De pacificatione et dilectione inimicorum iniuriarumque remissione. Tractatio admodum vtilis Remp. & curam animarum gerentibus, ... vt ex indice capitum cognoscere licet. Cum apendice, De amore et concordia fraterna. Auctore Ludouico Carbone. ..

261쪽

el' Duae vi ,quibus venitur in notitiam criminis. Aecusatio. di denunciatio quibus aerant a

debeat inimicos apud iudicem accusare, de qua re sequenti disputabo capite. .

Quia possit, aut debeat iniuriosum hominem

accusare . cap. . qQ.

QV A M v i s accusatio illiberale quid es.

se videatur,a qua ingenui homines abstinere consueuerunt: tamen eiusmodi non est, quin aliquando sit honesta,ac etiam debita. Verum cu non raro ab ea abstinere liceat, ne quid detrimenti proximo sine ratione afferatur; in vitio. videntur esse i), qui nimis proni sunt ad accusandum: sicuti etiam non vacant culpa,qui dum illiberales videri nolunt ab accusando, cum non deberent, se coni nent.Non erit igitur inutile,nec ab ea in quae

nunc versamur materia alienum, quando accusare quis debeat, aut ab accusatione se sustinere liceat,breuiter in uniuersum quibus dam conclusionibus aperire,si prius quid accusatio, & denunciatio differant paucis docuerimus . Duar igitur sunt potissimae viae, per quas solet alicuius criminis notitia ad iadicem peruenire: altera est via accusationis saltera denunciationis, inter quas, missis alijs, sunt istae differentiae. Prima differentia est illa,quae a fine sumitur; quia accusationis Gnis est punitio rei propter publicam utilitatem: denuntiationis vero,est emendatio eius

qui errauit, Vel impeditio cri nis,si non dii

262쪽

quod accusetor debet probare crimen, de quo alium reum facit; ni candem vult subire

poenam, qua is, quem criminatur, puniendus erat, ut Sixtus tertius epistola ad episcopos simia r. Orientales decernit. Denuntians aut ab hac φου obligatione est liber. Aduertere etiam opor Aeeusa loetet,accusatione posse fieri de crimine contra ' eum qui accuset, vel contra remp. vel contra alium hominem commisso, aut committendo. His notatis, statuo has conclusiones . Prima conclusio. Accusatio ex se non est Primaeone.

mala, & a Christianis recte exerceri potest. Veritas haec est exploratissima, & patet ex constitutionibus antiquissimorum Pontificii, ut ex Eleutheru epistola ad prouincias 'inui ratio

Galli ,Gaij epistola ad Felicem Episcopum,

Stephani op. a. Damasi ep. 3. Adde conc.'seeundam. Carthag. Sextum can. 2.3. q.& Africanum. Denique patet ex toto tit. de accusatione, & riiiiiiii tota causa q. q. 6. Est autem vera haec conclusio etiam de personis Ecclesiasticis; ita ut Clelleis ita etiam clericis liceat accusare, etiam in causa' ς vii criminali. Cap. perlatis de homicidio l. 6. Debet tamen clericus, si irregularitatis cen- Admoniti, suram Gubterfugere volueri Prςmittere pro Getieu. ,etestationem, que fieri debet verbis expressis, cusando pret

vt Glossa in illud caput citatum, & Philip se ubi G

pus Francus ibidem numero quinto, docent. Secunda conclusio. Quando crimen est contra priuatum hominem, non est ille obliga-

