장음표시 사용
241쪽
tant. Refert Socrates historiae Eccl. lib. 3. cap. a. versionis Valesianae,locum fuisse Alexandriae jam inde a priscis temporibus vacuum & neglectum, in quo Gentiles Mithrae
mysteria peragentes immolare homines consueverant. Eumdum repurgare vellent Christiani, adytus repertus est seu specus immensae altitudinis hunc Mithrium vocasse Alexandrinos memorat Sozomenus lib. I. cap. I 6. in quo mysteria Gentilium erant recondita, scilicet complures hominum calvariae, iuvenum pariter ac seniorum, qui olim mactati diceban rur . Ea circumlata sunt per Urbem , ob idque a paganis ingens orta seditio, quam narrare pergit historicus; qui denuo lib. I .cap. I 6.cruenta Mithrae sacra publice spectanda fuisse proposita repetit. Ex priori loco Socratis disces, homines in Mithrae sacris mactatos suisse, ut
divinatione quae per extorum inspectionem si, uterentur Gen-riles,o magica facrificia ad animas incantandos peragerent. Sane raro exemplo tam immania sacrificia Soli, miti Deo& benigno, imputata sunt, & divinatio, cui ipse praeerat,ita . per scelus tam grande quaesita . Dum antra seu spelaea dicata vidimus Mithrar,disquirendum est, an Lucos quoque sacros habuerit; cum nobilis inscriptio lapidis Divionensis id primore adspectu suadeat. Eam ex archetypo descripsit Andreas Taurelius, & Fortunio Liceto communicavit, ab eo explicationem quaerens . Celebris tunc Philologus proliXe votis annuit epist.2 . inter ejus responsa ad quaesita per epistolam pag. I 8 . to. I. Epitaphium Graeco idiomate & literis exaratum est . Nos interpretationem Latinam Taurelii hic producimus. IN MITHRAE LUCO tumulus hic corpus tegit Chndonactisfacerdotum Principis. Impie ab ine: Dii liberatores cineribus favent. Non parum negotii facessivit Liceto explicatio hujus lapidis . Postquam enim rejecit Taurelli sententiam, qui, quod in marmore scribatur inflexione feminea, putaverat Mithrem Solem seu Apollinem esse non virum, sed femineae naturae participem, tres subinde procudit in
242쪽
terpretationes . Primae non immoror , quod ipsi quoque haud probetur. Mithrem igitur, in cujus luco Chyndonactes princeps sacerdotum tumulatus fuit, Venerem omnino autumat , fretus in primis testimonio Herodoti nobis alibi excusso . Cum autem sepulcralia attineant ad Vene rem , quae Libitina antiquis vocabatur, idcirco, ait Chyn- donactem in luco eidem dicato fuisse conditum . At praeterquam sublestae fidei testimonium Herodoti est , ut jam
ostendimus, constat Gallos Deum marem , non feminam putasse Mithram . Extat inscriptio Lugdunensis apud Gru- rerum pag. 33. II. & Nemausensis apud Sponium Recherch. d' antiq.diff.3. par.7I. quae dicatae sunt, Deo invicto Mithrae . Qui non alius quam Sol, uti satis superque demonstratum est. Nec vox Mithres feminea inflexione quidquam moveti cum ea ad mares fuerit Graecis tradu cta, cujusmodi non unum exemplum dedi, & mox alia proferam . Et Latini eandem femineam terminationem , Mithra , usurpare non sunt veriti. At lapidi Divionensi nequaquam Deum Mithram inscriptum , nec ei dicatum tu cum sepulcralem Chyndonactis arbitror. Nam interdictum fuit religione veterum in loca Deo cuipiam consecrata cadavera inferri, quod res sacrae non tam contactu, sed vel solo eorum aspectu contaminari putarentur . Quamobrem Flamini Diali non licebat locum , in quo bussum erat, ingredi, vel mortuum attingere, teste Agellio lib. I o. cap. II. Tiberius cum laudaret pro rostris filium,setit in conspectu, ait Seneca de consolat. ad Martiam cap. II. posito corpore, interiecto tantumori velamento, quod Ponti is ipsius Tiberij oculos diunere arceret. Videsis Kirchmannum de funeribus Rom. lib. a. cap. a I. Qua de caussa intra Urbem condi cadavera vetitum fuit lege duodecim tabularum, ne funesarentur , inquit Paullus lib. I. sententiar. sit. M.facra
