장음표시 사용
91쪽
ν. Tretia Pan. Do Interdicta inseratur Ecclesiae detrimentum, Tiraq. qui innumeros a res uno ore ita affirmantes congessit in tract.de priuil. piseaus. ι6.priuit .vers. & id quoque. Quod vero Trebellianiaca &ipsa non sit deducenda , ubi Ecclesia fuerit haeres instituta, licet sit iuris magis controueisi, recepta est tamenia Iurisconsultorum sententia, non esse deducendam, teste Di-daco in cap. Raynutius S. 3. num. 7. de testam. Verum licetc5cedatur,ex legatis,ac haereditatibus Ecclesiae relictis Falcidiam,& Trebellianicam detrahi posse, hinc non sequitur supradictam Rei p. legem obligare Ecclesiam, cum hae leges inter se diuersat sint & separatas habeant rationes. Lex Falcidia,& Trebellianica fauet etiam his,quibus legata soluen. da, & haereditas rellituenda est, ut haeres scriptus eo it 'ceius
emolumento adeat haereditatem, quam alias ta nouam n
xiam, vel certe inutilem esset repudiaturus, ct ita fauet et iaEcclcsiae haeredi institutae,vel Iegatariae. At lex, de qua agimus, res immobiles Ecclesiae commercio eximens,nulla in
re Ecclesiae prodest, eamq. grauissimo assicit detrimento. Praeterea si Falcidia,& Trebellianica detrahercntur de Ieg to,& haereditate Ecclesiae relictis, id pat um obesset Ecclesiet, quia testator ubi vellet Ecclesiam integro legato, integrave haereditate potiri, prohibere posset talem detractionem, ut de Falcid. est text. in s. si vero expressim, auth. de trient.&semis. quod etiam procedere in Trebellianica, crebrior est
Iurisconsultorum opinio,teste eod. Didacod. S. 3.num. 5. At in casu I gis Reipub. Dominus rei suae, velit, nolit,commercia
rerum stabili uta cum Ecclesia non habet, nec illi vendere, nec ita, ut diu apud eam permaneat, donare, vel relinquere potest.
92쪽
DE IUDICIO SECULAR iIN PERSONAS ECCLESIASTICAS.
Raeter leges supradictas, censuris, & inter dicto causam dedit Iudicium Reipublicae criminale, quod in personas Ecclesiasticas, videlicet Brandolinum Valdemerina Abbatem Nerueis,& Scipionem Saraci-nellum Canonicum Vicentinum instituit, ambobus in carcerem coniectis, in quo adhuc detinentur. Quod Reip.non licuerit perknas Ecclasiasticas in carcete detrudere, aut in eas sibi assumere de criminibus cognoscendi. aut ea vindicandi facultatem, ac propterea in censuras ad uerius Ecclesiasticae libertatis violatores constitutas incia derit, nequaquam est necesse probare, cum praemissae,ac stabilitar init; o fuerint duae conclusiones, quas idcirco nunc si iis erit commemorasse. Altera, exemptionem personarum Ecclesiasticarum cile de iure diuino. Altera etiamsi haec receptissima conclusio in dubium reuocaretur, alteri necessario locum csse, ut Summus Pontifex pro commisso sibi in spiritualibus plenissimo regimine, Ecclesiasticas persenas eximere potuerit a potestate laica, prout eXemit. Sed quia tunc aIiquibus tantum obiectionibus aduersus 'dictas duas conclusiones in medium allatas responsum tuit, nunc reliquis etiam sigillatim respondebitur. ADuersus priorem eonclusionem, Exemptionem Clericorum esse de iure diuino, ex obiectionibus, quae diu luendae supersunt, illa in primis assertur. Ex his legibus Imperialibus, quae habentur in Codice I hc odosiano . Sc Iustinianeo, ac in Novellis,colligi tur,hanc exemptionem a solis imperatorum concessionibus derivasse, & quidem minui tim, adeo ut semper amplior constu uta sit, sed numquam amen in tantum cicuum, inspectis concessionibus Imper
93쪽
