장음표시 사용
1001쪽
PRO VrRO DECLA. XIX. to in ex frequentibus castigationibus taedium patris , &in execrationem mei, conscientia qua non emendabatur, exarserat. Timebat occursus, non audebat adiree colloquia, oscula con
uictusque fugiebat. Breuiter perdit Tmae mentis definienda mensura est. Oderat me filius & timebat. Filium igitur totius es uitatis existimatione damnatum, quem adhuc uiue re mirabantur homines, torsisse me putatist Ego vero occidi. tarde diu. Quaestionem illud vocas. Poena, supinplicium, & malorum meorum exitus fuit. Nulla ratio est in is terrogandi hominem, cui non est fas nisi negare. Quanta tamen mihi fuit & in quaestione moderatioὶ No enim praecipiti raptus imput exilui repente, subito, nec captus dolore caeco impatientiae meae velox vulnus induxi. Non potest non ratione occidi filius cum ante torquetur. Dedi moras, spatrum,
tetripus indulsi. vides quanta hinc malignitatibus potuerim iraestare materiam' si in illo secreto, gladio tantum, si vulneribus egissem, exitum fecerat iuuenis deprehensi. Non est igitur mulier, quod mihi facias duplicataei quaestionis in uidiam, id est quod torsi, & oceidi. sola est ius necessitatis ratio de morte. Illud est parricidium, filium torquere victarum. P utas iuuenem vivere potuisse, cui iam non poterat nisi morte succurri Quem contra malignos sermonea assereracoeperam, non reddidi ruisus infamiae, neque in oculos Scra vulgi de aereto partis emisi e prouidentia mea tibi quo inque mater, ne in hunc interrogetur, eripui. Ide vero non fuit post tormenta laturus vitae pudorem , ut interrogaretur a singulis, ut negare r. verum mulier affectibus tuis renuum ciandum est, ad totius domus nostrae pertinere innocentiam credidi, ne se ipse potius occideret. Sentit, iudices, muli et ad ius querelae suae ncc quod torserim, nec quod occiderim,
pertinere. 1 inque quaerit, quid mihi dixerit ille, de quo ne it an dixerit. Quid ais mater impatiens' ita inmortasilii tui nihil aliud ad te pertinet quam quid loeutus sit Τ Itastespocidero, remittis parricidium, tormenta non obiicis' O inconsultam muliebrem semper amentiam 1 quid iuuenis in tormentis dixerit, tanquam ignoret, interrogat. nihil me comperissenon credit, tanquam sciat quid dixerit. ' Fidem communis sanguinis, fidem communium malorum, nἶ parricidii me velis agitare secretum, ne calamitatibus nostris grauem facias innocentiam tuam. Viderit, quid meruerit iu-
nis ille, ego iam possum suprema reuereri, & post exitum
1002쪽
xto M. FAB. QIrri Titi Aut unici reuertor in patrem. Maior defunctis liberis praestanda
reuerentia est, nec quicquam minus conuenit affectibus partris, quam insultare videatur occiso. In gratiam me cum filio reduxit orbitas , iram nostram mors seuera compo- h.
