장음표시 사용
571쪽
consecutos. Nam & Pythagoras,non sapientem se;ut qui ante rator vix eum fuerunt; sed istudio su in sapientiae vocari voluit. Ego ta bonus.1oen seeundum communem loquendi consuetudinem saepe dixi, di eamque,perfectum Oratorem esse Ciceronem,ut amicos & bonos viros dc prudentissimos dicimus vulgo, quorum
nihil nisi persone sapienti datur. Sed cum proprie, & ad I
gem ipsam veritatis loquendum erit, eum quaeram Orato-iem, quem &ille quaerebas. nquam enim stetisse ipsum Cis. ιno- in fastigio eloquentiae fateor, ac vix quid adiici potuerit inue nio, fortasse inuenturus quod adhuc abscissurum putem fuis- Bruto. se; nam fere sic docti iudicauerunt. plurimum in eo virtutum, nonnihil fuisse vitiorum :& se ipse multa ex illa iuuenili abundantia coercuisse testatur; tamen quando nec sapientis sibi nomen, minime sui contemptor, asseruit ;& melius dicerei certa data longiore vita, & aetate ad componendum seeuriore potuisset. non maligne crediderim defuisse ei summam illam. ad quam nemo propius accessit. Et licebat, si aliter sentirem,
fortius id & liberius defendere. An vero M. Antonius, neminem a se visum eloquentem, quod tanto minus erat,professus
est : ipse etiam M.Tullius, quaerit adhuc eum,& tantum imaginarur ac fingit : ego non audeam dicere, aliquid in hae quae superest aeternitate inueniri posse, eo quod fuerit ; perfectius Transeo illos qui Ciceroni ac Demostheni ne in eloquentia Idem in quidem satis tribuum: quanquam neque ipsi Ciceroni Deis raro. mosthenes videatur satis esse persectus, quem dormitare inferim dieit: nee Cicero Bruto Caluoque, qui certe compositionem illius etiam apud ipsum reprehendunt. nec Asinio vin trique, qui vitia orationis eius etiam inimice pluribus loeis tinsequuntur. Concedamus sane quod minime natura patiatur repertum esse aliquem malum virum summe disertum ni hilo tamen minus Oratorem eum negabo. Nam nec omnibus
qui Detint manu prompti, viri fortis nomen concesserim; quia si N a virtute intelligi non potest fortitudo. An ei qui ad defendendas ea uuas aduocatur, non est opus fide, quam
nec eupiditas corrumpat, nec gratia avertat, nec metus fran-
igat; sed proditorem,transfugam, prquaticatorem donabimus Uratotis illo sacro nomine i i: Quod si mediocribus etiam patronis conuenit haec quae vulgo dicitur bonitas; eur non Otator ille qui nondum suit, sed potest esse, tam sit moribus quam dieendi virtute persectus Non enim forensem quand/m institutinus opem m. nec metrcenariam ηὐcem ,nec ut R- spetioribus
572쪽
ciario. ctus, 3t iudex parum sibi praestari reuerentiae credit. Transite in diuersa subsellia, parum verecundum est. Nam & Cassius Seuerus vibane aduersus hoc sacientes lineam popolait. Et saliquando concitate itur, nunquam non frigide reditur. Multa ex iis quae praecipimus, mutati necesse est ab iis, qui dic uni apud tribunalia. Nam & vultus erectior, ut eum,apud quem dieitur,spectet:& gestus: vr ad eundem tendens elatior sit ne-eesse, & alia i suae occurrere etiam me tacente omnibus
