장음표시 사용
261쪽
DE M I T R H A. CAP. VI. exercente: Die noctuque aestu urebar se gelu , fugiebatque fomnus ob oculis meis . Genes cap. 3 I. o. Testaturque in sua Anglia sub Iove frigido, pluvio,nivoso, per dies noctesque greges, etiam agnos tenellos, in Decembri mense stabulari. Quem etiam videas in Apparatu I I. ad Origin. Eccles. pluribus propugnantem sententiam de Nativitate Christi ad diem xxv. Decembris. His acquiescerem, nisi Talmudica illa testimonia,quae Harduinus suppresso nomine descripsit ex Light moto in
Horis Hebraicis ad Evangelium Luc. cap. 2. vers. 8. tomo a. operum pag. 96, rursus evocarent. Sane pecora eremi, quae vox regionem campanam denotat, ubi non distinguitur saepibus ager hujus ab agro alterius , uti explicat idem auctor Anglus in Decade Corograph. ad Evangel. Marci cap. a. pag. 4o I. pecora, inquam, eremi utique domum redierint ad primam pluviam , hieme ingruente ; at quis despondeat, ea cum domum rediissent, hoc est in locum ubi Pastores habitare consueverant,non sub dio mansisse Θ Cerinte in locis Casau bono & Langio appellatis, & passim hic in agro Romano, videmus armenta tota hieme intra septa in aperto degere. Pastores autem etiamsi sub tecto diceremus habitasse, saltem alternis vicibus, quod vigilias agere est, ad modum militarem, aperto coelo vel tenui sub tentorio, ita ut possent vidisse lucem circumfulgentem, & voces Angelorum audisse, noctem insomnem ducebant, ut armenta a latronibus, lupis, & aliis noxiis animalibus defenderent . At gratis eam vocem domum in textum Talmudicum intrusit Ligili otus & ex eo Harduinus. Clim enim
consuluissem Joannem Pastricium in Collegio Urbano de Propaganda Fide Polemicae Lectorem , Graecae & Orienta lium linguarum eximi E peritum, vir humanissimus juxta aedoctus mihi nuncupata epistolari dissertatione, non tam ea loca Talmudica impensius excussit, sed plura ex Haebraicis ritibus ad argumentum composita erudith congessit. Hic pauca admodum delibabo,que jugulum caussae propius impetu uti
262쪽
Dg M I Υ R. II A. CAP. Vl. petunt. Primum itaque textum Sciabbath, seu de Sabbato, fol. I. a. in Ghemard ita interpretatur: eafum deserti animalia quacumque exeunt in Pschate, ct intrant ad pluviam primam: alter vero Bedd, nempe ovum , qua dictione tractatus ille inchoatur, sic se habet ::Deferti animalia fumquae pernoctant in prato . Accedit Ghemata, ubi ad explicationem hujus textus haec scribunt Rabbini: Deferti animali uni quaecunque exeunt in Paschate, pascuntur m prato, ct intrant in Rebinga pluvia prima. Nusquam hic reperies animalia intrasse in domum. Potuit decipi, vel decipere Lig-th otus sumendo vocem Boioth, nempe domestica ania malia, quae inchoat versum sequentem, & eam applicando ultimae, in quam desinit proxime antecedens s ententi L. significationem domus confinxisse. Nam iis textibus fit distinctio inter animalia deferti, & domestica . Ea pernoctant
extra limitem , & veniunt in Revivis scilicet ad primam pluviam , quod dicitur in primo versu. Post quem statim
sequitur secundus: Baisoth, nempe domesica animalia quacumque exeunt pascuntur extra limitem, veniumque, pernoctant intra limitem. Limes erat terminus Sabbaticus
bis mille cubitornm, extra quem Sabbato non licebat egredi. Ergo deferti animalia cum redeunt, non intrant in domum, sed in locum unde in Paschate exierant. Qui sane locus non erat habitabilis, sed in agro & in aperto . Nam in primo textu Talmudico Sciabbath haec subduntur: des ti animalia non intrant in habitabilem locum neque in diebus
aesus, neque in diebus pluviarum, scilicet in hieme. Quare optimE inserimus, pecora, super quibus vigilabant Pastores in nocte Dominici Natalis, fuisse pecora deserti , α mansisse utique sub dio, etiam in Decembri & hiemis tempore, quo, ex ipsis Talmudicis testimoniis ab adversariis prolatis, constat non intrasse in habitabilem iocum. Manet ergo, non Septembri,sed ipso xxv. Decembris die, Christum Dominum mundo in salutem prodiisse: n
que diem illum ad usque exordia Ecclesiae latuisu fideles,Gg a nec
263쪽
:36 DE MITHRA CAP. VI. nec in obscuro fuisse , nec demum , saltem Romae, ullo tempore ejus mutatam religionem. Quare inepte translatus di- ' citur a Christianis ad a s. Decembris , ut quoniam is apud ethnicos sacer Soli seu Mithrae habebatur, JESU CHRISTI quoque veri Solis sollemnitati dicaretur. Quorsum hoc, ut eodem die, quo Gentiles ritus impios agebant, Sacramenta sua, quasi religionis consortio , ex compacto profanarent Christiani, qui toties sancita lege vetarunt, ne dies Sacrosanctus Paschatis eodem quo Hebrei celebraretur, hac sane ratione, ait Constantinus Magnus in epistola ad Concilium Nicaenum , ut nihil nobis COMMUNEsit eum inimici mί udaeorum turba Nempe , prosequitur