Civitatis. Qui mos viguit in aliis quoque urbibus, ne faη-ctum Municipiorum jus pollueretur, ait Diocletianus I p. ia l. mortuorum C.de rebased incolarum domiciliosanctitas
243쪽
αi 6 DE MITHRA. CAP. v. relinqueretur, subdit Theodosius in l. 6. de sepulcro viol. Cod. Theod. Quare lucus Divionensis Mithrae, sive Deo sive Deae, sacer esse non potuit, ubi cadaver Chyndonaetis
Τertia Liceti interpretatio monstrat iter, non ducit ad metam. Mithrae lucum esse ait nemus peculiare destinatum sepulcris sacerdotum Druidarum ; cum alii defuncti tumularentur in alio loco . Quippe Mithra cognomen erat proprium Sacerdotum primariorum, sive principis sacerdotum ex Appulejo lib. I I. Metam. ipsumque i Mithram illum suu acerdotem prςcipuum divino quodamsellarum cons tio, ut ajebat, mihi conjunctum , facrorum mini um decerrit. Addas etiam eundem prope finem r complexus Mia bram sacerdotem, i, meum jam parentem &c. Et rursus , si placeat, Archelaum in disputatione cum Manete non semel mihi laudata,pag. 97. Parcus vero quidam Pνopheta, ct Labdacus Mithrς flius arguebat eum Terebinthum mendacii ; tanquam Mithra hic quoque sit cognomentum pri marii Sacerdotis. Attamen magnopere dubito, num Mithra apud Appulejum sit cognomen primariorum sacer dotum ; imo potius nomen proprium sacerdotis illius praecipui , qui eidem Appulejo initia Isidis tradiderat. Quod
Reinesius quoque indicat epist. 69. ad Rupertum pag. 6S F. Equidem video in AEgypto ubi haec gesta sunt, aliis etiam, non tantum primario sacerdoti, commune fuisse ejusmodi nomen . Quippe auctore Plinio lib. 36. cap. 8. Custres rex fuit .mgyptiorum , qui primus obeliscos fecit. Nec juvat sequi Κircherum , qui lib. I.de origine obelisc. cap.q. legit. Isres. Praeterea frequenter Mithrae nomen occurrit promiscue hominibus impositum, ut inferius ostendam.
Quod ad locum Archelai attinet, suspecta mihi lectio est,& interpretis fides . Nam Epiphanius in haeresi Manichaeorum nu. 3.ait Terebinthum disputasse cum AEdiluis Ofacerdotibus culi g, imprimisque Parco quodam, ac Labdaco prophetis de duobus principiis. En Labdacus propheta est
244쪽
est seu sacerdos dei Mithri, non filius Quithrg hominis
Hare hauserat Epiphanius, sicut & cetera , ex eadem mei. disputatione Archelai. Cui sane potior fides esse debet,qua interpreti Latino , quem plura peccasse in sua versione n lavit eruditissimus Editor Zacagnius in praefat.pag. .& passim in notis. Fortassis cum vidisset in Graeco vocem transtulit Mithra filius, quod apud Graecos mos fuerit filium designare nomine patris gignendi casu elato. At potius cum Epiphanio Labdaeum dei . Mithrς prophetam seu sacerdotem dicere debuerat 'Ceterum . fithra & Mithres nomen quoque fuit hominis nullo sacerdotio insigniti. Extat saxum apud Gruterum pag. 269. I. inscriptum C. Rutilio MIT RHAE Centurioni cohortis II.Vigilum. Calpurnius MITHRES visitur in 3. pag. I I o. Et C.Fyrmius METRAS monumentum ponit Fyrme METRAE filio pag. 68 s. r. C. Curtius GHYthres Libertus Postumi memoratur Tullio epist. lam. 69. in princ. lib. I 3. Apud Diogenem Laertium quisbres est procurator Lysimachi, lib. a. pag. 8. edit. Graecolat. Londin. I 664. & sub initium lib. Io. eodemque libro pag. 273.Epicurus inscribit librum sententiarum ad infithrem ; idemque nomen invenies apud Plutarchum contra Colotem prope fin. Itaque, mea quidem sententia , locus in quo tumulatum fuit cadaver Chyndonactis , non lucus Mithrae deo sacer erat , nec nemus peculiare, quod appellationem a cognomine sacerdotii primarii traxerit; sed vel lucus, vel ager hominis cujusdam qui Mithres vocabatur. Nam voπο, quae legitur in epitaphio, apud Lexicographos non tam locum Deo sacrum, sed etiam eum quem colere nefas est, ut luci & campi inculti , imo & agrum & vineam dem gnat. Quamobrem MιΘνι εν ορ γαλ commode reddi potest, in agro . Mithres, hominis scilicet qui ejus olim dominus fuerat , & fortasse sacerdotibus Druidarum ad sepulturam