hoe in rebus minoribus :& iidem impetus actionis e non possunt,& quaedam vitia fiunt necessaria. Nam & dexter pes alaeua iudicis sedenti proserendus est, & ex altera parte multi. gestus necesse est in sinistrum eant, ut adiudicem spectent. E quidem plerosque & ad sngulas sententiarum clausulas vii deo assurgentes sibi,&nonnullos subinde aliquid etiam spatiantes: quod an deceat, ipsi viderint, cum id faciunt non sedentes agunt.Bibere, aut etiam esse inter agendu, quod muti liis moris fuit,&est quibusdam , ab Oratore meo procul absitu lNam siquis aliter dicendi onera perferre non possit, non ita, miserum est non agere, potiusque multo, quam & operis de homitium contemptum fateri. Cultus non est proprius Ora. a masti, toris aliquis,sed magis in Oratore conspicitur. Quare fit, ut V in omnibus honestis debet est e, splendidus& viri Iis. Namst toga,&calceus, & capillusitam nimia cura quam negligentia
sent reprehendenda. Est aliquid in amictu, quod ipsum ali' quatenus temporum conditione mutatum est. Nam veteribus nulli sinus a perquam breues post illos fuerunt. Itaque et iam gestu neeene est usos esse in principiis eos alio, quorum
brachium, sicut Graecorurn, veste continebatur. Sed nos de pr sentibus loquimul. Cui laticlaui ius non erit, ita cingatur. lut tunicae prioribus bris infra genua paulum posterioribus ad . medios poplices usque perueniant. Nam infra mulierum est, supra eanturionum. V purpurae recte descendant, leuis cura est. Noratur interim negligentia: Latum habentium elauum modus est, ut sit paulum cinctis summissior. Ipsam togam rotundam esse,&apte caesam velim. Aliter enim multis modis fiet enormis. Pars eius prior mediis crutibus optime teris minatur, posterior eadem portione altius quam cinctura. Sinus deeentissimus, si aliquanto supra imam togam fuerit, l
. nunquam cetrie sit inferior. Ille qui sub humero dextro ad si nistrum olbique duci tuc vesut balreus, nec strangulet, nec siuar.
573쪽
li. F3I D Pro. 1 ars togae quae pollea imponitur, O inferior: nana ita Disticia et melius , & continetur. Subducenda etiam pars alia si Oue. qua tunicae, ne ad lacertum in actu redeat tum sinus iniicienὼ dus humero, cuius extremam oram ri iecisse non dedecet. Uperiri autem humerum cum toto iugulo non oportet, alioqui amictus siet angultus: & d:gnitate in , quae est in latitudine pedioris . perdet. Sinistrum brachrum eo usque alleuandumost, ut quasi normalem ilium angulum faciat. Super quod ora ex toga duplex aequaliter sedeat. Manus non impleatur annulis, praecipue medios articulos non transemitibus: cuius exit habitus optimus, alleuato pollice, & digitis leuiter inflexis, nisi si libellum tenebit: quod non utique captandum est. Videtur enim fateri memoriae dissidentiam, & ad multos gestus est impedimento. TCgam veteres adca L eos
usque demittebant, ut Graeci pallium. Idque ut fiat, qui de gestu scripserunt circa tempora illa, Plotius Nigidiusque prae. cipiunt. QEo magis miror Plinii Secundi docti hominis, &in hoc utique libro pene etiam nimium curios, persuasionem; qui solitum id facere Ciceronem velandarum varicum gratia tradit: cum hoc amictus genus in statuis eorum quoque qui post Ciceronem fuerunt, appareat. Palliolum sicut fascias quibus crura vestiuntur, & socalia, & aurium ligamen ta, sola exeusare potest valetudo. Sed haec amictus obseruatio , dum incipimus: procedente vero actu, iam pene ab initio narr iti his sinus ab humero recte vellit sponte delabitur: S: cum ad 'argumenta ac locos ventum est, reiicere a sinistro togam, dej i-cere etiam, si haereat, sinum, conueniet. Laeuam a fauci 4 bus ac summo pectore abducere licet. Ardent enim iam omnia. Et ut vox vehementior ac magis varia est, sic amictus quoq; habet actum quendam velut praeuiantem. Itaque ut lae. tiam 'in apluere toga,&incingi, pene furiosum estiuinum VC ...