Pius Imperator,aliam nos viam a Servatore accepimus. Re
citat eam epistolam Eusebius lib. 3. de vita Constantini cap. 18. An ergo dies ille, quem Christiani traditione acceperant, ad alium erat traducendus; & Christus velut dosuo loco defigendus , ut inter profana falsi numinis spectacula versaretnrὸ Quamquam scio placere nonnullis, plures ritus induxisse Christianos exordientis Ecclesiae, ut gentilitatis superstitiosas ceremonias eodem die actas abolerent. Quod maligne ab Helerodoxis detortum , ansam in nos deblaterandi praebuit. At longum haec quaestio examen Posceret, a quo nostri argumenti ratio arcet. Ritus quosdam ea de caussa invectos non abnuerim i de festis & sanctioribus sollemniis aliud judicium . Ratio itaque utrisque sua stetit, Christianis & Gentilibus, celebrandi Natalen Christi Mithrae eodem die viii. Κaldanuarias. Illis quod vere hac die Christus ortus fuisset: his quoniam tunc Sol
novus prodiret, & veluti nasceretur. Utrumque egregie in rem nostram complexus est Sanctus Pater Augustinus sermone.I9o. editionis Benedicti n. tom. 3. qui alias est 6 I. de
divei sis : Habemus, inquit,follemnem sum diem , non cut in eles propter hunc SOLEM , fed propter eum, CHRIST UM scilicet, qinfecit hunc Solem. Haec caussa & ratio celebritatis natalitiae later utrosque : Pagani ut Solem ma-
264쪽
D E Mi THRA CAP. uLn a 37derialem impie colerent; fideles ut Christum auctorem Solis sancte venerarentur. Neque illi ergo ut his se opponerent , quod Aleander putavit: nec isti ad illorum exemplum, ut Harduinus commentus est.
Mithrae cultus quam late per Romanas provincias effusus. Lux plurima Vopiso: ct vetus lapis explicatus. Lectio Epiphanti asserta : vera Ari telis producta, unde Ero
mi lapsus detegitur . . Metranrtae quod hominum genuI . Guanaonam apud Romanos miseria Mithrae primum cognita, ct demum abolita. Exponitur locus S.Hieronymi de tempore Praefecturae Gracchi , ct excidio Mithrae , quod mariis Aronologicis oberυationibus contra Gothinredum statuitur. S. Paulinus explicatus; ct quisnam Antonius, cui ultimum suum poema nuncupavit . UDEAT ulterius sacra nostra profanis Ethnicorum immiscere. Mithram ergo ex instituto persequamur. In Urbem Romam, quae ut ait Leo Magnus Serm. I. in natat. Apostol.omnium gentium ferυiebat erroribus, turba deorum ex omnibus undique toto orbe acceptis superstitionibus invaserat. Unde eleganter Tertullianus Apolog-cap. Io.apud Romanos ait, quodvis colere jus es praeter verum Deum. Et Minucius in Octavio indignatur eos initia se ritus omnium religionum. At nullius sorte numinis,cultus insanis mentibus altius insederat quam Mithrae. Monstrant tot lapides, quos recensuimus,pluresque alii apud Gruterum,Mithrar mystin riis dicati, & veterum Patrum Scriptorumque profanorum testimonia . Plerumque iisdem lapidibus leguntur vota vel nuncupata vel soluta, non semel etiam pro salute Imper
torum, ut in 9. pag. io 66. SOLI. IN UICTO. MITHRAEIro salute commodi eAntonini M. inurelius Stertinius vo-
265쪽
238 DE MITRHA. CAP. uLvium fecit. Alium dabo in serius. Unde inter Deos servatores accensum suisse Mithram apparet. Bello quoque invocatum docet inscriptio 3.pag. H. Vibius Pius SOLI IN- VICΤΟ aram dedico ut sis mihι propitius militibus Centurionibusque meis. Legatus erat vel Tribunus alicujus legi nis in Dalmatia degentis hic Vibius , atque Inuictum ea religione bellicis rebus praeesse putabat, qua assecti Imperatores aliqui numismata percussere INVICTO , & SOLI. COMITI. ut oli in memoravimus. Julianus Imperator quia vero Sole Christo impie desciverat, Mithram Solem insaniori cultu prosequutus est. Eum nempe non tam in rebus agendis perfugium, sed etiam cum vita migraturus enset, ducem propitium sibi spondet. Verba recito quibus librum seu Satyram de Caesaribus concludit: Tibi autem, Mercurius ad me sermonem dirigens inquit, feci ut Solem,
in Graeco est Mithram, quam vocem minus apte mutavit Interpres Patrem cognosceres. Tu vero ejus praeceptis obtemperato , illum tibi tutum portum ct perfugium, dum in vivis agis , comparans , ct quando oportebit hinc excedere, bona ne tibi Deum propitium Ducem constitue .
