장음표시 사용
81쪽
ut non plenaria scientia opus habeant pro soliadarum ligurarum investigatione necessaria ad , fluidorum naturam inuestigandam , levior enim cognitio sussicit , ut judicium suum eo exactius obtineat , circa vicissitudines fluidorum occupatus . Eadem valet sententia apud eos, qui st-1e addicunt solidis enucleandis , multum enim luminis ex fluidis rite intellectis haurirent, praesertim ubi de gravitate, levitate, motu, quiete , calore , frigore , coloribus &c. disserunt . in quibus ut plurimum manco pede procedunt. Scientiae & artes mundanae , in solidis exemcentur per Mathesin & Anatomiam , in fluidis per Chymiam . Ad hasce tres pericrutandi Μ thodos , reliquae artes convocari possunt, qui inpe ex illis sita actionum adminicula obtinent mechanica , tam solida quam fluida . Mathematicorum regulae exactiores sunt, quam reliquorum Artificum , constanter enim ad sua confugientes prima data , sensim ac per gradus procedunt , ad ulteriora . Eorum veritas ergo dependet , ex primis illis axiomatibus , fundamento constanti seorsim procedentibus , nullisque admissis fluidis impedimentis , quorum altum penes ipsos est silentium illax figuras ac moles turbantibus . Quam primum vero haec aurea catena ullo modo inquietatur , eadit fluctuans redditum argumentum, suis alias nume ris constans , imo si minimus intermissus fuerit numerus totum ruit computum . Exactisuma igitur adesse debent requisita , seriesque rerum non interrupta , si quid concludere aut assumere audeant, quod in hac scientia & arte, concedi potest , quamvis dissicultatibus plurimis haud
82쪽
haud careat . Sic stellas earumque cursum observarunt , sed eas ab illis visas, scdes ac motus proprios sibi hucusque vindicantes, constantique in ligura permanentes . Ideoque hanc coistunt Astrologiam ab aeVis receptam , quam Ud-terius excolere ipsis facile erit quamdiu ordo ille perpetuabitur . Nihil autem prostulerunt , de Cometarum motu certo , de reliquis Meteoris nunc apparentibus nunc disparentibus, de variis caeli mutationibus , tempestatibus, M. ni si quae /admodum sunt incerta , imo vaniloquiis intermixta . Geometrae , optima praebant suae doctrinae fundamenta, sed circa solidas ac permanentes figuras, non c a fluidas ita dictas , nisi leves & incertas statuerunt regulas , saltem dissicillime prosequendas in plurimis , nisi ubi omnes circumstantiae desideratae adellent , quod vix
Exinde quoad fluida , parum utilitatis exspectandum quamdiu illa adeste non desinent obstacula . Mensuras egregie ponderant , admodum autem demiror illorum modestiam , vix sibi fidentium in terris dimetiendis, cum magna fiducia 1olis ac reliquarum stellarum dimensioncs obtrudentium. Unde concludere licet, non Geometriam , sed Geometras non raro hallucinari , etiam in sua arte, quamvis nemine contrais dicente, ex aetissima inter omnes reliquas munia
danas , quoad Theoretica & practica possideant fundamenta . Quoad liquidorum motum proingressivum . plurima exhibuerunt statuta mechanica , quibus aquas in varia loca per varios canaleS, tubulos, meatus, premerent. Quid etiam
fuida subire debeant , in i psa propulsione εc via C 4 ciniae
83쪽
etniae perpeti a mutatione , in diversimode figi ratis , angustatis , dilatatis cavitatibuε . ita
insuper , Aeris ac AEtheris influxus valeant in sua vi elastica . ad circumrotationem illam cisn, tinuandam, reliciuaque talia quae com tunico stanti figurae lolidae, ac motui uni aut variegato illarum particularum secundum rectilineos, i eurvatos , angulosos , Sec. ductus vasorum comtinentium vel excipientium . Nunquam autem cogitarunt de liquorum modificatione , in vasia contiguis & continuis , ut externa accidentia. imo effecta pol modum differrent, in ipso qui to & mobili statu . Nulla verba demonstrativa tradiderunt , circa revoluti es gravitatis & le vitatis , nisi talia quae generalibus & confusisterminis continentur , saltem geomotricae ibi desunt demonstrationes . Ρlusquam