xo in dextrum sumerum ab imo reiicere, solutum ac delica. um; fiuntque adhuc peius aliqua: ita cur laxiorem sinistro brachio non subiiciamus 3 Habet enim aere quiddam at ἐρμη ς' que expeditum .&colori concitationiq; non inhabile. Cum vero magna pars est exsausta orationis, utique amante fortuna pene omnia decent, sudor ipse & fatigatio,& negligentiolamictus.& soluta ac velut labens undique toga. Quo magis miror hanc quoque succurrisse Plinio curam , ut ita sudatio
frontem siccari iuberet, ne comae turbarentur, quas componi
post paulum, sicuti dignum erat, grauiter & seuere vetuit.
574쪽
Pronun- 131 M. r A a. INTI L. Ius Trτ.riatio. Mihi vero illae quoque turbatae prae se ferre aliquid a Tectuti
& ipsa obliuione eurae huius commendari videntur. At iineipientibus aut paulum progressis decidat toga, non reponere eam, prorsus negligentis aut pigri, aut quomodo debeaam ieiri,nescaeniis est. Haec sunt vel illustramenta pronuntiationis,vel vitiat quibus propositis, multa cogitare debet Ota. tor. Primum, quid, apud quos, quibus praesentibus sit actu. tus. Nam ut dicere alia aliis ,& apud alios magis conuenit: se etiam facere. Neque eadem in voce, gestu, incessim apud prinei pem, senatum, populum, magistratum, priuato,publico iudicio, postulatione,actione similiter decent. Quam differentiam sit cere sibi quisque , qui animum intenderit, potest; tum qua de re dicat, x efficere quid velit. Rei quadruplex obseruatio est. Una in tota caula. Sunt enim tristes,nilares, solicitae, securae, grandes, pusillae, ut vix unquam ita solieitari partibus earum debeamus, ut non summae meminerimus. Altera, quae est in differentia partium, ut in procemio, narratiorie, argumentatione, epilogo. Tertia, in sententiis ipsis, in quibus secundum res &affectus variantur omnia. Quarta, in verbis, quorum ut est vitiosa, si emcere omnia velimus,imitatio: ita quibusdam nisi sua natura redditur , vis omnis aufertur. Igitur in laudationibus stii si si fuanebres erunti gratiarum actione, exhortatione, similibusque, laeta & magnifica &sublimis est actio. Funebres eost.
ciones, eonsolationes, plerunque causta: reorum, tristes atque summi Te. In senatu conseruanda autoritas, apud populum dignitas, in priuatis, modus. De patribus caussae, & sena tentiis verbisque, quae sunt multiplicia, pluribus dieendum. Tria autem praestare debet pronuntiatio. conciliet, persuadeat, moueat: quibus natura cohaeret, ut etiam delectet. Conciliatio fere aut commendatione morum squi nescio quomodo ex voce etiam atque actione perlueent aut orationis suauitate constat. Persiuadendi vis asseveratione, qia
in tetim plus ipsis probationibus valet. An ista, inquit Crdlidio Cicero j si ve=a esnt, sic a te diserentuνr dc, Ta
tum aben , ut in flammares nost=es animos , somnum isto Deo vi renebarem. Fiducia igitur appareat,&constantia, utique si autoritas subest. Mouendi autem ratio aut in reptiriecitandis est, aut imitandis affectibus. Ergo cum iudeχ in pri uatis, aut praeco in publieis dicere de caussa iusserit, leniter eousurgendi tum in componenda toga,volcsi necesse erit etiam
575쪽
