장음표시 사용
1011쪽
Prasecturarum titulo renuενε secundo.
Bique caput rerum Romam popurum qua parrassus Tantum non primo rexit sub nomine, quamuta parfuarit primis. iatelligatque ad omnes pertinere quod S enator scripse, legistse Romam frequen retiaste de moenibus Gallicanis, ne aut in damno suo praecipua contemneret, aut probata virtus iph nora cessaret Sed hae quidem maiorum virtutes, nostram arguunt ignauiam , quibus vix satis fuit ab hoc tiamite de aviasse, nisi&ipsa eorum vestigia deleri pateremur. Ego Vers&sipatura bene sentiendi iudicandique potius quam di-eendi studio teneor, eam tamen exercitationem a nostris repeti cuperem iisdem illis legibus quas optimi magistri toties
sanxerunt, ut esset quantum potest ad vexitatem accommodata declamatio, non ad solam composit voluptatem , meminissentque iuuenes iis se velut praepilatis ad verum discrimen aciemque iustam instrui: ideoque in ea una specie consenescendqm non esse , sed ad id perueniendum cuius potio fimum gratia reperta est. Illud etiam obseruari vellem ne cruda adhuc studia in forum impellerentur, utque non elo quentia tantum ipsa , quod ex veteribus plures questi sunt, sed illa illa etiam iurispludentia, qua nihil esse maius & au'ς ustius confitemur , puerit induerentur adhuc nascentibus aquila , paterentur quamlibet properantia parentum vota Veinnorum, sic laborum & honorum gradus geri, ες , quandoiaec apud nos summarum virtutum studia sic coniuncta sunt, eviri usque una iam fere professio esse videatur . nihil dumus dienum putarent quod vel alteri imparester, nec primum cierentesse quod maximum est. Nunc r*fractis pudoris e reuerentiae elaustris illa iam nobis vetus querela propriai, Pueri in scholis ludunt, iuuenes ridentur in foro, es Θηλυ est apud Theodem:&,quod vir
ae turpius est , quid quisque perperam didicit, in senectute
dira fiteri non vult. Inde caninafro tit- faeundia solo, est apud Christianum poetam r di in magno causidico- ira ac moratorum grege, iuridicorum & oratorum non agnus est numerus : quin & declamatorum clamoribus
arge impar. Denique res ipsa probat, ut btigiosa est po-as iuris ignoratio quam ipsa scientia 4 sie artis dicendi i sciri
1012쪽
seitiam ipsa eloquentia verbosiorem esse: ut non inimerito a veteribus dictum esse videatur, nihil esse in ea quod spem tantopere saltat,quam quod quilibet cum audierit, statim se nullo negotio consecuturum imitatione confidat. Verum hic ego neque tempora acerbius notare constitui , neque mihi Censoris partes adsumere in eam maxime culpam, cuius meipsum inter multos conscium ac participem fateri malo quam convinci: & cui potius remedio aliquo saltem in posterum succurri cupio. Atque hoc quidem animo M.fabii Quintiliani, non illius cuius xi l. Institutionis oratoriae libros Hila xius noster imitatus dicitur,sed vel patris, vel potius, ut plurium conteistura est,aut declamationes nunc a me eduntur
ampliores & meliores ope atque auxilio vetustissimi exemplaris, quod Cl. Falceti Monetaliae curiae Praesidis , viri candore, humanitate & rerum nostrarum cognitione inter paucos numerandi , beneficio lubens merito acceptum refero.
