Institutiones theologiae naturalis et ethicae ab Andrea Aloysio Farnocchia ... in suorum auditorum commodum elucubratae

발행: 1794년

분량: 256페이지

출처: archive.org

분류: 철학

61쪽

sia, erit utique inepta argumentatio a sensu distributivo ad collectivum. Hinc salsis erunt hae illationes: Quaelibet aqua gurta modi is

nam habet extemionem. Ergo totum mare modiis

eis am extentionem habet: snguli milites non sunt exercitus. Ergo tota collectio militum non est exercitus Uc. At ubi de essentialibus loquamur, certa est illatio a sensu distributivo ad colle. clivum. Hi ne valent argumentationes: Singu-Ii lapides sunt corpus, finguli homines sunt ratio. nis compotes. Ereo acervus layidum est corporeus, ergo universa hominum colle Aio ratione pollet.

Porro contingentia rerum ad earum essentialia, non ad accidentalia pertinet, cum deficere ab Iolute posse, nullaque intrinseca naturae ue- cessitate existere, nempe esse contingens, ex essentia rerum finita, ac limitata necessario consequatur. Ex quibus patet . cur non valeat

argumentatio: Singula eritia sunt finita. Ergo illorum quoque tota collectis finita eisse debet, nam finitum & infinitum non refertur ad essentialia entium, sed ad eorum accidentalia,

eum r sniciat entium numerum, vel eorum extensionem. Patet etiam, cur non valeat alis

tera argumentatio: Singula possibilia possunt ex-

collectio. Quamvis enim possibilitas ad esse nisti alia entium pertineat, attamen si ponantur existere actu possibilia omnia, nullum aliud possibile excogitari poterit, quod omnino re-uguat, adversaturque rationi rerum possibi-ium. In hoc ergo argumento consequentia non procedit, quia a finito, nempe ab existentia singulorum possibilium , fit transitus ad infnitum . scilicet ad collestionem omnium possibilium, quae sunt infinita. Hoc autem non contingat, cum a contingentia singiuarum rersim existentium, earumdem collectionia

62쪽

es Icontingentia deducitur; contingentium enim rerum existentium praefinitus est numerus. g. 3o. Quod pertinet Auctorem natura D.

Iematis concedimus creationem esse vocabulum sine nulla significatione, si ad natura vires referatur, cum naturae vires finitae sint, ac proinde omnia , quae in natura fiunt, praeexistentem aliquam materiam supponant. N 'gamus autem esse vocabulum sine ulla significatiore, si ad vires supra naturam astentes referam tur, si nempe referatur ad principium infiniista potestate praeditum Quod quidem principium, ut creηre possit, non egri, ut ad verissarius contendit, partibus, motuque. Aliud enim est generare, ereare aliud. Dum generatur, & partibus, & extensione, & motu opus est, quo eadem in re corporea fiat generatio. At dum creatur, dum ex nihilo, ut

inquiunt, sui, & subjecti aliquid educitur, totum quod requiritur . est in unita in principio potestas, est perfectio summa , unde possit sum ciens ratio creati effectus intelligi, explicarique . Ex quibus patet, Philosophorum axio. ma: ex nihilo nihil seri, in nihilum nil poisse reverti verum quidem esse, si cum iisdem Uniis Iosophis ad naturae vires referatur, falsum au tem omnino, si cum A uctore natura I stematis ad vires supra naturam agentes turpiter existendatur.

f. 3I. Alterum principium metaphysicum

existentiae Dei ex animae nostrae contingenistis existentia inferimus. Ab existentia corporum contingentium, ac materiae contingentis

inferri non potest existentia Dei. nisi certi. tudine phnica, cum existeutia corporum, stmateriae nonnisi certitudine physica innotescere possit. At ab existentia animae nostra coatingentis metaphasca certitudine coastat

63쪽

Deum existere, eum metaphisica eertItndiae

nobis constet propria existentia. Hoc argumentum clare, ac eleganter exponit cl. P.

Soaves in Theologia naturali pag. 36T. , unde ejus verbis illud rrferemus. g. 32- Un essere esistente da se mede si mo . ii quale con altro nome chiam asi Enteriectissario, de e certamente essere inde penis dente da ogni altro e quanto alia sua esistenZa, e quanto at suo in do d 'esistere.., vale a dire aver dee in se stesso e la ra.

is gione di esistere, e quella di esistere in un tal modo, senZa che questo suo modo diis esistere gli pom venire da altri o eam hia.