o R A T O R.I 4 R. L I B. XI. C A p. Iri. 333 De Proetiim ex integro iniicienda, duntaxat in iudieiis sapud prinia nuncia-eipem enim magistratus ae tribunalia non licebit blum est commorandum, ut & amictus sit decentior. & proxicitis aliquid spatii ad cogitandum. Et iam cum ad iudicem nos conuerterimus, consultus praetor permiserit dicere, non protinus est erumpendum; sed danda breuis cogitatio. ni mora. Mire enim auditurum dictuit cura delectat, & iu-der se ipse componit. Hoc praecipit Homerus Vlyssis ex- Iliacs emplo, quem stetisse oculis in terram defixis, immotoque sceptro priusquam illam eloquentiae procellam effunderet, dieit. In hac cunctatione sunt quaedam non indecentes, ut appellant scenici, morae 3 caput mulcere, manum intuςri, infringere ar*iculo , sinulare conapum , suspiratione solici tudinem fateri, aut quod quenque magis decet. eaque diu- ius, si iudex nondum intendet animum. Status sit rectus. aequi & diducti paulum pedea, vel procedens minimo mometo sinister: genua recta, sic tamen,ut non extendantur. Humeri remissi , vultus seuerus, non moestus, nec stupenu, nec languidos : brachia latere modice remota ἰ manus sinistra,
qualem supra demonstraui: dextra cum iam incipi epdum erit, Paulum prolata ultra sinum, gestu quam modestissimo, vel ut expedians quando in ei νiendum sit. Vitiosia enim sunς illa, insueri lacunaria, perfricare faciem , & quasi improbam
acerς: tendere ςonfidentia vultum, aut, quo sit magis toruus, superciliis adstringere: capillos a fronte contra naturam retroagere, ut sit horror ille terribilis: ium, sid quod Graeci frequentissime faciunt, erebro digitorum labiorumque mota commentari,' clare excreare, pedem alterum longe pro ii-sexrei partem toget sinistra tener ς, stare diductum vel rigidum, me utarit vel supinum vel incuruum,vel humeris, ut luctaturi solent, adsereare occipitium auctis. Prooemio frequentissime leni conuenit pedem. pronuntiario. N i H IL est enim ad conciliandum gratius verecundia: non tamen semper. Nec enim uno modo dicuntur expydia, ut docui. Plerunque tamen & vox temperata ac gg-stus modestus, εἰ sedens humero toga, & laterum lenis in v-τyanque partem motus, eodem spectantibus oculis decebit. Narratio magis prolatam manum, amictum recidentem, gestu istinctum, vocem sermoni proximam, ac tantum apertiorem , sonum simplicem frequentissime postulabit ; in his 'alaetio- duntaxat, si uinem igitur Ligarim cum esset adhuc nusia best;=- rem. Isticio.&, A. Counsis ualitu pater huiusce. Aliud in eadem Pro Lig. Ll 3 poscunt Pro Cluen.
576쪽
poleuntasFestus vel concitati, Nubit gener Oseerm. vel flebitas, Constitutiuν in foro Lao ieea spectaculum aeerbum miser mioti Asia ρνouincia. Maxime varia & multiplex actio est proba. rionum. Nam & proponere, partiri, interrogare, sermoni su ne proxima & contradictionem sumere. Nam ea qu0que diuersa propositio est. Sed haec tanten aliquando irridentes, aliquando imitantes pronuntiamus. Argumentatio plerunque agiliorix acrior, &instantior eonteii tientem orationi postulat etiam gestum, id est sortem celeritatem. Instandum quibusdam in partibus &densanda oratio. Egressiones sere lene si& dulces.& remissae, ut Raptus Proserpinae, Siciliae descriptio, Cn.Pompeii laus. Neque est mirum minus habere contentioni, ea
quae sunt extra quaestionem Mollior nonnunquam eum reis prehensione diuersae partis im talio , videra aliosi
trantes, alios autem eXeuntes, quosdam ex vino vacillantes. Vbi
non dissidens a voce permittitur gestus , quo fit in v tranqua partem tenera quaedam, sed intra manu tamen, sine mota
Recendendi iudicis plures sunt gradus. Summus ille
quo nullus est in oratore acutior Suscepto bello, Casariola iam νtiam εxparse magna. Pradixit enim, Suantum potero voce con-rendam,ut populu3 hεο Romanus exaudias. Paulum in serior,&habens aliquid etiam iucunditatis, mid exim tuin illa Tubero in aete PhaUaltea gladius agebat ' Plinius adhuc & lentius,id.