263쪽

praestare,& ab utroque abstinere. Haec conclusito declaratur per ea, quae supra adnotaui Raiyo muS,dc hac ratione confirmatur. Nam si posi/P. '7- test omneat acceptam iniuriam condon re, .ut inferius probabitur, poterit etiam nona , Tenia cac. cusare. Tertia conclusio. Quando crimen . . cst contra bonum publicum, probabilius ei se videtur nς minem obligari ad accusandu , publico bono quis potest conuenieter per denuntiationem, vel alio modo prouidere. Faxio Nam in hoc casu cessat ratio accusationis, quae est communis utilitas, cui ut ponimus , Alia ratio. alia ratione consulitur. Adde etiam, sicuti nemo debet denuntiare crimen, quod potest per correctionem impedire, simili ratione, qui per denuntiationem, vel alia ratione incolumem remp. seruat, non debebit accus tionem adbibere. Quarta conclusio. Quanm' ilio pacto non pollet quis communi v xiii 'tati consulere, niti accusando, quilibet estet im obligatus accusare. Est haec aoctrina commmunis, quam ex naturale,& diuinum ius concivis est firmat. Nam cum quilibet ciuis lit pars que- p x xςie, dam rei p.& partis munus lit suum tueri t'-

Ciuis niun tum: nullus ciuis sine crimine publicam uti-

alliodom. litatem negliget. Hinc Cassiodorus . Ciuis non haberiir , qui urbis suae gratiam non tuetur. Quod si Horat. l. 3. Duliei decorum est pro patria mori . Quantum peccabili qui sola accusatione bo-

264쪽

no non prouidebit publico λ Intelligenda haec doctrina, quando crimen non dum cessauit, aut si aliquantulum cessauit, adhuc aliquid residui manet : puta, si quis haeresim

disteminasset aliquam, cuius reliquiae adhuc superessent.'Quinta conclusio. Si crimen sit Quinta ebe contra priuatam personam, nemo est obligatus accusare reum, si crimen iam confectum est. Exempli causa: Petrus occidit Ioanne:

si ego hoc laetum noui, non sum adstrictus aliqua lege accusare Petrum. Hanc doctrinam tradidit glos. l. fin. ff. de priuatis deliaetis, verbo poenam. At Sylvester,& Angelus restringunt hanc doctrinam: quando. ex illo crimine nihil utilitatis caperet fiscus i quia si aliquid emolumenti inde perciperet,

tunc deberem accusare de istorum sententia, cum accusatio ista admittatur. Verum etsi Petrus in foro exteriori accusari possit,& accusationi locus detur: tamen non prodiret ex caritate talis accusatio, cum ex ea nullum aliud expectetur commodii, nisi illud, quod fiscus capiet. Sexta conclusio. Quando crimen est contra proximum, & adhue imminet, ac viget; quilibet debet accusare sceleris aucto rem, si alia ratione, q*od ille machinatur malum, impediri nequit. Fingamus aliquem velle necare Ioanem, quod Franciscus pro comperto habet et si Franciscus non potest hoc malum per correctionem, vel moneo Ioannem, ut sibi caueat, prohibere; debet ad

sexta eore

265쪽

.eptinis eo vivito. Ratio Admonitio

Pro accusatores Iuuen.sat.

2s Da. PACIFICATIONE ad iudicem deferre hoc crimen, ut ipse proquideat: si hac ratione speratur posse prohiberi: quia si spes nulla esset, aut ex accusatione maius pro manaret incommodum, non de beret deferre. Septima cones usio. In neu tro foro scilicet interiori, & exteriori admonitio debet accusationem anteire. Habetur haec doctrina cap. qualiter, & quando a. de accuseth. Ratio manifestissima sumitur ex natura accusationis, quae est, ut non cedat inutilitatem rei, sed in poenam: ad nonitio autem commoditati nocentis considit. Quando igitur quis possit, debeat, aut non debeat accusare, aut ab accusando desistere, his conclusionibus breuiter explicatum sit. Illud prorsus,& omnino is,qui accusat cauere debet,ut non proximi detrimentum, sed publicam utilitatem spectet, quam qui spectent, pauci sunt. Vt dicere liceat. Rara auis in terris. Caueati igitur quisque sibi, ne dum in alium, iudicem saeuire curat, contra se iniuste agat. Et quoniam per accusationem, ni alias facta fuerit, honoris,& famae, & accepti damni restitutio fit, sequitur, ut de compensatione ab

eo, qui iniuriose gessit, fac teda dispiciamus

uua ratione honor sit restituendus. cap. q - ΕΑ est persectae caritatis natura ut quae sua sunt,ut ait apostolus, nime quirat.