., biare ii suo modo di esistere, senEa peris dere la ragione. ehe ha in se medes mori di esistere alia sua propria mani era: ragio is ne, la quale, come si e deito innangi, nis, is egli puti perdere, ne puti levargii si da ve- run altro, se procede da virili sua propria... ed e unita intima mente alia sua propria

- Or eio hasta a mostrare evidentem ente, , , che queli Essere, che in noi pensa, non ,, esiste certamente da se me desimo. Imperis is ci ocche a quante muta Eioni noi samo con- , , tinua mente soggetti, e quante sensagioni,, si amo cost reici a io mire, te quali non sci. lamente siam conscii di non averci dato , , da nni medesimi, ma che vorremo ηnEi M toglierci, e non possi amo, chi h, che nol , senta per continua esperienEa 2 Mentre iose sto interienen domi con un Amico in pia -- eevoli ragionamenti, un mi sopraggiunge M improvisa mente alle malle, e mi percu os, te, O mi fertice: come poss'ia dubitare,

64쪽

,, ehe ii dolore, che ne sento, non mi in i ,, venga da una causa esteriore, e da me di. is veri a P . ,, Nθ vale it dire, che det Ia persona, ehe,, mi ha percosso, io ho la sola certeEEa tisica. Ρeroech h questo io concedero volentieri;

,, ma io sono meta fisi ea mente certo, che queis sta sensa Eione dolorosa non mi son dato da, , me medesimo; sono pur cereo metafisi caω, , mente, Che ella non ha alc una connesilo-

, , ne colle sensaZioni mi e precedenti, siech8,, posset dirsi, che sia da eme ei pendula; ho,, duoque una plena, e assoluta certeZZax. , , Ch'ella non vi ene da me me desimo, ma,, da una causa da me diversa. Ora se io est. ,, stessi per mi a propria viridi, e se la mi a ,, mani era di esistere non clipendesse che da ., me solo, come potrebbe egli avvenire, ,, che altri improvisa mente rei spogliari deli ,, esisteneta piae crie, in cui mi trovava, e ucs, altra total mente contraria a mici dispello

is Ma non E questo ii solo ea so, in eui lari nostra dipendenaea da gli altri esseri sta ma- ,, ni festa et ella fi is palese in tu ite te nostre,, senisalonio Peroccho niuna sensaEione pon, , siam not darei da noi medesimi senga il, , concorso di causis esterne, e ni una possia-,ω mo toglierne od impedirne, aliorchb le,, cause e sterne agiscono real mente su not., , Nella sacolla di sentire, come si h detto , pili Volte, noi si amo pura mente passivi:,, Lutta la nostra atti vita si riduce ali accor-- geret delle impressioni, che rice .iamo, senis ,,. Za potereele uo dar, ne togliere per notis steri. Or dipendendo continuli mente Iut- ,, te te nostre inaniere d'esistere dat te cause

65쪽

sistenEa, e lis mantera trefistere in noi dIM penda da noi medesimi se Ma v 'ha di piti. Se i Essere che in mi ,, pensa esisteri da se me desimo, almen is circa alia lacolla sua propria, essenZiale, se e distintiva, che E il pensiero, ei dove.

M rehhe certamen te emere independente da gn 'altro. Ma ne men questo noi possiam ,, dire; anzi ai contrario ogni ragione abis.,, biam d' affer mare, che langa il eoncors ,, di cause esterne egit non pente rebbe giam-M mai. Imperciocchi egit e certo che Pa-.M nima non puo pensar senaa idee prenis. M dendo or questo termine net senso gene- .ri ratissimo di tutio cio, che puti essere Og- ,, gelio de 'nostri pensieri), e chel 'idee tutins, te ci ven gono in prima origine ualle senins, saxioni. Un cieco nato niuna idea puti maia ver de colore, ni una de uoni un soldo,s, e chi fosse privo pur an eo deli odorato, ,, det gusto, det catto, chi avulo mai non .