Hinc igitur longe lateque falsa MITHR.m religio
Promanavit . Non pigebit regiones nonnullas, quibus Mithriaca monumenta veterem cultum produnt, peragrare.
Sub Urbe ipsa Antium Mithrae devotum fuisse, jam satis nostra tabula indicat; ibique etiam antrum conditum olim deduximus. Ticuli in regione Urbevetana Soli Invicto Mithrae dicatum spelaeum docet epigramma Grutexignum, quod pridem descripsimus. Capaccius Ioco pariter jam adnotato Neapoli extantia monumenta profert, & Cumis Gruterus pag.33.6. SPELEUM RESTITUTUM D. S. I. M. hoc est Deo Soli Inυicto Mithrae, fuisse Mediolani, monet lapis pag.3 .9,& M.Valerius Maximus, quem celeberrimum Scriptorem esse eum Alciato Mediolanenses, nullo certo indicio, existimant) SACERDOS. D. S. I. M. visitur in alio pag.3I p. q. In Galliam quoque Mithra reli , si
266쪽
gionem traduxit : nam Lugdunum DEO. INVICTO.
MITH. monumentum posuit, pag. 33. II. ac Nemausun eodem titulo, apud Sponium Recherch.de antiq. dissert. g. Pag.7 I.
Jam inter barbaras gentes Mithrae cultus irrepserat. Nam in Dacia stetisse marmor instriptum INVICTO MI-ΤHRAE , refert Gruterus pag. D. 3. imo & tabulam symbolicam nostris similem cum epigraphe, S. I. M. nempe Soli Invim Mithrae, eadem pagina num. Io. Reflectimus iter in Pannoniam, ubi apud Petovionem Aurelius usinianus Templum DEI. SOL. INU. MIT. labefactatum restituit, pag. 3-.Indicio hujus lapidis me assequutum puto Templum illud, in quo mater Aureliani erat sacerdos, patriamque ipsius Imperatoris,quibus investigandis mirum se torsit Salmasius. Nam ad Vopiscum in ejusdem vita cap. 39. primum templum Beleni putavit; inde, ex quo idem historicus cap. I. di X erat, huic Imperatori, cum legatus esset apud Persas , pateram donatam a Rege, in qua Sol insculptus erat eo habitu , quo colebatur in eo templo, in quo mater ejus fuerat sacerdos, optime conjectatur, ut monui
cap. a. hoc ipsuna templum Mithrae dicatum fuisse, quia apud Persas Mithra ipse erat Sol r habitum vero eundem fuisse, quem Persae tribuebant Mithrae, Leonina scilicet facie, & tiara capiti imposita. Unde inquirendum relinquit in Pannonia templum aliquod, ubi Mithra esset cultus, quo etiam patria Aureliani certo possit deprehendi; nam eum Pannonem fuisse testatum reliquit idem Vopiscus. Cum ergo ex hoc lapide constet, apud Petauionem, quae Pannoniae Urbs est, stetisse templum Mithrae, sane in h oc ipso mater Aureliani fuit sacerdos , nec alibi natale solum ipsius Imperatoris est quaerendum . In proxima quoque Norici provincia Templum Mi- tbrae dicatum nuper didici. Dum enim haec praelo essent subjicenda, R. P. Antonius Morettus Utinensis S. I. Grae- o Styriae transmisit aliquot inscriptiones repertas Propeia
267쪽
α o DE MITRII A. CAP. uLΤ. Clangensertum Carinthiae cirea campum Solseld, ubi olimisita erat Sol va urbs Norici mediterranei, Plinio lib. I. cap. 34. Flavium Solvense appellata . Earum alteram, quae ad
rem nostram attinet, huc transfero.