Ranae silent 1eriphiae , de miscelis , motibus intestinis differentibus, vegetatione , corruptione corporum , & ex iisdem propullulantibus miris accidentibus, non minus prosequendis , ad optima vitae comismoda obtinenda . Nullas nisi levissimas excipias demonstrationes praebent , de ventorum Origine, ignium productione , omnium mineralium, v getabilium , animalium , ortu , progressis, i teritu , quoad potiores ac principes eorum par tes 8e iunctiones . Rem nauticam si spectes , magnetis inventum iis non debetur , illius a tem usus aut nullus aut paucus eiIet , nisi flentae fixus concederetur locus . solisque observa tiones ex elus constantia dependent, cessant autem illis disparentibus vel obnubilatis , Reliquasi leo observanda circa mutabilia corporῆ , quae
ex ipla fluctuatione vel ipsa inconstantia figurae, etiam
84쪽
ritam minimae oriuntur , nam ea tot ac tantae
sunt , ut his non sufficerent pagellis. Impotentiam igitur mani se stam suam , in hi sce prosequendis, ut patet , sufficienter tot saecu lis demonstraverunt Mathematicorum filii, etiam acutissimi , quoniam hucusque nihil reale in talibus protulerunt . Pulveris pyrii mixtura , di motus igneus , absque eorum institutionibus inventus, illis tamen suae efficaciae augmentum debet & variationem effectuum adipiscitur , a machinis differenter, constructis, ad Mathema ticorum leges fabricatis. Infinita talia sunt , ab
aliis inventa, ab ipsis ornata , quatenuS mecha nicis figuris intercepta & coacta determinationem motus egregiam inire cogebantur . Haec autem respiciunt solidas partes, Aerem , . Ethz- remque coercentes, illaque ad fluidum motum reis dacta dirigentes ad certam determinationem in
illis angustiis . Nihil enim addunt , nihil deinmunt illis mobilibus , nisii ipsum aerem liberum,
ut eo sortius comprelsa fluorem concipiant majorem, directionemque motus progrestivi aequali rem, reliqua aliorum sunt inventa. Verum est,
ulum fructum exinde multiplicati imo dirigi, ad destinatos fines , eaque ratione Mathesin perutilem existere. imo absolute necessariam reddi, quod nemo negaverit 3 1ed Sc evidentia utilitatis ac nec*ssitatis , aeque magna sese offert illius artis,
quae haec suppeditat fluidg , usui mechanico dc-stinanda.
Multum autem gloriae Mathesi & praesertim geometriae accederet, si haec , a priori , mixta . in futuris necessiariis effectis demonstrare valeret, pccresceret in immensum, si ipsas rerum fluida
85쪽
rum vicissilugines suis regulis comprehendere posset . Divina dicenda merito foret, si hasce
Ieges Geometricas extendere posset ad vegetabilium ae animalium succos, non solum preme
dos & propellendos , ut Boret Ius, Bellini H
earnius , irrito successu tentarum , sed eos dem alterandos , mutandos , secernendos plurimis modis, ad mechanicam structuram & fu etiones corporibus requisitas prosequiendas. In constans quamdiu nostrae machinae situs & ordo
olidarum partium datis regulis sese subtrahet, semper ea in parte deficientibus. Quis enim tam vesanus esse velit , haec ex eorum arbitrio fluere in Titio, Cato, &e, in pondere , numero &' mensura, ab ipsis , si Diis placet , optime en meratis, illa enim gratis poni nunquam demo strari possunt, nisi forsan, ut illis aliquid comtedatur, in individuo quodam subjecto. Illud
enim quod maximum est omittitur, parum enim conducit, me sitire numerum guttarum tropulsarum certo temporis puncto, quod aeque dubiisum permanet, ante & post illam enumerati nem geometricam , sed plurimum prodesset o tinere scientiam miscelae , in motu proferentis illas actiones, sic perfectiorem historiam vitae mechanicae prosequi daretur, ad ulteriores non infimat in corpore humano utilitatis investigationes , quae hucusque Mathematicis destini Mdeterunt, quamdiu vitales actiones in fluidispers stent , & a fluidis dependebunt. Philosophia, iisdem incommodis circumsepta,
multum verae s cientiae detrimenti attulit, ubi generales exhibens hypotheses , universales tradidit voragines, quisus ingenia hominum absor. pia
