Io. Francisci Fagnani iurisconsulti De iustitia, et validitate censurarum S.D. nostri Pauli quinti in Rempublicam Venetam

101쪽

ox sua DPMIM De iudicio feriuri dicta lege Constantini 7. constat,tam ea lege,qirim aliis derexemptione loquentibus concessam esse libertatem a qua-icunque subiectione etiam supremi Principis concedentis. Praepos. in cap. deinde num. . post med. dist. a S. Curi. iun. .

in simili explorati iuris est,imperatorem donantem Ecclesiet Romanae summum,& maximum imperium a se abdicasse, in Ecclesiam Romanam transtulisse censeri, cap. fundataia , 9 1. & ibi DD. de elech. in o. imo etiam cum donatur infeririori Ecclesiae,idem iuris esse frequentius, traditum est,gI.ia cap .solitat in vel bo suscipiunt, ubi Innoc. de maior. & obed

Hosti en. in cap.nimis, in verb. ab eis,de iureiur, IO.Monach. in cap.Romana.S. debet, num. I .in verb. temporalibus, de appellat. Isern.in cap. I. qualit. vasall.fideli iurar.deb. Gui hel. de Bened. in cap. Raynutius, in verb. & uxorem nona ne Adelasiam a. decis . num. 2 q. de testam.AMict.decis. 36IBertran.cons. 33 I.num. 6.lib. a.& receptiorem esse sentemtiamnestatur Couata diuersum sentiens, pract.quaest. cap. q.

Tertio obijcitur, ita est connexa cum Principatu iacultas puniendi, ut ab eo diuelli non possit. & sicut Papa ex mit quem vult ab auctoritate Episcoporum,& aliorum ordinariorum, a sua tamen potestate neminem eximere potest ,inisi simul desinat esse Pontifex; ita Princeps secularis non potest aliquem in suo dominio habere in temporalibus,& Mlijs bonum publicum concernentibus sibi non subditum,nisi desinat esse Princeps. haec ratio iurisdictiones a Deo disti dias confundit, & iam explosa est duabus suprapositis comclusionibus, altera, scilicet di, hanc excmptionem csse iuris diuini; altera Sedem Apostolicam etiam in temporalibus potuisse illam concedere. Nec argui in hac re Dotest a Summo Pontifice ad Principem secularem. I Nam Summus Pomtifex non potest alicui priuilegium concedere, ut in spiritu libus non sit sibi subiectus, cum quantum ad spiritualia n mo possit esse ac balus i cap. nulla so. distinct. ita docu

runt

102쪽

personas metisassisas .aον runt Io. Andr.in cap. cum instantia decens Marian. in cap. recepimus in 3. col. de priuil. Felin. in cap. cum non liceatuum. I . de praescript. secus autem est quoad temporalia , nam Pontifex posset laico sibi in temporalibus subdito concedere, ut quoad temporalia coram se conueniri non posset,

idem s. procedit in imperatore, qui ct ipse potest sibi subdito tribuere priuilegium, ut solum coram iudice Ecclesiastiaco possit conueniri , ut declarant Marian.& Felin. loco supra citato. Anton. Sicul. in tract. de potest.reg.quaest.88.ci ca med. & probat teXt. in cap. quicunque o quaest. I.&ratio diuersitatis multiplex est; quia cum Papa vices Dei gerat in terris cap. a. de translat. Plaetat. si aliquem eximeret a sua potestate, videretur eximere a potestate Dei, hinc iura Canonica dicunt, qui non agnoscit Papam superiorem , non agnoscit Christum pro capite I.quaest.i. cap.in Ecclesia zq.quaest. I. cap. quicquam, praeterea nemo potest facere ,

ut Papa habeat minorem potestatem, quam sibi suerit a Chi isto tradita, ct si quis eximeretur a potestate Papae,non esset de ovibus Christi, cum non agnosceret eius Vicarium super omnibus Mundi Principibus. Quae rationes adductae

a Restauro Castald.d. q. o.num. 32. non vigent in Impera

tore, & alijs Principibus secularibus. Qua de causa conueniunt omnes, non valere praescriptionem aduersus summam

potestatem Papae, iuxta Extrauag. Bonifacij, quae incipit: nam sanctam: at vero praescribi posse, ut quis non subsit Imperio, post Paul.de Eleaz. respondit Alex. cons. I i .num. Io. vcl. 7' & alij plurimi relati a Ressauro Castaldo d. tract.

