장음표시 사용
71쪽
Tertia Pars .ii Da Interdicta, , , N
uationem. Respondetur,etsi plerique ex DD. sentiant,CIe
ricos ad onera communem utilitatem spectantia teneri, de euius rei veritate in praesentiarum agere non oportet, ij tamefere omnes, paucis exceptis, non dicunt,Clericos ligari lege seculari, sed tantum ad illa onera subeunda obstrictos esse. Possunt autem haec simul esse vera, ad ea Clericos teneri, &ad illa non obIigari lege, vel statuto laicorum, sed iure communi Canonico , vel ex lege cludi recepta, & approbata a lege Canonica, & a Summis Pontificibus . illud enim respicit oneris qualitatem , hoc vero statuentis potestatem: & si qui hoc dicunt explicite,vVI bsque ullo solido fundamento, di contra receptas conclusiones suprapositas loquuntur, vel in hunc sentum accipiendi sunt, ut Clerici non subiaceant legi seculari id iubenti, sed teneantur ad id faciendnm,ve omittendum, quod in illa materia communis utilitatis cau- tum est lege seculari, verum non ex vi legis, sed ex rationis naturalis vinculo,& efficacia,& ex Caoonica & morali qui tate; cum enim longe maior sit laicorum numerus, quam Ecclesiasticorum, cui dubium,quin exactius seculari, quam . Ecclesiastico Principi inuigilandum sit circa ea, quae cor P iris, rei familiaris, atque agrorum salutem, commodum, indemnitatem, ac conseruationem respiciunt Ea propter
mirum esse non debet, si latis legibus secularibus in hac materia, vel publicatis a laico: Principe edictis, quibus pretium frumenti, merciumve statuatur, peccant Clerici illud transegredientes, non quia vi legis adstringantur ex his, quae di-οα sunt, sed vel ob dictamen rationis naturalis, vel quia iustum praesumitur, quod a Principe Iaico in tali materia definitum, statutumve fuit. Nauar.in Manuali cap. 23.num.. 2 8. ver quia licet, & vers. qnam uis, ubi propterea hortatur Principem Ecclesiasticum, ut proprijs legibus, seu edictis in hac re iuuet legem, vel edictum Principis secularis. quod
tradit etiam Ludou. Lopea de contract. & negoci cap. L 7. in . princ. vers. sed quid. Bannes de iust. & tuta quali. 67. art. .
versi ad secundu respondetur. Quae distinctio, scilicet,aliud
72쪽
zonaram immobilium alienatione in Ecelesias. II
esse vi Iegis ligari, & aliud vi rationis teneri probatur Fortu
I 6a .ubi praemissa conclusione,lex Ciuilis non repugnans iuri Canonico adstringit Clericos propter confirmationem iuris Canonici,quaerit, quare Pontifex debeat iura Ciuilia approbare, respondet t. propter eorum iustitiam, ex quo humanis negotijs pro conseruatione humani generis prospiciunt, & subdit, ante approbationem leges humanas vi propria non constringere Ecclesiasticum sibi superiorem, omniaq. iura Canonica, quibus cauetur,iura Ciuilia Clericos ligare, intelligenda esse, ut id verum sit propter confirmationem Pontificis, non autem ob auctoritat in ipsius legis ciuilis, S hac ratione,ut ait Bald. in Lnemo in princ.C.de sent. & interlocvt. omn. iud. Francigenae seruant leges imperiales, non quia auctoritatem legis quoad ipsos habeant, sed quia naturalis ratio, ob quam conditae sunt,ita dictat,&sic non legem ipsam, sed rationem, vel non legem propter
se, sed tanquam a naturalis rationis fonte derivanrem obseruant. Idem tradit Purpuricons. 33 3.num. a.& 3. Valq.de success creat.lib. D. S. I o num. 63 I. distinguens,legem assice re quandoque ex vi potestatis, quandoque ex vi confirmationis, aliquando ex vi conuentionis, postremo ex vi ratio nis. imo quoad hoc ultimum caput,existimat etiam vi rati
nis Clericum non ligari lege lata a non habente potestatem in ipsum . Quae vera,& snbstantialis distinctio comprobatur ex aliis in eadem materia DD. assertionibus, nam Clericus continueniens tali legi, etsi ad eam seruandam leueatur, pumniri non debet a iudice laico, sed ab Ecclesiastico. Io. Lup. in cap. per vestras in a. notab. S. sed est pulchra, de donat. int. vir.& uxor. item cum Ecclesia tenetur contribuere ad Onera ratione communis utilitatis,cogenda est ab Episcopo, vel alio iudice Ecclesiastico.& non a laico. Andr.de Isern.in cap. I S.illicitas depact.tur.firm. Afflict. num. 23. Abb.& ljj in cap. non minus de immunit. Eccles. Sor.quem Ieseri,&sequitur Franc. d.decis. 9.num.6. Imo etiam in tali casu Cle- - , Κ ricus