86쪽
pta ac inebriata, magis diccre quam facere cor 1ueverunt. Definitionum 1 copulis itinerra horridedistincta , confusa', invia reddiderunt. Succi ctis suis ratiociniis , quasi vero i optime docen tes , Vel potius Verba traden ves , praeterea nihil agentes , desidiosae ignorantiae progressum stabilierunt. Sordent enim ipsis Experimenta nimium taediosa, longa, fallacia, ac declamata , uno de a rebus & factis, ad verba & dicta imperitos deducunt juvenes, sub jugum caecae obedie
tiae mittendos fumo contemplationum pascendos. Cumulantur enim commenta cerebelli vani, faces proferunt tremulas, passionibus occultis agitatas, non Veritatis sed partium studiis accensas. Authoritas dicentium invaluit, SI a paucorum dictis, ac non raro unius animulo interpretante,
dependet aestimatio, inquisitio, totiusque doctrinae possessio. Hinc scientiarum Ss artium loqua-ees ac taediosae revolutiones, non autem progressus invalucrunt , ab Hominibus scientia arr ganti tumidis, vani fundamenti posscisoribus dicris . Ut aliis etiam praevalere ipsis concedatur, quidvis audent, secundum nutum situm aliorum acta; modos, cogitationes dirigentes. Inde v tera vilipendio habita arbitrarie rejiciuntur, novique habitus Antimae indicuntur, cogitationibus judiciis , voluntatibus , alio versiis . Tandem eadem levitate Se inconstantia , nova rejiciuntur, ab aestimatore grandiloquo veteris doctrinae , Dominium occusante, postremo aliis vova antiquis intermiscenti bris. Perpetua igitur aui morum fluctuatio , nos in opera sudoreque aeternum duraturis , detinet, quae optime fovebit deses docentium vita , labores impigros experientiae
87쪽
tiae abhorrentium , adeoque illas artes per experientiam multiplicem arduas denigrantium . quamdiu, cum dolore, ruinam suae dignitatis Magistralis & Grandiloquentiae , imminere iisdem, iuspicient. Ea etiam est ratio, cur Homines alias acuti Si docti, illa tantum laudent media, quae longo retercitio ipsis fuere pers pecta, imo in quibus, fere a primis saltem studiorum suorum incuria 'bulis, dicere &demonstrare consueverunt; ideo. quc illa obtrudunt ut plurimum tanquam unica tundamenta omnium lcicnitiarum& artium. Philosophia autem, seu ea pars quae Physica dicitur . corporum naturalium scientiam tractam, eo magis vacillare visa est, quo ejus Antistites arroganti doctrina, divina humanis. fluida solidis , insensibilia sensibilibus generales actnotiones redegerunt , imperioque suae rationis subjecerunt quae Chaos horrendum tandem pr . ducerc non deficient. Non omnia posIumus omnes, nee uno pede omnis premitur tellus, s ed ea tan tum nostra credenda, quae experientia multiplex
dictitaverit, auxiliis debitis sussulta . Verum haeε neglecta, nuditat nostram revelat, &in abyssos profundas detrudit, e quibus puteis emergere profecto durius est , quam ubi nostra
xatiocinationi minus audacter fidentes , exper entiae lancem gravem , tanquam veram mund
nam facem , in usum vocemus. Si tardius iter hac via absolvatur, securius& melius sese memti quietae reddet , demonstrationibus judieios beatae factae sapientiam non fictam , quamvis arctioribus limitibus descriptam , sed veram Ee modestam possidenti. Hoc incommodum tamdiu Dccurret, quamdiu, in scientia e por nari
88쪽
ratium, ipsius naturae neglectus locum inveniet. Hinc ad aciem ingenii, &' generalia rerum iuncdamenta obtinenda, sed ad praxin rarius ullam applicanda , inservit vulgaris Phlsida , non ult rius pergens . Forsan objicient sele accurati s si- me experientiis naturalibus insudare, pleraque corpora ab ipsis secari, sed ubi λ in suis antliis pneumati eis, barometris , thermometris, Hydrometris Optime haec suis destinata usibuς non in frugifera sunt . scd prout monui , ex matheseos regulis desumpta , ad corpus humanum nihil faciunt. Nisi, prout aliqui ridicule Chvmicis objiciunt de turnis , quod ipsi omnem 1apienriam ad illa instrumenta revocare