Duo hi homines Romani pro salute Augusti Gordiani
IlI, in honorem Deorum ita repetitum D. interpretor, vel si malueris, in honorem domus divinae, uti expressum legitur apud Grui. I 63. q. & 92. I. domus scilicet & familiae ipsius Gordiani Imperatoris) Soli Invicto Mithrae templum vetustate conlapsum fumptu suo cit pictura refecerunt,die viii. Kalendas ullas, Gordiano Augusto ct Aυiola Cos .anno scilicet 239. aerae Christianar. Notam C. Rom. eXplico, Consulibus Romanis, quae sane insolens, ita fortassis expressa est, quia Magistratus simili nomine etiam in Colonia Solvensi esset. Nam Consules in Coloniis quoque de Municipiis quibusdam creatos non uno testimonio comperimus. Quid literae singulariae D. N .ante Licinium Marcet Ium, & sequens nota PAT. significent, plane nescire me fateor . Nisi mendum quadratarii, vel ex scriptoris dicamus. Hilarus signatur TABularius PROUnciae Norici, quod rationes tributorum ejus provinciae tractaret. Ejusmodi cha racteres visuntur in saxo apud Gruterum pag. 63. Io. TAB. P. H. C. tabularius provinciaeHispaniae citerioris. EpicetusARΚarius suscipiendis Augusti redditibus , qui in arcam seu mensam fiscalem vel privatam Caesaris inferebantur, erat praepositus. Arharii, qui plerumque per Κ scribitur, exempla profert index Gruterianus cap. 7. Uutriusqu quoque ossicii plurima mentio est in libris Juris. Templorum parietes & tecta picturis prnari consuevisse, etiam ante
268쪽
te Utbem conditam , prodidit Plinius lib. 3ς. cap. 3. Qui eodem libro cap. Io. Cornelium Primuin & Actiu in Priscum Honoris & Virtutis aedes Vespasiano restituenti pinxisse scribit; & M. Ludium Iunonis templum apud Ardeates dignis picturis condecorasse. In templo Mithrae Solvensi Hilarus & Epicetus picturam labefactatam refici curarunt. Hanc eadem signa & symbola repraesentasse arbitror, quae in nostris tabulis marmoreis visuntur . In AEgypto, quo omnium deorum colluvies conssuxit, Mithram cultum, non est ambigendum: & testimonia Socratis ac Sozomeni, quae jam retulimus, palam faciunt.
Persae hujus religionis magistri & principes fuere. De Creta insula dubitare nos jubet Dionysius Petavius , quamvis Epiphanius diserte scribat Haeresi et, Epimenidem Mithra cujusdam apud Cretenses idoli facerdotem fuisse . Ea ratione ducitur doctissimus vir in notis ad hunc Epiphanii locum pag. 8 I, quod id apud alium se legisse non meminerit. Barthius in animadv. ad Statium pag. 2 7. jurat in verba Petavit, qui nihil non legit, & rejecta voce Mithra, vel ex mista corruptam putat, vel prorsus insititiam . Non ausim tam grandia eruditorum hominum nomina provocare: sed utique non video, cur opus fuerit plures scriptores in idem Epiphanii testimonium conspirasse. At Erasmus Athenis religionem & ministros Mithrae
quaerens, tota via propalam aberravit. Chiliade q. cent. 8.num. S. eXplicans adagium , Mithrannes non Daductus,
haec habet: is qui in functione quapiamfordidas,contempta que partes agis. Mishraortes dicetur, vaduchus esse negabiatur. Eoque Iphicrates calliam μιθυε seriis ου δαδάκον appe labat . Signi cans illum non fuisse initiatum facris, sed tamen velle videri. Mithras apud Persas Sol dicitur, quem
illi deorum fummum judicant.ZInde Mithranrtae dici vide tur qui obambulant cum simulatis migeriis , rudibus imponunt . Scomma illud ab Iphicrate in Calliam jactum refert Aristoteles lib.3. Rhetoric. cap. a. quod indicare negle
269쪽