Adieci& Calpurnii Flacci nomine excerptas quasdam vepraeferebat titulus vetustioris exemplaris quod partem earumnabuit, decem Rhetorum minorum : credo ad Senecae controuersiarum comparationem , quae Ripse in eodem codice
X Rhetorum inscribebantur,maiorum videlicet: quas de istis lubens praetulissem nisi me aliunde distractum dissicultas ipsalprruisset,& hanc potissimum laudem Fabii nostri optimi aedoctissimi viri propriam esse voluissem: quo profecto nullus est cui Annaeotum familia plus debere velit aut possit. Nam Quintiliani nepotis quae vulgo leguntur, aut Portii Latronis illam quae contra Catilinam eii,adiicere Kon libuit: sed nec Sallustii& Ciceronis nomine scholasticas controuersias , &quod in omnium manibus extent non adeo corruptae , dc
quod istis, ut verum fatear, non satis mihi re pondere videan-.tur. Ac erit fortasse tempus cum vel mihi vel alii potius non
primarum modo secundarumque exercitationum praecepta exemplaque, sed & reliquos omnes veteres artium scriptores, quorum plerosque vel nomine ipso etiam literatis ignotos ubdeo, in unum corpus colligere ac nostris hominibus exhibe-γIedabitur. Interea vero, Praeses amplissime, quicquid id est, quod in Quintiliano & Flacco praest itimus,etu dignitate tua longe inferius, tibi tamen dicare visum est 3, eum quod Fabii magna pars, etsi lacera deformataque , pridem alterius,cuius diligentiae & hoe beneficium tandiu debuimus, adsignatione tua quodam iure facta est , adeo ut nunc reddi potius,quam donaII
1013쪽
2xi donati videatur: tum quod in eo senatu primas tenes,in quoliaiusce studii fructus percipitur maximus, non exhonorar ira& ut quidam veterum, sed paulo acerbius & iracundius dixitjaduocatorum stipe , sed ex animo & contemplatione ac scientia, praecipue vero ex illa incredibili voluptate, quae liberis &ingenuis mentibus insta est,benefaciendi pluribus non amicis modo , sed quibuslibet , qua nihil esse puto quoad Deum homines propius accedamus. Fuit&illa mihi propria caussa, quod studiis non ris , &literatum nomine & paternae amicitiae recordatione pro tua summa gratia atque humanitate hactenus fauere visus es: &vt in posterum magis ac magis faueas, erit tibi hoe,si placet, gratitudinis atque obsequii mei pignus,si non dignum amplitudine tua,certe professione nostIasalteri pro tempore non indignum. Bene vale Praesea amplissime. Lutetia Parisior. Kal. Λpril. rebus prolati ac ora LXXX,
1014쪽
ptorum testimonia. M. ANNAgvs SENEcA prooemio lib. x. CenIrouens Pertinere ad rem non puto, quomodo L. Magius gener T. Liuii declamauerir, quamuis at quo tesopore suum popuIum habuit, cum illum homines non in Ipsius honorem lauia darent, sed in soceri seirent. quomodo P. Asprenas aut Quintilianus declamauerint, Transeo istoa quorum fama cum ipsis extincta est. Idem controuers. IIII. eiusdem libri, quas de eo qui expositos
debilitabat, ut ex mendicitate eorum mercedem acciperet.
Circa hunc sensum P. Asprenatis est ille a Quintiliano dictus , Nescio utrum vos miserabiliores dicam quod alimenta accipitis, an quod huic datis. Accipitis enim quia debiles e stis:ei datis per quem debiles estis.
M. FAB. Qv iu r ILI A N us lib. Ix. Insilui. orato-νiar. ad Victorium Marcellum cap. III. Et cur me prohibeat pudor uti domestico exemplo patet meus contra eum qui se legationi immo ritu tum dixerat, deinde vix paucis diebus insumptis re infecta redierat, Non ex igo uti immotiaris legationi, immorare. Iv Nivs. IvvENΑos lib. II. Satyri
Gaudet.an expectas ut Quintilianus ametur'
sed iacet in fetui complexibu s aut equitis, dic, D ic aliquem sodes heic intiliane colorem μ . Haeremus: dic ipsa. Idam lib. Ii I. Hos inter sumptus sestertia Quintiliano : Vt multum, duo sufficieae: res nulla minoris Constabit patri, quam filius unde igitur tot Quintilianus habet saltus8exempla nouolunt Easorum transi, felix δέ pulcer x acor, .