73쪽
dia Tertia Pan. De Interdicta'
' ricus transgressus non plectitur poena imposita a statuto Iaiaci, imo nec alia temporali,nisi Princeps Ecclesiasticus idem
statuerir. Franc.d.decis . num. 6. quamuis enim contraueniat Clericus charitati, & peccet, non tamen poena temporali assici debet, quae non est constituta ab habente potest tem in ipsum, ut ibid. per D D. quae vera non essent, si lex communis utilitatis causa a laico Principe lata vi sua Cleriscos,& Ecclesiasticos obligaret, quia Clerici inciderent in poenam tali lege constitutam, & a magistratu laico punire tur, & ad contribuendum huiusmodi oneribus a magistratu seculari compellerentur ex regula supra citata, serum sistiti& statutis ligari a pari procedunt. Iam ergo itutum est a gumentum consutata maiori propositione, seu declarata, velex secularis ob communem utilitatem lata ex vi legis non adstringat Ecclesias, vel personas Ecclesialiticas. Sed alio modo etiam non minus vere soluitur argumentum, seu so- 'phisma redarguitur. Nam cum in maiori propositione diciatur, leges laicorum respicientes communem utilitatem, seu k commune bonum,includunt Ecclesias, & personas Ecclesi sticas,esto,verum sit,intelligitur de utilitate communi t i differenter pertinente tam ad Clericos,quam adllaicos,sicut etiam id,quod dicitur de onerum contribution ut patet ex textibus, exemplis, i calijs locis supra citatis. At cumi minori propositione dicitur,hanc legem prohibentem ali nationem respicere communem utilitatem, si de communi quoad laicos tantum, vera est'propositio, si de communi, tam quoad laicos, quam quoad Clericos, vel Ecclesias omnino falsa, cum his maximum inferat praeiudicium. ergo v riantibus propositionum terminis, non recte ex eis Oinferri
Sexto,dicitur hanc Iegem esse permittendam,quia est utilis laicis, & innoxia Ecclesiasticis, quibus non expedit nimium locupletari,ne a Diuino seruitio auocetur, & negotijs secularibus se propterea immiscere,necesse habeant. lam superiua dictum fuit, haru rationum, quae resimen spiritua
74쪽
Mnorum immobilium alienatione in Eeel fias.
4e respiciunt, Iudicium, atque arbitrium solius esse Sedis
Apostolicae. Praeterea a multis iam seculis opes Ecclesiaruin illis regionibus vel decreuisse, vel certe auctas non es . Item remedium, ubi eo opus esset, a Sede Apostolica obtinendum. Ex abundanti tamen unum susticiat pro responsione allegare Turrecrem. qui in cap. expedit Ia.quaest. I. in 3. quaest.princ. prolixa disputatione , pluribus q. utrinque relatis argumentis,& auctoritatibus, concludit, expedire, ut Ecclessa bonis temporalibus abundet. &in l. quaest. eod. cap. docens, diuersis statibus, ac diuersis temporibus Ecclesiae diuersa congruere, id confirmat auctoritate suberti
Magni dicentis, Ecclesiam a principio humilitate, & charitate niti debuisse, & non fastu, ac regia dominatione, sed cumali in ea multiplicarentur, qui despiciunt humilitatem , suspiciunt autem opes, ac potentiam, oportuisse redire ad regium dominatum. & in quaest.eod.loco, disputans, An status religionis nihil possidentis, neque in communi, neque an particulari, sit perfectior statu religionis bona in comm ni possidentis, ostendit ex D. Thomae sententia, aliquibus religionibus magis conuenire copiam bonorum temporalium, eo j. pacto magis vitari terrenarum rerum sollicit
Septimo at guttur. Haec lex, ne licear alienare in non subditos, non censetur inferre non subditis iniuriam, cum a Iurisperitis valida iudicetur . ergo nec personae Ecclesiasticae
exemptae sibi illatam iniuriam hae prohibitione conqueri
possunt, cum exempti exteris aequiparentur.Io. Andr. in cap.