velint, ii laque in corpore humano locum habere demonstrare conentur. Ubi autem Aeris exantiatio, morbus visitur vol effectum morbi in machini humana Θ Ubi vasa nostra ab omni parte repra lentant barometra , Hudrometra S c. illum ad usum constructa Z vel suspensi in aere nostro liquores cernuntur, & quibus modis Mathematicis hisce incommodis 1 liccurendum demonrenvViri ingeniosissimi . Fateor plurima talia , con templantem detinere pro tempore hominem , aerisque gravem elasticitatem multum facere ad pressionis perpetuationem, sed haec etiam in momtuis avdunt aeque ac in vivis, mutatis tantum
gradibtis. Ideoque haec designanda irent, quot& quibus modis illa fiant, insanitate, morbo
varietate morborum & morte, id est, in ortu, progressu & destructione nostrae machinae , per medicamenta , alimenta , venena , anima: Mcorporis exercitia , M. Quod ab illis tamdiu efflagitabimus, donec demon strent , vel inscitiam
89쪽
Anatomia , situm partium solidarum proseis
yuens , earum nexum , ordinemque Varium pro equitur. Investipatores hujus, unicum sibi mPonere scopum videntur , detectionem v sorum non solum majorum , sed etiam minimorum ,
quibus machina 1blida iam in statum, soliditatis
redacta consarcinatur , fluida continentium S desi ac profecto ea in arte viri satis acuti, hanc inquisitionem plurimis inventis ornarunt, non ita nec tam clare olim observata detexerunt , novis etiam observationibus egregie nobilita-Tunt , unde , in medica arte promovenda , suis
non destituuntur laudibus . Fluidi etiam motus progressivos , in hisce vasis solidis , optime demonstrarunt . unde communicationem omnium
partium Macninam constituentium, notatblummodo revelarunt , sed exinde non mediocrem Medicinae investigandae lucem obtulere . Pleraque autem commoda , imo uniea fere auxilia ei Parti exhibuerunt , quae proprie Chyrurgiae nomine venit . Namque dexteritate sua ac in serumentis appropriatis , partium extirpationis
separationisque methodum accuratam ediderunt, per detectas , interlineati num notas omnium
majorum & minorum molium & vasorum , in animali mellina exi stontium . Idem in partus dissicultate , manuali operatione sublevanda, in lithotomia & similibus incommodis violenter , sed dextre , tollendis , felici sue mi absolii xunt, Dignissimi igitur , suis ut depraedicentur encomtis , sunt, ae laudibus & honoribus, me rita eorum aequantibus, prosequendi, ab iis praesertim , quibus Medicum solidarum partium studium cordi est . Mul-
90쪽
Multae autem obstant dissieultates , impedientes progrestum hac in arte, quae non tam facita removebuntur, quamdiu seie illius cultores circa plurimas nugas detinendo , tempus inutiliter terent . Ad minima enim transeunt vascula, etiam capillares fibrillas , miliares glandulas , & reliqua similia attingentes , ut semper de novis hactenus inauditis ostentationes protrudant , Si riolae magis quam humanae utilitatis cupidi . Mille nomina barbara imponunt, minutias suaS magnifico aut sordido modo decantantes , cum rever nec ad praxim , nec ad Chirurgiam faciant si mi Ies quisquiliae, nisi ut operosior reddatur Anatomia , oculos hoc modo & aureSpascens , nihil agens . Curiositati autem di diligentiae eorum esset condonandum , si interim meliora neglectui non haberentur , quod plerumque accidit , curiosa non utilia prosequentibus acereae, metallicaeque vasorum Anatomicorum operae , quid utilitatis attulerint , nemo facile dixerit, nisi ut tyronibus & plebeis admirationimi , atque Theatrorum anatomi coriis. orna
tum constituant . Extra constitutioncm naturalem posita praeparata , icientiam praebent cadaveroiam, imo damnosam , nam ad hasce leges referre motum partium insanire esset . Mirandum igitur , quod tantopere illis praeparatis dictis insudent, inesauros naturae quasi effodiem
tes , plurimos sumptus & tempus non modicum iis impendentes, donee tandem , doctiores iacti, confiteri cogantur . se magno molimine magnaIDugas peperisse.