ssi suarta Pars . De iudicio secularitorum, qui Venetae Rein praeiudicare potuissent, ut prorsus absorpta sit summa potestas Rei p. in eiusmodi perlonas. Id
autem hoc pacto probatur. Constantinus Magnus circa annum 3I3. in Codice Theodosiano l. 2.C. de Epitc. Eccl.& Cleri c. exemit Ecelesiasticas personas a muneribus personalibus, & curialibus. Conuantius, & Constans eius filii exemptionem ampliarunt quoad munera iordida, decensus, solis i. Episcopis l. I a. eod. tit. concesserunt exem ptionem a iudicijs fori secularis , alias Ecclesiasticarum, causas, tam ciuiles, quam criminales eis se in secularibus iudicijs cognoscendas & definiendas relinquentes, & hac de re extat etiam lex V lentis, di Gratiani lat circg annum 38 o. quae est lex et g. Cod. Theod. eoditi t. qua cauetur, ut iudicia criminalia in Clericos ad seculare tribun i pertineat. Alia etiam est lex Arcadii,& Honorij lata circa annum, qoo. qua omnes Episc0pi,2 Clerici peregrini ad vitandum: seditionis periculum Vrbe iubentur excedere, quae habetur, eod. ii tri. 37. PIde terra anno qaQ. vel circa, Honorius, &ἰ Theodosius Secundus i. s.cod.tit. & postea Jheodpsius,&i Valentinianus Tertius l. 7. eod.tit. iudicium Clericorum aEpiscopis concesset unt, si partes consenserint, ita Vt altera dissentiente , iudicium ad seculares magistratus pertinoret, quod & confirmatum fuit a Martiano circa annum q6O.&postea a. Leone eius successore. Tandemq. Iustinianus circa annum 3 6o. in auth. de sanctiss. Epist. varietatem sustulit lege edita, qua cautu fuit, ut Clerici in ciuilibus subessent Episcopo, in criminalibus iudicibus secularibus, ea bIex viguit usque ad annum 63 o. quo Heraclius Clericos exemit a Magistratibus secularibus, tam in ciuilibus, quam
in criminalibus , salua tamen auctoritate delesatorum ia Principe, quod obseruatum fuit utque ad diuisionem Imperii, &post eam idem seruare petr xerunt Graeci Imperatores , donec eorum Imperium perdurauit. In O cidente autem Banchi, & Saxones Imperatores, Italii, Reges varie Obseruarunt , modo Clericorum iudici* E
94쪽
In persona, melesia Neas. Τν clasiasticis tribunalibus relinquentes, modo illa etiam in ip sos Episcopos exercentes, modo partem sibi tantum aliquam
huius cognitionis assumentes, partem ad Ecclesiasticos Iu dices reiicientes. donec Pedericus Secundus circa annu Ia 2 o. edidit Auth.statuimus C.de sacros. Ecel. qua Clericostam in ciuilibus, quam criminalibus penitus exemit a pote, state seculari. Quae cum ita se habeant,colligit frater Paulus, ex hac concessionum varietate probari, exemptionem hanc non esse Iuris Divini. Praeterea concessionem Imperatorum
nunquam obstare Rei p. quin possit in criminalibus personarum Ecelesiasticarum causas cognoscere, & meas delictico. pertas animaduertere.Cu enim ipsa Resp. mox a sui origine, id est, ab anno et O. libera fuerit,& anno 8oo. imperio Occidetali ab Orientali diuilo inter Nicephorii, & Carolu Magnum libera relici sui q. legibus vivere permissa, ut legitur apud Bion l. lib. I. Decad. r.& Sabel l .reru Vener. lib. a. post princi p. in qua libertate usque in haec tempora perseuerauit,cOnisquens est, in lex Federici Venetae Rei p. iam tum per multa secula libertate potitae nequaquam potuerit adimere ius, quod habcbat in Clericos,iuxta alias leges Imperatorias co-ditas ante;praesertim cum Federi c. Imperator, qui authenta edidit,in Occidente regnarit, Veneti autem per diuisionem Imperij potius adhaeserint imperatori Orientis,quam Occia
dentis, ut earundem historiarum monumentis dignoscitur.