a.de Constiti in o. Respondetur primo Ecclesiasticas personas magis esse exemptas a potestate Principis secularis, qua alienigenas seculares: nam hi consentiendo possunt prorogare iurisdictionem alieni iudicis laici,s. I.C de iurisd.omn. iud. illae autem minime cap. si diligenti de sor.compet.quod Verum esse,Signorol. non negat dicto cons in pluribus argumentis contra Ecclesiam: ergo magis laeduntur, si lege laica obligentur, quam alienigenae . Secundo respondetur,magnu
75쪽
ro Tertia Pan. De Interdicta esse discrimen inter exemptos etiam in territorio, vel Dio cesi existentesn alios existentes extra territorium,vel Dioecesim; nam illi etsi no sint de Dioecesi, sunt tamen in Dio
cesit hi autem neque iunt in Dioecesi, neque de Dioecesi. Quod etiam eodem modo dicendum est quoad territorium. Felin. in cap.graue,num. a. decisordin. hinc sentiunt D D. personas exemptas in odiosis & onerosis non venire appellatione uniuersitatis, populi, & territorij, venire tamen in
fauorabilibus. Felin. late post Paul. de Castr. in cap. Rodul-phus nu. 3 .de rescript.eademq. distinctio adhibetur quoad Clericos,qui cum sint pars Reip. l. 1.S.huius stud ij.ffide iust.&iur. veniunt appellatione populi in fauorabilibus, secus.
autem in odiosis. Abb. in d.cap. ecclesia S. Mariae,cuius opinionem receptam testatur Felin. ibid. num. Tq. Dec. nu. Io. Grammat.deciL 1 oo.num. I 8. idq. summa cum ratione. nam alioqui exemptio illis detrimentum afferret, ac proptere: merito Riminald. ind.conLI I .num. Ioi .vol. I. dixit, in hac materia fallax esse argumentum de exteris ad Clericos. Patet ergo b exteris ad exemptos argui nullo pacto licuisse. Octauo, dicitur huiusmodi statuta in toto orbe Christiano vigere, & obteruari, imo commendari, ac Dei seruitio congruentia ab omnibus existimari. Quod laudentur ab omnibus, ct Dei seruitio utilia ab omnibus cenieantur, nullus testis affertur, nec, nisi fallor, potest afferri. Quod vero in multis Italiae ciuitatibus, aut λrte in tota Italia haberentur haec statuta, & quoad Ecclesias etiam seruarentur, testes citantur. Signorol. in d.cons. a I. qui loquitur de partibus LG- bardia', & Marian Socin. ind.cons.76. num. 3o.lib. 3. Addiatur etiam, Valentinianum olim statuisse, ne Clerici quicquaa mulieribus emere possent, ac Diuum Hieronymum de I se non conqueri, sed cur Ecclesiastici legem meruerint. Aliam similem legem condidisse Carolum Magnum, earn i. diu fuiise obseruatam. Idem quoque cautum filisse Constitutione S. Ludovici Regis, a multis eius succcssoribus con
simat*. Idem in pluribus locis statutum suisse in Ducatu
76쪽
. Bonorum immobilimn alunation. α Eeelestis. τ'
Burgundiae. & in Belgio,&in partibus Germaniae, ut testam tur Gail. in loco supra citato. Odoardum Angliae Regem itidem sanxisse, ut Resp. In regno Portugalliae extare legem, ut Ecclesiar& Monasteria, neque emptionis, neque successionis, neque donationis titulo stabilia emere possint absque licentia Regis, eam , legem obseruari etiam in alijs regnis Hispaniarum. Molin.de iust. & iur. disput. I o. versquia de . iure. Iacobum Aragoniat Regem id e statuisse de bonis, quae appellatur de Reatengo,teste Petro Bellug. in Specul. Princip. rubr. IAE. Eandem legem condidisse Federicum Siciliae Regem anno I 295. in Ianuensi item ciuitate extare Constitutionem , ut bona omnia Reip. sint assecta,&in Ecclesias alienari non possint. Id i. etiam caueri statuto Ciuitatis Senarum . Pium V. idem statuisse in oppido det Bosco eius patria. Clementem V IIl.prohibuisse,ne Ecclesia lancta Lauretana amplius emeret bona stabilia . Quod pertinet ad statuta Italiae, & ad DD. hac de re t stimonia, primo illud meminisse oportet,Doctori de cosuet dine attestanti, an standum sit, dubiam esse quaestionem, &stari non debere, communem esse opinionem, testatur Dec. conc qoa . ad fin. versic. secundo respondemr. Bertrand. consit. 