Theatrvm Vitae Humanae

101쪽

D Romanorum. II eo procidisset. Et Petrus Cornelium reprehedit, M.to quod ante illius faciem genicularetur Zacharias uicit dum loquitur de restauratione Eccles1ς, dicit lucunum fore Deum,&Unum illius nomen Qui bus testimoniis clare judicatur quaxunque pietatis ossicia alio transferuntur, quam ad unum Deum, ea sacrilegio abominando involvi Sed hoc Gentes non intellexerunt, quae multitudine deorum sibi finxerunt:non solum Assyrii, AEgyptii, Graeci, sed etiam Romani, qui caeteris phres fuerunt superritione d religionibus variis. Hi enim praeter solem,lunam,aliaque sidera,que adorabant,habuerunt peculiarem deum Ianum illum antiquum Ogygem,qui inter Aborigenes Olim regnarat,&in Ianiculo sedem fixerat. Huc peculiaribus sacris prisci illi popul Italiae venerati sunt,antequam Evander cum Carmenta matre in Italiam trajiciens deos Arcadiae advexisset; Eneas Palladium, Cybelem, alios e Phrygia deos secum adportasset. Habueruntvi Romani suos Heroas,Genios,& Indigetes:Statilinum, Levanam, Comum, Virbium, Ridiculu, Fortunam, Angeronam, Agonium. Eousque procestit humana Vanitas,ut semper plus tribuerit suis speculationibus cinventis, quam mandato Dei qui spirituin veritate coli vult, non idolis materia corruptibili coctatis. Si s sis. mulachra Gentium argentum &aurum, Operariis.rso

102쪽

84. Dii manorum. manuum hominum. Similes sunt eis qui secerut ea,& omnes qui confidunt in eis. Proinde Deus, ne illi formam aliquam materialem tribuerent εν n aines,inquit. Non ficies tibi sculptile, neque similitudinem ullam eorum, quae in celo sunt desuper Mutin terra deorsum,nec eorum que sui in aquis sub terra, &c. Quibus verbi refraenatur

perversa superstitio, impia licentia hominum. D ut Deus ipse ad Mose inquit Memento quod Deus' locutus 1 tibi in valle Horeb vocem audivisti, corpus no vidisti Observa ergo teipsum, ne foma te deceptus facias tibi ullam simil1tudinem. Et 46 Esitas:Cui assimilabitis Deti sortem, qua simi- litudinem coparabitis ei Et Paulus disputans Athenis in Areopago cum Stoicis, d1cit: Divinitatem non posse exprimi auro argento, aut lapide arte sculpto,neque invetionibus hominu Quod

Lib. no ignoraVerunt e Gentibus plurimi Augusti- deci nus profert excellens testimonium ex Varrone,

, Oti quod ipse adprobat. xij primi deorum simulachra invexerunt, ii d metum dempserunt, errorem addiderunt. Cum Tarentum expugnasset Cosul Romanus, multasque statuas deorum aureas argenteas cum praeda cepisset, scribenti ad Senatum quid de iis esset facturus resposum est, ut Deos Taretinis iratos relinqueret. Nimirum hoc responso Romani annuebant,in statuis patii esse auxilii alta: is,quamvis eas summo coluisset

103쪽

D Duurnorum. 83 honore: multo minus iis qui nihil divinitatis Dii bus rebus attribuebant: nam Usque ad ea tepora Romae nondum recepta erant eorum simulacra Sed postquam Romani protenderunt imperium extra Italia, cum Graecis communicarui,

ab eis, sicut bonas artes Philosophiam, sic etiaomne genus superstitionum opinionu de religione didicerunt,4 in urbem invexerunt, reliquosque populos variis traditionibus4 sacris superarui:asciscendo unde quaq, peregrinos Deos, dc illis in urbe templa,sacella, aras erige do.Vnde dictum est non absurde ab aliquo Romano. Postquam in Urbem introducta sunt simulacra.&statuae deorum publice Iuni populo propositar,ut ad eas suas dirigerent preceS,ωVota conci perent,elanguisse in hominum animis pietate,&morum dissolutionem superinductam esse.Cum enim suos deos iis deaffectibus 4 cupiditatibus percelli,& rapi existimassent, quibus vulgare genus hominum, aut eo contempserunt,aut ad eorum exempla Vita composuerunt. Existimaveruntque quod coelestiu fieret imitatione,debere tolerari,vel adprobari:Nam fures, latrones,adulteri,polluti,impostores,ec ceteri, suos habuertit tutelares deos:quos invocabat,4 colebat ut Dleficia quee aggrediebatur posset coficere.Sic adulterς mulieres veneri victrici,& felici serebat munera impostores, perjuri, fures Mercurius rei sideL 2