x a DE MITII RA. CAP. uLT. xit Erasmus. At in textu Graeco edit.Grscolat. Paris. I 6 I9. non est μιΘωγυmαν, sed μη αγο quin, quam vocem transtulit Antonius Riccobonus mirannam, rectius , spectata ejus ' derivatione , quam alii qui locis statim producendis crue- tragyrtem efferunt. Genus hominum hoc erat qui magnae Matris, de nomen, mysteria circumferentes stipem cogebant . Aγυος enim est mendicus qui circumit , & stiper petit. De his intelligendus Aristoteles. Qui Athenis frequentes erant & religiosὸ habiti. Umetrannes, ait Suidas Pag. IS9.tOm. a, magna deorum Matri Rheae, e ob is si-pem cogebant . Inde fabellam narrat de quodam Metra gyrre, qui Athenis occisus, ob idque exorta pestilentia, Athenienses in loco ubi eum sustulerant , curiam aedificarunt , eamque magnae Matri consecrarunt. Praeferebant tabellam, fortasse icone deae Matris pictam, ut simplicioribus sequestra divinitate imponerent, pinguioremque mercedem corraderent. Unde Menander Comicus in Auriga sacrorum hanc nundinationem aversatus ait: Nullus mihi placet Deus foris vagans, Anus fodalis quaslibet petens domos , aut Metrannes cum tabella . Et Antisthenes repellebat Metragyrtes mendicantes festiva irrisione dicens: Non alo Matrem deorum , quam dii alunt. Quae recitat Clemens Alexandrinus admonit . ad Gentes pag. 69. edit. Paris Ioa 9. Dionysium regno pulsum sub extremum aetatis Metragyrtem egisse,refert Athe narus lib. I 2. cap. Io. ubi male, Cererissem emendicando cogens, vertit Dalecam pius,& Casau bonus non emendavit. Nam magnae Matri, non Cereri eruscabant Metragyrtae. Eadem de Dionysio habet Eustathius Homer. I 62q. IO. Alii Ludimagistrum Corinthi egisse eum tradunt. Sed fieri potuit, ut hac arte dimissa,sub extremum tantumodo vitae, quod innuit Athenaeus, inter agyrtas deae Matris stipendiis meruerit. Agyrtas hos eruscatores , qui cum mysteriis ,
Isidis obambulabant, iaceta narratione describit Appulejus
270쪽
Dx MITUR A. CAP.uLT. 243lej0s lib. p. Metam. pag. I 8 I.edit. Pricaei. Romae quoque traducta religione & sacris Idear Matris , Metra gyrtae Phrygii generis vir & mulier, qui ejus sacerdotio fungebantur, circulatorio ritu stipem cogebant, Deam cum tympanis per Urbem gestantes, uti narrat Halicarnasseus lib. a. pag. 9 I. edit. Graecolat. Francos II 86; notatque historicus , ex Romanis indigenis neminem cum Matriacis ita Ιωντες vertit ejus interpres Sylburgius, recte cum Riccobono retiaens derivationem a matre stipem collegisse, aut orgia Phrygiae matris celebrasse ex decreto Senatus. Quod etiam lege I 2. Tab. vetitum fuit: Praeter Ideae Matrisfamulos, eosque jusis diebus , ne quis sipem cogito . At Julius
Pollux in Onomastico lib. 3. cap. a. infin. Metragyrtem appellatum quoque ait initiatorem sacrorum deae Phrygiae , scilicet magnae Matris, unde Athenis ejus sacrum Maternum dicebatur. Clim itaque Athenis fuerint Metra. gyrtar, nec uspiam in Graecia Mithrae sacra & religio Scriptoribus sint memorata praeter Cretam , quae inter AEgyptum & Orientem posita inde cultum hauserat) plane lapsus est Erasmus,dlim Mithra gyrtas vidit in Aristotele.Porro Iphicrates ajebat Calliam non esse Daductum, sed -- tragyrtem , quia illud honoratum erat , subdit Philosophus Rhetor, hoe inbonoratum. Saduchus est Tadifer, qui nempe in sacris facem gestabat ; eoque ossicio functum fuisse Calliam reperio apud Plutarchum in Aristide p. 32 I, unde narratio Aristotelis illustrari poterit. Mithram Solem dimittam, atque hanc dissertationem absolvam, ubi quaesiero, quo tandem tempore, Christo vero Sole tenebras gentilitatis discutiente, ipse Mithra templis & aris suerit dejectus. At cum ejus religionem apud
Romanos plurimam celebremque tot congestis monumentis hucusque ostenderim, & nunc tempus, quo desiit, pergam retegere, rogabit aliquis, ecquando etiam coeperit ξOpportune occurrit Plutarchus, qui in vita Pompei p. 63 I. tom. I. mseria Mithrae primum Romanis mons ata fuisse