eoque dulcius , In coetu vero populi Romani negotrum publicum serens. Producenda omnia trahendaeque tum vocales, aperiendaeque sunt fauces. Pleniore tamen haec canali fluunt, Vos Aia
anili muli atque luet. Nam eantici quiddam habent, sensim-q resupina sunt, Saxa atquesolitudines voei restondent. Tales sunt illae inelinationes vocis, quas inuicem Demosthenes atque AEschines exprobrant, non ideo improbandae: eum enim uterqlIe alteri cibiiciat , palam est utrunque fecisse: Nam neque ille per Marathonu, ct Platearum, Salaminis prepugnaetores recto sono iurauit, nee hie Thebaι sermone doleuit. Eii his diuersa vox de pene extra organum , cui Graeci nomen amaritudinis dederunt, supra modum ac pene naturam voeis humanae acerba : Luin compescitis vocem sam indi-
eam stultitia, testem paucitatis' sed id quod excedere mo- . dum dixi, in illa parte prima est, min eompeteiros. Epilogus si enumerationem rerum habet, desiderat quandam concisorum continuationem: si ad coneliandos iudices est accommo datus
577쪽
Ο a A τ o R I A R. L I B. XI. CAP. III. 131 De Pro Amodatus, aliquid ex iis quae supra dixi: si placandos, inestia nuncia-
natam quandam lenitatem: si miserii ordia commouendos,pexum vocis , & flebilem suauitatem, qua praeeipue franguntur animi, quaeque est maxime nat pratis. Nam eti mor- Cie. Insio, mi uasque videas in ipsis funeribM canoro quodam modo pro- B,uia, elamanses. Hic etiam fusea illa vox, qualem Cicero fuisse in da o=a Antonio dicit, mire facit. habet enim in se quod imitetur. Duplex est tamen miseratio: altera cu inuidia, qualis modo dicta de a amnatione Philodami: altera cu deprecatione demissior.
Ouare etiam si est in illis quoque cantus obscurior, In coetu vero Aia. I. populi Romani. non enim liaec rixantis modo dixis. 8c, sAlbani umuli. neque enim quasi inclamaret aut testaretur locutus
est tamen infinito magis illa flexa dccircunducta sunt, Me mi- Idem pro serum, me infoelicem.&,SUid respondebo liberis meuyde, Reuocare Milo. tu me inpatriam subiti Miloper hos,ego te in eadem patria per eos. dem retinere non potero' Et eum bona C. Rabirii uno sesertio addicii, O metim miserum acerbumquepraeonium. Illa quoque mire tacit in peto ratione velut deficientis dolore & fatigatione confessio : ut pro eodem : Sed finis sit: neque enim pra laevmu iam loquis sum. Quae similem verbis habere debent etiam pronuntiationem. Possunt videri alia quoque huius partis atque officii, reos excitare, pueros attollere, propinquos producere, vestes laniare. sed suo loco dicta sunt. Et Lib. . quia in partibus caussae etiam aliis est varietas, satis apparet accommodandam sententiis ipsis pronuntiationem, sicut Ostendimus. Sed verbis quoque, quod nouissime dixeram, non semper, sed aliquando. An non hae, Mise sim o pauperculus,
summis arque contracta: Fortis ,& vehemens ,& latro, erecta & concitata voce dicenda sunt λ Aee edit enim vis & proprietas rebus tali adstipulatione: quae nisi adsit, aliud vox, a- Iiuil animus ostendat. Q uid, quod eadem verba mutata pronuntiatione indicant, affirmant, exprobrant, negant, mirantur, indignantur, interrogant, ita ident, eleuant ὶ Aliter enim dieitura Tu mihi quoἀcunque hoe regni. - &, AEneid. T. Cantando tu illum Z- εκ Tune ille AEnem 'Eclog. 3.