1015쪽
Felix sapiens, &nobilis,& generosiis
A positam nigrae Lunam subtexit alutae. Felix, orator quoque maximus,&iaculatora fit si perfrixit, cantat bene. distat enirn, quae , sidera te excipiant modo primos incipientem Edere vagitus, & adhuc a marte rubentem. aisortuna volet,fies de Rhetore Consul. Si olet haec eadem, sies deConsuleRhetori C. Piamus lib. II. ist. γIta certe ex Qui titiliano praeceptore meo audisti memini Narrabat ille, AllectabarDomitium Afrum,dcc. IGm tib VI. Erat non studiosorum tantum, verum etiam studiorum a- eantissimus, ac prope quoti die ad audiendos, quos tum egoti quentabam, Quintilianum, Nicetem Sacerdotem venti
Vi Θεim ad Luin ilianum suum in eodem lib. epistola qua
cipit, Quamuis&ipse sis continentissimus & filiam tuama instimetis ut decebat siliam tuam, Tutilii neptem. M. VAL. MARTIALIs M. II. U. uintiliane, vagae modelator summe iuuentae. GloriaRot anae, Quintiliane, togae. TREBELLI vs POLLIO in Possum. iunio, /. Fuit quod solum memoratu dignum est ita in declamati-ibus disertus, ut eius controuersiae Quintiliano dicantur triae. quem declamatorem Romani generis aco tissimum. us capitis lectio prima statim fronte demonstrat. CAELI vs LACTANTIUS FIR M.trb.I. ptime Quintilianus in Fanatico, istud,inquit,si deus co 'iratus est. Idem lib. v. deci potentiores esse inhistosDeus permisit, ut cogereadam posse cit: ideo plures, ut virtus est et preciosa, quoa est. Quod quidem ipsum Quintilianus egregie ac bre. 'ostenci ilici Capite obuoluto. Nait quae, inquit, virtus innocentiae, nisi laudem raritas dedisset ' verum quiata sic Comparatum est, ut odium, cupiditas, ira,in idquod auerint agant caecos , supra hominem videtur culpa va-Alioqui si pares omnibus affectus dedisset, pietas nitui
1016쪽
ocaui , Nulla eli tam peraiII pucloris aci ultera, quae non nane caussam vitiis suis praetendar, iniuriam se peccando non facere, sed referre. quod optime Quintilianus expressit. Homo, inquit, neque alieni matrimonii abstinens,neque sui custos, quae inter se natura connexa sunt. D. MAGNvs AusoNIus in Diues Seneca, tamen Consul, arguetur rectiusquam praedicabitur non erudiisse indolem N 'nis , sed armasse saeui
Quintilianus consularia per Clementem orname
fortitus,honestamenta nominis potius videtur quam insignia potestatis habuisse: quomodo Titianus magister sed glori sus ille muciicipalem scholam apud Visontionem Lugdunumque variando, non aetate quidem, sed vilitate consenuit.
Idem in commemoratione Proselsorum de Victore Mineruio. Primus Burdigalae columen dicere M IneLUI,
Alter Rhetoricae Quintiliane togae. Ο possea Adserat usque licet Fabium Calagurrrs alumnum Non sit Baldigalae dum cathedra inferior Seu libeat fi ctas ludorum euoluere lites, Ancipitem palmam Quintilianus has Dicendi torrens tibi copia, quae tamen arN on etiam luteam volueret Et Demosthenicum, quod ter p Iate sic viguit, cedat ut ipi Idem in Moy - memorabo Quietos, Agricolas,legumque Catos, fanaique pote Praesidium sublime reis, quos curia summos Municipum vidit proceres, propriumqueIenaturria uos praetextati celebris facundia ludivi titulit ad veteris praeconia Quiptiliani Quique suas rexere urbes, purumque tribbanguine,& innocuas illvitrauere secures HIERONYMus in Chronico. Olymp.a II. M. Fabius Quintilianus Romamba perducitur.
