장음표시 사용
61쪽
a tra stat, pertinere, ut quos sua autoritate atque iurisdiistione , , compescere possit, eos non patiatur concitato & libidinotaris . ita c. animi furore ad arma atque rixam prolabi: cum hac tamen moderatione, quae semper& ubique tenenda erit, ut si causa criminalis lit, ad publicam animaduersione pertinens, etiammior. π . in iudicio inchoata S conuidia eam sententiae seueritate defi, aspropterea quod & Reipublicae interest,non elle impunita scelera.h&ualde prodest ea iudiciorum seueritas,quae cum δε disciplina publica est contu iusta. quando a Marcello re ste Sci H. prudenter scriptii inest, nec seueritatis nec clemetiae laudem, Lit - - 4 a fine standam: sed perpetuo iudicio prout quaeq; res expost lat, statuendum dine. Si uerd causa sit ciuilis, de qua iudicium
νδ. C. paeni . acceptum non sit,aut ita in iudicio defini eda ueniat,ut senten-scueritas maiorem aliquem tumultum,& tranquillitatis misi. . 'lis perturbationem iiiii ehere positi,danda inprimis opera ut a 'te sim V quabilis transaciti ad retinendam tranquillitatem publicam, . . i. . L interponatur: cum alioquin ciuiliScaula,quae in iudicio penλcin l. xyc det , ii non magnum incommodum priuatis publiciso rebus arinserat,celeri sententia erit definienda. Itaque ad communem L. O-tii 'in ciuium concordiam & tranquillitatem publicam quo perti . net, si causa. persona,res, aut communium temporum conuercti. -siones ita postulent, ipsam illam iudiciorum seueritatem non νου. sis ope nunquam clementia temperare: prospicere non solum paci, sed etiam annonae publica quae aequabili&iusta prec a mode αγν. o. adrectis ratione conseruatur. e Sitq; breuis haec,& compendiariaretis , et . L. nendae concordis,charitatis ciuium tranquillitatis in publicae aspν-. sed . . ratiO,ut Princeps,ct quicuniu magistratum gerit omnes suase i actioia es ad Oci cultum atqt iudicium consorinet in Republica caste,integre,& sancte uersetur: nihil iracunde, nihil impo-AM., defenso. tenter,aut cupide agat, sed cuncta aequalitate iuris atque tem perantia definiat leges bonas non ad ullam animi intemperaristia iudie. tis libidinem, sed populi salutein conuertat: ciuium fortunasy consilio gubernet,modestia temperet,uirtute conseruet: acerbas dissensiones nec serat, S quavis benignitate, aut etiam ii . diciortim seueritate compescat: omnes laborantes & aegras Reipublicae partes in suam fidem atque tutelam recipiat: adg rext. nep si eas in ossiciorum sermas se e iungat, quas praeter alios optime is describit M. T. Cicero. 'Sic enim futurum, ut &Reipublicaemulat. Laum3 splendor atq'tranquillitas,&ciuium concordia atque charistas facile possit retineri.
62쪽
x Linon innocintiae sibi inscit, qvi mores aliorum corrigit. α Principis virtuteybdin facillime excitamur.3 Iustitia in Principis custodia est collocata. 4 buulstitia, sentretia monis,perniciosi ima cisitanspestis.s societatem civilis uitae dirimit,. imum eum, quicum ratio cetratione conis imi est,asticit. 6 Nimia imperans uindicinii, seueritas obtemperantiam non excitat, utram cinci eius indignitate vi olentius renitantur.