104쪽

8. Dii Romanorum. honorarunt: avari Plutum latrones & oppressores violenti Herculem cyna di Iovem:& ita de caeteris. Nullum enim vitii genus fuit, quod ad aliquem deorum non potuit referri,quorum pDtrocinio . exelli possent securius exequi quod machinabantur. Utque rudis populus, diterarum imperiti possent acilius Deum a deo dis .

Cernere,&ejus proprias cognoscere virtutes&energiam, ne in invocatione hallucinarentur,ecfillerentur, ex armamentario coeli conquisita signa tribuerunt singulis, quae propria illis essente peculiaria:ut compertum esset unicuiq; quod Deus hic vel ille posset conferre beneficium: ne precibus extorquere miseri mortales conaretur ab aliquo deorum, quod sui non esset muneris: . Stultum enim fuisset a Venere voluptati icio dedita,texendi nendique peritiam poscere,cum deliciis praeficeretur,& amoribus Ad Palladem veniendum erat,quae lanificii praeses credebatur. Propterea cautum est probe ac sapienter, ut si

tuarii&pictores singula numina suis insigniret notis: Iuppiter fulmen tenebat, Neptunus fuscinam,Pluto uncti, Saturnus falcem, Cybele tympanum,Apollo lyram,Pallas aegydem hastam: Mars peltam frameam: Bacchus thyrsum,Hercules clavam:Mercurius caducaeum,Diana Venabulum, Cupido pharetram,&arcum:VenuS fisculam: Hymen rosas:Vertumnus scalas:Pales rustrum:

105쪽

Dii Romanorum. 8s strum Pan fistulam septemplicem Vulcanus incudem malleum,& ita de caeteris. Quin Hii singuli proprias habuertit aves, vel animalia quibus comitabatur.Iovi tribuerunt aquilam:Iunoni pavonem: Minervae noctuam:Herculi draconem Helperium: Baccho Tygrem dc Panteram: Veneri cygnum de columbam: Saturno serpentem:Plutoni Sphyngem: Neptuno Phocas: Di, nar cervum ianes:Marti lupti: Mercurio Ibide: Esculapio colubrum: Phoebo cornicem. Mille monstra, mille nugas fabulas semper excogitavit mens humana, quibus decipererur, ac deciperet. Quoque magni illi Philosophi sibi magis

indulgebant in describenda rerum natur quam ingeniosis his hieroglyphis adumbrare se credebant, eo longitis aberrabant,ec distrahebantur a Vero copo cultus divini, quem Deus summus sibi postulabat tribui .idque praescripto mandato, quod ex sacris literis discimus vltra quod, ingenium hominis nihil potest cominisci preter vanitatem, sultitiam. Cum aut suis diis cum rus: animalia quaedam,quibus gestarentur, tribuerit antiquitas prisca rea expressi olim aliquot versibus,quos hic adjungere non erit absurdum. Ei sua habent carpenta Dei rapi quineruntur

Curribus, ' celeres axe agitante rotas.

Sideraseu sequant,ut terras lumine luserent: Seuplaceat caeli summaper astra rapi.

106쪽

8s Dii Romanorum. Anno ubeunt Saturni plaustra dracones, Addit qui exactis tempora temporibuae. Clangorem duphcunt Idaei Dynium buxi, Turrita gestat dum leo iunctus Opin. Iuppiter aeriis aquila libratur in alis, Sidera dilecto cum Ganymede petens. Iuno capistratis pavonibus aetherascindit, Dum cultae invisitempla operosa Sami. Neptunus tranatfraenatis aequora Phocis: Perfreta Delphino currere Thetys amat. Ditis equiNonius, M.theu si urvusAbaster: Alatoque Orphneus quipedesulcat iter, Phoebaeos raptant currus Eous in Ethon, Et Phiagonsummas cum omente vomens. Ad iuga ramosos compessit Delia cervos, Dum cursu celeri Latmiasaxasubit. Lyncibus msevi ertur vinosus Iachus, Torva corymbifera luminafronte rotans.