266쪽

propterea si is, qui contumeliam passus est,

perfecta caritate intus arderet: non modo signa interioris beneuolentiae , quae negare salua religione non potest, ostenderet: sed etiam omnes quas iure contra fratrem habet actiones, aboleret penitus. Sed quando perfectum amorem in paucis reperire contingit, admonendi sunt offensi quomodo repetere,& offendentes restituere famam,& honorem debeant; & de honoris restitutione per hasce sequentes conclusiones ita statu imus . Prima conclutio. Ex se, suaque natura qui honoris iacturam passus est, potest actione, di satisfactionem pro honore reo remittere. Hanc conclusionem confirmat primo communis doctorum auctoritas, quorum loca, & nomina inferius afferam. Deinde scripturae sacrae hortantur nos ad remittendum om

ne debitum,& is, qui id facit, laudatur summopere. Postremo qui ita se gerit, si uniuerse loquamur, nemini iniuriam facit; quare

non erit reprehendendus. Secunda conclusio . Aliquando condonare restitutionem honoris non expediret, nec liceret. Dcclaratur , ac probatur conclusio his exemplis.

Primo fas id non esset, si persona lese esset huiusnodi, ut eius honor alijs esset neccssarius; vi si esset episcopus, princeps, quorum pro curatio, si inhonorati viverent, non ita utilis, ac grata existeret. Ad haec quando relaxatio

D. Paulus. Caritatis

tura

Prima cone. Prima ra Seeunda G.

Tertia rati Seeuda eo Declaratio D August.

267쪽

Tritia euec.

Declaratur eonclusio. Prima ratio. Sotus Martinus Ledesina.

Alia ratio. Alia ratio. Quinta eoe.

nique quando inde maiora ebullirent mala. Ex his veritas conclusionis elucet . Tertia conclusio. Nullus est melior modus rest, tuendi honorem, quam si quis honorem rependat. Tunc enim optima si restitutio, cum idem spetie reponitur. Quarta conclusio. Congrua veniar petitio apta est ad satisfaciendum ini uriae illatae . Est haec conclusio contra quosdam, qui contrarium docent. Dicunt enim per petitionem veniar non posse satis iniuriae fieri; quam opinionem uniuerse acceptam, a vero declinare existimo.

Hanc doctrinam declarantes dicimus, intelligendam esse de simplici petitione veniar; dc

non consideramus nunc verba, quae speciatim in grauioribus iniuriis tollendis adhiberi solent.' Approbant hanc sententiam doctores nostrae scholae illustres, ut Sotus, Martinus Ledesina,& alij.,Confirmari quoque potest ex locis scripturae sacrae, quibus praecipitur, ut poenitenti, hoc est veniam petentiremittamus iniuriam. Adde etiam, quod taculi contumelia includit despicientiam, ita petitio veniae reuerentiam: & sicuti qui despexit, per superbiam se extulit:ita qui venia petit, submissione se deprimit. Denique ut scripsit Mutius,si Deo per petitionem venis satisfacimus, cur non etiam satisfaciemus homini λ Quinta conclusio. Aliquando hic

modus restituendi honoris non esset conu

men Sa

268쪽

INIMICORUM.

vlens. Declaratur,ac probatur haec conclu Zςς' alioso his exemplis. Primo non esset conuenies, e ' si pater affecisset aliqua iniuria filium, ut ad eius pedes supplex accederet: quia nimis auctoritati paternae detraheretur. Nec enim placet eorum sententia, qui tantum tribuunt honori, ut velint, filios ad singularem pugna parentes honoris causa prouocare posse.Secundo si platus, veluti episcopus,offendisset clericum aliquem, non esset congruit, ut hac rationc ci honore restitueret: sed sufficeret,