Quarto obijcitur: Has Clericorum exemptiones in varijs regnis,& domita ijs varie obseruari, ut praecipue legitur apud Clarum S. fin. q. 36 quod inquiunt)indissolubile est argumetum, eas non .sse iuris diuini, quod est invariabile. Additur etiam Constitutiones Pontificias de hac exemptione edi eas, non esse eode modo ubi l. acceptas, & praecipue in V

neto dominio,in quo Res p. leuiora Ecclesiastieorum delicta

103쪽

ro Suarta Pan . De iudicio Aulari

Iudicibus Ecclesiasticis reliquit c noscenda, di punienda,

grauiora autem sibi reseruauit, quod & semper fecerunt alii Principes in crimine l*sae maiestatis. Respondetur t/m ex Iectione Clari, quam omnium aliorum auctorum, qui de cibmin ibus scripserunt, optime dignosci,exemptiones Clerico rum esse in omnibus regni catholicis in viridi obseruantia.

Nam varietas casuum,quo Cl rus examinat, eo spectat,ut definiantur multae controuersiae, qua in hac materia inter

Ecclesiasticam,& seculare potestate subesse possunt,quamuis exemptio ipsa plene obseruetur. Cum enim Summus Ponti, sex possit ius diuinum ex causa interpretari,&declarare. Felin.in cap. Quae in Ecclesiarum n. I9. de copstit. & alibi' saepe DD. Bonifac. 8.cap. vnic.de cleric. conivg. in 6.declara' uit,Clericos coniugatos non potiri sori priuilegi nisi cum unica,& virgine contra etint,tonsuramq.& vestes deseran clericales. Gregor. I o.in generali Concilio Lugdunensi de- cIarauit, Clericos bigamos etiam interpretatiua,vel propri bigamia soro seculata subiacere, ut habetur in cap. I. Obi' gam.in o. Aliae etiam declarationes habentur quoad recon uentionem, S alios casus,in quibus sine laesione priuilegii, Claricus sortitur forum seculare, de quibus late per Auster. toto tinet. de potest. seculata super Ecclesiast. Variae igitur quaestiones a Claro examinatae in hac materia, omnes tendunt ad declarationem casuum,in quibus saepe controuersiaee oriuntur, non quia potestas laica non deserat Clerico- Ium exemptioni, aut illam plene non recipiat, sed quiae praescripto sacrorum Canonum pretiendit in eis casibus eXemptioni locum non esse, utputa, An Clericus citatus ob, delictum coram iudice seculari,teneatur coram eo compar re, An possit reconueniri coram laico, An resumptio tonsurae

dimissae a clerico coniugato illi prosit quoad priuilegium,&aliae similes:ita ut non modo ex Claro nihil colligatur aduersus huiusmodi opinionem, sed potius inde constet,veram csse,atque in praxi apud seculares iudices usu receptam.Imo Leneraliter verum esse,ut clericorum exemptio etiam quoad