Huic obieetioni, ut quam vere responsuri simus degetibus pateat,cum cura ipsis perlegendae sunt omnes leges, quae hahentur in Cod.Theodosiano tit. de Episc. Eccl.& Cier. illis: enim,quae praetermissae sunt, vel in alium sensum acceptae,ac relatae hisce scriptis tuentiu partes Reip. euidenter apparet, Imperat ores hanc exemptionem clericis quoad omnia com- petere voluisse, talibusq. vios esse verbis, ut eam debitam
Putarint, at q. potius tanquam altius procedentem detexerint, ac e tenebris eruerint, quam uti rem nouam concessorint. Ita Imperator Co tantinus in l. a.d. tit.de Epist. & Cler.
1a Cod. I heodosiano. Qui diuino cinquit cultui ministeriu
95쪽
religionis impendunt,ab omnibus omnino muneribus excise sentur, ne sacrilego liuore quorundam a diuinis obsequis auocentur. In qua lege tria perpendenda sunt. Primo quod
iubet Clericos exculari ab omnibus muneribus,non a publicis,personalibus,& curialibus tantum, ut contradicitur. eundo, quod lacrilegum appellat liuorem contrarium comtendentium , quo epitheto usus non esset Conltantinus,si ante exemptionem a se concessam ipsi non fuissent immunes. Tertio, quod ratio est generalis, pertinens ad quacunt Clericorum exemptionem, & ostedens,ipsam exemptionein iustitiae,non gratiae debere ferri acceptam. idem Constanti nus in l.7. eod.tit.decernit, ut lectores diuinorum apicum,ochypodiaconi,& Clerici ad curiam deuocati absoluantur, de de cetero minime ad curias deuocetur, sed immunitate plenissima potiantur.Haec lex non distinguit,plenissimamq.vult esse immunitatem. Eandem legem immunitatis confirmant Constantius,& Constans, qui illi in imperio successerunt, dum l. 13.eod.tit iusserunt omnia priuilegia Ecclesiae,& Cl ricis concessa firmiter custodiri. Eandem firmasse dicendi sue Arcad.& Honor.l. 3o. His verbis: Non nouum aliquid praesenti sanctione praecipimus, quam illa,quae olim videntur indulta,firmamus priuilegia. igitur quae olim reuerentia religionis obtinuit, mutilari prohibemus, ut hi quoque,qui E clesiae obtemperant, isdem, quibus Ecclesia, fruantur priuia legijs: item eam legem probasse,ac nouasse censentur impr. Theodos. & Valentinian. dum lege 46. eod. tita iubent prisuilegia praeteri tarum legu Ecclesiae,siue Clericis delata, aeruari,& Lq7.ecd.tit. ubi habentur haec vel bai Privilegia E clesiarum omnium,quae seculo nostro Tyrannus inuiderat, prona deuotione reuocamus, scilicet, ut quicquid a Diuis
Principibus constitutum est, & quae singuli quo Antiitites pro causis Ecclesiasticis impetrarat, subpaena sacrilegij, iugi
solidata aeternitate seruentur. Clericos etiam,quos indiicretim ad seculares Iudices debere deduci, infaustus praesum-Pxor edixerat,Episcopali audientiae relaruamus.Fo enim no
96쪽
est,ut Diuini muneris Ministri temporalium potestatum subdantur arbitrio, Sc.Ex qua lege duo notanda sunt,alierum, quod Tyrannum appellat eum, qui .Ecclesiς exemptioncs
