Monumenta veteris Antii hoc est inscriptio M. Aquilii et tabula solis Mithrae variis figuris & symbolis exsculpta. Quae nuper inibi reperta, nunc prodeunt Commentario illustrata & accuratè explicata. Accedunt dissertationes De Beleno et alii quibusda

181쪽

i 18 DE MI ΤHRA CAP. 1. terum fontibus nostra haurimus , eademq. omnes refundore cogimur. At sane, praeter novam fere symbolorum explicationem, in id curam proferre conatus sum , ut Mithram toties ab aliis, ut ita dixerim , recusem , ad gratiam novitatis revocarem, vel superfusa obscuris luce, vel evolutis plerisque quaestionibus, aut tandem rebus suo ordine

digestis, & in integram & justam de MITHRA commentationem compositis. Nam licet suscepti operis occasio intra explanationem tabulae Antiatis nos cogeret I attamen

non tam ad alios similes lapides stylum produxi, sed etiam universam, quantum ingenii exilitas ferre possit, Mithrae caussam & argumentum complexus sum. In quo nescio an liceat mihi praefari , quod Plinius initio naturalis historiae usurpavit: ardua vetustis novitatem dare, novis

auctoritatem , obsistis nitorem, obscuris lucem , fasiduis gratiam , dubiiisdem, omnibus vero naturam, O natura tuae omnia . Itaque etiam non assequutis, voluisse, a bunde perpulchrum atque magni cum es . Itaque quamvis oculos non fallat appositus nostrae

Tabulae typus, ejus nihilominus partes & figuras describam; ttim ut fax veluti praelata lucem dicendis ingerat, cum etiam ut aliorum qui alibi extant, lapidum Mithrae discrimina quaedam & varietates facilius internosci & di- stingui queant. Adstat juvenis, ut vides, fusa in auras

chlamyde, succinctus veste breviori, recurva tiara seu mitra Persica, Tauri jacentis tergum premens sinistro genu , altero pede ad caudam dejecto. Dexteram manum , cujus partem extremam longa aetas detrivit, ad collum admovet , sinistra dexterum cornu apprehendit. Adsiliunt ad caput Tauri Canis erectus & Serpens: sub ventre Cancer re

pit. Ab una parte caput Juvenis radiatum, Sol scilicet, sub quo geminae Aves, & inferius Puer tunicatus & mitratus facem demittens, quem prope ad pedes Vas quoddam informe jacet. Ad sinistram stat Puer alter, eodem habitu, facem erectam tenens, supra quem pars lapidis fractita

Luna

184쪽

DE MITHRA C A P. I. Is 9 Luna effgiem abstulit. Tabula marmorea est , figurae semiextantes , seu operis anaglyphi , satis affabre exculptae . In longum ad sex palmos protenditur, latera tres & dimidium complent.

Quinque ejusmodi thoreumata , utinvocat Sponius an satis recte describit Gruterus pag. 34. Capaccius in

historia Neapol. lib. I. cap. Iq. & Summontius lib. I. Pag. 77. postremae editionis, alterum delineatum exhibent. Laurentius Pignorius in auctario ad Cartarium pag. 29 . aliud producit , rudibus typis excussim , quod idem antea retulerat Martianus lib. 7. Topograph. Urbis p. 33 3. Et quoniam tam Gruterus , quas exponit , quam alii Scriptores plures Mithrae tabulas Romae extare testati sunt, ita iis conquirendis incubuit ut tandem, amicorum moni tu vel propria diligentia , octo fuerim nactus , locis tamen diversis omnes quam quae iisdem Auctoribus notantur. In

Palatio Pincianae nobilissimae Principis Burghesii Villae

tres adsunt externis parietibus infixaer prima ad latus septentrionale , in occiduo altera , tertia ad ortum . Rursus

alia in palatio Ducis Matthaei , Ducis Sanesii secunda, &in aedibus Burattianis ad S. Angeli Custodis harum postrema . Tandem sub pariete internum viridarium ejusden Pincianae Villae ambiente, duo non operis anaglyphi, ut cetera , sed solida & extantia Alithroe simulacra reperies . Has inter tabulas , binas aeri incidendas curavi: Burattia nam quod detrimenta longioris aevi felicius evaserit, & in figuris quaedam a nostra diversa ostentet. Nam Mithra stat

in rupe excavata , seu antro, Tauri humerum para Zonio seriens : Canis ac Serpens ad vulnus adsiliunt, manantemque sanguinem lambunt, &pro Cancro Scorpius adest, qui videtur Tauri testes chelis circumplecti, quod in Burghesianis duabus manifeste deprehenditur. Alterius ad latus occiduum, in ipsa scilicet facie & prospectu Palatii Pinciani, ectypum exhibui, quod singulare aliquid , nusquam in aliis expressum, nec scriptoribus memoratum re