si eum blande alloqueretur, si indicaret se illum non parvipendere. Et idem dicas in similibus. Hanc doct rinam approbant multi ex nostris,& cst D. Augustini loco alibi cratato. Ne dum ait Augustinus nimium ser Aug. d. Ruatur humilitas, regendi frangatur auctori q 'dψηtas. Sexta conclusio . Sola veniae petitio sexta convinon esset interdum sufficiens ; sed certa verba essent necessaria ad perfecto restitu edum abonorem; veluti si iniuria esset maioris momenti propter circunstantias personarum. Immo aliquando opus esset etiam aliqua punitione ostendentis ad correctionem, puta acum inferior superiorem iniuria affecisset. Quod sola veniar petitio interdum nim sufficiat, docent praeter alios, Sotui & Couar. Ex quibus licet concludere, quando sola veniae petitio locum habeat: tunc scilicet quando iniuria non est ita grauis, & quando aequalis conditionis homini vel non admodum ord

solus Couaro

269쪽

octavianus vulpes. septima eo

rama pars Coclusionis probaturi Altera pars probatur. Ioseph Ansles Octaua eoα Ratio. Fecunda G.

sqq DE PACI pICATIO Nane differenti est illata, vel ab inferiori, sup

riori. Quae autem verba praeter nudam ve

niae postulationem sint necessaria ad quamcunque iniuriam tollendam,non facile est regula aliqua comprehendere, sed ad regulam rerum moralium, idest ad prudentem viru, quale supra depinximus, est recurrcdu qcs Octavianus Vulp. tractatu suo de pace faciendum monuit. Septima conclusio.Quando non esset alius modus restituendi honorem, quam per Veniae petitionem, hic modus adhibendus omnino esset: quando autem esset alius modus conueniens, non esset quis

obligatus veniam petere. Prima pars huius conclusiionis est omnino manifesta, quia restitutio est de necessitate salutis . Quare nipossct aliter fieri, hoc modo facienda est. Altera pars ctiam est nota, cum satis sit aliquo modo restituere. Hanc doctrinam speciatiin Iosephus Angles in materia de restitutione tradidit. Octaua conclusio. In restitutione honoris, quantum fieri potest seruari debet aequalitas, ita ut non adsit notabilis

iactura honoris offendentis. N am non modo esset contra caritatem, proximum remanere omnino inhonoratum; verum etiam esset contra iustitiam,ad quam retinendam inuen

270쪽

INI MICORUM. x sobesset. Quam ob rem tenendum est memoria, quod Horatius sapienter cecinit. Horatis. Eu modus in rebus, sunt certi denique fines, QJos ultra citraque nequit consipere rectum. Nona conclusio. Satisfactio honoris possct Nona eo M. fieri pecunia . Hoc est: si offensus, cum alia

via commode honor non restitueretur,vellet sibi fieri restitutionem pecunia, posse id fieri statuimus. Noc me latet hunc modum honoris restituendi apud nobiles equites,n5 probatum iri, quod non contendo; sed solunic doceo, posse hac ratione conscientiar, dc iustitiae satisfieri. Contingeret hic casus, Deeluaria quando vir illustris iniuriam fecisset ignobi- ςψ i Nii; aut praelatus inseriori clerico; aut si clerieus iniuriam alicui intulisset,& secundum loci consuetudinem, quae detestanda est, deberet ad sati sfaciendum pro honore ablato, ma Conmemonibus cedi, quod nullo modo licere decerni dilμ ey

tur cap. contingit de sententia excommuni η' μ' eationis ab Innocentio tertio. Nam hoc ca Innoeene. λdit in columeliam ordinis, in cuius fauorem hoc decretum fuit; ac propterea nemo posset ei renficiare, ut Benedictus Uarchius vir Benad. eruditissimus, cu super iniuria Abbati cuidam facta scriberet, recte existimauit. Conclusionem vero positam communis doctorusententia confirmat, & speciatim Bariolus Bariol- ll. cum mota c. de transi 2. Baldus,& Alexander i. si tibi decem f. quaedam de pactis. P Foil itrus Follerius in sua praxi canonica de accu- μ' - . in s satione