donaverat, unde nomen mansit. Et ager ille, seu etiam velis lucus, illatione cadaverum religiosita effectus & incul- E e tu ν
245쪽
,18 D et M l T H R A C A P.. v. tus, ο γαι dici potuit etiam magis propria vocabuli significatione. Ergo inscriptio Divionensis ita intelligenda est, ut Chyndonactem sepultum praelarat in agro , qui fuerat
Milbres viri cujuspiam , non deo sive dear sacro . Qua loquendi forma Suetonius ait, Caligulae cadaver in hortos Lamianos asportatum, & tumultuario rogo semiambustum, levi cespite obrutum fuisse, in vita cap.ult. & reliquiae Hadriani in hortis Domitig collocatae sunt apud Capitolinum in Antonino Pio cap. I. Corvusque a pO, pulo Romano celebri pompa aeque ac
insana elatus , in campo Redicula concrematus,est auctore Plianio lib. Io. cap. 3
246쪽
Natalis Invicti in veteri Kalendario malὸ ἀ Eucheris i Lambecio explicatus. Is Mithrae seu Solis es ; eui eo dis Circenses dicati . Mithrae Fesum aliis gentibus follemne. uid feria natalitia ori. Annus apud Aeraptios . Cur natalis Mithrae die a Decembris, qui Chrsi aeomini Nativitatisacer es, ad Paganis celebratus In id dissertatio inedita Hieroumi Aleandri producitur. Sol pos b bernum sol itium antiquis renasei creditus , unde ct Sol novus dictus. Aua es vera causa natalis Mithrae. Nativitas Dominiea non fuit ἀ Chrisianis in diem natalis Mithrae translata , sed semper in Ecclesia Romana acta es die a 3- wecembris, unde refellitur opinio P. Harduini. Locus S.Lucae de vigiliis Pasorum nocte Natalis Domini expositus. βuae prima pluvia apud Hebreos, ct qugnam pecora deferti. Hinc duo textus Talisu dici explicantur. ELIGIO Mithrae adeo Romanorum animos invaserat, ut etiam dies ejus natalis, festo sollemni instituto , fastis publicis fuerit consignatus. In Kalendario sub aeuum Constantini condito haec adnotantur: VIII KAL. IAN. N. INUICTI. CM. XXIV. bEgidius Bucherius de doctrina temp. pag. 288. optimE fglam N. natalis interpretatus est ; at minus recte Invicti nomen ad Constantium detorsit, putans eo die natalem ejusdem imperatoris fuisse celebratum . Eodem lapsus est Lambecius in notis ad ipsum K a
lendarium pag. 3oo.to.q. Bibliothecae Caesareae. Uiri erudiisti has notas ita explicant: Octavo Kalendas nuarias Natalis Inυicti, Circe es, missus XXIV Inυictus est Mithra
tot iam argumentis a Tertus. Circenses ludos eo tempore in ejus honorem actos fuisse, docet Julianus Imp. orat. q. pag. 29 a. Itaque satim exacto ultimo mense , qui Saturno dica- E e a tus
247쪽
a ro DE M i Τ χ Π A. CAP. UI. tus es, ante initium anni magni mentissimos ludos in honorem Solis committimus, quos INVICTO Soli nuncupamus. Quomodo exacte in hanc diem VIII. Kal. Jan. incidant hi ludi, egregie explicat Petavius ad hunc locum Juliani. Dixerat hic ipse Imperator paullo superius pag. 29 o. se recentiora proferre cum Mithrg cultum & agones in honorem Solis memoraret. Fortassis respexit ad tempora Aureliani Imp. qui teste Eusebio in Chron. ad annum II s. agonem Solis primus instituit. Porro hi ludi seu agones agebantur sollemniori pompa & celebritate , quod indicat nota apposita in Kalendario: Mi SSUS XXIV. In Circo emittebantur ad ludos quadrigae equorum , quarum quae prior in septimo curriculo metam circumflexisset , palmam adipiscebatur. Hinc editi equorum tot missus dicebantur. Et quidem uno die viginti quatuor exhiberi , sollemne & legitimum erat. Quo numero missuum celebriori constabant Circenses Natali Inoicti dicati. Eadem sollemnitate natales quoque Imperatorum celebrari consueverant. Caius Caligula arrepto Imperio varia spectacula edidit. Inter quae, ait Dio lib. 3 9.