Vt Phrygio Anchsathalamisiquefruatur amatis, Pulchra in Amyclao 'pris oloresedet. Dum ramea. Getic urit interpresia pelta, Mars premit Odrvis esseda iuncta lupis.

Squamoso graditur nitensserpente Minerva, Attica ip ta Gorgon anasiubit. Non θmpergenitus Maia talaria plantis

stat armaricis tollitur Ibidus: Triptolemum ut doceat frumetum crederesulcis, Currum urget tortis anguibus alma Ceres.

107쪽

Dii Romanorum. 87 Lustratur alum compei t caerula Doris Delphines iunctos ore lupata pati. Ad iuga compulso diverberat aequo pisce

Vectaturpandi tergo Silenus ofelli, Est qui Lam accio victima rata Deo. P bde Bahum,Xanthumi, in Pedason urget, Dum iuvenem a Dor infra bella movet. Pollucis dextraesubmittens collalbenter Spumans num Illam ore tulit.

Pegasin alato genavit Persea dorso: Esed refero Bederophontinuit. Istis quoque diis peculiares sacratae fuerulaseboreS: e quarum rami coronabantur, quoties

illis festa solennia lacrificiaque febant publice: quas sequenti carmine ita comprehendi. Non qua is Superos arbor defunde corona Dumfunt festo publicas Gadie.

Cuilibet eproprio cinguntur timora ramo: Serto divinas impediente Comas. Aterna caedro fontem Saturnus inumbrat: Tumgerae est abies grata corsina Deae. Alta Panomphaeo quercus ena a Tonanti. Lentisci aequoreo scidaplanta deo. Diligitur nigro Plutoni Punica malus. Palientes oleas Attica Pallas amat.

Perstringi avum Iuno Libanotide crirem. Erunde tegit fugi Delia casariem.

108쪽

s Du Romanorum. Ornata est Martis invicta dexterapa a. Mercuriique comm Lotos amicapremit. DemincitPhoebus Daphnaea timor lauro. Herculeum cingitpopulin alba caput. Fronte recemiferasgestat Semeleius uῬas. Paestanam C m diligit alma rosam. Fiata Ceres tiliaesudorem corrigit umbra. Id aliam ariat myrtus odora Comam. Plexa datur Gentoplatani defrunde corolla. Agrentem cingit lenta labrusica Palem. Conferae Paniprae tingunt cornua pinus. Sylvanogracilem dant coryleta nucem Littorea Do rontem circunligat alga. iades instituunt ad licet a choros.

Cum Sauris ludunt Dryades quercetasu alta. Multiplici calathos re Napaea replet. Pallia eralemposcit Libitina cupressum. Persephone taxi luridaserta gerit.

109쪽

CAP. XVIII.

DIITQR PES, ET SCELERATI

Hic ille hortomm custos cuiprisca vetustas obscaenis aras ritibus instauit. Cui litus ad thalami Centurinfulcra marituS. consecrat Idalias cui nova nuditas es.

110쪽

so Dii Mmanomm. O, solum peccaverut antiqui in exprimenda Divinitate, dum illam ad forrna humanam pingerent&sculperent sed vane superstitioni accessit nefaria scelesta profanatio Dum suos deos adulteros, incesto S,turpes, ebriosos crederent, infinitisque criminiabus infames. Vnde licentia peccandi multis evenit, dc numinis contemptus. Non poterat enim fieri ut hunc pie ac sancte reVererentur, quem existimabant pollutum, turpem e sceleribus f

Ventem. Soror quae suum fratrem ad incestum provocat apud Ovidium crimen suum ita excusat. Quid deceat nescimus adhuc nos cuncta de

cere credimus,sesequimur magnorum exempla deorum, que sequuntur.Sic Venerem cuMa

te in adulterio deprehensim tradiderunt,specta toribus reliquis diis jocum,risum, fabula suisse in coelis Iuppiter ut suas exequeretur libidines,diversas formas induit in aquilam versus cuGanymedem raperet: in olorem, ut Ledam in serpentem,utolympiadem:in Satyrum,ut Sagaritidem Nympham deciperet: in aurum, ut Danaem in taurum,ut Europam:Reliquosque deos