104쪽

Inpιrsnas Ereb Hiear roseoniugatos obseruaretur,inde constat, quod Io. Andr. in cap. vnic de Clericis conivg.in 6. quo restringitur seri priuilegi si quoad Clericos coniugatos, ait eam Constitutionem editam esse ob querimonias Principum secularium, qui si conquerebanturClericos, coniugatos exemptione gaudere, credere par est,eam multo magis in non coniugatis adamussim ab ipsis fuisse obseruatam, alioquin cum Sede Apostolica de exe-ptione coniugatoru no expostulassent. Apud Gallos quoque ide constat ex Rebusso, & Guil.de Bened. in locis sup.citatis, di ex decisione Capellae Tholo sanae a 2 7 a 3 a. di ex decis Guid.Pap.q. 73. ubi ait,Clericum posse capi mandato Iudicis secularis,si in flagranti crimine deprehendatur, & in carcerem conijci, dumodo eum statim reijciat ad Iudicem Ecclesiasticum, timore sanctionis cap. nuper de sent.excom. &-ita inquit se habet stilus,& communis obseruantia omnium Curiarum patriae Delphinatus . Quin etiam Clericum coniugatum in Gallijs, concurrentibus requisitis, gaudere seri priuilegio, testis est Rebus d. rubride protect. concord. vers& ideo, ubi ait, talem Clericum, qui ab officiali, hoc est Vicario Episcopi eum citate ratione delicti ad Senatum a pellauerat tanquam ab abusu, ab ipὶ Senatu remissum esse ad officialem die 3.Decembris anni is 3 7.Quod si Rex Galliae in aliquibus casibus de delictis iClericorum cognoscit, ut puta de delatione armorum, de fractione saluarguardiae, de iniuria ab eis illata ossicialibus regijs, de usurpatione tu

risdictionis regiae, id facit ex priuilegio Sedis Apostolicae.

nomine Adelasiam decis et . n. I 7.ciani seqq Imo haec exemptio Clericorum tam exacte custodita fuit olim in Gallijs, ut etiam Clerici bigami seri priuilegio frueretur,quam con suetudinem Greg. X. in d.Conc.Lugdunensi sustulit, eosq. sero seculari subiacere,declarauit, non obstante consuetudine, de qua testatur gl.in d.cap. unico de bigam .in 6. in vertaconsuetudine . Idem usus habetur in regno Neapolitano,ea

plurimis Atacti Capicij,Grammatici decisionibus,& ex tr

o ditis

105쪽

' xos Suam Pan. Miudieio seculariditis per PrdipetaCarauit.super ritib. regn. Neapolitani est. 66. per tot.& in regno Hispaniarum ex Pet.Bellug. in specul.

quado reus gau.immun.EccLn.q.& ex Didaco Practic.quq ae cap. 3 I. per tot. Imo olim Patauij iudicatum fuisse, Clericum coniugatu, qui semel habitu deposuerat,& postea illu resumpserat, gaudere priuilegio Qri,testatur Io.Andr. in cap. loannes cot . de Cleric.coniugat. Vnde colligitur,exemptionem hanc etia in illis regionibus ad Venetos pertinetibus, quoad coiugatos adungue obseruari colaeuisse,quod etia dignoscitur ex cons. Alex. Iq3.VOl. 6.quo respondit, Clericu coniugatum, qui cu deliquit, incedebat in habitu, & tonsura,licet ea aliquado ante delictu deposuisset, gaudere fori priuilegio, &de hac exceptione,& delatione tofur ,& habitus cognoscere debere Iudicem Ecclasiasticui interimq. Magnificum Praetorem Patauij,cuius curia in eum inquisierat debere supersedere cognitione criminis, ibiq.Qlex.n. .refert Iudicem Eoelesiasticum, recepta summaria fide ac sui instructionem de Clericatu,& de incessu in habitu, & tonsura, & de virgine in uxorem ducta, inhibuisse Iudici seculari, ne interim contra reum procederet. Ex quo apparet,Iudices Ecclesiasticos sua in Clericos iurisdictionem etiam tempore Reip.in illa Ciu rate retinuisse, etiam quoad Clericos minorum ordinum coniugatos,etiam in delictis atrocissimus, ut est homicidium, de quo is reus erat inquisitus, ut initio d.conL videre est. id ipsum colligitur ex litteris in forma Breuis Gregorij xij. P pae Veneti,datis ad Episcopulia Polensem Non. Iulij Poni sui anno primo.ubi praemittuntur haec verba: Ad audientiam nostram peruenit,quod nonnulli malefactores reperti in V netijs Castellanae Dioecesis propter eorum sodomitica delicta ,de alia enormia crimina,& excessus,quibus publice diffamantur, carceribus dilecti sili, Michaelis Steno Ducis Veneriarum mancipati sunt. Et licet ipsi habitus,& tonsuras Cloricales antequam caperentur, minime detulissent,ne tamen

in foro seculari super praemissis via iustitiae contra ipsos procedatur, se Clericos fore asserunt. propter quod idem Dug