euertere contenderat; alterum, quod reddit rationem mirifice cogruentem opinioni , ut exemptio sit iuris Divini,dum ait,fas non esse, ut diuini muneris ministri temporalium po- aestatum subdantur arbitrio. Si enim vim fecisset in Imperatoria concessione,dixisset, iniquum esse, ut semel concessa Clericis exemptio reuocetur, vel decere priuilegiu a Princia
peconcessum manere,ac obseruari. Sed quia reddit ratione propriam huius exemptionis, fas enim non est,&c.satis insinuat,eam sublimiorem habere originem, quam ex concessi ne Imperatoria. Leges igitur d.titi ab Imperatoribus ante Osetum Venetet Reip. conditet perspicue cotinebant Clericorum exemptionem. Quibus legibus silentio prς termissis, aliquet tantum excerpis sunt ab his, qui nouissime scripserunt, & insensus valde alienos detortae. Nam Constantinus generaliter exemptionem concedit ab omnibus muneribus d I. a. non tantumlaa personalibus, publicis,& curialibus,ri ab ijsdem affirmatur. Constantius & Constans eius filii dum l. Io .v tanta Clericis: sordida munera exigi, non ampliant exemptionem,cum ea iam uniuersaliter concessa esset a Constantino in l. a. sed exprimunt speciem exemptionis iam comprehensam in illa uniuersali exemptione Constantini. ijdem Constantius & Constans in I. ia .prohibent quidem Episcopos accusari apud Iudices publicos,sed nihil decernunt quoad alios Ecclesiasticos,ut remaneant sub potestate secularis fori, tampn ciuilibus qua criminalibus,ut ab eisdem affrmatur. imo contrarium elicitur exi. sequenti, qua confirmantur omnia priuilegia Ecclesijs,& Clericis concessa.leges igitur huiusmodi consentientes sunt vera: opinioni, exemptionem Clericorum esse iuris diuini. id autem Constantinus nosatis habens lege sanxisse, illustri etiam illa actione declarauit, quam Russin. lib. Ecclesiast. hist. I. cap. a.&D. Gre. . riuo lib. epist. 7 I. commemorant, & refert Gratianus in
97쪽
ν3 Quarta Pan. me iudieioseulari cap.continua, & in cap. sacerdotibus I I.q. I. & in cap. sui ram I 2.q. I .cum in Synodo Nicena oblatos sibi contra Episcopos accusationum libellos, Episcopis conuocatis, in ignem proiecit,dicens:Vobis dedit Deus potestatem iudicadi nos, Vos vero ab hominibus iudicari non potestis, sed Dei iudicio reseruamini. Tantum autem Imperatorem de materiaratam graui ad iurisdictionem spectante,tanta deliberatione, in tam celebri nationum conuentu, Episcopis i. omnibus a cersitis, hyperbolice loquutum esse, a quo rerum aestimatori nemo unquam persuadebit; praesertim cum verba, quae protulit,exemptione demonstrantia tum sacrae Scripturae auctoritate, tum re ipsa, id est, proiectis in ignem aibellis, explos, que accusatione comprobari r.Nec est,quod dicamus,si veωba Constantini proprie accipiantur,excludi etiam summum Pontificem,& Episcopos, quod esset absurdum, quia respom detur,illis verbis excludi laicam,& secularem potestatem, ut Turrecrem. interpretatur in d. cap.continua,includi autem potestatem Ecclesiasticam,cum dicitur,Dei iudicio reserva' mini.quia iudicium Ecclesiae est Dei iudicium, ct econtra rio,iuxta illud. Qui vos audit me audit. Iudicium autem E clesiae est Iudicium Prasulum & Praelatorum, ut Chlysost mus notat in illa verba Matthaei: Dic Ecclesiae, id est, Praes ii eius, & ex cap.nouit de iudic.ex gl.in cap. si peccauerit et q. r.eX D. Thom. Hug.de S. Victor. Albet .magia.& alijs,d
