Dialectica Aristotelis, Boethio Seuerino interprete, adiectis iam recens Angeli Politiani in singulos libros argumentis

441쪽

,s LIBER VI. vim autem quaedam contrariorum priuatisiae ulterius dicuntur. ut inaequalitas priuatio quesitatis uidetur effer inaequalia enim, quae non qualia sunt, dicuntur: perspicum quoniam quod secundum priuationem quidem dii , citur contrarium, necessarium est definire per alterum reliquum uero non iam oportet, per id quod fecundum priuatisnem dicit r. Non enim accidit alterutrum per alterutrum cognosci. confiderandum igitur in contrari' huiusmodi peccatum.Vt 1i quis definiuit aequalitatem,comtruriam inaequalitati: nam per hoc quod secundum pri-LXVir uationcin dicitur,definiuit. Ampi sc dii mentem n

cesse est eo quod definitur uti. Putct aute hoc, si accipiatur pro nomine oratio:nam quia nil restri dicere inaequo sistitem priuationem aequatitatis, erit aequalitas contra-L X VIII rium priuationi aequalitatu: quare eodem erit usus. Si autem nextrum contrariorum focundam priuationem dicatur, Uignetur autem oratio staliter. Vt bonum contrarium malo: manimum quoniam mulum contrarium

bono erit: i ii sic contrariorum similiter oratio assegnanda: quare rursum eo quod de ur accidit uti inest enim in muli oratione bonum: quocirca quoniam bonum est malo contrarium : malum autem nihil disteri, uel quod est bono contrari , erit bonum contrarium, boni eontrario: perstimum igitur quoniam eodem usus est. L κ1 κ plausili secundum priuation dlicitur Uignans,non L κ κ ignauit cuius est priuatio. Vt habitus, aut contrarij,

aut cuiuscunque est priuatis. Et s non in quo nutum est feri addidit, uel smpliciter, uel in quo primo natura sferi. Vt si ignorantium dicens priuationem, nonscientia priuationem dixit auis non addidit in quo natura est fori, aut aiaciis non in quo primo afluauit: ut quod

442쪽

Υ o P I C O R V M. 43'non in rationsi, sed in homic, uti in anima: nam sq ιodlibet horam omitat, peccauit. Si;xiliter aut in π i caecisum non usus priuationem in oculo dzxit: opor- tot autem bene a)fluantem, quid tit, Cr cum nimis tio vignare, quidnam est quod priuatim est. Viden- Lxxidum autem erct non secundum priuationem dictι , priuatιone d mali. Vter in ignorantia i id bitur esse huiusnodi peccatum,hs qui non cAndum negationem ignoruntium dicunt: num quod non habet scientiarn non uidetur ignorare : sed magis qAod deceptum est: propter quod neque inanimata, neque pueros dicinius ignorare: quare non fecundum priuationem scientiae ig/wrantia diaeitur. Amplitu, smilibus nominiscobus, similes ora- cxxi ttionis com aptantur. Vt si adiutiuuest cilectivum sanit, iis, diutiue est sanitatis nyctiue,cr adiuuans escistis Onitatem. considerandis ex in ideas aptabitur dictus teritanus. Num in qxibusdam non accidit: ut quemadmodum Plato definiuit, mortale addens in animalium delinition bus.Idea enim non erit mortalis, ut ipse homo: quare non

aptabitur ad ideum definitio. Simpliciter autem in quibus apponitur ejectivum, aut pagiuum: necesse est dissonare in idea terminum: nam impagibiles, Cr immobiles uidentur esse ideae ijs,qui dicut id K esse: aduersum hos autem, ex nies orationes utiles sint. De Desinitione,loci alii. CAP. V. LXXIIIA Dis corum quae secundum aequivocationem dicuntur,linam definitionem omnium communem agi-gnauit: Univoca enim, quorum lina est, secundum nomen

oratio: quare nullius eorum quaesub nomine sunt, ignatus est terminus:eo quod bi liter ad omne, aequiuo- cum adaptatur.Palbus autem hoc est ex Diotriij uita te E ininus