suit. Quinimo recogitanti mihi totum seceteii illius brdi
nem,subit tacita miseratio, quantam ego debeo reuerentiatri filio, quem potui torquere tolus, quem potui solus occideret Pei seueras, cogis, instas Inuicem, te mulier, interrogo. cur si tantopere volebat scire quid interrogatem , quid ille loqueretur , non iri uperis in quaestionem, quam nullis mini sitis, nullis custodibus vallaverat pater' Uanto melius ma- iter ipsum adisses 3quanto fortius interrogailes una Θquato tibi 'pluradixisset Iduis te, mulier, assectus abegit, tenuit,exclusit Agnoseo verecundiam tuam : timuisti, eredo, ne si in illo se- creto fuissemus omnes, occidisse filium diceretur & mater, Instas tamen, & miseri senis ora diducis. Puta me hoc solum dicere, ex maximi facinoris cunctatione veniens quid audierim, nondum scio : totus adhuc sum in parricidio meo.& post mortem unici omnia quibus laceratus occisus est, in animum meum tormenta redierunt. E si quidem dissicile, ut aliquem pati pudorem parricida videatur : Veruci tamen stupore, amentia, & silentio in orbitate defeci. Ab- lata est mihi omnium verborum fides, omnis sermonis
authoritas : nec habet caullam loquendi, cui non potest cre-
di. Desine, mulier, interlogare. Filium quem occidit pa
rer, nec absoluere nec accusare iam deber. Quid, inquit, dixit cum occideres: Mil eram parricidii innocenciam, quod illoc me non potestas, non magistratus, non propinquus a 'liquis, non amicus, non ille semper loquax populus ac, lignus interrogat. sui escitis, tacetis. Me infelicem, nuci quid scitis omnes 3 Puta me, mulier, hoc tibi respondere non habent incredibilia voeem. Quaedam m a lora sunt, quam ut illa capiat modus sermonis humani Tu vero crede nihil aliud fuisse quam furorem. insanisse me puta, videbam quae non fiebant, audiebam quae nemo dicebat. Hoc solum non insanientis habui, quod tacebam. Fingemere spondere, nihil dixit, nihil locutus est, non credis 3 Atqui multo minus creditura quid dixerit. Accipe, mulier, breuem
veramque rationem , cur in quaestione iuuenis occisus estia
Torquebam L nec interrogabam. si qua ad aures tuas abiI-
1003쪽
a quamuis remota, domus parte perlata vox est, meus gemitus fuit, meorum viscerum dolor. - eris, cur nihil dixerit ρ quia non habuit quod scire vellem, quod audire debetem. Nihil aliud quaestio illa captauit quam silentium, quod Iraestare vita non poterat. iniisquis in tormentis occiditar, ideo tortus et , ut occidete tur. An tu quaestionem illam citiae credis, qualis vernilibus corporibus adhibetur Ideo ectim equuleos mouebam arti sex senex, tenebam fidiculas ratiotie saeuitiae, ut breuiter sedibus suis emota compago pex singulos artus membra laxaret. Consumptus est spiritus siletati sui, & verbeia ignesque animum pater vocem quo cluserunt. Videbatur mihi premere gemituis, tenere suspitiae & sic cithil dixit, tanquam torqueretur ab homine qui seiret. Miraris hanc in filio contumaciam, induene patientiam8 P atri torquenti non potest aliter responderi quam mori malit quam consiteri. Quod sufficili igitur interrogantibus respondeo, mulier, occidi. Fallitur quisquis expeliat,
ut obiiciamus illa communia, ego vero proclamo, non luxuriosum, noa amore meretricis infamem . nihil ille delinque
bar, quomodo liberi solent, m5st rum erat inenarrabile, quod nollem deprehendere, quod ferre no possem. Miratur aliquis quod noci abdicauerim, nec noti s sima ultione patrum fuerim
tantum expulisse contentusὶ Tuus, mulier, nefarius, tuus in inconsultus non permisit affectus. Filium cui contrareueritatem meam ignoscebas. quem mecum odisse non poteras, secata fuisses abdicatum. pinge iuuenem dixisse nescio quid, ego audire nihil potui. hon enim potestatis alicuius more conle deram, nec torquentibus alii sagebam iudicem patrem. Ego tunc cuncta Sc passus sum pariter, &feci. Non vacabat aures praestare verbis,excipere gemitiis aestimare singultus: aaoc uit me contentio, dolor, Orbitas, parricidium ἐμ omnia saeta
sunt festinatione praecipiti. Idem patris affectus est torquere
ut scias, occidere ut nesciaS. in me'm,inquit,intam iamiaces.