106쪽

r 'In insonas Teia assida . O io' malefactores ipssis , prout iustitia exigit, ob reuerentiam os dinis Clericalis condemnare, & punire distulit. Hac narra tione praemissa, Gregorius, ne ulterius iustitia disseratur, comittit Episcopo Polensi ut eos, quos compererit charactere Clericali insignitos esse, huiusmodici. crimina patrasse, etia si Episcopus Castellanus loci ordinarius contra illos procedere coepisset, corrigat, & puniat ; iustitiam q. quoad praedia cta administret, iuxta Canonicas sanctiones. Idem repetit alijs literis itidem in Q a Breuis ad eundem Polense Episcopum datis x.Kal. Aprilis sui Pont.anno a .vbi,cum audisset Pontifex, eiusmodi reos ad Sedem A postolicam prouocasse,& causam certo Iudici eommitti obtinuisse,dicto Episcopo mandat, ut commissione tali non obstante, ne causa huiusmodi protrahatur, iuxta priorum literarum tenorem

aduersus pnaedictos Clericos procedat,& ubi deliquisse coinpererit,corrigat,puniat,& iustitiam ministret,iuxta Canoni- eas sanctiones. Ex his literis conuincitur, rem aliter se habere, quam hisce nouissimis scriptis frater Paulus, alijs . aia seuerarunt, Rempublicam Venetam a sui ortu in haec vique tempora cognitionem grauium delictorum ab Ecclesiasticis commissorum, sibi semper retinuisse, leuiorum vero Ecclesiasticis Tribunalibus reliquisse ι siquidem ex ipsis literis

liquet, ipsam Rempublicam , quae anno'qq. a. iuxta fratris Pauli,& Senatoris Quirini computationem , vel anno 43 6. ut aliJ autumanta initium habuit,mille post annos, qui ab eo tempore visi. ad annum Iqo 7. quo Gregorius xij. fuit Ponti tex renunciatus, intercesserunt,Clericorum criminales causas Iudicibus Ecclesiasticis reliquisse, no sibi vendicasse. Eae autem causae erant atrocissimorum, si qua alia, delictorii. Rei erant simplices Clerici, nec in sacris constituti, nec beneficia obtinentes. Imo quod notabile est, nec constabat, an

ipsi essent Clerici, ut coniicitur inde, quod Pontifex dictistiteris iubet Episcopo, ut ita demumcos corrigat; & puniat,' si c6pererit,esse Clericali charactere insignitos,atque crimi na,quorum insimulabatur, admisisse. Et tamen cum audisset . O a Dux

107쪽

ε. auarta Parim iudieissentari Dux,3t Senatus Venetus,reos praedictos se Clericos esse profiteri,quamuis id sorte minus verisimile esset, quod ante delictum nec tonsuram,nec vestes Clericales gestassent,& causa, cur id comminiscerentur, subesset, ut scilicet imminens sibi a secularibus Iudicibus discrimen vitarent, cognitione causae,coeptoq. iudicio supersedit. abstinuit q. ob reuerentia, ut ait Gregorius, Ordinis Clericalis. Videant nunc V neti Senatores qui ex veteri, ac per manus tradita disciplina Reipublicς egregia Maiorum suorum facta sibi proponere

consueuerunt imitanda, quantum intersit inter Maiorumta suorum pietate,& moderationem, alci. eorum praesente conritumacia. ediscantq qui speciosis titulis propriam potentiam quaerentes obedientiae erga Sed. Ap.libertatis nomen obir dunt,neq. imminui Christianorum Principum libertatem i,

ne i. iuribus summi imperij aliquid detrahi,cum iura ordianis Ecclesiastici, ac Sedis Apostolicae illibata, ac sarta tecta

struantur.Nam si haec iura libertati derogarent,eius tem 'ris Senatores libertatis defenseres acerrimi, se nullo pacto faciles praebuissent ad remissionem causae,uti praebuerunt, dia Resp. cum eorum criminum abstinuit cognitione,libera non misset. Quod tamen nec Veneti ipsi unquam laterentur,nec