,, foris una qualche specie d 'idee che not,, non sappi amo. impereioeche metti amo oris not medesimi nel casci suo, ostia tras oris,, tiam oci a quel momento, in cui l 'anima

,, nostra non ave V a Peranche avulo ver una

,, sentagione. Se ella esiste va per se me desis, ma, se aveva aliora qualebe idea, non po-s, tea certamente averta che per virili sua

66쪽

., di averte avute mai2 E se 'avessimo, eri per propria nostra virili, per nostra pro.

,, lo E non sapen dolo, non 8 egii dunqueri certissimo che non l' ahbiamo no non δε-ri prei quat cosa a citi potesse. inai replicarsi. ,, Ma io vo pili innanzi. e domando: se,, l ' anima nostra ave Te cost durato per tutis ,, reternita senaea verun a idea, averebhe ella ,, mai potulo chiam arsi un e Ter pensante Τ,, Nmn certam eme dira di st; percioccho un,, effer pensante, e pensante da se medesimo, ,, ma che da se medesimo non ha idea nem. ,, na, che da se medesimo per conseguen gais non puci mal pensare, e una manifesta coa-

,, Ne vale it dire ch'egii sarebbe tutia. M volt a un ΚTer pensante, perche a verebbe. ,, in se la lacolla di pensare, tosto che lyiis dee gli si presentatam. Impereiocche tui. M to questo va bene, finche si suppuone che,, i 'anima abbia avulo origine altronde. Non ,, v ha allor ni una dissico ita a concepire ch'

,, non abhia Peranche pensat mai, e nou,, pom pensare senEa che vi preceda l' a. M 2ione ei qualche causa esteriore, che le,, ecciti delle sensaZioni . Ella e un Siser penis,, sante, ehe dat suo Autore ha avulo la n. ,, colla di pensare con questa condigione. ,, Ma un essere esistente da se medesimo,s, cbe lia per se medesimo la tacotta di pens, sare, e net tempo steta per se mede os, non puci mal pensare, non 8 egii la pili ,, sciocca contradiZione dei Mondo Se quest' Emme ad unque esistesse per se ,, me desimo, egit sarebbe un Essere affaticia, assurdo, . contradit torio. Duaque . lin.

67쪽

,, possibile, the essta per se medesimo. Dunis is que egit deve necessariamente a qualcheri altro l' origin sua.

,, facilissima a dimostrars. Imperciocchε ori l 'Autore delia nostra esisten Ea esiste pera, se medeumo, o ha r ceu uta anch'egii l eis,, sistenga da altrui. Se esiste per se mede- ,, simo, egii h quello appunto, che chiamiam is Dio; se ha ricev ut o l' esstenza da altri , ,, cnnveria fin si mente arrivare acl un Efferct ,, esistente da se medesimo, che a questi al- ,, tri, ed a not abbia data Ia prima origine, O, se non Vogliamo ammettere una progre ,, sione di cause e di effetti in infinito, la,, quale abbiam gri dimostrata impossibile. 1, per questo appunto, che tolla la primas, causa, tollo sarebbe it primo effetto, es, Conseguentemente pur tuiti gli altri. Estis ste ad unque necessariamente nella naturas, un primo Autore, una prima Causa dellari nostra esistenEa, e questo esiste necessari ., mente per se medesimo .

De Distate Sprmetismi. f. 23. Cpiηoza , ut jam g. 2. innuimus,

. in statuit non existere in Universo nisi unam, ae individuam subitantiam infinitis attributis praeditam, quae inter extensis, giιatio piaecipue numeranda sint: Hinc omnia corpora, quae in Mundo existunt, juxta Spi-noEam nihil aliud sunt, nisi modificationea hujus unicae lubitantjae, quatenus exceusa est.

68쪽

omnes vero spiritus sunt illius modificatio .

nes , quatenus est cogitans; & haec unica subis stantia cogitans si nul & extensa, quae actio. De aeterna, ne celsiria, continua producit ac continet in se omnia Mundi corpora, omnes spiritus, ac uno verbo Universum, iplo philosophante, est Deus. Quamvis hujus systematis falsitas manifeste appareat ex jam allatis probationibus existentiae Dei, . cum e Tiis aperte constet, Deum ab hac rerum ualis versitate esse omnino distinctan, . abs re tam n non erit, eam uberius ostendere IV. ex conle queat iis, quae ex hoc systemate deruvant; 2'. ex principiis, quibus innititur.

