장음표시 사용
282쪽
cuique 2 rbi olim Deus proprius. Aquileia Belenus cuisus, qui Apollo . Beleni veteres inscriptiones producuntur O illustrantur . Belinus quoque dictus . Emaculatur Dandu Ius . Belenus Deus Noricorum, unde lectio Tertulliani affer itur . Apud Gallos etiam celebris ejus religio . Nomen Leleni male Scriptores . Belo seu Sole deducunt. Sol non idem ac Apollo populari religione, quod pluribus ostendia Belenus ubique pro Apolline habitus . Origo nominis
aliunde tentata . Fortasse ab Heleno, qui Drrhi comes pos excidium Troja uni eum Henetis, Trojanis, ct Gracis navigavit. Varia in hanc rem conjecturae. Undenam populis carnorum appellatio ΘETERES omnes , quibus veri Numinis cognitionem fraus Daemonis subduxerat, cum Deum quaererent, rerum sensibilium argumenta sectantes, iis divinitatem inesse facili superstitione arbitrati sunt. Hinc homines factorum gloria clari, si deinra , virtutum vana nomina , animalia ipsa,& insumma , ut ait Sex. Empyricus prope initium lib. 8.in Mathem et quaecumque profunt visa humanae , aris remplisque imposita , Deum nullum , ubi infiniti essent, fecere. Ita coelum , terram , mare , & immensa aεris spatia populus Deorum invasit; & insana religio res pene singulas veluti sub imperium impietatis coegit. Nec tamen Dii
283쪽
as 6 DE BELENO DissERTATIO omnes aequo iure censiti, sed majorum gentium alii Consentes, Olympici, Selecti: alii vero minores, Indigetes,Penates, Semidei, Deorum plebs, & quasi turba proletaria sunt appellati. Suum quoque gens quilibet & regio Deum
proprium inauguravit, quem peculiari religione inter alios principem veneraretur: tamquam jus esset populis, uti regem suffragio constituere , ita num ea consensu populorum adoptare . Deos hos municipes vocat Minucius in Octavio
prope initium; unde est Tertulliani lepidum scomma in
Gentiles t Satis rideo etiam Deos decuriones cujusque munia eipit,quibus honor intra muro uos determinatur, ad Nationes lib. a. cap. 8. nam alibi dixerat , unicuique provincia
ct civitati suus Deus es, Apologet. cap. 2q. Hinc cum Romani Urbem aliquam obsiderent, certo carmine, cujus formulam recitat Macrobius lib. 3. Saturn. cap 9., evocabant ejus tutelares deos. Et propterea ipsi deum, in cujus tutela Urbs Roma erat, ignotum esse voluerunt, ne scilicet, ut subdit idem auctor, quod spe adversus Urbes
hostium fecisses noverant, idem ipsi quoque hostii eυoeatione paterentur , F tutelae suae nomen divulgaretur. Sacra inde, quae diis Urbium ex patrio instituto dicabantur , Municipalia dicta , ut in lapide Gruteriano pag. 66.3. Calpurnius I r. Vir bis Flam. Der. pub. MUNI-C I P A L. Rursum Dii prae des, tanquam in tutelam adscripti, vocantur in alio epigrammate apud Reinesium Class. I. num. q. Dis deabusque PRAESIDIBUS provi clarum : & quod gentis alicujus proprii & peculiares essent , gentiles priore loco Tertulliani; atque patrii in saxo a et q. classi eadem r Diis deabusque PATRIIS. Ejusmodi religione peculiari coluisse ait Minucius, Eleusinios Cererem , Phruas Matrem, Epidaurios j culapium, Chaldaeos
Belum, Asariem Syros, Dianam Taurios, Gallos UMercurium. Videasque, si lubet, Lactantium lib. I. cap. II. Sidonium carm. 9. v. I 6 S. ad Felicem, Prudentium contra Symmachum lib. a. Porro haec numina vulgo fere nota ,
284쪽
nem adscita erant. Alia obscura deorum vocabula non tam cultu , sed etiam nomine propria, municipali consecratione, ut ait Tertullianus eodem loco Apologetici, colebantur, ut Casiniensium Delventinus, Narniensium Ui dianus, A culanorum Ancaria,Vol niensium Nursia, Ocriculanorum Valentia , sutrinorum Nortia . Ampliorem catalogum ignotorum deorum ex antiquis lapidibus congessit, notisque illustravit Jacobus Sponius in miscellan. erud. antiquit. Sect. 3. quem consulas .