18 I. colum. . volum. 3. deinde talibus statutis, vel corum receptioni, quod ad eos pertinebat, Ecclesiasticos contradixisse, ut dignoscitur ex controuersia habita Medio. Iani inter Arehiepiscopum,& lacularem magistratum,in qua 'Signorol.pro magistratu seculari,& Albertc. pro Archiepisscopo adhibitus fuit ,ut ipse Albertc. testatur loco supra crutato,idemq. colligitur ex verbis DD.hanc qu stionem ex minantium,dum aiunt Oidrad.in citata disputatione saepius rica de re consultum fuisse atque etiam ex varijs Doct rum responsis de hac materia redditis propter controuer fias ct altercationes. Postremo obseruandum est opini nesa nostram, quantum .coniectura assequi licet, aduersus laicam potestatem praeualuisse, tum quia recentiores Iurisemesuiu responsis pro hac parte editis, quae superius im
77쪽
τs .vύ , , Tertia Pars . De Interdicta
dicata sunt,tali consuetudini no respondent, quod fecissent;
si ea tum viguisset, tum etiam quoniam hodie videmus,l avniuersa Italia contrarium obseruari,ut bona stabilia in Ecclesiam alienentur. Quae cum ita sint, consuetudo laicorum, obstrepentibus Ecclesiasticis, nulla est quoad eos, cum ita demum Ecclesiam obliget talis consuetudo, si ut mixta Iasecorum & clericorum. DD.omnes in d. cap.ecclesia S. Mariae,& cum versemur quoad Ecclesiasticos in actibus negativis, id est,quia non emerint bona stabilia laicornm, cum idnire potuerit, vel quia noluerint emere, Vel quia pecunia rcaruerint,vel quia laici alijs laicis distrahere maluerint;extalibus actibus non potest induci consuetudo, nisi a tempore, quo Ecclesiastici volentestemere fuerint prohibiti,iuxta noti per Cin.in d. l. 2. G. quae sit long. consuet.. Alexήon .vilis inuestitura lib. s.Minis alijs requisitis, ostedi posset, hac co- suetudinem carere,quae traduntur in l. de quibusar.de legi,
de in LO C. quae sit long.cons. sed his in praesentia superi dere,fatius est,quia inserius solidissimis fundamentis osten. detur, consuetudinem ad hanc exemptionem infringendam nec ullam,nec alicuius roboris subesse. Nonulla tamen ' termittenda in hoc casu non. sunt In primis quod vel lolim in hac materia lassiceret cu usus, si quis erat in hac materia, proueniret aduersus Ecclesiasticos ex dictis statutis coditis, nunquam ex eo induci potuit consuetudo, cum omnes actus subsequuti tribuendi sint potentiae statuti,quamuis inualidi, . ita iubentis,ut per D D.in locis supra citatis. Deinde, talis consuetudo si extaret, non posset in legem redigi a Principe laico,ut supra dictum fuit.Demum in hoc casu nostro aperte constat,consuetudinem non subesse,ex scriptis legem defendentium, qui reIata lege anni I 333. subdunt, quae lex cum
varie obseruaretur,quod caute dictumstit,cum reuera nullo pacto ea lex fuerit obseruata, varietas autem usus excludit consuetudinem, quae ut legitima sit, debet esse uni sormis,DD.in d.I.de quibus, & alibi passim. Imo Senatus Venetus litteris ad Civitates suas hac de re datis, siam est,nedum - legem
78쪽
legem Gni 13 3 3. sed etiam aliam anni 1336. usu reeeptam non fuisse,id vitio vertens Magistratibus, quorum in hac re