Olympizr7. Quintilianus ex Hispania Calagurrita anno Domi- nus, primus Romae publicam icholaia Mani . apexuit,&salarium cssco accerit.
1017쪽
, ' xa sta ' Idem aderastatum. Puto te au atiliani controuersiae tecordari in qua pauper
usatur, dolens ob interitum apum, flores ab impotentissimo diuite venenatos.
Mi vero procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotum, bsc Moque, ut Quintilianus ait, latentem inucnit inuidia.
Nec mirum hoc in conceptu forminarum , ut quales perspexe tint, siue mente conceperint, in extremo,oluptatis quo concipiunt, talem sobolem procreent, cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieti , αQu ntilianus ineaco citro ueIsia in qua accusatur matrona qis Od AEthiopem peperit pro defensione illius argumentatur hanc conceptus esse naturam quam diximus. Idem aduersus Vultansium. Iste Caupo Calagurritanus , & in peruersum propter no men viculi mutus Quintilianus miscet aquam vino. Idem ad Pummachium da obitu Pausina.
Felices,inquit Fabius , artes essent, si de illis soliari fices
Idem ad Pammaehium, de optimo genere interpret. Hilarius uoi orum temporum conseisor , duodecim Quintil ani libros stilo imitatus est& numero. Idem Prafat. in Abdiam. Dicit & Tullius tuus adolescentulo si Manchoata quaedam re rudia excidisse. Si hoc ille tam de libris ad Herennium quam de rhetoricis, quos ego perfectissimos puto, ad comparationem senilis petitiae dicere potui t:quanto magis ego libere profiteor & illud fuisse puerilis ingenii, & hoc maturae senectutis.Icilibris quoque contra Marcionem Septimius Tertullianus hoc idem palius est,& Origenes in Cantica cantic Oxum, & Quintilianus in xII. libris institutionis oratoriae . ex Quibus ostenditur unamquacique aetatem in quo esse persectam,& ex annorum debere numero iudicari. SID. APOLLINARIs lib.υ. θῖ.x. Sabaudo.
Tua Vero tam clara, tam spectabilis dictio est, ut illi diuisio Palaemonis, grauitas Gallionis , abundantia Delphidii, Aglaeoi disciplina, fortitudo Alcimi, Adelphii teneritudo, rigor Magni, dulcedo Victorini, non modo non superiora,
sed vix aequiparabilia scribantur. ane ne idear sub hoc quasi
1018쪽
η hyperbolico Rhetorum eatalogo blanditus quipplam gratie
catusque. olam tibi acrimoniam di utiliani, pompam quPalladii comparari non ambigo,sed potius acquiesco. in p/ηUFrito ad Anthemium. Qua C rispus breuitate placet, quo pondere Varro, iQuo genio Plautus, quo flumine Qv ntilianus, la ibi pompa Tacitua nunquam siue laude loquenaus.
q. Idem carmine ad agnum Felicem cra. , t Atrem Lampii dium, Catum, Leonem, Traestantemque tuba Seuerianum, i Et sic scribere non minus valentem , Marcus Quintilianus ut solebat. . M. FIN vs Gram m. Antiochens. Coment.in metra oransis in Quintilianus in arte,&c.