Aquil ejensibus priscis deus quoque suus municipalis& patrius fuit, qui BELENUS appellabatur. Aquileja
Carnorum seu Venetiar Urbs quondam florentissima, quam Herodianus t maximam & ingentis magnitudinis vocat, ditem Mela b, opulentum emporium Iulianus Cssar e, Procopius d magnitudine ct civium frequentia insignem amplissimo vero elogio ab Imperatore Iustiniano ς omnium sub Occidente Urbium maxima dicitur. Nunc, qud res humanas fortuna agit, superstite magni nominis umbra , inter ruinas, quae pene etiam perierunt, sepulcrum qu imus pristing magnificentis & nobilitatis. Hanc vicem celeberrimae Urbis eleganti carmine Iatino olim deflevit Nicolaus Madrisius Utinensis , quem inter amicos optimum, severiorious disciplinis, & poIitiori literatura egregie excultum, honoris caussa nomino . Nos de ejus Patriarchatu, & dignitate Ecclesiastica , si Deus annuat, aliquando agomus . itaque Aquil ejenses , dum inter gentilitatis tenebras versarentur, BELENUM Urbis praesidem& tutelare Numen inclyta religione sunt prosequuti. Auctor est Capitolinus in Maximinis cap. a a. ubi haec tradit: cum igitu rusrἀ obsideret Aquilejam Maximinus , legatos in eandem Lirbem mist, quibus populus penὰ consenserat, nisi Menopbilus cum collega resitisset, dicens etiam deum BE-
LENVM per Arusices popondisse, Maximinum esse vi
cendum . Rem eandem narrans Herodianus lib. 8. cap. t.
285쪽
118 DE BzLENO DissERTATIO. ita ait: Ceterum nonnulla quoque oracula ferebantur patrii cujusdam numinis victoriam promittentia . BELEM vocant indigenae, magnaque eum religione colunt, APOLLINEM interpretantest Non vulgarem discas Beleni dignitatem , qui in oraculum fuerat constitutus. Nimirum ipse Apollo erat, vaticiniorum pater & inventor . Nam & in hanc interpretationem consentit Capitolinus statim post vel barecitata unde etiam posea Maximini milites jactas e dicuntur, APOLLINEM contra se pugnasse. Hinc perperam scriptor ille, de quo meminit Salmasius ad hune locum, in codice Palatino notaverat ad marginem , ides Martem. Apollinis hanc significationem Beleno tributam, & religionem apud Aquilejenses magnificam, plurimo veterum lapidum testimonio deprehendimus . Hi magna ex parte Aquileja Venetias deportati, adhuc in amplissimis Grimanorum aedibus visuntur. Post Pighium in Herculo prodicio eos retulit Gruterus in suo magno inscriptionum thesauro pag. 36. & 37, Reinesius nonnullos describit. Omnes huc transferre placuit, quod ratio argumenti sibi poscere videbatur; ne,dum de Beleno integram disIertationem meditamur, ad eius monumenta conquirenda alio lectorem ablegemus. Praeterea & correctiores hic prodibunt, collatis nonnullis, ubi suspicio mendi inerat, cum suis authographis, vel cum manu scriptis schedis, quas penes me habeo, ex quibus etiam aliquos hactenus ineditos proferam, & notatiunculas, prout rei opportunitas exigere videbitur, interseram .
286쪽
CUPIDINIS. L. D. D. Deili 1 lHis saxis , quorum primum & secundum ex Gruteri pag. 36. num. II.& Ia .postremum ex nostris schedis est desumptum nomen Apollinis tributum Teleno vides. Caussam inferius perscrutabor. Literam singulariam C in secundo, Colonia, explicat Reinesius ClasLI.num. I, tanquam Colo
287쪽
a 6o DE BELENO DIssE ATicidamnat Auctores indicis Gruteriani, quod c. 23. lit.A.non intellecta C singulariae significatione, eam per Ca jum, non per Coloniam eXposuerint. Ita enim in T. 49 I.C.B. est Colonia Tononia, in 6. 8 C.I.Colonia Iulia, & in I. II a. C. Aquilejensi. Felix vero est epitheton Coloniae: ut Capua Colonia Julia Felix, Colonia Felix Augusta Nolana,& aliae passim . Sed deceptum ipsum doctissimum Antiquarium Auctores indicis recte legisse Urium, nullus dubito. Etenim Caius Aquileiensis Felix homo aliquis fuit , qui Beleno monumentum illud dicavit. Nam & in memorata inscriptione F. II qa. quam ipse in argumentum suae lectionis profert, C omnino Caium designat, non Coloniam, ut sensu ipso statim percipimus. Sic enim se habet suppleta ex nostris, nam Gruteriana tres tantummodo primos versus exhibet.