clarat Praepos.in cap.quoniam n. 6 S. ver tertio vero. I .dist. Verum esto. Imperatores in obseruanda Clericorum exesmptione variarint, no variavit Sedes Apostolica, cuius in hac re iacta magis spectanda sunt, quam Principum secularium. Etenim iam inde ab initio militantis Ecclesiae ad haec usque temp0sa, constanti, aequali, & perpetua obseruatione hanc exemptionem sibi asseruisse, decretalibus epistolis comprobasse,& aduersus resistentes enixe tutatam ess e, ex locis imfrascriptis, proprijs verbis relatis, satis clare deprehenditur. Ex epistola 2. Anacleti a .Pape,di Martyris, in qua habentur haec verba Nullus, ut reor, inuenitur intex nos, qui velit sese
98쪽
inim suum ab alio, tuam a se iudicari. Si vero hoc inter lio mines agitur,quid putatis faciet Deus Θ Et ex epistola 3.ibi,
Rectores Ecclesiae a Deo iudicandi sunt, sicut ait prophetali Deus stetit in Synagoga eorum,Deus autem dijudicat, ut sic excludat Principes ieculares, di solum Papam includat, qui Dei vices gerit in terris. Ex epistola Alexandri I. ad omnes Orthodoxos decretali 3.quae habetur tom. I.Concilioru col. I.ubi conquestus,relatum esse ad Sedem Apostolicam,quos dam mulos Christi,eius i. sanetis Ecclesiae insidiatores,Sacerdotes Dei ad iudices publicos accusare praesumpsisse, cumagis Apostolus Christianorum causas ad Ecclesiam deserri, ac terminari praecipiat, tales praeuaricantes perpetua no talos infamia, & excommunicatos esse decernit. quam pam1 non statuisset, nisi talem exemptionem violantes contrau
nirent iuri diuino,cum legibus Imperatorum,aut Pontificum nihil ad huc de ea statutum esset, quod magis paulo inferius. confirmat his verbis: Quod autem ad alios iudices prius non, debeant,quam ad Sacerdotes,vel actores Ecclesiae, accusari, ita temporibus Apostolorum,& insta obseruatum, & defini- , tum inuenimus.Ex epistola Telesphori Papae, quae modumra, iudicandi Sacerdotes,& contra eos accusationem recipiendii praescribit, ex epistola Stephani I. ad omnes Episcopos, quae
habetur tom. I.conciliorum sol. 399.col et .vbi ita exorditur. Ne ea.quae a Sanctis Praedecessoribus nostris,& reliquis san-ictis Patribus dudum fuerunt prohibita, reuiuiscant; ac dein-. de agens de accusationibns Sacerdotum,formam accipiendi accusationes, & testes, iudicij i. instituendi, ac terminandi i praescribit. Ex Conc. Romano Pontifice Siluestro I. cap. I 6. quo statuitur, ut si quis Clericus accusans Clericiam curi amiintroierit,anathema suscipiat,viii. nullus Clericus,aut Dia con ;aut presbyter propter quamlibet causam intret curia, nec ante iudicem cinctum causam dicere praesumat. Postea velo tempora Romanos Pontifices continenter idem iuris, retinuisse,nouisci. sanctionibus firmasse,constat ex conteXti'.