Meque timoris, Argue tu Drance.- En
Et ne morer, intra se quisque vel hoc, vel aliud quod volet, i I. per omnes affectus verset: verum esse quod dicimus, sciet. V-1sum iam his adiiciendum est, cum praecipue in actione spectetur decox mi saepe aliud alios dicere Est enim latens quae-
578쪽
Pronun elatio. toclea. Teren . in
caput esse artis, Decere quodfacias: ita id Iieque sine arxe esse, neque totum arte tradi potest. In quibusdam virtutes non habent gratiam, in quibusdam viti ipsa delectant. Maximos actores comoediarum Demetrium & S;ratoclem ' placere diuersis virtutibus vidimus. Sed illud minus mirum,quod alter
deos, & iuuenes : & bonos patres, seruosque, & matronas,& graues anus optime: alter acres senes, callidos seruos, pa- irasitos, lenones,&omnia agitatiora melius. Fuit enim natura diuersa. Nam vox quoq; Demetrii iucundior,illius aerior erat. An notandae magis proprietates, quae transferri non poterant, manus iactare, & dulces exclamationes theatri GALD producere, & ingrediendo ven um concipere vel he,&non nunqta im dextro latere facere gestus: quod neminem aliuta piae ter Daemetrium decuit: nanque in haec omnia, staturae
mira specie adiuvabatur. Illum cursus, & agilitas,& vel parum conueniens personae risus, quem non ignarus rationis populo dabato & contracta etiam ceruicula. Quicquid ho- tum alter fecisset, foedissimum videretur. Quale No R IT seqvisque, nec tantum ex communibus praeceptis, sed etiam ex natura tua capiat consilium formandae actionis. Neque illud amen est nefas , ut aliquem vel omnia vel plura deceant. Huius quoque loci clausula sit eadem necesse est, quae caetero u est, regnare maxime modum. Non enim comoedum esse, si Oratorem volo. Quare neque in gestu persequemur omnes argutias, nec in loquendo distinctionibus, temporibus, a ctionibus moleste utentur: visi sit in scena dicendum,
L id igiturfaciam uoneam, ne nunc quidem Cum arcessor vltroyan potim ita me comparem, Nonperpeti meretricum contumelias.
Hic enim dubitatio vis moras, vocis sexus, varias manus,diuersos nutus actor adhibebit. Aliud oratio sapit, nec vult nim igni esse condita. Actione enim constar, non imitatione. Quare non immerito copreheiaditur pronuntiatio vultuosa,& gesticulationibus molesta, & vocis mutationibus relabians. Nes in utiliter ex Graecis veteres transtulerunt, quod absis sumptum Lenas Popilius posuit, esse hane insciosam actionem. septime igitur idem, qui omnia, Cicero praeceperat, quae suprari oratore posui: quibus similia in Bruto de Mar- o Antonio aicit. Sed iam recepta est actio paulo agitatior; dc
igit3x, quibusdam rartibus conuenit: ita tamen tempe-
579쪽
ORATORIA LIBER XII. P ROGEM IV AL
Pisticissimam operis partem sibi superesse, harprafatione rasa
erar : in quam dum a lauioribus initium duxerit , perseuerandoper'ruta'me imprudens auectus sit: sed ne nune quidem destiandiam Ue. quanuupaucismos habeat quos sequatur. At Ciceronem qui cem solum esse, qui de optimo dicendi genere scripserit: se autem Θμ ρεnere dicendi, o G moribuι Oratoris esse dicturum: quaprafario ad attentionem comparata est. 3E N τ ν M est ad partem operis destinati longe grauissimam. Cuius equidem onus si tantum opinione prima concipe te potuissem , quanto me premi ferens sentio, maturius consuluis, sem vires meas. Sed