443쪽

o L I B E R V I. mnussiquidem ea motus est generi nutriendi naturuitis inhviens. nihil enim hoc magis animalibus, quam plantis inc': uiri autem non fecundum unam speciem uidetur dici,sed altera qui in animalibus, altera ptatis inob: coim tingit igitur πρcundum eisionem sic a signare term iram,a0ivniuoca,cr secundum unum specioni omnis LMei diceretur. Nihil autem probibct π cum qui consticit

aequivocationem,'ulterius ullit definitionem assignare: latere non propriam, scd communem utrisque orationem Hsignare es nihil minus βι utroαιό modo strerit, peccauit. L x xi i ii Postquaru alitem quaedam lutcnt aequi locorum, intere santi quidem ut uiuocis utendum. Num non adaptabitur alterius ternanus ad alterum: quare ut bitur non disti mguendam hoc pacto,oportet enim in omno,uniuocim ad x xx v pmri eidem tem restondenti, distinguendum est. Quoniam axiem quidam restondentium univocum quidem dicunt Ube aequiuorum, quando non accommodatur ad omne signata oratio aequiuscum autem univocum, etiam A ad utrunq; accommodetur : prae confisione utensi pro talibus,aut praecolligondum quod aequivocum,ucI unlu Lxx vi cum,aut sit ris urrit. Magia enim concedunt non pra uidentes, quodluturum est ut accidat. Si autem non semconstilionedixerit aliquis univocam aequivocum et cita quod non accommodatur er in hoc a lauti oratio: con- siderandumst huius oratio accommodatur G ad reliqua. Nam inanilrnu, quoniam univocum erit reliquis:s autem non, plures erunt finitiones reliq2is nam duaes

Lxxvii cundum nom n Orationes accommodabuntur ad eundem,

quae prior agignata est,er quae posterior. Rursum si quis

desiliens aliquid eorum quae multipliciter dicuntur, G oratio non accommodatar ad omnia, er quia aeqMIo

444쪽

TOPI ORVM. eum esse non concedat, nomen etiam dicat non ad omnia accommodari,quoniam nec oratio, dicendum ad e, mo-ds,quod nominatione quidem oportet uti quae trudita ei, π quae sequitur,s non rimoriere quae talia sunt, dimetsi nonnulla a conda non fuit similiter inultitudini. Si all- L x x v vi item alicuius complexorum ηἰignetur terminus, considerandum Hi auterendo alterius eorum quae complactuntur

oratiυtaenissa relisua reliqui. Namsi non, mani γjium quoniam nes tota totius: ut si quiliam definiuit lyneum finalem metam, sine plani haberetri fines, cuius m

dium superadditur sinibus: si sinulis lineae oratio est, finis

plani habetis sines,recte oportet te reliquum, cuius m dium stiperadditur finibus: sed insinita nes medium nes Des tabot,recta autem ei L quare non est reliqua reliqui oratio. Amplius,si cam sit compositum quod definitur, Lxxi κ

aequimembris oratio afunctur dcfinitio. Aequimembris autem dicιtur oratio sie, quando qxot lucrint composta, tot CT in oratione nomina, Cr uerba fuerint: necesse ejὶ enim in talibus ipsorum nominum commulationcm f.rri aut omnium, aut aliqVorum, eo quod nihil plura minc, quam prius nomina dictasunt: ucrum oportet eum qui desinit, orationcm pro omnibus Vignare, maxime demoniuola quod si non is tem in plurimis :sic enim crin 1implicibus qui nomen commutat, non finiturusUL Ut pro tunica,vestem. Amplius autem maius pec- L κ x X catum per ignotiora nomna cominuritionem jec rit. Ut pro homine albo,terrigenam candentem nes enim definiuit, cum minus sit clarum quod sic dicitur. Considerandum autem Cr si per commutationem nominum, non idcin iam igniscat. Vt qui contemplatiuam scicntiam, opinioncm cotemplatiuum dixit: nam opinio, scicii-