Μοdestiati magnu σpr imbia inrisse per Asiuit.s Antigoni regis obivivatio in filium aut intcinperanter des is vincuriam inissit. s Omne nouitatis tu plebem os radit. NNOCENTIAE, adeocy uirtutum omnium
legem cum is sibi indicat, qui aliorum mores, 8c quae turpiter at male fiunt, sumit corri genda:' cauere magna diligentia optimus rectissimus* Princeps debet, ne eiusmodi ut tia uel c5mittat, uel in se habeat, quorum de, brmitate atin odio ciuiu animi ostenduntur propterea quod, illi Principis sui innocentia,optimarum luirtute atque laude ad omnem honesti cupiditatem at gloriam magnopere excitantur, nec ulla re perinde, atque uitiosi Principis indignitate 3 offenduntur. Est autem in Principe, in cuius custodia ipsa iustitia posita est, ' in primis detestabile, tetrum, Sc immane uiγή tium,ipsia illa iniustitia, quam Plato ' peririciosissimam ciuita tis legem esse dicit: propterea qud dis omnem humanam sociei talem dirimit at* uiolat,qui iniuria eum, quicum naturae cos gnatione coniundius est, 'illiberalitate assicit. Nec minus in principe reprehendenda nimia illa, Sc quaedam tanquam im ε placabilis imperandi uindicandi , seueritas, quae populum non soluin impellit ad obsequendum et obtemperandum,sed
nonnunquam in eam etiam pertinaciam adducit,ut preseaete' reniti,& quiduis ferre potius,quam cedere uelit. Et antea monuimus, principi uiro cauendum esse, ne quid malitiose, cupi-de,auare,iracunde,iniuste,at impotenter faciat: sed eam ser uetat teneat modestiam, quae semper magnae laudi fuit. Ac
proinde diligenter quoque prouidendum principi,ut cum is reliquis omnibus prsclarissimarum uirtutum laude atque dia nitate praestare debeat, ne quid iracunde ac impoteter in ma giaa uidelicet rerum potestate agat: sed insumenda uindidia, ad exemplum Antigoni regis respiciat:qui cum uideret filium i suuin eos, in quos potestatem habebat, serocius inclemen- tius tradiare, commonuisse filium dicitur , ut humanius mo-
63쪽
destiuR; se gereret: Sc quos potestate coercere posset,eos etiaritate animi cla benignitate sibi uel conciliaret, uel inhonesta osticioru in religione retineret, si ibicistis his uerbis: An ignoras fili inquit regnum nostru in non imperiit, sed splendidam sseruitutem esie ' i'ia certe commonitio,& digna quam Principes animo& memoria pertractatam habere uelint. Et quan do populus partim pii blico partim suo iii re, moribus ato in . Misa iii l. stitutis utitur,valde ostendit omne nouitatis studium, praeser silic unicat se tim ii ed nouaueetigalia, seruitutes, census,&eiusmodi insorantur quorum insoletia non selum odiosa,verum etiam grauis atque molesta populo uidetur. Et quoniam uitiosum est, plenum Oileia sionis,quicquid a uirtute, a dignitate publica, id mi .. o..t a moribu S bonis abhorret: sacile unusquisque intelliget, qui- - g μή - bus praecipue rebus populus uelasticiatur,uel ostendatur.
MED Ioc RiTAs AD UlTAE USUM . reserenda. Qip. πη v. la utilis uirtus mediocmin. la Mo rationem principi uiro in rebus inretis nec pirim esse. . 3 rancipis legio id non ulla amim libidine. Haequitate atque moderatione de faire. Ir ecl Taruo iniquaesuinus illustrior quanto propitas admoderationem accelti s 'prime inuita hominis utile, neqvidiums. o Modus in re omni optimus.7 PhiloxenipuIhrajeni eiula molerationestiae moti. I s Medio intipimus ibis. s Principis consimis actiones omnes resereri debere admediocritatem.