bus Decreti, & Dccre alium superius adductis. Cum ital. Lara Na Sedes
99쪽
roo stuarta Pari, ne iudieio secutari . Sedes Apostolica per tot annorum seriem hanc exemptionStanquam iure diuino sibi competentem semper fouerit, de quantum in se fuit, vendicauerit, ac obseruauerit, quid es ossiceret, quod Imperatores aegre, & pedetentim descendi Lsent ad hanc immunitatem proprijs Iegibus declarandamia. ac recipiendam ξ Imo hinc,quanta sit vis veritatis,non armbigue cerneretur cum Pontificibus hanc exemptionem diuino iure concessam in Iucem proferre, & in usum inducere contendentibus, euenerit, ut semper Imperatores aliquidd e hoc iure, tanquam ad se non pertinente, remiserint, c-ptioni huiusmodi magis, ac magis detulerint, tandem* γ
gnita veritate manus dederint, totiq. ac integrae exemptio
ni assensi fuerint, sicq. ab errore veterum legum, ut ait Balcuin d. Auth. statuimus, ob veritatem, quae mora inualescit, prorsus recesserint. Sicut & cum Constantinus Primatum si ac praeeminentiam Apostolicae Sedis lege lata declarauit, quae habetur in eap. Constantinus μοι dist. non fuit lator nouae legis, sed diuinae ordinationis promulgator , vel exinquutor, ut declarat Praepos. in cap. quoniam nu. 7o. I .distis. dicens, Marsiliuinde Padua,qui contrarium docebat,Extra- uagante Ioannis 2 a. & Ioannem de Hus, qui eundem errorem postea reuocabat, Constantiensi Concilio fuisse codemnatos. Haec autem ex abi dantidieta sunt, cum probata
conclusione, quod exemptio sid ruris diuini, nihil Ecclesiae obstet, quod aliter legibus secularibus de facto statutum esset, ut addubitarunt DD..in l. iubemus nullam. C. de sacro Eccles. dum notant, Imperatorem eo titulo de Ecclesijs, de personis Ecclesiasticis statuere de facto, vel alias, praesertim
cum Ecclesia suum ius semper retinere contenderit,ut reueta retinuit. Verum cum supradictis legibus constet, Imper torem Constantinum,Ecclesias, ct Clericos dege lata exemptos esse,voluisse, etiamsi talis exemptio non manaret a iure diuino, nec Canonicis esset saninionibus constituta, prout etiam esse, disertis verbis decIarauit Tridcminum Cocilium c.c .aa. Sina j. tamen Veneti tenerentur egem Constan-
100쪽
thii obseruare, eum tempore quo Iata est, totam Italiam o rineret, omnes'. domini temporales, qui postea diuersas
regiones Imperio subiectam occuparunt, seq. in libet talem vendi carunt, dictae concessioni stare teneantur,quamuis Iu stinianus legibus suis variaverit; cum huiusmodi priuilegia Ecclesiae semel concina irrevocabilia sint, ut supra, cum de prohibita Ecclesiatum aedificatione ageremus, ex Canoni-ilis deduximus, quibus nunc addimus Sotum in Sente tiarum dist. 2 3.quaest. a. Victor. in relect. Iode potest. Ecclesiast. quaest.vltima, dicente hanc exemptionem mutari, Velabrogari non posse a Regibus, & Principibus,etiamsi omnes simul in talem- abrogationem conuenirent. Frustra igitur Veneti te subducunt a Constitutione Federici Secundi imperatoris Occidentalis, cui ipsi mrnquam paruerunt. Nam praeterquam quod haec exemptio iure diuino, & Canonicis est sanctionibus subnixa, iam ante Reip. natiuitatem, atque ante diuisionem Imperi idem iuris erat constitutum a Constantino Magno, & a plerisque Imperatoribus confirmatum, antequam in Imperio Iustinianus succederet, ut supra ostendimus, & insinuat etiam Federicus Secundus in d. Auth voleta nullam Ecclesiasticam personam in criminali qua stione, vel ciuili trahendam esse ad seculare iudicium contra Constitutiones Imperialas, ct Canonicas sanctiones,quo
loci manifeste praesupponit, quod ibi ipse statuit , impera torum legibus, diocris Canonibus, iam priux sitisse consi
- Secundae st obiectio, etsi Imperatores exemerint peti nas Ecclesiasticas a potestat e magistratuum, nunquam tamecam exemptionem concesserunt a suprema sua potestate .
Bespondetur iam superius dictum fuisse, hanc exemptionem maiorem habere: firmitatem ,'uam si ab Imperatorum com cessionibus proueniret, quia, scilicet Cititur iure diuino, di Canonicis sanctiomhus sed tamen etiam sufficere, olix Imperatorijs legibus e sse consti tutam , quibus cum cautum sit,
ut Clerici plenissima exemptione Piniantur,ut habetur in T. dicta