GRAMMAE Certh Nemesina sepulcri titulum posuit 'alisso coniugi, O
Caio Aquileiensi Suavi, non colonia. Aquileiens s nomen est familiae seu gentis , cui praeponitur praenomen Cai, sequiturque cognomen Suavis. Id aliis exemplis vetustatis confirmo . Saxa sunt Aquilejensia, quae libentius hic exscribo, quod nusquam edita inveniantur.
288쪽
t Τ. AQUILEIENSIS STRATONICUS. SIBI. ΕΤ. . NUMISIO. TIBERIO BASILEO. FILIO. SSIMO QVI. VIXIT. ANN. XXXVI. M. D. XIIX
PETRONIAE. AQVLEIENSIAE M. IVLIVS. SOTER. CONIUGI INCOMPARABILI Vides non tantum cali, sed praenomina quoque Titi & Lucii genti Aquileiens fuisse usurpata. Neque enim quis,puto, dixerit illud vocabulum designare Patriam. Nam cuilibet saxa antiqua vel summis digitis versanti notum est, eam esse sedem gentis , non patriae. Et licet aliquando in-Veniamus patriam inter nomen & cognomen locatam, ut notarunt clarissimi Antiquarii Reinesius ep.46. ad Rupertum pag. 388. & Fabretius inscript. domestic.cap.q. p.34ο. in nostris hisce saxis id non patimur, ne homines illos praenomine & cognomine notatos, absque nomine cogamur fateri. Et rem extra dubium videtur ponere Petronia, quae si patriam signare voluisset, se Aquileiensem, non Aquileien-flam vocasset. Cujus inflexionis in Veronia muliere exem-Pla praebent inscriptiones q. 8 s.de 4.7 6. Florentiae in Vi nea StroZZia hoc extat epigramma exscriptum nuper ab eruditissimo Montiauconio r Libius Abascantus Aquileia
Speni coniugi suae benemerenti. Libius hic Abascantus, per
289쪽
161 DE BritNo DissERTATIO. mutata priori litera , idem fortassis ille est P. Vibius Abascantus , qui in lapide inferius recitando Sevis Aquialeiensis signatur. Unde & conjugi eandem fuisse patriam
conjicio, a qua nomen Aquileiae sumpserit . Porro nomina familiarum tapius ab urbibus deducta Ostendo cap. I. i scriptionis M. Aquilii. Vel cum utrosque, virum & mulierem, Libertos credam, prodente nominum charactere, mulier libertate donata ab ipsa Colonia Aquilejar, simul etiam nomen accepit. Nam servis urbium cum manumitterentur, ipsarum nomen cum libertate datum fuisse, pluribus exemplis demonstrat Fabretius cap. 6.pag.43q. Tiberius Clarisio in tertio epigrammate cum coniuge & filiis signum Cupidinis Apollini Beleno ex voto pinu re. Signa & donaria in templis alienorum deorum collocata passim occurrunt in literatis saxis . Helvius Felix signum Apollinis dicat Fortunae Primigeniae in I.77. eidem signum Libri Patris, simulacra duo Spei, & signum AEquitatis eadem pagina consecrantur. At plura alia exemplata erudita congerit Fabretius in Apologemate pag.7. Forte inter hos conjuges dissolutam concordiam & amoris vinculum restituisse Cupido credebatur; gratia autem accepti beneficii in Belenum relata, perinde ac si, tanquam tutelare urbis numen , civium patrocinia apud alios deos ageret& negocia procuraret, ex eorumque numero esset, quos procurantes, O prefectos , O praesides vocat Tertullianus in Apologet. cap. 24.
290쪽
C. F. POM. VALENTEIitI. V. I. D. DESIGPHOEBUS. LIBV. S. L. M
AUG. SACR. L. CORNELIVS L. FIL. VELLSECUNDINUS AQVIL
Belenus hisce inseriptionibus AUGUSTUS vocatur. Alios
quoque deos simili cognomento seu epitheto insignitos frequenter conspicimus. Caussam quaerunt eruditi. Sponius Recherch.d'antiq.differt. a 9. pag. 8 I.occasione lapidis
Nymphis Augusis dicati , ait hoc epitheto designari, deos conservationi familiae Imperatorum iuvigilare. Reinesius epist.