L L V S T RI S ad modii,& plena fauoris,etiam minuendae inuidiae utilis est uirtus, medio- εcritas,' si ad ciuilis uitae usum reseratur. Comprehendimus autem hoc in loco mediocritatis nomine eam quo uirtutem, quam Grae/ .ci σωφροσα qui, Cicero h tum temperantiam,cul.ri Bau.into tum moderationem appellat,uirtutem non minus principi uiro in rebus gerendis necessariam .quam uel uirtus, uel magni- tham in re ais tudo animi esse possit, ut Iulius Caesar quide existimat.ς Nam iacentes animos nostros quibusdam uirtutis stimuὸ post a. ι Nesiis lis, etiam pol Ieritati Stensi ad magnarum rerum gloriam, & laudis pulchritudinem sempiterna excitat: ita haec nos in ossi
rein Ghou Ic. ciorum genere retinet, tae quid intemperanter, ne quid temet etς t- rὲ aut impotcter faciamus: sed ut omnia potius studia nostra honesti laudem,conseruata aequalitate,reseramus: non UO ri ai.is litis. luptatum libidine, non infinita habendi cupiditate, non in se lente illa honorum ambitione nimia sed cunesta,qus ad ciuilis 3
64쪽
ultae coniunetionem pertinent, naturali aequitate desiniamus. Haec excurrentes animorum percustiones ratione reflectit,hsc immoderatas cupiditates nostras aequabili temperatione
consti ingit: haec demum, quale sit ipsem illud honestum, cuius laude ac gloria optimus quis* ducitur, usu ipse declarat. 6 Re Reindidium est ab Aristotele, 'tanto unamquam uinum a inta. P tem illustriorem uideri,quanto propius ad mediocritate acces deret. quando & Poeta comicus scripsit,' apprim in uitatio, , in μου. minis utile esse,ne quid nimis .Et Poetae
. Eri modus, qui in rebus uni certi dempsines, Quos ustra curat nequit consistere rectum. Philoxenus, cui cognomen Pternocopis, ideo dixisse sertur,
nauigationem amoenissimam esse iuxta terram,& ambulationem iuxta aquam, ut indicaret idem quod Poeta, 'medio ut, d ouum a delicet nos tutissimos ire: nec ulla re constantius diutius re 'tineri ciuilem humanamin uitae societatem, quam mediocritate cuius ut magnus & praestans ta quoep dissicilis est usus.Ea, tamen maximε decet Principem,ut in magna potestate, ac maiore quadam rerum licentia intelligat omnia consilia, cogit tiones, atque adtiones ad laudabilem aliquam mediocritatem esse reserendas.cvM AD PRINcIpis AEMULATIONEM FAc I te omnes essingamur, cauere oportet Principem, ne exemplo malo noceat. Cap. π π VI. a Destis homine rationis excellitas, ut parere nemini, ni recte e lammi imperanti velit.
65쪽
VM ea sit in homine rationis quaedam excel-rsitas, ut parere nemini, nisi ilisthae legitime imperati uelit oportet eum qui ad Reipubli- lcae administrationem accedit, in hanc curam diligentiamin incumbere, ut cum ipse legi- ιmer m cI bus,quas ali jS indicit, Pareat, 'tum etiam oni , possim. in i. nibus magnis S excellentibus animi uirtutibus egregie antit - ὸ π '-& tanquam bene restem uiuendi exemplo caeteris sit.' iniavi iasti. Nam omnes qui uel communi naturae lentu, uel noneici cupi- 3ditate commouentur, nulla perinde re,atin eius qui sibi imperi ac urbium gubernacula sumit, imitationeat exemplo ad εωμ-τ er laudem at* honestatem impelluntur. Et natura adseri,ut qui ζ ea teris imperare uelit, ei, si uitiosus sit, ab omni honestate ne glectus, mens humana parere nequeat. Requirit S hanc pae- ςdagogiam ab omnibus iis qui ad Reipublicae administratio , MC nem accedunt diuus Augustinus, qui ad innocentis hominis c vag νης tii ossicium pertinere scribit non solum malum nemini inseree, uerum etiam a peccato cohibere, uel peccatum punire: ut qui
ι lerisertis ut, prius odio habetur, corrigatur experimento, aut alη terrean tur exemplo.Sunt enim exempla quaedam quasi uitae ac ratio, sd inhia cra. nis documcla,quibus permota mens humana,&quasi rerum
D imagine percussa, uehemetius ad aemulatione imitationeni cuiuscun* uel uirtutis, uel turpitudinis impellitur. Et quem ταρος admodum liberi praeceptis parentum imbuta, plerianque sem Iper ad eorum morem atque consuetudinem, ut ille ait, dedu, in inc M cuntur:ita sane uulgus hominum libentius se solet ad sui Prin