f. 34. Acque in primis, si Deus ab hac

Munui machina non . distingueretur , esset in .licissimus, ut ejus natura expostulat, & simul omnium miseriarum subjectum; esset sanctis. sinus, ct simul omnium iniquitatum centrum; esset immutabilis, & simul omnium mutatio. num theatrum, esses unus,& simul in tot par tes divisus, in quot divita est ., imo divisibi. lis extensio, quae juxta Spin OZam est ejus a tributum estentiate; ellet simplicissimus & 11-mul tot partabus conflatus, quod hanc Mun.

di molem constituunt. Praeterea in una, ea :demque sub stantia extenso, & cogitatio simul coexistere polsent, ac promue inter se noli pugnarent soliditas ct cogitatis, divi bilitas α gltatro, inertia ae cogiιutio, ac falsum proinis. de foret, quod lib. I. Psychologiae Ca P. 2. .

g. IT. verum esse Omnino demonstravimus. Mundus, ac omneS ejus partes, uti etiam ordo & motus earumdem necessitate absoluta existerent, a proinde esset contradictio asserere, vel minimam mundi partem potuin se esse diversam ab ea, quae nunc Ust; esset sontradictici assirmare, numerum stellarum ac ca . -

69쪽

planetarum potuisse esse diuertum ab eo, qui nunc st, vel eorum magnitudines, figuras, u-tus, motus aliter se habere potuisse; eueceontradictio essingere, in hoc globo terra queo numerum plantarum ac a Dimantium potuisse esse majorem, aut minorem, vel con Cipere eorum magnitudines, figuras, situs diversimode, quam nune sint. Sed, quod magis etiam intollerabile est, Deus semper a geret necessitate naturae, nullaeque caulae st-nales darentur, unde Deus non effecisset oculos ad videndum, dentes ad cibos terendos, Solem ad illustranda & calefacienda corpora &z. . f- 23. Hae partim Contradictoriae, partin omnino absurdae consequentiae necessario proinfluunt ex hoc ιystemate, imo ex solis quatuor ejusdem propositionibus, quarum prima est : Prater Deum nulla dari, neque concipi po-

ιδι substantia i , altera: Quidquid es, in Dea est, H nihiι sne Deo esse, nuι concipi potest et) ,

tertia: Res nullo alio, modo ,. neque ali& ordine a

Deo, produci potuerunt, quain proauctos sunt ca . quarta tandem: omnia, quae hic indi are suscipia praejudicia, pendeno ab hoc uno, quod scilicet communiier Iupponant homineι , omnes res nais Draus, ut ipsos, propter snem agere , ipsum Deum omnia ad certum Anem dirigere pro eerta

patet, quam si inatis per considerentur prinia eo Ethie. Par. . . proph st Prop. LI. l .

70쪽

elpia, quibus innititur. Sninoza pro um cofundamento proprii systematis ponit obscuris.1imam, sitnulque ambiguam substantiae definitionem . Is enim ita definit substantia inr

Per subsantiam intellito id quod in se es. S

per se concipitur: hoc es id , cujus conceptus non indiget eon eptu alterius rer, si quo formari debeat I . Uerba: in se es: duplicem, sensum h. bent. Vel enim significare possunt, δε santiam existere a se istis, omnem prorsus erae ludendo caus m, quae illam produxerit, vel

significare possunt, substantiam exissere per I ibam, hoc est non indigere subjecto, cu

inhaereat, ud existat, ad differentiam modorum , qui concipi nequeunt, nisi concipiatur subjectum, cuε inhaereant juxta scholasticorum doctrinam is Pariteu verba et per se concipiatur: cluplicem sensum habent, vel enim ita intelligi possunt, ut conceptas substantiae exiscludat tantum relationem ad subjectum, cui inhaerere debeat, vel etiam relationem ad caulam, quae illam produxerit. Hac posit ambigua definitione Spin Oza reapse substanistiae nomine intelligit eos a se ipso existensti necessarium, quos omnem. Prorsus excludat relationem aci causam quae illud. produxerit. HOC non solum patet ex verbis, quae adjungit: hoc egi id'. cujus conceptus non indiger conceptu auertus rei, a quo formari debeat: sed etiam e T consectariis, quae e M tradita σefiniatione de cit. Inquit nim orol. strop. 6. Hinc

iὶ Ethic. Par. I. Desinit. a.

SEARCH

MENU NAVIGATION