445쪽

lia non id in Ot oportet, sit debet,'totum iam esse

nam contemplativum qui in commune incitroue ora L κ x xii tionibus est, reliquum uero digerens. Ampsiss, si est rius nomnum commutationem jaciens, non disturentiae,

scd generis cominu cationem jecit. Ut in eo quod nuper dictam eii: ignotius enim contemplatiuu quam sciretia: nain hoc quidem gonus, illud autem di strentia, onmibus

autem notiuo genus, num communis: quare non generas,

Iedd rentiae oportcbat commutation feri, eo quoditatio. ignotior est. An haec quidem ridicula reprehensios nihil enim prohibet distentium quidem notifimo nomine di-ti,genus autem non ic a tem rebus se habentibus muniim tum quoniam generis,qnon citistrentiae secundum n men commutatio Aciendas autem non norum pro nomi ne, sed orationem pro nomine comunt, munipium quoniam dimentis nugis quam generis definitio ostiisseda est, eoqu)d cogitobcendi gratia definitio Vignatur: nummus distrentia quam genus nota. Si aut dismrcntiae terminum asignauit, considerandant f er uera

ius uillius communia c)t Uignatus termium. Vt cum im- parcia numcrum,numsrum modium habentem dixerit, deteri nandrum cst quo pacto medium habentem nam ii merus quidem communta in utris orationibus est. Imporis autem confia 'ta est oratio habent aretem, a linea, Crcorpus medium,ciun non sinit imparia: quare non utiqxeerit dHinitio haec imparis: si autem multipliciter dicitur medium habcns, detcrminandam quomodo mediam hobens,alioqui reprehenso crit, aut sallogi mus: quod non L X X x a ii definiuit. Rursumsi id cuius qui in orationcm inigna uit est eorum quaesunt, quod autem 1 tb oratione, non e

rum quaesunt. Vt i album, qui pium definiuit colorent igni

446쪽

T OPICORVM.qui permissi: , impossibile enim incorporeum corpor iperini ceri, quare non erit color igni permictus, attamen album 6L Amplius, quicunque non diuid mi in ijs qim ικκκi ira sunt ad aliquid ad quod dicitur, sed in pluribis comprehendentes dicunt aut omnino,axi in aliquo album dicunt.

Vt si quis medicinam Ebciplinam reus dixit: nam si nullius entium messicina est disciplina: munifictum quoniam tota oratio mendax est si autem alicuius quidem,sycuius autem non,in aliquo mendo: num oportet de omni,

siquid in per se, Er non fecundum accidens entis esse dicitur, quemadmodum in alijs se habent ea quae ad aliquid sunt: nam omne disciplinatum ad disciplinam dicitur.Si militer autem Cr in alijs, eo quod conuertuntur omnia ad aliquid omne enim di ciplinatum, ad uilliquid. caeterum si ii qui non per se, scd secundum acciares agignati nem fecit recte signauit, non ad unum, sed ad plura unumquodque corum quae ad aliquid dicuntur, afligna-itit. niihil enim prohibet idem, Cr ens, Cr album,er bonum esse: quare qui ad quodlibet horum a1signauit, recte ηὐs-gnauit quidem is qui secundum accidens aflignauit, recte ignauit. Praeterea autem imposiibile est huiusmodi orationem proprium aflignati cibe: nam non solion inesse cina, sed plures aliarum disciplinarum ad ens dicuntur, quare unaquaeque entis disciplina erit: maniβctum igitur quoniam Qis nullius est disciplime definitio . propriam enim er non communem oportet definitionem esse. Qigandoque auton definiunt non rem, sed rem bene se L x X X Vhabentem aut pes ham. Tulis autem π rhetoris Cy μ-ras terminus, si si rhetor quidem, qui potest quod in unoquoque est uerisimila considerare, π nihil praetermite- rejur aute qui clam sumit: perstimum enim quonia cum talis