185쪽

16o DE MITHRA C A P. I. praesentet ; Mithram nempe puerumque facem gestantem, alatos. Cum hoc simulacrum aeri jam mandassem , incidit dubitatio, num vere Mithram exprimat, quod species oris& mam milia exerta mulierem prodere videatur. Cogitabam Uictoriae essigiem esse , qtiar ubique alata pingitur. Nam & in nummo aureo Augusti, quem vidi in Museo Il-strissimi Leonis Stroazii , variis & pretiosis cimeliis refertissimo, Victoria taurum procumbentem calcat, cum epi graphe: Armenia capta. Quomodo taurus Armeniam figuret,videas apud Oiselium, tab. I9. num. a. At sane in nostro

lapide taurus paragonio petitus, & puer facem praeserens, propria sunt Mithrae symbola, cui alae quoque conveniunt quam maxime, ut alio loco explicabo. Quid nictiam liceat augurari, qua parte marmor est mutilum , alium puerum stetisse , & fortasse cetera quoque Mithrae signa . Potuit ergo opifex, ut Mithram juvenculum fingeret, ita lascivienti scalpro indulsisse, ut prope in feminam emolliret ; detracto etiam capitis integumento. Liberum sit eruditis decernendi arbitrium. Ceteris tabulis manet antrum,& Mithra feriens : Canis solus in Burghesiana vulneri incumbit: aliae Cancrum retinent. In Sanesiana Tauri caudaci in spicas desinit, ut in Neapolitana Capaccii. Burghesiana ad latus septentrionale eadem est quae apud Gruterum4. pag. 3q. Adhuc in ventre Tauri exsculpta prostant verba : DEO. SOLl. INUICTO. MITHRAE , & ad collum rN AMA. SEBESIO. Sol specie juvenis quadriuges agitat,

Luna sub forma mulieris biga vehitur r quos inde puer nudus antecedit. Arbores tres in summo antri frondescunt, Corvus crepidini insidet. Adstantes pueri erectam facem ambo gestitant. Deraserat edax vetustas caput Mithia partesque nonnullas hujus lapidis , quas recentior manus sarcivit. Iconem hic profero ex munere egregii viri Dominici Montelatici, qui cum plurima signa, statuas , aliaque antiqua monumenta, quae in memorata Burghesiana

Villa magnifice sane ac splendide habitant , tabulis arreis

incisa

188쪽

DE MITHRA C A P. 1. Io Icisa , dum haec scribo , evulgaverit, hanc ipsam perhumaniter mihi largitus est. Neminem arbitror non secum statim reputaturum, tot varia & inter se diversa symbola & simulacra, non casu aut ex arbitrio ficta, sed ad occulta mystcria gentilitatis , vel ad rerum naturalium caussas significandas, sic in unum fuisse composita & concinnata. Quare facturum me Operae pretium existimavi, si singula diligenti examine discuterem , & ex arcanae antiquorum philosophiae penu interpretationem depromerem. Sane, ut antea monui, plures viri docti hisce tabulis Mithram seu Solem repraesentari recto animadverterunt, sed neque solliciti de ceteris symbolis , nec de mystica significatione, pene tantum, quae ad Mithram spectant, veterum testimonia congesserunt. Mar-lianus tabulam , quam excusam prodidis se diximus , munus optimi Agricolae significare arbitratns est , & figuras singuras in hanc explicationem aptavit Ea tunc opinio viguit: nam Joannes Macarius in libello, cui titulus Abra-xas pag. Iq. memorat fuisse editam Romae imaginem tabellae fictilis , eique nomen inditum, opus Agricultura; idemq. tradit Joannes Chimetius , in commentariis ad eundem Macarium , cap. 3. pag. 7 I. & Pignorius loco superius indicato. At eam interpretationem explodunt, illum q. esse typum Mithrae, seu Solis optime censent, ceteris figuris pene delibatis. De his neque laboravit, ad alia properans, Gisbertus Cuperus in eruditissimo opere de Harpocrate, contentus pag. 61. Camerarium, non satis feliciter de Agricultura hanc Mithrae picturam explicantem, notasse. Capaccius denique eundem errorem induens , partes singulas ad Agriculturam refert, sed verbis tenus & ex ingenio , nullo fultus veterum praesidi O , utpote qui omnia ex Martiano hauserat .