pag. 6qq. & equi certaverunt duabus vicibus , priore vicies, poseriore vicies quater. Statimque reddit rationem secundi hujus numeri missuum,natalis enim erat Caji. Passim in eodem Kalendario ad Natales Caesarum id genus Circensium adnotatur . Ceterum proscripta Gentilitatis superstitione, Circenses quibus natalis Solis seu Mithrae colebatur , in adulationem Principum Christianorum sunt traducti . Testis est Corippus Poeta Christianus de laudibus Justini lib. i. ubi post versus inferius recitandos , quibus noυo Sui spectacula ab antiquis sancita dixerat , haec
Hunc veterum primi ritum non rite colentes, Esse Deum Solem recta non mente putantes ,
is Sed factor Solis posequam sub Sole υideri Se voluit, formamque Deus de Virgine fumasit
248쪽
. DE M i T-R H A. C A P. VI. 22IPrincipibus delatus honor, mundusque Latinis Ll jocunda novς Circensa gaudia Romg.
Apud alias quoque gentes Mithrae sollemnia statis diebus
colebantur. Athenaeus lib. Io. cap. Io. ex Ctesia & Duri- de narrat, eo die tantummodo, quo Perta Mithra fac
facerent , licuisse Regi usque ad ebrietatem bibere. Ludisequorum exhibitis haec sacra fuisse acta coniicit Casau bonus in animadu. ad eundem lib. s.c. s.cum in altu usum verisimile non sit adhibita fuisse viginti millia equorum, quae mitti solita refert Strabo lib. II. ad Regem Persarum sub illud tempus quo sesum Mithrae celebrabatur. Ita enim cum locum S rabonis ipse interpretatur, secus ac Xilander quie Mithriacinis vertit. Equos sane saerps fuisse Soli apud Persas tradit Justinus lib. I. cap. Io. & Xenophon Cyropaed. cap. 8. Unde & ejusmodi mos fortasse, cum ceteris Mithrae ritibus, fluxit ad Romanos, qui, ut diximus, equorum ludis ejus sollemnia peragebant. Nescio an dies illo apud Persas perinde quoque fuerit natalis Mithrae . At utique AEgyptios hunc coluisse, non videtur ambigendur . Plutarcnus de Iside & Osiri pag. 37 a. refert, eos ultima die mensis Epiphi,Sole & Luna in eadem linea coeuntibus ferias egisse natalitias oculorum Ori. Subditque, oculos ori Solem O Lunam cenisisse. γEgyptii post victoriam Augusti, ut id honoris in cum conferrent, initium mensis Thoth , a quo annum exordiebantur, in diem a . Augusti fixerunt. Inde
Epiphi apud ipsos uti apparet in diagrammate apud Eminentisi. Norisium de Epochis Syromaced. dissert. S. cap. a. desinebat in diem a s Julii, quo feriae illae natalitiae Solis celebrabantur . Secus esset, si tempora ante hanc Epocham acceptam , quibus annos vagos usurpabant, spectaremus. Nam vel ob intercalationem quinque dierum in anno si lari,quod menses omnes triginta dierum facerent, seu quia Thoth annum quidem ducebat, sed in novilunio ab ortu Canicular, quilibet mensis Iedem mutabat, & proinde dies
certus huic sollemnitati constitui non posset. Porta si
249쪽
arx DE MITHRA. CAP. VI. Plutarchus, qui post novam Epocham scribebat , de annis fixis intellexit. At nodus alius emergit. Si feriae natalitiae Solis in novilunio agebantur, nimirum Sole & Luna in eadem linea coeuntibus, non video qui fieri possit ut Plutarchus de annis fixis intelligat, & stata die ultima mensis Epiphi ejusmodi feriae inciderent; cum certum sit in anno solari, quo utebantur Aegyptii, Sizygias Lunae singulis annis antevertisse. Nisi dicamus, indictas fuisse ferias in neomenia , qu et proxima esset diei ultimo mensis Epiphi. Vel cum seris in plures dies protraherentur satis habuisse Sacerdotes, si postremus Epiphi unum aliquem eorum perstrinxisset. P qc scripseram, clim animadverti , Josephum