negligentiam notauit. Praeterea cum hae leges anni 13 3 3. de anni Is 3 s.cssent statutae quoad Civitatem Venetiarum,ut ipsimet narrant,non potest excusari earum maxima extensio ad totum Venetum dominium,subsequuta nouissime anno 1 6o I. In quo valde mirandum est, talem extensionem ea ratione excusari, quia cum consuetudines Venetae Ciuitatis iam seruare hac in re Ciuitates omnes Veneti dominij tenerentur,tametsi noua lex ea de re condita non fuisset; id si ruere no fuerit aliquid innovare, nec aliquid noui iuris com stituere; siquidem ex sententia Salvij duliam relata a Iustiniano in l.vnic.C. de veteriturienucl.S. sed etsi,omnes debet sequi consuetudinem urbis Roma , mirum est inquam hanc excusationem afferti.Quaero enim,sii leges anni 1333 dc anni II 3 o. vi sua uniuersum dominium Venetum complecteba
tur,quid opus fuisset tali extensione, si priores leges ta erant ibidem recept e quod si receptae non erant,cur Respub.leges suas ad 'niuersum dominium pertinentes, a tot Ciuiuitatibus minime recipi,oppositumq. passim seruari passa est)si a
tem eae leges in reliquo Dominio erant non usu sublata cureas rursum condere mandareq.ut obstruentur,ubi non viget,no fuit innovarcὸ Plaeterea,cur haec vocatur extensio, & non
comprehensionis declaratio ξ Ad haecnonne ipsimet faten. tur, priores duas leges ad reliquum dominium non peri nuisse,cum aiunt,nouissimam legem editam fuisse,perridu- re tutiolo stato suo ad uniformita λ Nec est, quod allegetur sententia Salvij Iuliani, cum Ciuitates non teneantur sequi
consuetudinem Vrbis Romae in eis materijs, in quibus ipsae habent suas speciales consuetudinen'lade quibus, ubi gIanverdide quibus sententiam eiusdem Salvij Iuliani probe ex lagi, adeo subsidium ad consuetudinem Vrbis Romς recurri debeat. Accedit legem latami Romae noallicere alias Ciuitates,cum legislatos eam tulit,ut urbi R mae tantum prospiceret.Duas autem pu esleges respexisse
79쪽
go Tertia Pan. De Interdicta et 2 Me tantum ciuitatem Venetiarum, ex ipsorum Defensorsi re
bis colligitur, cum aiunt: enes la terae, ebe era ordinata per D Citta di Venetia a tutis o Hato. Haec quoad DD. attest
tiones,& consuetudinem italiae, ac Venetq regionis.At quin ad alia congesta exempla legum similium, frustra laborasse, qui illa conquisiverunt, satis constat ex eo,quod,ut demon strabitur,nulla consuetudine iuuari possint ratia statuentes. praeterea si totas illas leges,si quae conditae sunt, inspiciendi suppeteret facultas,facile ex earum tenore appareret, longe minus qua has,de quibu3 agitur,esse praeiudiciales, ut supra ostensum fuit circa statutu Mediolani ex Signorol. consit. In proptu etia essent aliq resposiones. Exemplis no est iudicandum. Multiplicare inconueniens non est soluere. Non potest Pontifex omnes abusus de Ecclesia tollere,& his similes. Ex abundanti tamen singulis respondetur. Et in primis ad i. Valentiniani, ea neque approbari a S.Hierony mo in epist.a. ad Nepotianum, qui illis verbis, de lege non conqueror,id tantum significare voluit e temporale detrimentum nihili facere,id vero aegre ferre, Ecclesiasticos suis moribus talis legis condendae in causa fuisse:& reprobari grauissimis vertiq. expostulationibus a S. Ambrosio in epistola ad Valentinianum imperatorem, quae in impressione Rom.oper. Ambrosanni I 8 .habetur tom. .lib. a. Epistol.epist. I a. imis eam legem circa initia euanuisse, & a latore suo expunctam fuisse,censuit Io. Molan. lib. de piis testam.cap.3q. erga fimvers.sed non est necesse. Et quamuis lex illa in Cod. Theod.