initio pudor omittendi quae promiseram, tenuit: mox quanquam per singulas prope partes labor erescerer, ne perderem quae iam effecta erant, per omnes difficultates animo me sustentavi. Quare nunc quoque, licet maior quam unquam moIes premat, tamen pro-6icienti finem in dii constitutum , est vel deficere potius, quam desperare. Fefellit autem , quod initium a paruis ceperamus : mox velut aura solicitante prouecti longius, dum a tantum nota illa ,& plerisque artium scriptoribus fractata, petamus. praecipimus; nec adhuc a littore procul videbamur, & mul ros circa velut iisdem se ventis credere ausbs habebamus. Iam cum . eloquendi rationem nouissime repertam , paucissimisq; tentatam ingressi sumus , rarus qui iam procul a portu recessisset, reperiebatur. Postquam vero nobis ille, quem instituebamus, Orator, a dicendi mag siris dimissus, aut suo iam impetu sertur, aut maiora sibi auxilia ex isues s sapientiae penetralibus petit, quam in altum simus ablati, sentire coepimus. Nunc cautam undiqua is undique pontus. Vnum modo in illa AEneid. s.
580쪽
s3η M. F A u. Q v I N T I L. I N s T I T. mensa vastitate cernere videmur. M. Tulliuim; qui tamen ipse, quamuis tanta atque ita instructa naue hoc mare 'agressus, contrahit vela, inhibetque remos ,& de ipso demum genere dicendi quo sit usurus prafectus Orator, satis habet dicere. At nostra temeritas etiam mores ei conabitur dare, & assignabit ossicia. Ita nee antecedentem consequi possumus,&lQngius eundum est, vires feret. Probabilis tamen cupiditas honestorum, Sc vel tutioris audaciae 'ςst tentare quibus paratior venia est.
Nonposse Oratorem esse nisi virum bonum. μ
Ostendia oratorem nisi bonum virum esse nonpos , nonsulum in dicendi oscio, se etiam in arte ipsa. ' orationis facultaterquod probat ab ingenio, se dio,doctrina b autoritate boni oratoris, qu
ei necessariasint, mala autemstpultis hominibiu minime conuenire. S Soluit dicendi contraria exempla in Demos tene 9 Cieerone . quas malos viros Dissa negat,'meliores Oratores potuisse fieri omni perfecta habuissear, concedit. 8 Artem etiam defendit, 'qua tametsi in caussi malis oratorem infir ιat,tamen in eisdem animum oratoris consilium steriandum esse: quo sat , ut sape quod contra aquitatem esse videatur, ex eatissa aliqua νectum honesum sit: ut cum tyranni interfector etiam eontra leges defen.
SIT ergo nobis Orator, quem instituimus, is qui a M. Cice
rone finitur, vir bonus dicendi peritus. Verum id quod il- . leposuit prius, etiam ipsa natura potius ac maius est; utique vir Atiquem bonus, non eo rautum , quod si vis illa dicendi malitiam incia quando struxerit, nihil sit publicis priuatisque rebus perniciosius e perniciosa. loquentia; sed nos quoque ipsi, qui pro virili parte conserre aliquid ad facultate dicendi conati sumus, pessime mereamur
de rebus humanis , si latroni comparemus haec arma, non militi. Quid de nobis loquot Rerum ipsa natura in eo quod praecipue indulsisse homini videtur, quoq; nos a caeteris animalibus separasse; non parens, sed nouerca fuerit; si facultatem dicendi, sociam steterum,aduersam innocentiae, hostem veritatis inuenit. Mutos enim nasci,& egere omni ratione satius fa- isset, quam prouidentiae munera in mutuam perniciem conuertere. Longius tendit hoc iudicium meum. Neque enim