a cipis imitationem Angere: uel ut Poeta ait,t
.m Scilicet in vulgus manant exemplareFentum. Et sane uehemens quiddam est ad praeparandos mores, acui- stae innocentiam constituendam, iusti principis exemplum: in cuius aemulationem, tanquam speculum quoddam humanars Gradi . uitae,stibditi ciues oculos, mentes,atcpanimos defixos habere s lent. Afficitur enim mirabiliterplebs eius Principis,in cuius tutela positus est, uel laude, ac priosiantissimarum uirtutum gloria: uel indignitate earu rerum quae turpiter, malo cum
exemplo fiunt. Ac proinde quo illustriores sunt eius a filose io nes, qui sibi omnes Reipublicae partes prudentia, consilio, Proesi υ
66쪽
praestantissimarum. p rerum institutis sumit tuendas, qui ciuitates legibus funda qui cuncta iure, aequitate ac legibus deii
Dir: eo magis caueat, ne uitia aut ipse habeat,aut in aliis i inpunita serat: sed omnem ut animi commentationem, ingenia uim atq; operam in amplecitenda praestantissimarum rerum gloria, in retinenda dignitate publica,praecipue uerb incolentia illa rerum domina ac regina iustitia,qua suum cui conseru in . t viis. s. aequalitate tribuitur , ' 1trenue ponat. Magna & praeclara res his M. ἴ- i, cst,caeteris uiis ac morum leges praescribere,omnesin in hone. sto ossicioru genere, civilibuscpa stionibus retinere, etiam in quandam omnium uirtutu admirationem conuertere posse.
sed huius facti pulchritudo ei debetur, qui carieris omnibus bene honeste* uiuendi est exemplo. m . TD. Sic, inquit poeta agitur censem, ersc exempla parantur, Cum iudex,alios quod monet, ipse facie. M 3 Et sicut Socrates hanc uiam ad gloria proxima esse dicebat, si quis ageret, ut qualis uulgo haberi & dici uelit, talis ipse eLset: ita qui Reipublicae clauum in maiore quadam uiuendi libi- , .dine atin licentia etiam morti deprauatione tenere cupit, ma gna animi elatione hac sibi laude expetat, omnes ut ex suae in nocentiae, continentiae, uirtutuo omnluctam aemulatione tu
quo admiratione habeat propcdentes. Nam Sc natura comparatu est, ut magis moueant exepta,* uitae praecepta. β neq; ἡnic orbis quicqlia retinet ueldignitate prs stans, uel laudis pul εchritudine excellens quodnoidem aemulatione quadam a tin s excplo constet. Vt igit omnis peccati turpitudo tanto foedior
habetur, quanto maior est is qui peccat: uel, ut poeta ait, t Omne animi utriun tanto conspectius in se Crimen habci,quanto maior qui peccar,habetur. Vel ut Claudianus poeta ait: foc te praeterea crebro Iermone monebo, e te totius medio telluris in orbe Vivere cognoscas,cunctis ruagentibus esse
Facta palum,nec posse dari reealibus usquam Se erum uiti f. nam lex altis a ficti, Occultum nihil esse sinit,latebrasbper omnes Intrat, obstrusos explorat sima recessus. Facillime etiam plebs se ad Principis sui, uel eorum quibus cum uiuit mores effingit: ε ita hanc legem uitae sibi praescribat LPrinceps, ut quorum salute in tutelam ac fidem suam recepit .si mratia . . sit eis bene uiuendi,omnia praeclare agendi sit meplo. quandoli nullius
67쪽
nullius hominis magis, qui in uitiosi Principis grauius&peeniciosius est flagitium omne: propterea quod non selu iacinoris turpitudinem in se admittat , sed uitia quo in ciuitates, in populi animos infundat, exemplo* malo uehemeter noceat: ν'&quod in priuatis hominibus error, idem hoc in principe uiro flagitium habeatur. Nam sicut Principii cupiditatibus, ut Cicero ait, & uiti js,tota ciuitas infici solet, sic etiam eadem emendatur&corrigitur eiusdem continentia. Et quecunque a. mutatio morum in Principibus extat,eadem in populo est se cuta. quado, ut idem siribit,i quod exemplo fit,id iure seri pu istant homines. PRAEc LARUM, s ED T A M E N P E R D I F F I c I le est, quod quisque ficit , id posse in maiore
quadam morum licetia cunctis pro bari. Cap. πη vli. - mmmum horam tempori uoleta , ero is disciplimeueteris inclutatio.
x Difficile es e quoi quis scit d omnibus probringe.