ita nunc primum laboras misera detima, & post unici mor tem pertinere ad te coepit, quid loquantur homines 3 Scilicet
filius impensus est, ut erubescetes, ut male audires Adeona hoc captanti non erat satis. rem totam commisime rumori Ego vero me famae tuae, mulier, opposui, & inter matrem filiva
quo medi' -rricidium sesi: unicum occidi, ne auia aliud lo-
1004쪽
M. FAB. QVINTILIANI querentur homines.Alioqui si hoc capto quod putas, quouiaque taceo in quod tempus dissei o,illam quam me putas premere vocem P Ecce Ieatus iudicium pronuntio, ego tamen me nego. Egregiam rationem malignitatis. locuturus laduersus uxorem feci ne mihi crederetur. Eateor igitur, nihil ad eertum indubitatumque perduxi , hoc est quinimo pro pter quod ad mortem usque contendi. Non explicant tormenta quaestionem,quae occidunt. Quid, inquit, dixit pFelicem te misera, si nescis quid dixit. Ita non es contenta conscientia tua non lassicit quod non habuit ille quod negatet. Iod fatereturὶPoscisverba quaestionis, cogis, extorques. Teor, tu facis ne possis negare quod dixero. id dixit 3 parasse separentibus venenumῖ negas. Proditionis agitasse sermonesὶ negas.Tymnnidis inisse consilium' negas. Et quicquid dixero, negabis. O bonae conscientiae incauta simplicitas Ita non times, ne coactus loqui multa fingam, multa compona
Si potes scire, mulier,an mentiar,scis quid dixerit. Quid dixit ni it. Quid dixit omnia. Maledixit seculo, fecit temporibus inuidiam, detestatus est patrem, conuiciatus est matri. Qixddixitqplus quam interrogabam. Vicisti, mulier,obstinationem meam. Audi breue succinctumque responsum quid dixerit: quod quaeris, quod putas. O si quis in illam vos secreti nostri potuisset adhibere praesentianas vidissetis nouum genus qmestionis stabam senexfuriis monstroissetitatis accinctus manibus exertis, hinc ignibus, hinc verberibus armatus: super ora,super oculos iacentis assistens clamabam,furiose, demens, tace. Et ille velut exustis amputatisque per quae dolor exiein verba, fuit attonitus, amens. Quoties admotis ignibus aa. aliquam corporis partem, totd pectus imposuit' quoties hiatu oris avide flammas aduersus exeuntia verba collegit' Cum vero iam totus calor verberibus etpulsus, viribus nouissima
doloris erumperet, pertractis ab ima pectoris parte suspiriis breuissime collecti spiritus, ille quo redditur animasingultus, fuit similis exclamaturo nescio quid, quod & tu foliassis audireS.Occupaui, fateor, & aduocatis quas iam consumpseram viribus, manibus, telis, totoque corpore pariter adnixus adto nam mentiretur, occidi. Misera temporis illius recordatio, eficientem in manibus meis filium vidi,aspexi ora pallentia, rigidos anhelitus. interrupta suspiria, di animam magno sitentio exeuntem, non tamen tormenta laxaui, non subtra πληοstiarique flarnaias. Mi seseret, mulieri' quaeras amplius V D
1005쪽
pRo VrRO DECLA. XIX. 233.em huius affectus, filium qui moriebatur, occidi.Non perdidi tamen, non perdidi unici mortem : fortunam non perdidi, iam me, non interrogat nisi sola mater. Consiste, agedum mulier, loco meo, & in habitum paterni furoris acciniacta admoue equuleos, flagella, laminas: praedico testator, aliter non possum loqui,aliter mihi non potest credi. Quanquimiserrime iuuenis fasest enim iam tuos alloqui manes) exprimere mihi vocem nulluSpoterit dolor, quantum volet laceret, vel occidat. vincere me tormenta docuisti. Si tamen fas est cogitation: s memoria tractare verba miserae quaestionis, cur me coram populo magis interrogas Eamus. uxor, in illam
desolata domum, in illud iam patris filiique secretum ibi me interroga, ibi, ubi torsi, ubi occidi, ubi adhuc forsitan filii tui
varea per moestos penates anima discurrit. Porrigat aliquis ima inem iuuenis oecisi , ponat in sinu matris illas vestes. quibus ipsa iuuenem misera comebat. Eamus ad tumulum,Hiseeamus super busta lacrymas. Ibi aut tacebimus pariter, aut invicem confitebimur. Iamiam miser mori possum, explicuit te licitudo,pietas. Non scribo tabulas, testamentomprema verba non cr*do, & ego moriar in tormentis meis. Illud tantum nouissimis precibus a te ciuitas, per liberos, uer coniuges, per natos, a te uxor, per occisi iuuenis umbram peto, a te, mater,ne quid amplius quaeras, tu infamiamne dicas.
1006쪽
Dribis iue de causiis corruptae Eloquentia.