admitteret Sed.Apost. cui quoad teporalia nullius Clitisti, nae Rei p. Christianive Principatus est inuisa libertas. Itaque ex dictis literis plene habetur,illa tempestate,quasi possessio, Sedis Apost.quoad iudicia criminalia in personas Ecclesiasti. cas delinquetes. Quod & mirifice coprobatur ex alijs literis eiusde Gregorij ad Episcopu Castellanu datis 1 3.Kal. Iunij anno i. in quibus cli enunciasset,se in insigni loco VenetiaruCastellanae Dicecesis Originis suae, in quo etiam Pontificali dignitate resedit,experientia cognouisse,quamplures se non gerentes pro Clericis,& absque habitu, & tonsura Clericali incedentes,sretos Clericali priuilegio, λrum seculare apud:

quod accusabantur,varie declinare,decreuit, ut si quis Clericus sacris nedum initiatus tempore criminis,spatio unius

mensis tonsura, & habitu Clericali usus no esset, & qui postl

108쪽

erimen se prima tonsura fecisset initiari , &ham semper po stea non detulisset , priuilegio Clericali ipso facto priuatus,& foro seculari subiectus esset . Quae Pontificis verba QK Eeclesiastici quasi possessionem in Ciuitate Venetiarum, ex qua Pontifex erat oriundus, ct in qua ipse Pontificali dignitate resederat, pleni sti me probant Clem. I. cum ibi not.de probat. Nouissimis autem temporibus etiam in dominio Vsneto seruatam esse hanc exemptionem , locupletissimus est

testis Tiberius Decianus Iurisconsultus Vtinenfis, Reip. --netae subditus,& in illis regionibus versatus, quippe in publica Patauij Universitate ab eadem Rep. sipendio conductus, ius Ciuile docebat. Is inquam in traα crimin. lib. . cap. 9. num. 68. ait se bis vidisse etiam in homicidiis ex proposito Illustrissimum dominium Venetum impetrasse a Sum , mo Pontifice licentiam procedendi contra Clericum te ordinario Ecclesiastico. Quod si in Italia alicubi obseruabatur ante Concilium,ut Clerici minorum ordinum puni-renrur a Iudice laico, id eueniebat ex ea opinione,quod Clerici Clericaliter non viventes amitterent priuilegium fori, de qua per Couar. d. quaest. 3I. prope fin. Post Concilium vero oblaruatur Decretum cap. 6. Sess. a 3. quod editum fuit Regibus instantibus, teste Nauata iit.de priuil.consa nu. 3. ut priuilegio fori non gaudeant, nisi beneficium Ecclesiasticum habeant, vel Clericalem habitum,oc tonsuram deserenistes alicui Ecclesiae demandato Episcopi inserviant. Quo decreto Concilium declarauit ius diuinum, ut scilicet exemptio fori Clericis eo iure competens, in illis duntaxat sibi locum vendicet, qui quasi in via ad maiores ordines sustipiendos versantes se vere Gericos ostendunt, quod dignoscitur ex concursu qualitatum a Concilio prouide requisit rum. Sicut auaee exemptio praedicta obseruata, & recepta est quoad alia delicta, ita etiam obseruatum fuisse quoad crimen laesae maiestatis, ut Clericus a Principe Iaico non puniatur, nisi ab eo studum obtineat, iuxta opin. Bart. in E Hauta. ad reprimendum, vessicondictionibus, patet attesta. II tione

109쪽

tione eiusdem Batt.qui subcsit Hesricumeliis Extris agantis sonditorem,quosdam Episcopo , qui ab eo desciverant, seu dis privasse. & Synodo Toletana tertia,celebrata anno 69 3. rege Flauio Egica,quae Sisbertum Toletan.Episcopum loco, ct honore deiecit, ac omnibusbonis priuauit, ac in exilium perpetuum damnauit, eiusq. bona Regi addixit, quia in a