189쪽

16a DE MITHRA CAP. I.

. Mithra Invictus Deus; quem e petra natum tradidit antia quitas . In eam rem versus Commodsani ἀ Hieroumo Aleandro explicati. Mithra boum fur habitus , unde i lius Firmicus d Barthio expostulatus defenditur . . Miathra idem ac Sol, primum Persis, deinde ceteris Gentilibus . Divino cultu acceptus ab iisdem Persis , non tantum civili , ut Auctor nuperus opinatur. Mithra Sol es innumeros resolutus. Cur uithra alatus aeiverso nomine appellatus , unde explicantur gemmae Basilidianorum. .

'Di ilis locus Herodoti expenditur. Hine lux Tullo Firmico . Vetus Inscriptio explanata. Cur Mithra Invictus IHI igitur singula, quae in Mithriacis tabellis scalpta sunt simulacra , interpretanti , primum ea tradenda sunt , quae fabulosa de Mithra prodiderunt veteres , mox mythologica &physica reserabo. Commodianus Poeta Chrisianus, arvo Constantini Magni, in libro cui titulus est Instructiones , primum a Rigallio edito an . I 6 o. in Instruct. I haec ait, mediocrijermone quasi versu , plane ut de eo scripsit Gennadius , Invictus de petra natus, si deus habetur Nunc ergo reIro vos de isis date priorem , Vicit petra deum , quaerendus es petrae creator. Idem Rigaltius in notis putat, his versibus respexisse Commodianum ad historiam Agdestis , qui fuit Magnae Matris filius , Agdi petrae in Phrygiae finibus inauditae per omnia vastitatis nepos, uti tradit Arnobius lib. I. adve sus Gentes ex Timotheo Theologo , nec aliunde petendam esse hisce versibus lucem ; Invictum tamen deum &Mithram fuisse appellatum , cum eo nomine in antiquis

190쪽

DE MITHRA CAP. I. I 63iu scriptionibus donetur. At Hieronymus Aleander Junior in prima ex dissertationibus philologicis quae manu ipsius exaratae, ut alibi memoravi, extant in Bibliotheca Barberina , Invictum hunc deum esse Mithram pro certo habet. In apographo Commodiani , quod et Jacobus Sir-mondus commodaverat, legebatur, de Patre natus; at ipse restituendum omnino, de petra natus , putavit . Quam correctionem fortasse amico Sirmondo communicatam ,

ab hoc Rigaltius hausit, & editioni suae postea in servit.,, Itaque , ait Aleander, ex petra genitum fuisse Mithram ,, fabulati sunt veteres. S. Hieronymus lib. I. adversus,, Jovinianum: Narrant oe gentilium fabulae libram ct Erichthonium , vel in lapide vel in terra , defloaesu lia ,, bidinis essegeneratos. Ideo in Mithrar mysteriis enuncia-

,,iri solitum erat Θεὸς ἐκ πεFας , quod profanum ap- ,, pellat sacramentum Iulius Firmicus lib. de errore pro-

,, phanae Relig. Signum hoc prophani sacramenti esse putat Petrus Faber lib. 3. Semestr. cap. a. pag. 37. lapidem tetragonum Arabibus cultum , testante Maximo Tyrio orat. 38. quem informem lapidem vocat Arnobius lib. 6. advers. Gentes . Porro Mithram ortum fuisse e petra retulit quoque Justinus Martyr in Dialogo cum Triphon

pag. 296. quando illi qui Mithrae initia tradunt, e petra eum natum esse memorant ροαlHunc Deum, pergit Ale- ,, ander , ex petra ortum, si Mithriaca adyta penetrabi-

,, mus quem dicemus , nisi ignem e silice excussum ξ Nam is & Persarum Mithriaca mysteria nil aliud quam ignem

,, respiciebant, testante eodem Firmico et Sacra ejus ad ignis transferunt potestatem. Subdit praeterea ex Stabon ,

,, & urtio Mithram ignem fuisse interpretatum apud ,, Persas, eosque Solem, Mithram, ignemque in invocationibus annectere solitos. Quae testimonia alibi affere,, mus . Sed quoniam fabula fabulam gignit , nil mirum si,, Mithras, qui ex petra ortum traxisse dicebatur , filium,1 quoque ex petra progenuit. Id tradidit Plutarchus inta X a . M libel-