cunctos compescat: eamq; conseruet retur. b.d. aeri ualitatem in Qua concordia praecipue residet: etiam uim m. in rubridem omnem, S quicquid contra quietem Publicam inueni Pol sit, .is arceat: iniust itiam, quam Plato summam pestem, A praecio de Aff.me.i.d. puum regendarum ciuitatum exitium esse scribit, nec ipse se ciat, nec ut inseratur, sustineat: propterea quod nulla ibi ci- f Lebat ui . f. 'ρ uium concordia,nulla aequabilis uitae 'cietas,nulla tranquillitas esse potest, ubi per uim,iniustitiam,&OPPressionem cuia D. c. imia . rita qus uel libido,uel morum licentia suadet geri soleant. De , o bet enim omnibus, qui communi uirtutis uoluntate comm O e labb.,.ia, uentur, charissima esse cum salus Reipublicae,quae concordia maxime retinetur, tum etiam charitas ciuium: cuius studium ita sibi sumere debet Princeps,ne temere,aut DiuoliS de causis demessoposuis. sinat ciues inter se contendere.' quando ipsa illa iustitia,omnis tranquillitatis parens at alumna,Praecipue alitur ato retine iniimb. lib.ii. tur communi beneuolentia ato concordia. Ac proinde cum iinter erudita aliquot,Wiuris cum publici, tum Privati sciene i iis Mirissitissima ingenia quaestionis esse soleat, quatenus is qui uel Reipublicae ruminam tenet,uel magistratum gerit,qui uehementi odio atque hostili dissensione inter se dimicant, reduci ad eat. ut ..c. l aequabilem aliquam c5cordiam possint: ualde probabilis corum sentetia uidetur, quotiens de retinedatraquillitate Publi moum . 1 ἡ.ca aduersus certorum hominum insidias atque seditiones a itur,aut etia maior aliqua causa postulat,ut lites disssensione J A se in aequabili aliqua transectione atque concordia frimantur, to
tiens ad partes eius qui Sc Reipublicae, Sc urbiu gubernacula .