1007쪽
EeLAMANDI studium,quanquam & senactus amplissimi, grauissimorum Centatum praeiudiciis notarum , sero demum apud Romanos receptum est, usu tamen ipso sic utilo honestumque apparuit, ut principes ciuitatis viros.summos etiam Imperatores in eo se exercere non puduerit. Nam v x M. Tullium α grandes illos praetextatos omittam, sane traditum est Magnum etiamPompeium sub ciuili, tumultus itiitium , repetiasse de clamandi zonsuetudinem , M.vero Antonium, ipsumque adeo A 'ustum, ne Matinensi quidem bello, i ninota terum mole. o nisisse. de vero qui eloquentiam Oon in loro modo iud citia luς , sed&apud populum tanti fecerunt, ut illam desumnis virtutibps unam quandam esse dicerent. ερ eosdemere sapientes atque eloquentes haberent: nihil, profectolitum est eam potissimum rationem tam avide amplexos,uam esse iudiciorum consiliorumqm imaginem , id est, rensium & popularium actionum meditationem , quin: solam ad sormandam ipsam eloqRentiam sussicere censue-1ne. Mihi quidem eius exereitationis fructus non in solis eterum poetarum carminibus , aut iis quae supersunt ora ,rum actionibus , sed&in historicorum scriptis elucet taxime . quorum ego directas obliquasque conciones cumgo, riori inius mihi hominis, sed plurium simul ingenio tra sensas collectaque acumna agnoscere videor. in o
1008쪽
magis doleo hane α dieendi & scribendi, ut ita ἐixerim i eo
tem si ea nostris hominibus neglectam , ut simul et ameIoquentiam ipsam amittere necesse suetit atque eo quidem magis, quod maiores nostros in eo studii genere non excel Iuisse modo ,sed Romanis ipsis auctores. duces ac magistros fuisse compello. Nam L. Plotium qui primus apud Latinos dicendi praeceptor extremis L. Crassi temporibus floruit, Gallum fuisse traditum est. Et ne singulos enumerare necesse habeam, Augusto Reip .clauum tenente,Votienus Montanus Narbonensis pro summo oratore habitus , demum a
Tiberio iti insulas Baleares relegatus legitur. Sub ipso Tiberio Domitium Afrum praestantissimum oratorem Nemausus, Clodium Quirinalem Rhetorem Atelas urbi dedit. Sub Caligula Trogi Pompeii patere Vocontiis epistolarum MIegationum, simul & Anuli curam habuit. Temporibus Neronis L. Statius siue Visulus,siue Surculus,Tolosas Romae Rhetoricam celeberrime docuit: & eadem sere aetate Iulius Florus patruus Iulii secundi mirae facundiae & infinitar curae viri in eloquentia Galliarum , quam & ibi demum exercuit, princeps ut inter paucos disertus a M Fabi o laudatus est. Sed nec ego M. Aprum indictum abire patiar Iulii Secundi aequis Iem, celeberri muni sui fori ingenium, quamuis plerique maligne opinarentur , nec Secundo promptum esse sermonem, quod non satis pro aetate pugnax , saepius ad curam rerum ab elocutione respicere videte tur , & Aprum ingenio pol usta vi naturae , quam institutione & Iiteris famam e Ioquentiae consecutum. Et ut ad posteriorum Imperatorum tempora transeam, una nostra Aquitania , quamuis Graeca se iacteto xigine, plures urbi Latinos rhetoras oratoresque dedit, quam
reliquae simul omnes prouinciae. Testes mihi in ptimis elucit Nazarius, &ipsius filia Eunomia patri eloquentia nihilo inferior. Testes Paterius atque Delphidius acerrimus orator Marcellino dictus Hieronymianae Hedibiae maiores, &M. cimus Nitiobrix, &Tiberius V ctor Alethiusque Mineruit Buidigalenses sed&Victorinus ille qui etiam in foro Traiani statuam in eruit. Testes Tiberianus & Τitianus viridisertissimi: quorum uterque Praefecturam Praetorii in GaIliis administrauit magna cum laude non eloquentiae modo, sed 3nnocentiae& prudentiae singularis. Te uis Latinus Pacatus Drepanius, 3 Theon ille praeceptorum & exemplorum huius artis traditione notissimus, quem sub Iuliano illustiem.