3 Principis est,remim o cosmatum sensum in RepubliciIιbeminia tolere. 4 Flexiles o inconstantes esse homino uoluntates. ν Omnibus praeclcris in iis pulcherrimi ιι fictisfacilius secumbit invidia. ε osancti κinsaepesiam infit im criminationem Quint. γ Ab ,η er Salomon citra culpamfallo accusis. s Cato Roma ιs nocenti symorum hominκm ac bationibussepe impeti Ls semperinpropu taenia cinstiana Republici reperti Principes boni, sit impiis bo
r. Pra tuis hominis esse,non ex sesipientium homili sermone , sed scientiare ct fictorum propen re. ii viritu etiam in tramis possitas per tumens lenti et sua laudemsecum aiatatira Cum quis recte omnia egerit, no magni lactenui, vidua uuessent ut Feldica.
V M in hac disciplinae ueteris graui inclinatio ne, & quadam communium temporum re ruino uarietate, ea sit quorudam hominum insolentia, ut nec disciplina rectam ferre, nec QOS errores agnoscere queant: & ita sere fit siue natura,sive fato, siue, quod uerisimilius est, morum deprauatione ut eius qui in Republica bene gerenda, aliorum peccata 8c malefacta legibus sibi corrigenda sumit, diligentia ossensionem,negligentia reprehensionem, seueritas odium, lenitas uerd et indulg&ia contemptionem ad ferre soleant: ficile euenit, ut quod quis pro sua erga Reni publicam deuotione perpetua facit,id cunctis probari no posie. Nam ut magnoru ac prςstantiu uirorum est,sensum rectu etiam praeclaris rationibus confirmatum,in republica retine- 3re,ad
68쪽
re, ad eius gloriam at dignitat uniuersum industriae ac do istrinae usum referre, hoc tueri, hoc spe stare, hoc facere, non quod populare, sed quod cu dignitate publica sit coniunc EI:' . tiaria κ .
ita est tanta rerum, uoluntatum consiliorum que uarietas,ut
' uulgus holriinum quorum flexiles sunt uoluntates nihil ferEprobare soleat, quod non idem cum suis rationibus coniuriis c ι-iliti pudium esse existimet. Tulit hanc scilicet legem natura, ut omnibus pr claris ingenius pulcherrimis que faetis inuidia iaci- μα-bis. αlius incumbat: quae ipsa tanquam pestis ac lues quaedam,nec redie quicquam facere,nec alienam uirtutem serre potest, sed eius florem inseingere conatur. Ita* magni ac sancti uiri,quorum actio omnis ad ueri Dei maiestatem, ad ciuium salutem, ad Reipublicae splendorem reserebatur,in salsam saepe crimi--ι natione certorum hominum maledicentia sunt adducti. Nams &David, uniuersam ingenii vim, ac potestate sua in popu purarum. βώli salute coniecisset accusatus nihilominus est ab Ab linqua γ si iniquis iudici js populum diuexaret. & Salomon cotra recti factorum conscientia praeclarissimarum in uirtutum documeta audire salso coactus fuit, quod populia nimiu grauaret. &s Cato Romanae Reipub. princeps in summa innocentis laude uehementer attritus est nocentissimorum hominum crimi nationibus falsis. Non desunt alia eiusmodi exempla, quibus Probari potuit, omnibus magnis uirtutibus finitimam esse calumniam. Sed cum semper sint reperti qui in suscipienda aepropugnanda Christiana Republica impiis hominibus sorti
ter restiterint,ut Helia atha, Dalaias,Gamarias, Abdemelech.& alii quorum experrecta uirtus,& constans in Rempubli- ιcam uolutas,nulla tyranidis ui tangi potuit: cum sapientium o ix magnorum V uirorum proprium sit, non ex insipientium sermoneaed conscientia recte iactorum pendere: cum ipsa deniti que uirtus, etiam si praemio destituatur, suam tamen laudem
at* gloriam secum ducat: satis putabit optimus quiso Prin
υ ceps ad bene beate* uiuendum esse, cum rectἐsenserit,&set in . u. DLcerit Omnia,non magnopere referre, quid uulgus Mhominum uel laudet,uel uituperet.