447쪽

LIBER VI. talis uterq;.hic quidem bolim rhetor, ille autem botrus fureris: non enim qui cum sumit, sed qui uult clam sumere, L xxx vi sur est. Rursumsit quod propter se eligedum nt, ut activum vel sectivum, uel quolibet modo propter aliud ei, gendum assignauit. Ut qui iustitiam egum construatiuum Acin typientiarn, cIrctivam felicitatu nam conseruat, num refectivum eorum sunt quae propter aliud eliguntur. An nihil qui in probici quod propter se eligendurm propter aliud esse eligendums attamen nihil ininus peccauit, quisic definiuit quod propter se est ellcndum. nam um is optimam,in f bstantia maxime.mebus aurem quod propter se eligedum, quam quod propter illud qua re id cr definitionem oportebit mugis fgnificare. De Definitione, loci alii. C A P. V I. v x x x vii Onsideratam autem est, 1iu qui Hieuius desini- tionem o ignauit, aut haec, aut quod est ex his,aut hoc cum illo efiniuit. Nam si haec quidem, accidet utrisser neutri inesse: visi iustitium,temperantiam,er fortiti dinem definiuerit: iam si sint duo, uterque autem alteri: habeat,utris iusti crura, cr neuter:co quod utris quidem

habent ianitiam, uterque autem non halet. Si autem nomdam quod dictum est admodum abfiurdum uidetur,eo quoder in alijs accidat huiusmodi nihil enim prohibet ut seque habere unum, cum neuter habeat attamen contraria

inesse eidem,omnino ab urdum uid bitur esse: accidet ursetem hoc, si hic quidem ipsorum temperantiam timiditatem habet, ille autem fortitudinem, prodigalitatem: nam utrique Er iustitiam, iniustitiam habetu nuntii iu- istia, temperantia , fortitudo cst, ex iniustitia timiditas prodigalitas erit: π omnino quaecunque ad argu mentans idonea quod non iacia sunt π partes Cy .i

tam η

448쪽

TO PIcORVM.tum, omnia utilia ad id quod Actum est. videtur dulciuqui sic definit partes,toti ea dem dicere esse. Iduxime autem accommodata fiunt orationes, in quibuscunque monilesta partium est compositio, quemadmodum in domo, ter in caeteris talibus: manis num enim quoniam cum sint partes,nihil prohibet totum non esse. quare non idem partes toti. Si autem non haec, sed q od ex his est dixit id Lxxxviii esse quod definitur, primum qaidem considerandum,si non natum est qVippium unum fieri, ex ijs quae dim sunt. Quaedam enim sic se habent ad inuicem: ut nihil caecis LX xx Ixtinum quippiam fiat: ut linea, er numerus. Amplius, i X Gdefinitum quidem in uno aliquo nutum est primo fieri, ex quibus autem dixit ipsum esse,non in uno primo nati sunt feri, sed utrunque in utroque. Nam man fitian quoniam non erit ex ijs illud in quibus enim partes, er totum neces est esse, quare non in uno totum primo esse, sed in pluribus. Si guton π partes, Cr totum in uno aliquo X c rprimo, considerandum s non in eodem, sed in altero tο- tu ,oin ultero partes. Nani in quo totum, in illos

partes esse uidentur. Rursum,si cum toto corrumpun- π C Itur partes. Econuerso enim oportet accidere, partibus corruptis totum corrumpi toto uero corrupto, non nec

se est π mrtes corrumpi Aut si totum quidem bonum, X c XII

uel malum, partes autem neutrae, aut econuerso, partes quidem bour,uel mala,totum autem neutrum. Nam neqIere neutris posibile bonum Dippum, i malum feri: n qxe ex bonis uel mulis neutrum. Aut si magis quidem a terum bonum quam alterum malum: quod auton ex his, non magis bonum quam malum. Vt si imprudentia ex fomlitudine ex falsa opinione, magis enim bonum sortitudo, q*am malum fissa opinio: oportet ergo er quod ex his