AvR. CAssIODORus da Rhetoris ex lib. Disciplinu Qui milianus etia doctor egregius, qui postfluu.osTLilia. nos lingulariter valuit implere qLadi docuit vi iubcnu dicendi peritu a prima viate suscipiens,percunctas artes ac disciplinas nobilium literm u erudiendum esse mo strauit qu- metito ad desensionem sui totius ciuitatis vota re quiIerent. Libro autem duos Ciceionis de alte Rhetorica,& Qqio taliani dumi decim Iustitutionum iudica iiDi us esse iungemios,&c. Idem in Chronico ex Hieronymo, τι vid/tur
Silvano & Prilio Coss. Quintiliam scx Hispania primusi Romae scholam publicam a .ciuit,&salacium e fisco accepit.. Isi D Rus Hissatinses tib .H Erymolet. De Duoru . Haec disciplina a Giaecis inuenta est , Gorgia, Mistotel Hermagora, & tianslata in Latinum a Tullio videlicet, αQu ntiliano.& Ταiadorsedita copiose , ita varie ut ea lectori admirari in promptu ut, comprehendere impossibile. Nam Incmbranis retentis, quali adhaerescit memoriae secies dictio
niloat mox repositis, recordatio omnis Habitur. Vetus interpres Lueani, ad eum locum lib. I M.
Vitab euu nudasuperari qui reuem in illagiua renuasibi moνtia habet. sensus, rnquis. hic est. N m est putanda breuis vita qua babet 0atium,quo unusquisque ubi quaerat exitiumae quod
non euenit nisi serti viro qui facile contemnit interitum. Vn de Quintilianus a aetamus de funere remedium, de necessita.
1019쪽
. . z naan festum est, & in hac tamen ciuitate extra controuersiam praecipue . . . positum . . . . eos
quia se homines occisbs esse fateantui teneri lege. qui distingues igit . sa . ere. Occidisti adulteros Qv sigitur dubitat hoc in ciuitate a leg bus permissum t A iuiterum, inquit, cum ad ut era liceat occidere. Quid aliud se ipsed non licuieo Here tibi. & in hoc omnem calumniam suam contrahit. pN-t mihi licuisse occidere. primum, quod ius ciuis non his Duelim eo tempore quo exul eram nec ad me iura peltinuisse. quod ea alo. Si in perpetuum exilium missus essem, forsitan losset de hoc quaeri, an ad leges pertinuerim, cum illud ex le-ee fieret quod exularem . . iique dinale vero exilium du-ium est quin . . , ' .i , processerit absente me neque erat causa propter quamvis in serretur ei qui impxudens Occidisset. non damnabatur animo,aut sceleris ea poena erat. sed ut pert nuerit, inquit ad te lex . . . tamen tibi non licuit, cum ad occidendum venire non licuerit.' Lex enim quinquennio te iubet eiulare . puta me contra reditisse si a .. in in praesentia is tanquam contra ius redissem . Non tamen m hi ob tieere debes quod occiderim , sed quod . . . tingent sicisse contra leges . . . contra illam tamen legi feci . . . . ad iudicium pertinet . . . sic etiam tedite mlhrlieuisse hoc rerum . . ' . . oecidere licere . Ergo lex qu . . . . . . signiἀficat Omnia - . quae aduersus adulteros stipta est, ut contra alias leges . . . . ab exilio , nec homines occidete licuit . sed quemadmodum homine . .
1020쪽
uiam existimet cum adult. . . .
'πandum . . ad exemplum uerius CLuria G. CCXLV.
videtur hic adol6eens . tamen quam ad odium compellitur.
DEPosITVM QVI INFITIATVS F v ER IT , Qv ADRUPL usOLvΑΤ. Ialutari, est dc positum nolle soluere. Itaque ne actio quidem haec dari poteit nisi aduersus eum qui damnatus fuerit. Eo enim tempore qua ratur necesse est .an habeat pecuniam&an infitietur : neque omnino quadrus uia soluere debet nisi simul conuictus quare si hanc tantumnegasset aliquando.&postea obtulisset, non tamen potera -- deri quad)uplo obhaatus, . cum hoc ipsum quadruplum cum ea summa habuerit quae negatur. Quid si de absolutus est boiudicio cum in quadruplum damnari poxςr x--πideo debet quadruplum soluere, quia potuit ne indem soluer , si ipsam pecuniam quae a patre tiao apud amicura velles, non liceret tamen Libi rem iudicataci retract are. Hoc ergo fieri potest, volem non potueris repe te, poenam rei pςx- t s ED