1009쪽
2I iasallia limam conseeutum Eunapius auctor est. Testes aealii plutes non Ausonio solum Aquitano, sed & Hieron7mdi Stisdoniensi quasi ex professo laudatir quibus & eae quae supersunt nonnullorum reliquiae, testimonium reddunt artis stoqimmerito vel a Romanis ipsis in summa admiratione habitae. Nam quid ego ad Leonis, Cati, Lampridii, Λntedii, censentit,&Seueriani,id est, ad Sidonii Apollinaris tempo-ia deueniam, ipsius scriptis melius nota ' aut cur ea repetam, quae de Theologorum nostratium eloquentia alibi dicta sum Illud potius etiam infelicissimis temporibus superfuisse Galliae oratores suos, cum urbi ipsi deessent. Extat de Ara tore Patricio elogium illud apuὸ Senatorem : Romanum eloquium non suis regionibus inuenisti,& ibi te Tulliana lectioiisertum reddidit ubi quondam Gallica lingua re nauit. Vbi unt qui literas Latinas Romae non etiam alibi asserunt esse iistendas ' Euaserat Caecilius pondus verecundiae si hunc plodentum priora secula genuissent. Soluta quippe est visita sententiae, Mittit & Liguria Tullios suos. Quae quidemo lubentius retuli quod & Italiam Caecilium , & Ligures psos Galliae adserant, quos Italiae qui tribuunt, sane non viaue adeo intolerabilem iniuriam faciunt maiorib. nostris, in-:t quos tamen eam gentem nec postremam fuisse vel illa Lu-lai arguunt, Et tune tonse Ligur, quondam perrosta decora C=inibin e fusis toti pralata Comata. iretur nunc aliquis & Belenum,& Teutatem, & Οgmium im Herculis Gestici appellatione a Luciano Prosi alia de-iptum . tanta res igione a Gallis cultos ut eius non apud areos Latinosque scriptores modo, sed in ipsis etiam lapi us hodieque δε perfnt reliquiae. Miretur Lugdunensemm Kalendis suis Iulio Antonio de Fabio Africano Consu- .s Augusto dicatam,& Rhetores Gallos utriusque facun- ex Cati institui' ad eam pallescentes. Miretur ab ipso: usto Atitonium sororis nepotem multa claritudine gene-:d improspera , in diuitatem Missiliensem specie studio sepositum,ipsumque Iulium Agricolam generi testimo audatum, quod eam sedem ac magistram eruditionis ha Let Iocum,ut ille ait, Graeca comitate &prouinciali parsi ita mixtum ac bene compositum, in cuius encomici vix
sibi Strabo satisfacit. Miretur sub Tiberio nobilissimami arum sobolem liberalibus studiis apud Eduos operatam,
1010쪽
&quae de iisdem scholis longo post tempore Eumenius saer e
memoriae magi iter ad Constanti urn Imp.immo& Constan tius ipse suis ad illum literis restatas est. Miretur & illa Iuuenalis, quae satyrieelicet.non Lustra tamen dicta res ipse cla
Galliaeausidicos leuit Deunda Britannos.& . nutrieuia enusidicorum Gallia. Miretur & Tolosam iam olim Palladiam appellatam, & Mederi cum Chonodomari regis Alemannorum statrem obsidem in Galliis, doctum Graeca arcana, Serapionis nomen filio imposuisse. Miretur & illa Claudiani ad Honorium ,
P -te Gallia ductu Ciuibus, ct toto stipavit Roma Senatu. Certe Catonis ex originibus longe antiquius testimonium est, Galliam duas res semper studiosissime persequutam, rem militarem, ἐκ argου teloqui : adeoque gentili Gallorum Voca bulo tacetos pro facundis dristos Fortunatianus notat. sed illa Hieronymi omni exceptione maiora sunt, viris semper
fortissimis&eloquentissimis abundasse Galliam , de Galliarum studia suo etiamnum ten pore fuisse florentissima. QRIs quis de proximis tantum Italiae regionibus dicta putet, legat & quae de BeIgis Mosellaeque accolis Ausonius, atque ia'
Te clari proteres, te bella exercitapubes ,
mulate Latia deeorat facundia lingue Levinetiam moresis larum fronte serena
Ingenium natura tuu coneesit alumnia.
Nec sola antiquos ostentat Roma almes. . Iedia haec, -Tempus erit quum facta viritim, B/lgarum patriasque eanam decora intillia morer mihi tum non dictus ενit memorabo Fluietoti Agricolaου, legumque Catas, fandique potentes, Prasidium fusilime reis, quos Curia hummos Municipum vidit proceres, propriumque senatμm Geuospratextata eelibrisfacundia ludi Contulis ad vetertipraconia aeuintiliani. mique sum rexere urbes,purumque tribunia Sanguine, innocuas illusimuerast utra .