est,

449쪽

est, e pii illud quod magis est, er esse uel sim citer&μDubitatio. num,uel magis bonum qum malam. An hoc quidem non

necessarium: nisi utrunque fit per se bonum uel malumimulta cnim et intuorum per se quidem non sunt bona,

mina autem quibusdam iunt bona: aut econuerso utrumque videm bonum,misia autem malum,uel neutrium moxime autem muni ictu quod nunc dictum ess in salubri-bm π morbi icis: num quaedam medicamentoriam sic se habcnt, ut utrunque quidem si bonum: δε aut utraque x C IIII dentur mista, malum. Rursum,si quod ex meliore ermiore est, non est totum peiore qui in melius, meliore alitem peius. An neque hoc nccessarium, nisi per se Antex quibuε componitur, bona s nam is ijs quae non per se sunt bona,nihil prohibet totum non feri bonum: ut in thquae modo rim sunt. Amplius,si cognomine esὶ totum X QV alteri. Non oportet enim, ut neque in ollabis: nulli enim elementorum ex quibus componitur, ollaba cognominis x C VI Amplius, si non Exit modum compositionis. Non

enim sufficiens est ad cognoscendum, quod dicat, ex his: nam non quod ex his, scd quod Ac ex his, est cuiusque coimpositorum substantia, ut in domo. non enim ii quolibet

X C VII 11iodo componuntur haec, domus est. Si autem hoc cum

illo ignauit, primum quidem dicendum qxod hoc cum isto,aut hoc π illud dicitur, aut quod ex illis. Num qui dicit mel cum aqua, lici incla aquam dicit, uri quod ex melle er aqxa,quare si cuilibet eorsi quae dissi sunt idem confitcbitur 6be hoc cum illo, ea in conuenset dicere, α C VIII, quidem ad utrunque horum prim dim sunt. An plius, diuidenti quoties dicitur alterum cum altero, considerandi in s nullo modo hoc cum illo. Vt si dicitur ait rum cum altero, aut ut in aliquo eo in susceptiuo, ut iu

stitiu

450쪽

T o P I c o R V M, stilia ex fissitudo in anima, ut in loco eodem, aut in tempore eo,m: nullo autem modo uerum sit quod dictum cst in his, munifistin est quoniam nullius erit asignari do nitio.eo quod nullo modo, hoc cum illo est. Si autem dia x Cuisio quoties dicitur alteris cum ultero, ueram erit in eodem tempore utrunque esse, confiderandumst contingit non ad eundem utrunque dici fincm. Vtii fortitudi-ncin definiuit audacium cum rem intelligentia: contingit enim audaciam quidem habere spoliandi, rectam autem intelligentium circi salubria, sed nondum fortis qui in eodem tempore, eum illo hoc habet. Amplius, si erad Cidem ambo dicuntur: ut ad medicativa.INihil enim proh bri Cr audaciam quandam , ex reflam intelligentium hu-bere ad medicativa, attamen nec si fortis qui hoc cum illo

habet: neque enim ad alteram, eorum utrunque oportet

dici,neque ad idem quodcunque sit: sed ad fortitudinis finem,ut ad praeliorum pericula: uulf quid magis est illius finis. Quaedam autem sic ignatorum, nullo modo subdistim cudunt diuisionem: ut si ira tristitia est cum πλnione parvipendendi: num quod propter huiusmodi πλnionem trinitia fit,hoc uult indicare: propter hoc autem fieri aliquid,non est: idcin ei quod est hoc qxidem cum illo ege fecundum ullum dictorum modorum. Rursum, Q Is horum compositionem,dixit totum. Ut animae a comporis composisionem animal. Pri num quidem confidorandum si non dixit qualis compinitio: ut si carnem deseniens, aut os ignis, π deris,'terrae dixit compositi Mens non enim usticit compositionem Acere, sed qVae qualis detorminandi : non enim quolibot modo compo- siris bis caro fit, ed sie quidem copositis,curo: sic uero os. Videtur autem nes esse omnino compositioni idem neu

trum