Scaligerum lib. .de emend.temp.pag. 237. editionis I 629. 'lapsum hunc gravissimum Plutarchi jam adnotasse, quod nimirum menses fixos Aegyptiis ab ultima antiquitate attribuat , di deinde hoc loco , & alio quem refert , lunares
Porro NATALIs INVICTI Mithret seu Solis ube
riorem nobis disserendi segetem suppeditat. Quarendum eqim est, cur die VIII. Kal.Januar. seu XX V. Decembris,in quem Natalis pariter Christi Domini incidit, a Paganis fuerit constitutus . Inter scripta Hieronymi Aleandri, qua non semel laudavi, extat brevis dissertatio in hunc diem Kalendarii veteris,ubi explicato nomine Invicti, hqc quoque quislio eleganter agitatur. Integram enim commentationem in illud Kalendarium scripserat, testantibus vi ,ris doctis, qui eo dum viveret familiariter utebantur. GaD sendus in vita Petres hii si pius commemorat, Aleandrum in ea adornanda laborare. Pignorius in tab. Isiaca pag. I 6.
propediem prodituram spondet. At Leo Allatius tanquam de opere jam persecto loquitur,illudque inter alia ejus m numenta post obitum relicta enumerat, in libello cui titulus, opes Urbanae pag. Ia . Neque alteri id perspectius
esse potuit quam Allatio, qui nobili gimae Bibliothecae Bar-berinae, in qua Aleandri fatus inediti fuerant reconditi,curam
250쪽
ram agebat . In hac quidem plura ejus scripta authographa
adhuc servantur; quae cum Eminentissimus Card. Franciscus , cui inter amplissimas virtutes literarum patrocinium in censu Majorum est , non tam Iustrare , sed etiam , exscribere permisitat, nusquam Commentarium illud reperire licuit. Tantum in unum volumen conjecta visuntur plurima veterum scriptorum loca & testimonia, veluti in adversariis descripta, ex quibus opus suum concinnata virum eruditum facile intelligas. Quare illud periira ,
vel alicubi inter tineas jacere dolemus . Ne vero.cetera scripta idem fatum maneat, ea undique collecta editioni parat Justus Fontaninus , Scriptoribus Forojuliensibus , de quibus eruditum opus & multi laboris in Patriae communis ornamentum jam molitur , auctoritatem facturus, Aleandro veluti in exemplum famae praemisso. In eo igitur volumine adversariorum memorata elucubratio in hunc
diem Kalendarii integra & absoluta superest . Quam, Veluti ex pretiosae supellectilis naufragio servatam purpurae laciniam, si hic attexuero, jure aliquo meo id videbor fecita; ut quoniam eadem mihi cum Aleandro provincia Forojuliensis patria est,sit etiam quedam inter ingenii foetus com
is VIII.Kal. Ian. N. Inoim. Jovis Invicti templumis Romae fuisse constat. Herculem quoque hoc cognomenis to saepissime insignitum reperi; sed & Martem reliquoias, que Deos. Verum natalem hunc diem non alium enis quam Mithrs Persarum Dei autumo, quo die Romae deis dicatum ei fuerit templum, seu potius.spelaeum, etenimis antra loco templorum huic Deo statuebantur. Jam du- ,, dum enim ejus sacra recepta Romet fuerant, cum don Commodo Imperatore reserat Lampridius, sacra Mi- thriaca homicidio vero polluita. Sed & ante Commo-
,, dum privata saltem veneratione Romae cultum fui ct,in ,, dicant plura vetera monumenta, quibus signa arasque