Regis vitam cum alijs conspirauerat, ut testatum fecit Diaet in pract. criminaan.quaest .et I o. idemq. mos in Regno Ne politano apparet ex decis. Grammat. ap. ubii num. I 2. ait: Nullum Principem etiam Imperatorem, posse condere lege,

ut Clericus ob ciimen laeta maiestatis puniatur a Princi a seculari. ii nil 'i .i, Quinto arguitur tiPotest Summus Pontilax concederem. dici laico priuilegium in de causis Clericorum cognoscat tergo haee exemptio uon est iuris diuini . Consequentia probatur hoc pacto,si iure diuino prohiberentur seculares ex cere iudicium in Ecclesiasticos,non possent etiam ex permissione Papae illud exercere, sicut non potest Summus Ponti, sex concedere laicis potestatem audiendi Confessiones, de Missas celebrandi, quia hoc est iure diuino prohibitum. Huius argumenti negatur consequens. Nam Papa ideo potest priuilegium concedere Principi laico , ut in aliquibus casi bus puniat Clericos , quia in illis Princeps laicus censetur tunc Papae delegatus, gl.in cap.laicis I 6.quaest. 7. Cardin indricap.perpendimus num..6.in fin. & 7. Felin.in cap. a.de m larit. & obed. num. 3. & . Stephan. Auster. in repetit .cap. .de Olford .quaest. q. num. 6. Qui autem mandatam iurisdictiooem exercet, non sua,sed eius, qui mandauit,iurisdicti ne utitura. I.S. qui mandatum. ff. de cff. eius, cui mand . est

iurisd. Qii fitaut huiusmodi iurisdictio laicis Sedis Aposto

licae priuilegio tributa in Clericos, nec eorum exemptioni, nec iuri diuino illam inducenti aduersetur. Ius autem audiendi Consessiones, & Missas celebrandi, quae ordinis sunt,& absque ordine ab aliquo exerceri non possunt, laico non potest a Papa concedi , quia necessarius est ordo, di Iaicus ,

110쪽

In personas Eretisiacti si et xi ordine assumpto, laicus amplius non est. Verum ab hoc iu- re non recte arguitur ad ius cognoscendi causas Clericorum, quod cum sit iurisdictionis, potest a Summo Pontifice ma dari laico, sicut potest excommunicandi potestas etiam ol foeminis . Nauar. de sent. com. cons.73. Haec recte disti

guit, & rationem diuersitatis adducit Henric. in cap. decer- nimus,de iudic. lSexto , affertur eiusdem Summi Pontificis exemplum , qui in temporali sua ditione ita seruare consueuit,ut Clerici ieculares, & regulares delinquentes, non ab Episcopis, vel alijs superioribus Ecclesiasticis,sed a gubernatoribus,& alijs magistratibus laicis puniantur.propter quod in laiciscarc libus Turris Nonae, ac alijs similibus magna saepe spectatur copia presbyterorum secularium & regularium,nonnulli l. ex eis tempore Sixti V. & Clementis Octaui, etiam absque degradatione cum habitu regulari,fuere laqueo suspensi. i2 Haec quantum a veritate aliena sint,nemo in curia Romara, & in statu Ecclesiastico mediocriter versatus ignorat. Nam causae Clericorum secularium, & regularium vel a suis

ordinarijs cognoseuntur, vel si ipsi suspecti sint, aut alia de

causa, non expediar,eas ab ordinarijs cognosci, a Vicario Vrbis,sive ab Auditore Camerae, siue ab eius locum tenen- tibus, qui Clerici sivit, acuti tales in eo munere adhiben- tur, assumi,& defiatri consueuerunt.In prouincijs vero a Legatis, qui sunt Cardinales, & ab eorum Aoditoribus, & locum tenentibus Clericis.Imo in sacra Consulta eum deteguetur Gubernatorem aliquem, vel alium secularem Magistratum Clericorum causas cogn isse, vel alio pacto tacita sicam libertatem violasse, in eum animaduertitur, sapitum ab Episcopo etiam loci, hac de causa Gubernatorex em -- municati sunt, dum non impediente, sed probat te sacrata consulta. In carceribus vero praedictis rato Clerici secula res vel regulares visuntur, sed si quado ibi detenti fuerint, iisdi . ,interest,ipsos in ijs carceribus haberi, cum cavsa cognoti

Iur in tribunali Ecclesiastico etiam in ijs regionibus, quae