69쪽
saiae e gerenda, Liber Secundus, Iacobo Omphalio Andernaceiisi Iure
officio di potestate Principis Cap. I. i buerovim amnaestiuia nihil utilius pisceptismbus de mori bus as osciis, ac
is Pro os Pium. a. Procarat Caesaris ostiolis. iri irempti repraeceptimes demoribusσOcipremGN TER omnia doeti inae studia, quibusilet Reipublicae spledor illustratur, ueshumanae societatis coniumstio ad arastantissimarum rerum gloriam exest tur, uel uitae deni ciuilitas constitutitur, non alia sunt&utiliora, S aum stiora, quam ea quae communes praece
chritudine fingi aut excogitari potest praestantius,propq od eae coeta quaedam omnium excellentium atque magna
70쪽
rum uirtutum rudinienta atque incunabula sunt: ita praeclarii us,magnificentius semper habitum est,mores A aptas ossiciorum rationes potius,quam linguas eruditas rectem & libe raliter institutas esse. a Belluam siquidem,non hominem dixeris, quisquis ossiciorum descriptiones, uirturum formas, uiuendo e priaeceptiones animo at y memoria no teneat pertra- elatas, adeasci' nolit cilira inductione animi alcynaturς quo da impetu, tum ured studio at usu adsuesed iis qui non insigni animi robore, & magnarum rerum studio didicerit,in sa, ς. - pilute ac dignitate Reipublicae omnes curas atl labores defigedos,&collocandos,neque quicquam praeter honesti gloriam in omni uita magnopere expetendum fore,inem p consequenda praesentes huius uiis uoluptates,paupertatis mala, ilium atque mortem respuendam es Ie: qui ad eam ossiciorum ratio nem adsueseistus non sit,ut intelligat, omnes qui in Republica
uersantur, eadem temperatione retinendos, ius omni b. a qua
liter,seuere et diligenter dicendum: in Reipublicae administra ti one,quae quidem omnibus charissima esse debet, sensitim re c. i. istum &confirmatu retinendum, etiam instituendis uel corri gendis aliorum moribus grauem & constantem disciplinam, 7 eam pseueritatem adhibendam esse, quae nec ipsa uitiosa sit,' - -- nec gratia,nec odio uarietur, sed c5seruetur aequabilis: a ubi que adhibendam quo esse constantiam 8c grauitatem, quae si omnibus magnis & prsesaris fiuis suam tribuit dignitatem. , Cum enim natura, quae caeteris brutis animantibus coniun
etionis appetitum, studium p inquirendi & paradi ea quae ad I
uitam corpuscy necessaria sunt,tribuerit,unutantu homine, tanquam priccellens animal, non ad pastum S communem coniunetionem,ut reliquas beluas abiicere, sed ratione atque prudentia excolere uoluerit, ut quae rerum antecessiones &consecutiones serent,quam uim optimarum rerum mens humana complecteretur, qui ossiciorum gradus, at uirtutum, Armae essent, celeritate ingen a compres,endere,etia animo et memoria retinere possit: cu nihil uehementius sit ad prsparandam nihil firmius ad costituendam laudis aeternitatem,quam meminisse& animo recordari:,omnem cogitatione motum animi nostri ad consili a de rebus honestis, & ad bene beate' uiuendu pertinentib.capienda,eouertenda, aut siti dia nostra ad eas a mones reserenda praecipuὶ esse,quae cum dronitate ac
. . salute publica sint coniunctῖ. cum nulla iusta atque splendida, nisi eius quod honesthatque grauiter se stum uidetur, gloria i esse poterit: no oportet eum qui Reipublicae gubernacula sibi