lib. 16. tit 2.l.ao.& 27. circumferatur,non ideo reuixisse
censenda est , cum Codex ille cum suis legibus a lustiniano fuerit abrogatus.Legem huiusmodi a Carolo Magno latam nusquam comperij, est valde ioverisimile, propter eximi
ain tanti Imperatoris pietatem, qui e iam de rebus temporalibus cum Episcoporum consilio statuere consueuerat, de eaulas criminales Clericorum,fassus est, Imperatorias vires. - excedere lib. I.Capitularium cap. 28 I. Praeterea superius in
responsione ad Eboppinum iam diximul consuetudinem
80쪽
mno um immobilium alisnatione is me lar at imoris Eationis in regno Franciae nec satis c6stare, nee si co- stet validam csse,praeterea illam veritati nostrae conclusionis non obesse. Esse etiam qui testentui in bonis stabilibus non . seudalibus,nec emphyleoticis in eo Regno obseruari l. i.C. de sacros. Eccl.ut Ecclesia sit capax acquisitionis, ut Guil. de Benedistin loco supra citato. Quod idem vere assirmari potest de Ducatu Burgundiae,& de Belgio,quq cu sint partes antiquae Galliae,eodem,quo Gallia, iure uti, omnes norunta In partibus Germaniae cum essent similia statuta, tanquavi iniqua & de facto codita, suerut a Carolo lV.pie, & sapieniter generali Constitutione abrogata, cum decreto, ut si in futurum alia similia edi contingeret, inania & nullius valoris esse censerentur, eaq. Costitutio a Cocilio Constantiensi
fuit confirmata, ut supra dictum fuit. In regno Angliae hane legem condidisse Odoardum,scribit Posidorus Virgilius, sed addit,cum ipse Clerum inique exagitaret,& monitu Bonifa- cij 8.& Concilij Lugdunensis ab incaepto nequaquam desisteret, Angli,excitata seditione ipsum in summum discrimen
adductum compulerunt, ut Populo promitteret,se de caetero
nunquam illi tributum impositurum, absque consensu Ordinum Regni. quo pacto dum Ecelesiastica iura tentat usiirpare, Dei permissu facultatem sibi in temporalibus competentem labefactat. Iegem vero regni Lusitaniae, cum sanctae mem. Clemens Quartus compertam habuisset, ad Regem
protinus litteras dedit,ut correctione non expectar eam reuocaret,ut luperius relatum fuit.Imb Frane.Cel.rradi.de immun. Eccl.infimscliptum reliquit, Regem Alsonsum similem in a. regno legem condidisse, ac propterea ab Honorio III. misse excommunicatum, ac regnum interdictum, posteaq. ipsum ablolutu initis cum Clero conuentionibus, quas, ait, suisse postea a Sum. Pont. approbatas, laq. apostolicum eius
approbationis vidisse diploma.in regno Castellae lex similis
non habetur,imo cum simile decretum emanasset aduersus quoddam monasterium monialium eius Regni, Sum-Pontistae anno 1 a 3 DRegem Perdinandum per littera. admonuit,